Το κουτί της Πανδώρας

Ανάμεσα στους άλλους τίτλους των ειδήσεων προ ημερών το μάτι μου πήρε κάτι ασυνήθιστο. Μια πρωτοφανής κυβερνοεπίθεση έπληξε εκατοντάδες σούπερ μάρκετ στη Γαλλία, με τους χάκερ να καταφέρνουν να ενεργοποιήσουν εξ αποστάσεως τη λειτουργία απόψυξης των ψυγείων και των καταψυκτών. Με την άνοδο της θερμοκρασίας στους +50 βαθμούς Κελσίου, οι τεράστιες ποσότητες τροφίμων που φυλάγονταν εκεί μέσα αλλοιώθηκαν σε σημείο που ήταν πλέον επικίνδυνες για κατανάλωση, και καταστράφηκαν.

     Αγανάκτηση ήταν η πρώτη αντίδραση. Ξέραμε ότι οι ψηφιακοί εγκληματίες είναι ικανοί για κάθε είδους παρανομία, απάτη, πλαστογραφία ή απλώς κακόβουλη φάρσα. Ωστόσο, η καταστροφή τροφίμων έχει κάτι το ιδιαίτερα αποκρουστικό. Τι θα λέγαμε αν κάποιος πετούσε επιδεικτικά στα σκουπίδια ένα πιάτο φαγητό μπροστά στα μάτια ενός πεινασμένου; Ας πολλαπλασιάσουμε το ηθικό βάρος της πράξης αυτής επί χίλια, και ξανά επί χίλια, και ας αναλογισθούμε πόσο άρρωστο μυαλό διαθέτουν αυτοί που σοφίστηκαν το ‘χακάρισμα’ των ψυγείων. Αν κακοήθης ηλίθιος είναι ένα άτομο που προκαλεί ζημιά σε άλλους χωρίς να αποκομίζει κάποιο προσωπικό όφελος από την ενέργειά του, τι βαθμό κακοήθους βλακείας θα πρέπει να βάλουμε σε τέτοιους δράστες;

     Ωστόσο, το γεγονός μου γεννά και μια απορία και μια ανησυχία. Είναι λοιπόν ακόμη και τα ψυγεία μέρος του ψηφιακού κόσμου; Τί άλλο θα μάθουμε (ή θα πάθουμε); Μήπως και οι ηλεκτρικές κουζίνες, τα πλυντήρια, οι σκούπες και οι ξυριστικές μηχανές; Έχουμε ακούσει για το ‘ίντερνετ των πραγμάτων’, για το πώς διάφορες συσκευές μπορούν να συνδέονται μέσω αισθητήρων και ειδικών προγραμμάτων, να δίνουν πληροφορίες και να ρυθμίζονται από το δίκτυο. Αυτό μπορεί να έχει κάποιες θετικές εφαρμογές, αλλά βέβαια αυτές οι συνδέσεις λειτουργούν αμφίδρομα: οι συσκευές είναι ευάλωτες σε εξ αποστάσεως επιδράσεις, και επομένως μπορεί να πέσουν θύματα κακοήθειας, με συνέπειες που ίσως δεν μπορούμε να φαντασθούμε, όπως η συγκεκριμένη.

     Πριν μισό αιώνα και πλέον ο γνωστός συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας Άρθουρ Κλαρκ είχε γράψει ένα μικρό διήγημα με τίτλο ‘Dial F for Frankenstein’. Το ‘ζουμί’ του ήταν ότι το παγκόσμιο τηλεφωνικό δίκτυο αποκτά αυτόνομη ύπαρξη και βούληση (τότε οι έννοιες διαδίκτυο και τεχνητή νοημοσύνη ήταν ανύπαρκτες) και αρχίζει να παίζει με τις ηλεκτρικές συσκευές ανά τον κόσμο. Με δεδομένες τις ψηφιακές εξελίξεις του 21^ου αιώνα, η τότε μυθοπλασία έχει γίνει πραγματικότητα, που δεν προοιωνίζεται αγαθά για τον άνθρωπο. Και από τη στιγμή που έχουμε ανοίξει το μοντέρνο κουτί της Πανδώρας, μπορούμε πλέον να το κλείσουμε;