Παρασκευή 12 Απριλίου 2024

Ευρωεκλογές

Ο κ. Θεοδωρόπουλος, που πάντα τον διαβάζω με ενδιαφέρον, θέτει το ερώτημα «Μήπως έχουμε ευρωεκλογές;» [6/4/2024], σχολιάζοντας ότι δεν πρέπει να τις αντιμετωπίζουμε ως εθνικές βουλευτικές εκλογές αλλά με ευρωπαϊκά κριτήρια (ποιοι θα αντιμετωπίσουν καλύτερα τα μεγάλα προβλήματα της Ευρώπης και επομένως και της Ελλάδος μέσα σ’ αυτήν). Αναφέρει μάλιστα τη γνώμη του κ. Μανιάτη, πως υπάρχουν άνθρωποι και σε άλλα κόμματα που μπορούν να προωθήσουν τους κρίσιμους ευρωπαϊκούς στόχους. Με αφορμή την άποψη αυτή, πιστεύω ότι αν θέλουμε οι ευρωπαϊκές εκλογές να υπηρετούν καλύτερα τον σκοπό τους, θα πρέπει να διεξάγονται με ενιαίο ψηφοδέλτιο, ώστε να μπορούμε να επιλέγουμε τα πρόσωπα που πιστεύουμε ότι έχουν τα προσόντα για το έργο αυτό, ανεξάρτητα από το κόμμα στο οποίο ανήκουν. Αν μη τι άλλο, για να μη συγχέουμε τις ευρωεκλογές με ψήφο εμπιστοσύνης προς την εκάστοτε κυβέρνηση.

[Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή]

Τετάρτη 10 Απριλίου 2024

Κοινωνική αγωγή

 Πρωθυπουργός και υπουργός παιδείας ανακοίνωσαν χθες από τη Θεσσαλονίκη το ‘Εθνικό σχέδιο κατά της σχολικής βίας’, με στόχο την καταπολέμηση φαινομένων όπως ο εκφοβισμός μεταξύ εφήβων. Μετά από πενήντα χρόνια ασυδοσίας και ατιμωρησίας στα σχολεία, τα προβλεπόμενα μέτρα, που περιλαμβάνουν και την επαναφορά κάποιων ποινών για τους παραβάτες μαθητές, αποτελούν θετικά βήματα, τουλάχιστον επί χάρτου. Απομένει βέβαια να δούμε πώς θα εφαρμοσθούν, ώστε να αλλάξει το άσχημο κλίμα που κυριαρχεί στην ειδησεογραφία κάθε τόσο, και να μην έχουν την τύχη της… πανεπιστημιακής αστυνομίας. 

     Ας κάνουμε μια αναδρομή στο παρελθόν, μια και η προϊούσα ηλικία μας κάνει νοσταλγικούς. Η δασκάλα που έχει μείνει στη μνήμη και την καρδιά μου ήταν η κυρία Μαρία. Μας παρέλαβε στην Τρίτη Δημοτικού, συνέχισε μαζί μας και στην Τετάρτη και σε ένα μέρος της Πέμπτης. Στο τότε αναγνωστικό της Τρίτης πρωταγωνιστές ήταν ο Κωστάκης και η Ελενίτσα. Μια από τις χαρακτηριστικές φράσεις που απηύθυνε ο πατέρας στον Κωστάκη σε κάποιο κεφάλαιο ήταν: «Τι να τα κάνουμε, παιδί μου, τα γράμματα όταν λείπει η καλή συμπεριφορά;» Από το στόμα της κυρίας Μαρίας πολλές φορές ακούσαμε να επαναλαμβάνεται η παιδαγωγική αυτή παρατήρηση όποτε προέκυπτε κάποιο πρόβλημα είτε με συγκεκριμένο συμμαθητή μας είτε με τη διαγωγή ολόκληρης της τάξης. Η ποινή, αν χρειαζόταν, ερχόταν μετά την ευγενική αυτή υπενθύμιση.

     Γιατί η ανάμνηση; Παραδοσιακά οι φορείς της κοινωνικής αγωγής των παιδιών ήταν η οικογένεια, το σχολείο και η Εκκλησία. Από εκεί παίρναμε κανόνες και παραδείγματα συμπεριφοράς μέσα στον στενότερο και τον ευρύτερο κύκλο μας καθώς μεγαλώναμε. Φυσικά δεν ήταν παντού και πάντοτε ιδανικά τα  πράγματα. Σε κάθε εποχή υπήρχαν και σφάλματα και εξαιρέσεις και κακά πρότυπα. Γενικά όμως έμπαιναν κάποια όρια ανάμεσα στο σωστό και το λάθος, το νόμιμο και την παράβαση. Υπήρχε η επιβράβευση για το πρώτο και η ποινή για τη δεύτερη. Και ο καθένας έκανε τις επιλογές του, εν γνώσει των συνεπειών. Και την τιμωρία τη δεχόμασταν αδιαμαρτύρητα όταν ξέραμε ότι μας άξιζε.

     Στα χρόνια που ακολούθησαν οι τρεις θεσμοί προοδευτικά απαξιώθηκαν και η επίδρασή τους μειώθηκε μέχρις εξαντλήσεως. Σ’ αυτό σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες, οι έξωθεν επιδράσεις παραγόντων αγνώστων σε προηγούμενες εποχές (π.χ. ψηφιακή τεχνολογία), αλλά και η αρνητική παρουσία του κράτους που άφησε την παιδεία (υπό την ευρύτερη έννοια) να ακολουθεί τον εύκολο κατήφορο, χωρίς να κάνει τίποτε για να αναχαιτίσει την πτώση. Δεν πρέπει να αφήσουμε απ’ έξω τις ‘ευλογίες’ των αριστερών κομμάτων, που ανοιχτά υπέθαλψαν την αντίδραση σε κάθε προσπάθεια επιβολής στοιχειώδους πειθαρχίας. 

     Κι έτσι σήμερα, με καθυστέρηση δεκαετιών, προσπαθούμε να σβήσουμε μια πυρκαγιά που θα έπρεπε να έχει προληφθεί εγκαίρως. Και όπως συμβαίνει με όλες τις πυρκαγιές, όσο μεγαλύτερη έκταση έχουν πάρει, τόσο πιο δύσκολη είναι η αντιμετώπισή τους. Ευχόμενοι να επιτύχει κατά το δυνατόν η προσπάθεια, ευχαριστούμε και μακαρίζουμε «τοὺς γονεῖς ημῶν καὶ διδασκάλους καὶ πάντας τοὺς προαπελθόντας πατέρας» που φρόντισαν να μας «παιδεύσουν ἐπὶ τὸ συμφέρον». 

Κυριακή 7 Απριλίου 2024

Πολιτική ευθύνη

 Ακούμε κατά καιρούς την έκφραση «αναλαμβάνω την πολιτική ευθύνη» που λέγεται από πολιτικά πρόσωπα μετά από κάποιο σοβαρό συμβάν στον τομέα της αρμοδιότητός τους. Τι ακριβώς σημαίνει η ‘ευθύνη’ αυτή; Όταν μιλούμε για αστική ή ποινική ευθύνη, καταλαβαίνουμε ότι ο ‘υπεύθυνος’ (= αυτός που φέρει την ευθύνη) θα υποστεί κάποιου είδους τιμωρία γι’ αυτό που διέπραξε. Η ποινή μπορεί κατά περίπτωση να είναι χρηματικό πρόστιμο, φυλάκιση, υποχρέωση για οικονομική αποζημίωση ή αποκατάσταση προκληθείσας βλάβης κλπ. Αυτά είναι κατανοητά και εύλογα και ρυθμίζονται από τους υπάρχοντες νόμους, από ασφαλιστικά συμβόλαια, από ‘συμφωνίες κυρίων’. Η πολιτική ευθύνη όμως σε τι μεταφράζεται; Αρκεί μια δήλωση ανάληψής της, ή έστω μια προσωρινή παραίτηση (και για πόσο καιρό;), για να εξαλείψει το φορτίο της; Αρκεί η αυτοτιμωρία («Παραιτούμαι») ή πρέπει κάποιο άλλο όργανο/θεσμός/σώμα να αποφασίσει για το είδος της ποινής; Θα μπορούσε, αντίστοιχα, κάποιος που διέπραξε π.χ. μια απάτη να δηλώσει ότι αναλαμβάνει την ευθύνη της πράξης του χωρίς να έχει καμιά άλλη συνέπεια; Αν αυτό το δεύτερο είναι αδιανόητο, τι θα πρέπει να σκεφθούμε για το πρώτο; 

Πέμπτη 4 Απριλίου 2024

Έγκλημα και αντιδράσεις

 Μακάρι να είχαμε κάτι καλύτερο να γράψουμε. Όμως οι ειδήσεις των τελευταίων ημερών κυριαρχούνται από την αποτρόπαια δολοφονία μιας νέας γυναίκας μπροστά σε αστυνομικό τμήμα στην Αθήνα από πρώην ‘σύντροφό’ της. Και όπως μια πέτρα που πέφτει σε μια λιμνούλα εκτός από τους ομόκεντρους κύκλους κάνει να ξεπηδήσουν εδώ κι εκεί κάποια κρυμμένα βατράχια, έτσι και το τραγικό γεγονός προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις, άλλες εύλογες και άλλες όχι και τόσο. Έτσι γίνεται λόγος για ανεπάρκεια και για μη επαγγελματισμό της αστυνομίας, για το αν η γυναικοκτονία θα πρέπει να γίνει ιδιαίτερο είδος εγκλήματος, για το αν έπαιξαν ή όχι ρόλο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (όπως ισχυρίσθηκε πρώην αξιωματικός της αστυνομίας που εκπαραθυρώθηκε από την περιφέρεια στην οποία είχε εκλεγεί). Και βέβαια κάποια κόμματα (για να μη ξεχάσουν το γνωστό τους αφήγημα) ζητούν την παραίτηση υπουργού. Δεν έχω κανένα προσωπικό συμφέρον στην όλη υπόθεση, πέρα από την γενική ανησυχία για το κλίμα βίας που φουντώνει στην κοινωνία μας. Ας καταγράψω όμως κάποιες σκόρπιες δικές μου σκέψεις, ως ‘συνήγορος του διαβόλου’.

     Απ’ όσα μαθαίνουμε, μάλλον έχουμε να κάνουμε με κάποιον ψυχασθενή. Κυνικά σκεπτόμενος, θα έλεγα ότι απέναντι σε τέτοιο άτομο δεν υπάρχει αποτελεσματική άμυνα. Θα ενεργήσει απρόβλεπτα και αντίθετα από κάθε λογική: ποιος γνωστικός θα διέπραττε τέτοιο έγκλημα μπροστά σε αστυνομικό τμήμα; Έπειτα, ας πούμε ότι είσαι ένοπλος αστυνομικός και βλέπεις κάποιον να μαχαιρώνει έναν άλλο. Πόσος χρόνος χρειάζεται για να χτυπήσει εκείνος με το μαχαίρι και πόσος για να τραβήξεις εσύ το όπλο, να απασφαλίσεις, να σκοπεύσεις και να πυροβολήσεις; Δεν είμαι ειδικός, αλλά η σύγκριση δεν ευνοεί τον ‘πιστολέρο’: ο μανιακός μαχαιροβγάλτης είναι ταχύτερος και έχει και το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού. Και αν πυροβολήσεις, τι πιθανότητες έχεις να πετύχεις το θύμα αντί για τον δράστη; Πρόχειρα, θα τις μοίραζα εξίσου. Μόνο στις ταινίες τα πράγματα εξελίσσονται βάσει του σεναρίου, κι εκεί τα πυρά είναι άσφαιρα.

     Οι εισηγήσεις για ιδιαίτερη θεσμοθέτηση του αδικήματος της γυναικοκτονίας έχουν γίνει της μόδας. Θα πρέπει δηλαδή όλες τις άλλες να τις λέμε ανδροκτονίες; Ή μήπως θα πρέπει να περιμένουμε να σκοτώσει μια γυναίκα έναν άνδρα (Θεός φυλάξοι!) για να εφεύρουμε τον νέο όρο; Δυστυχώς αντί να ασχολούμαστε με το φαινόμενο της έμφυλης βίας και τα πραγματικά αίτιά του – χαλάρωση και απαξίωση των παραδοσιακών θεσμών κοινωνικής αγωγής όπως η οικογένεια, το σχολείο και η Εκκλησία – προτιμούμε να καθιερώνουμε αφύσικες μορφές ‘οικογένειας’ και ‘σχέσεων’ και να επιδιδόμαστε σε γλωσσικές επινοήσεις για κομματική εκμετάλλευση.

     Τέλος, ας μη παραλείψουμε και μια αναφορά στα social media και τον ρόλο τους. Δεν γνωρίζω τι έγραψε το θύμα και αν και τι διάβασε ο δράστης και αν αυτό προκάλεσε ή όχι τη μανία του. Μια γενική όμως παρατήρηση, χωρίς καμιά διάθεση επίρριψης ευθύνης στη δύστυχη κοπέλα. Κάποτε πολλοί άνθρωποι κρατούσαν ημερολόγιο όπου κατέγραφαν τα βιώματα, τις εμπειρίες και τα συναισθήματά τους. Τέτοια ημερολόγια ήταν συνήθως εντελώς προσωπικά και άγνωστα στους άλλους. Η επέλαση της ψηφιακής τεχνολογίας επέβαλε, χωρίς να το καταλάβουμε, νέα κοινωνικά ήθη και ουσιαστική κατάργηση της ιδιωτικότητας. Όσο κι αν σήμερα κοπτόμαστε για τα προσωπικά μας δεδομένα, αυτά ‘τα έχουμε κρεμάσει στα μανταλάκια’ κατά το κοινώς λεγόμενο. Κακώς ο Μ. Σφακιανάκης (που χρημάτισε επικεφαλής της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος) έκανε τη συγκεκριμένη δήλωση με νωπό ακόμη το τραγικό συμβάν. Ωστόσο, ας γίνει κι αυτό μια ακόμη αφορμή για να αναθεωρήσουμε τις συνήθειές μας ως προς το τι κοινοποιούμε προς τα έξω και τι συνέπειες μπορεί αυτό να έχει για τη ζωή μας. Θέλουμε άραγε να είμαστε συνεχώς ‘ανοιχτές βιτρίνες’; 

Τρίτη 2 Απριλίου 2024

Αληθής νηστεία

 

Δεν νομίζω ότι χρειάζεται να προσθέσω ότι ισχύει πάντα και για όλους.

Κυριακή 31 Μαρτίου 2024

‘This England’

Παρακολουθώ αυτές τις μέρες στο Ertflix την αγγλική μίνι σειρά This England (Αυτή η Αγγλία), που εξιστορεί, σε ένα μίγμα ντοκυμαντέρ και μυθοπλασίας, το χρονικό της επιδημίας Covid όπως το έζησε η χώρα αυτή τέτοια εποχή πριν τέσσερα χρόνια. Η τρέχουσα καλή πορεία των πραγμάτων έχει εκτοπίσει εν πολλοίς από το μυαλό μας τα όσα έγιναν τις μέρες εκείνες, και η σειρά αποτελεί μια καλή υπενθύμιση για το τι συνέβαινε μέσα και έξω από τα νοσοκομεία, μέσα και έξω από τα κυβερνητικά και διοικητικά και επιστημονικά γραφεία και συμβούλια, σε προσωπικό, οικογενειακό, κοινωνικό και πανεθνικό επίπεδο. Πολλοί από τους θεατές της μπορεί να θυμηθούν δικές τους ανάλογες στιγμές, είτε ως ασθενείς, είτε ως συγγενείς, είτε ως υποψήφιοι για νοσηλεία ή ζώντες με τον φόβο μιας επόμενης προσβολής. Οι περισσότεροι θα δοκιμάσουν αχνά για πρώτη φορά το στρες που πέρασε το υγειονομικό προσωπικό, τα δύσκολα ηθικά διλήμματα για την προτεραιοποίηση των ασθενών και την δεοντολογικά αμφίρροπη χρήση περιορισμένων μέσων θεραπείας, την στυφή γεύση στο στόμα και την καρδιά μετά από κάθε τηλεφωνική αναγγελία ενός ακόμη θανάτου υπό συνθήκες απομόνωσης σε συζύγους και παιδιά που ζουν, μόνοι κι εκείνοι, τα δικά τους δράματα. Και βέβαια όλοι βλέπουμε και μια άλλη όψη του προβλήματος: το βάρος που σηκώνουν σε περιόδους κρίσης όσοι πρέπει, εκ της θέσεώς τους (επιστήμονες και πολιτικοί), να πάρουν αποφάσεις για έναν ολόκληρο πληθυσμό, απέναντι σε έναν εχθρό άγνωστο και αθέατο.

     Είναι πολύ εύκολο και ανέξοδο να κάνουμε κριτική χωρίς να είμαστε επιφορτισμένοι με τέτοιες ευθύνες. Ο (μακαρίτης πλέον) γιατρός και συγγραφέας Michael Crichton (γνωστός από το Jurassic Park) έγραφε στο βιβλίο του The Andromeda Strain ότι στις περισσότερες κρίσεις τα γεγονότα είναι ένα κράμα διορατικότητας και ανοησίας, αφέλειας και άγνοιας, και ότι «σχεδόν όλοι οι εμπλεκόμενοι έχουν στιγμές μεγάλης ιδιοφυΐας και στιγμές ανεξήγητης ανοησίας». Αυτή είναι η πραγματικότητα. Σε τέτοιες καταστάσεις, ανά πάσα στιγμή «ἐκ μέρους γινώσκομεν» και αναγκαστικά εκτιμούμε και αποφασίζουμε υπό το πρίσμα της γνώσης της στιγμής εκείνης. Κάποτε θα μάθουμε περισσότερα, θα δούμε καθαρώτερα, θα αντιληφθούμε τα λάθη, τις παρανοήσεις, τις κακές εκτιμήσεις που κάναμε σε κάθε συγκεκριμένη περίσταση. Και επειδή τότε θα αναθεωρήσουμε αναγκαστικά και ριζικά πολλές από τις γνώμες και τις πεποιθήσεις που κάποτε θεωρούσαμε ως ακλόνητες, ας είμαστε φειδωλοί στις κρίσεις μας για όλους τους άλλους: όπως εμείς, έτσι κι εκείνοι «ἐκ μέρους» βλέπουν και αποφασίζουν και ενεργούν ανάλογα.

     Έχοντας πλέον την άνεση της χρονικής απόστασης από τα δραματικά εκείνα γεγονότα, ας δούμε τη σειρά για να θυμηθούμε τα μεγάλα διδάγματα της πανδημίας Covid: το γκρέμισμα της ψευδαίσθησης της παντογνωσίας μας, το δέος και την ταπείνωση μπροστά στο άγνωστο, την επίγνωση της θνητότητάς μας, την ανάγκη για σύνεση και κοινωνική αλληλεγγύη στη ζωή μας, αλλά και για ευγνωμοσύνη και προσευχή στον Θεό «ἵνα πάντοτε θεραπεύῃ τὰ ἀσθενή και ἀναπληροῖ τὰ ἐλλείποντα» της δικής μας ατέλειας.  

Πέμπτη 28 Μαρτίου 2024

Κρίση ταυτότητος

Εδώ και μήνες αποτελεί αντικείμενο συζήτησης και ανησυχίας το θέμα των νέων ταυτοτήτων που εκδίδει το ελληνικό κράτος. Μείζον για μια μερίδα πολιτών, αμελητέο και στόχος χλευασμού και περιφρόνησης για άλλους, που το κατατάσσουν ασυζητητί στις ποικίλες θεωρίες συνωμοσίας. Ας καταθέσω κάποιες προσωπικές σκέψεις, χωρίς διάθεση πόλωσης.

     Απ’ όσο γνωρίζω, ο μακαρίτης ο πατέρας μου είχε ένα δελτίο ταυτότητος από το 1959 (όταν χειροτονήθηκε) μέχρι το τέλος (θυμούμαι ακόμη τον αριθμό του). Προσωπικά έχω αλλάξει μέχρι τώρα τρεις ταυτότητες ‘κλασικού’ τύπου. Τι καθιστά απαραίτητη (κατά τους συνηγόρους της) μια ακόμη αλλαγή; Με δυο λέξεις, η εκτεταμένη ψηφιοποίηση των πάντων, με όλες τις ευκολίες της. Κάθε μέρα μαθαίνουμε, με ανάλογο εντυπωσιασμό, για κάποιο καινούργιο επίτευγμα, και δεν προλαβαίνουμε να τα παρακολουθούμε όλα. Η άνεση με την οποία κάνουμε συναλλαγές με το δημόσιο, με την εφορία, με τράπεζες και άλλους οργανισμούς, κλείνουμε εισιτήρια και κάνουμε check-in για πτήσεις, γράφουμε και εκτελούμε συνταγές, ψηφίζουμε για τα επαγγελματικά μας όργανα κ.ο.κ. δεν έχει καμία σχέση με την αντίστοιχη ταλαιπωρία και το χάσιμο χρόνου που συνεπαγόταν κάθε τέτοια διαδικασία στην π.ψ. (προ ψηφιοποίησης) εποχή. Όλα αυτά διευκολύνουν τη ζωή, μας ικανοποιούν και μας ‘αναπαύουν’.

     Ωστόσο, κάθε νέο τεχνολογικό βήμα ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο προβληματισμού και αμφιβολίας. Καλές οι ευκολίες, αλλά τι γίνεται αν το ψηφιακό μέσον βρεθεί σε λάθος χέρια; Μαζί με τα επιτεύγματα κάθε τόσο ακούμε για αθέμιτες παρεμβάσεις και ‘χακαρίσματα’ όχι μόνο σε μεμονωμένα άτομα, αλλά και σε μεγάλους οργανισμούς, ακόμη και σε κρατικές υπηρεσίες μικρών και μεγάλων χωρών, τόσο από αντίπαλες χώρες όσο και από αγνώστους χάκερς, για ποικίλους σκοπούς, κάθε άλλο παρά σύννομους και ευεργετικούς. Ποιος μπορεί να προστατεύσει τους πολίτες από την κακόβουλη χρήση της τεχνολογίας; Υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας;

     Οι θιασώτες της καθολικής ψηφιοποίησης έχουν έτοιμη την ένσταση: ξέρουμε καλά ότι πλέον κάθε κίνησή μας στο Διαδίκτυο, κάθε ενέργεια από το smartphone μας, καταγράφεται από πάμπολλους φορείς, επίσημους και ανεπίσημους, συνήθως για εμπορικούς σκοπούς, αλλά όχι μόνο. Τι χειρότερο μπορεί να μας κάνει η εισαγωγή ενός ακόμη ψηφιακού εργαλείου (της ταυτότητας) στην καθημερινότητά μας; Η κυβέρνηση μας διαβεβαιώνει ότι τα μόνα στοιχεία που θα περιλαμβάνονται στο μικροτσίπ του δελτίου είναι αυτά που θα βλέπουμε κι εμείς στο φυσικό μέρος. Ωστόσο, ακούσαμε ήδη ότι στο εγγύς μέλλον θα προστεθεί και ο ‘αριθμός του πολίτη’, που δεν ξέρουμε σε ποια και πόσα στοιχεία μας θα δίνει πρόσβαση. Εφόσον η δυνατότητα αυτή υπάρχει, σε μια επόμενη φάση μπορεί να προστεθούν και άλλες πληροφορίες, είτε εν γνώσει είτε εν αγνοία μας. Είναι αφελές να πιστεύουμε ότι κάθε νέα προσθήκη θα υπόκειται σε επίσημο έλεγχο από το εθνικό κοινοβούλιο ή από κάποιο θεσμικό όργανο: η εμπιστοσύνη στους πολιτικούς, κάθε χρώματος, δυστυχώς έχει εκλείψει. Και αν το πρόγραμμα της ψηφιοποίησης περιλαμβάνει την διασύνδεση διαφόρων βάσεων δεδομένων (οικονομικών, καταναλωτικών, υγειονομικών, ακόμη και προσωπικών συνηθειών του καθενός), δεν είναι δύσκολο να φαντασθούμε πόση αξία θα έχουν αυτά τα μεγα-δεδομένα (megadata) για τους ψηφιακούς εμπόρους. Όλα αυτά δεν είναι θεωρία συνωμοσίας, αλλά υπαρκτή πραγματικότητα.

     Υπάρχει άμυνα απέναντι στην κατάσταση αυτή; Φοβούμαι πως όχι. Ξέρουμε ότι πρακτικά είναι αδύνατο να καταπολεμήσει κανείς ριζικά π.χ. την διαδικτυακή παιδική πορνογραφία ή το ψηφιακό οικονομικό έγκλημα. Η παρανομία βρίσκεται πάντα ένα βήμα πιο μπροστά από τη νομιμότητα. Οι κανονισμοί προστασίας προσωπικών δεδομένων (π.χ. ο περιώνυμος ευρωπαϊκός GDPR) αποτελούν ένα σύγχρονο ανέκδοτο: αυτό που κάνουν είναι να προσθέτουν περιττές στρώσεις γραφειοκρατικών απαιτήσεων σε νομοταγείς πολίτες και επίσημους φορείς, ενώ οι κάθε είδους παράνομοι (άτομα ή φορείς) τους αγνοούν, χαμογελώντας ειρωνικά για την αφέλεια ημών των υπολοίπων.

     Στις δικές μου μη ειδικές σκέψεις προσθέτω την έγκυρη γνώμη του καθηγητή Διομήδη Σπινέλλη, που διετέλεσε στο παρελθόν Γενικός Γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων του Υπουργείου Οικονομικών. Σε άρθρο του στην Καθημερινή με τίτλο Το κράτος και τα προσωπικά μαςδεδομένα γράφει: «Η συγκέντρωση όλων των δεδομένων μας σε μία υπηρεσία του Δημοσίου τα κάνει ελκυστικά σε κάθε λογής κακοποιούς και ευάλωτα στο σύνολό τους. Είναι προτιμότερο το κράτος να φυλάσσει τα δεδομένα μας αποκεντρωμένα σε διαφορετικές υπηρεσίες (π.χ. ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, Κτηματολόγιο, υπουργεία Εσωτερικών, Υγείας, Προστασίας του Πολίτη, Μεταφορών, Δικαιοσύνης, Ψηφιακής Διακυβέρνησης), με τη μεταβίβαση των ελάχιστων απαιτούμενων δεδομένων να πραγματοποιείται μόνο τη στιγμή και για το διάστημα που αυτό απαιτείται».

     Στα παραπάνω δεν χρησιμοποίησα πουθενά θεολογικά ή μεταφυσικά επιχειρήματα του τύπου ‘χάραγμα’ ή ‘666’ (χωρίς να τα παραβλέπω). Σκοπός μου δεν είναι να υποστηρίξω κάποια θεωρία συνωμοσίας. Με την επίγνωση όμως των δυνατοτήτων – γνωστών και αγνώστων – της σύγχρονης τεχνολογίας, κατανοώ και συμμερίζομαι τις επιφυλάξεις πολλών συνανθρώπων μας. Ο μυθικός Λαοκόων είπε στους Τρώες που θαύμαζαν τον Δούρειο ίππο: «Φοβούμαι τους Δαναούς και δώρα φέροντας». Εκείνοι δεν τον άκουσαν, με τα γνωστά αποτελέσματα για την πόλη τους. Οι σύγχρονοι Δαναοί μας προσκομίζουν συνεχώς νέα ‘δώρα’. Είναι ανάγκη να πάθουμε πρώτα για να σκεφθούμε τις πιθανές συνέπειες από την αποδοχή τους; Τότε θα είναι πολύ αργά.