Σάββατο, 16 Φεβρουαρίου 2019

Ονομάτων επίσκεψις

Στην προχθεσινή Καθημερινή [14/2/2019] διάβασα μια ενδιαφέρουσα επιστολή του κ. Νίκου Δυοβουνιώτη. Λέει πράγματα που έχουμε ξαναγράψει, αλλά η επανάληψη, με διαφορετικά παραδείγματα και εικόνες, δεν βλάπτει, έστω κι αν δεν γίνεται ‘μήτηρ μαθήσεως’ για τους αστοιχείωτους άρχοντες μας.
 

     "Ενας Γερμανός φίλος μου μού είπε ότι δεν καταλαβαίνει γιατί γίνεται όλος αυτός ο σαματάς για τη FYROM. Αναγκάστηκα τότε να του αναπτύξω ένα υποθετικό σενάριο: Έστω, του είπα, ότι ένα μικρό τμήμα της δυτικής Πολωνίας (που συνορεύει με τη Γερμανία) αποσπάται από την Πολωνία και αυτοονομάζεται «Πρωσία». Έστω, ακόμα, ότι αυτό το μικρό κρατίδιο, με πληθυσμό περίπου δύο εκατομμυρίων, φροντίζει να αναγνωριστεί με αυτό το όνομα από πολλά κράτη και τον ΟΗΕ. Και επίσης ότι η γλώσσα που μιλιέται εκεί, και που είναι ένα μείγμα από γερμανικές και πολωνικές λέξεις, αναγνωρίζεται ως πρωσική γλώσσα. Ας υποθέσουμε ακόμα ότι αυτό το κρατίδιο αποβλέπει στο μέλλον να ελευθερώσει «τους σκλάβους αδελφούς» που κατοικούν στη γειτονική Γερμανία, και έτσι αυτοί, (μαζί με τα σχετικά εδάφη, και τη Δρέσδη) να προστεθούν σε αυτό. Η Γερμανία, φυσικά, αντιτίθεται στην αναγνώριση αυτού του κρατιδίου, ενώ οι Αμερικανοί και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμούν σφόδρα την αναγνώρισή του, καθώς και την ένταξή του στο ΝΑΤΟ, ώστε να μην περιέλθει αυτό στη ζώνη επιρροής της Ρωσίας.
     «Εσύ», τον ρώτησα, «προσωπικά, θα δεχόσουν το όνομα Πρωσία αυτού του κρατιδίου, όπως και το ότι οι πολίτες του να ονομάζονται Πρώσοι και η γλώσσα τους πρωσική;». Αφού ο φίλος μου, ο Γερμανός, σκέφτηκε λίγο, μετά μου δήλωσε ότι κατάλαβε το πρόβλημα με τη FYROM, Βόρεια Μακεδονία, πια. Κάλλιο αργά παρά ποτέ!" 

Πέμπτη, 14 Φεβρουαρίου 2019

Παιδευτικά

Στα πλαίσια της συζήτησης για την μελλοντική αναθεώρηση του Συντάγματος κάθε τόσο αναφύεται και το θέμα της ίδρυσης ή μη ιδιωτικών πανεπιστημίων (άρθρο 16). Με την αφορμή αυτή ο ομότιμος καθηγητής ιατρικής καρδιολόγος Δ. Σιδερής παραθέτει στο ιστολόγιό του μια σειρά από λογικές και ενδιαφέρουσες σκέψεις. Προσθέτω κι εγώ με τη σειρά μου τα ακόλουθα, κοντά σε άλλα που κατά καιρούς έχω γράψει για το θέμα:
     - Ούτε το κράτος ούτε κάποιος ιδιωτικός φορέας εγγυώνται εξ ορισμού την ανεξαρτησία των ΑΕΙ. Ο ‘πρότερος έντιμος βίος’, το παρελθόν και οι καλές συστάσεις του κάθε φορέα είναι τα μόνα εχέγγυα που μπορούμε να έχουμε. Όλα τα άλλα είναι ιδεοληπτικές παρωπίδες της μίας ή της άλλης πλευράς.
     - Το κράτος γενικά δεν κατοχυρώνει την αξιοκρατία και το αδιάβλητο στις κρίσεις προσωπικού (η πείρα έχει καταδείξει το ακριβώς αντίθετο).
     - Δυστυχώς, παρ’ ημίν η αξιοκρατία υπονομεύεται πρωτίστως από την ίδια την πανεπιστημιακή οικογένεια, που φροντίζει κυρίως να αναπαράγει οικογενειακούς ‘κλώνους’ και να διαιωνίζει προνόμια και status quo και όχι να εξελίσσεται θετικά προς το μέλλον με γόνιμες επικονιάσεις. Αυτό οδηγεί σε φυγή αξιολόγων επιστημόνων (brain drain) προς τα εκεί που βλέπουν να εκτιμάται το έργο τους και όχι το γενεαλογικό τους δέντρο.
     - Η παιδεία, ιδίως η τριτοβάθμια, πρέπει να είναι προσβάσιμη σε όλους, αλλά δεν είναι οι πάντες ικανοί για όλες τις βαθμίδες της παιδείας, όπως δεν μπορούν όλοι να ανεβούν στον Όλυμπο, για ποικίλους λόγους. Δεν είναι κακό αυτό, ούτε τους χαρακτηρίζει ως ανίκανους (αντίθετα, ανίκανοι τελικά αποδεικνύονται όσοι αναρριχώνται ψηλά έρποντας και γλείφοντας χωρίς να έχουν ανάλογα προσόντα). Αν δημιουργούμε σε όλους τους πολίτες αυτή την ψευδαίσθηση, τότε έχουμε αποτύχει ως πολιτεία και εκπαιδευτικό σύστημα. Αξιολόγηση και σωστό ‘κοσκίνισμα’ είναι απαραίτητα εργαλεία σε κάθε φάση της παιδείας.
     - Ο πληθωρισμός σε οποιοδήποτε χώρο, ενεργεί σε βάρος της ποιότητας. Αν τα πανεπιστήμια δίνουν διδακτορικά σωρηδόν, έχουν άραγε όλα αυτά την ίδια πρωτότυπη επιστημονική αξία ή δίνονται χαριστικά σε
ημετέρους’;
     - Η παιδεία - και η συνυφασμένη μ’ αυτήν έρευνα -  πρέπει να είναι διαφανής, να έχει έναν κορμό που να μορφώνει πολίτες και
ανθρώπους χαρίεντας’, κατά το κλασικό πρότυπο, και να καλλιεργεί κατά πρώτον την αίσθηση της ευθύνης απέναντι στην κοινωνία που τη στηρίζει και την χρηματοδοτεί. Και βέβαια, σε κάθε βαθμίδα, πρέπει να είναι ανεπηρέαστη από τα πολιτικά κόμματα. 
     Είναι ουτοπικό να περιμένει κανείς αναθεώρηση του άρθρου 16 προς μια τέτοια κατεύθυνση. Ωστόσο, ο προβληματισμός και η κατάθεση απόψεων δεν βλάπτει. Αν μη τι άλλο, αφαιρεί από τους πολιτικούς το επιχείρημα ότι «δεν ήξεραν». Δεν ρώταγαν;

Τετάρτη, 13 Φεβρουαρίου 2019

Αιδώς και αισχύνη

«Προτείνουμε την καθιέρωση λαϊκού δημοψηφίσματος αλλά και λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία. Ταυτόχρονα θεσπίζουμε την υποχρέωση να κυρώνεται με δημοψήφισμα κάθε διεθνής συνθήκη η οποία παραχωρεί κυριαρχικές αρμοδιότητες της χώρας σε διεθνείς οργανισμούς». Τάδε έφη εισηγούμενος προτάσεις για την αναθεώρηση του Συντάγματος ο πρωθυπουργός που υπέγραψε τη συμφωνία των Πρεσπών έχοντας αρνηθεί ακόμη και πρόταση για δημοψήφισμα, και έχοντας παζαρέψει απ' εδώ κι απ' εκεί μια ισχνή κοινοβουλευτική πλειοψηφία για την επικύρωσή της. Και το ‘δούλεμα’ πρέπει να έχει τα όριά του. Αλλά όταν λείπει η πολιτική αιδώς, κυριαρχεί η πολιτική (κατ)αισχύνη. Κι έτσι αυτοβαπτίζονται δημοκράτες και αυτοχειροτονούνται υπέρμαχοι της δημοκρατίας οι καταπατητές και πολέμιοί της. Σα δε ντρεπόμαστε...

Κυριακή, 10 Φεβρουαρίου 2019

Κατορθώματα

Κάθε τόσο διαβάζουμε για ακραία αθλητικά κατορθώματα σε διάφορους τομείς. Το τελευταίο που πήρε το μάτι μου είναι αυτό της Susannah Gill, μιας Αγγλίδας που έκανε χρόνο ρεκόρ στην Παγκόσμια Μαραθώνια Πρόκληση (World Marathon Challenge). Δεν ξέρετε τι είναι; Οι συμμετέχοντες (φέτος έτρεξαν 41 άτομα) τρέχουν έναν μαραθώνιο κάθε μέρα επί επτά ημέρες, σε επτά διαφορετικές ηπείρους (η φετεινή σειρά: Ανταρκτική, Κέιπ Τάουν, Περθ Αυστραλίας, Ντουμπάι, Μαδρίτη, Σαντιάγο Χιλής και Μαϊάμι), σε θερμοκρασίες περιβάλλοντος που κυμαίνονται από -35 μέχρι +35 βαθμούς, ταξιδεύοντας από τόπο σε τόπο με πτήση τσάρτερ, και βέβαια με πολύ λίγο ύπνο στο διάστημα αυτό. Το κόστος συμμετοχής, που καλύπτει τις πτήσεις (συνολικά πάνω από 55 χιλιάδες μίλια), τη διαμονή, διατροφή (κάθε μέρα θέλει κάπου 5000 θερμίδες) και όλα τα λοιπά έξοδα της διοργάνωσης, είναι 36.000 ευρώ κατά κεφαλήν. Κάντε το λογαριασμό: κάπου ενάμισυ εκατομμύριο ευρώ για τους 41, χωρίς να υπολογίσουμε το βοηθητικό προσωπικό, δημοσιογράφους κτλ. Πόσους πεινασμένους θα μπορούσαν να θρέψουν τα χρήματα αυτά; Πόσους αρρώστους να περιθάλψουν; Δεκτές και άλλες προτάσεις.
     Δεν καταλαβαίνω τη σκοπιμότητα των επιδιώξεων αυτών, πέρα από την εφήμερη δόξα μιας καταχώρισης στο βιβλίο ρεκόρ Guinness, αλλά χωρίς να είμαι αντιαθλητικός, θυμάμαι πάντα τον Ισοκράτη που συμβούλευε τον Δημόνικο να «ασκεί των περί το σώμα γυμνασίων μη τα προς την ρώμην αλλά τα προς την υγείαν». Πώς θα το πετύχαινε αυτό; Η συμβουλή του απηχεί την αίσθηση του μέτρου που χαρακτήριζε τους προγόνους μας: «τούτου δ’αν τύχοις εί λήγεις των πόνων έτι πονείν δυνάμενος». Με άλλα λόγια, σκοπός της άθλησης δεν είναι να φτάσεις στην εξάντληση: να σταματάς να καταπονείσαι ενώ ακόμη αντέχεις κι άλλο. Μάλλον δεν ήταν οπαδός των ρεκόρ ο φιλόσοφος.

Σάββατο, 9 Φεβρουαρίου 2019

Ένα συμπέρασμα


Υποσχέθηκα στον εαυτό μου και στους αναγνώστες του ιστολογίου να επιδαψιλεύσω μόνο περιφρόνηση στους αυτουργούς της ‘συμφωνίας’ που δεν αναφέρει ούτε καν ονομαστικά την Ελληνική Μακεδονία στο κείμενό της. Ωστόσο δεν μπορώ να μη βγάλω ένα κάποιο συμπέρασμα από την κοινοβουλευτική παράσταση που παρακολουθήσαμε όλες αυτές τις μέρες μεταξύ των μέχρι πρό τινος κυβερνητικών εταίρων: ότι ο ένας χρησιμοποίησε τον άλλο ως εκεί που τον βόλευε και τέρμα. Η παρομοίωση της λεμονόκουπας έρχεται αυτόματα στη σκέψη μου. Αν ο έτερος συμβαλλόμενος περίμενε καλύτερη μεταχείριση, δικό του λάθος: η πολιτική ηθική των κυβερνώντων αυτή είναι. Κι αν ο ίδιος έβλεπε το ‘Μακεδονικό ζήτημα’ σαν κόκκινη γραμμή, όπως ισχυριζόταν, τι δουλειά είχε από την άλλη μεριά της γραμμής; Αχρωματοψία είχε; Όπως θα έγραφαν τα παλιά μελοδράματα, τώρα είναι πολύ αργά για δάκρυα. Ούτε κι εμάς μας περισσεύουν για κανέναν από τους πρώην συνεταίρους. Και οι στίχοι από τον ‘Ματρόζο’ δεν θα περισώσουν την υστεροφημία του τέως υπουργού αμύνης.

Πέμπτη, 7 Φεβρουαρίου 2019

Καλαθιές

Βλέπω στο τηλεοπτικό trailer το χθεσινό σκορ του αγώνα μπάσκετ των Bucks έναντι των Wizards και πάει να μου φύγει το σαγόνι: 148-129! Τι νούμερα είναι αυτά; Πότε προλαβαίνουν να σημειώσουν τόσους πόντους αυτοί οι άνθρωποι; Μπας κι έχουν διαφορετικό σύστημα βαθμολογίας των καλαθιών; Κι ο ‘δικός μας’ Γιάννης Αντετονκούμπο να μετράει 43 προσωπικούς πόντους σε έναν αγώνα; Κι αυτό δεν είναι το μεγαλύτερο αποτέλεσμα που έχει σημειωθεί. Όπως μαθαίνω από τη Wikipedia, στις 13 Δεκεμβρίου 1983 οι Detroit Pistons νίκησαν τους Denver Nuggets με 186-184, μετά από τρεις παρατάσεις, μια και το παιχνίδι παιζόταν κυριολεκτικά στον πόντο. Άντε, και στους διακόσιους με το καλό!
     Κι ύστερα διαβάζω σε άλλο άρθρο ότι οι διακόσιοι πόντοι έχουν ήδη ξεπεραστεί κατά πολύ. Στις 12 Ιανουαρίου 1992, στο Εθνικό Πρωτάθλημα Κολλεγίων στις ΗΠΑ, το Troy State University της Αλαμπάμα διέλυσε το DeVry University της Ατλάντα με το αδιανόητο σκορ 258–141. Το κατόρθωμα αυτό δεν επαναλήφθηκε, και η επιστήμη του αθλητισμού έχει σηκώσει τα χέρια.
     Όποιος θέλει να δει το παιχνίδι αυτό, υπάρχει ολόκληρο στο YouTube.

Τετάρτη, 6 Φεβρουαρίου 2019

Κρύο!

Έχει κάτι το ιδιαίτερο η φωτογραφία από το πρόσφατο κύμα πολικού ψύχους στις μεσοδυτικές Ηνωμένες Πολιτείες. Τα κοκκαλωμένα τζην δίνουν την εντύπωση ότι χορεύουν μόνα τους, ενώ οι ιδιοκτήτες τους εξαϋλώθηκαν από τις αφύσικες συνθήκες του περιβάλλοντος.


Τρίτη, 5 Φεβρουαρίου 2019

Ρητορείες

Διάβασα σήμερα στο Διαδίκτυο το ακόλουθο περιστατικό. Ο Ιρλανδός διπλωμάτης και ακαδημαϊκός Daniel Binchy επισκέφθηκε ως φοιτητής το Μόναχο το 1921 και ο Γερμανός  οικοδεσπότης του τον πήγε σε μια μπυραρία για να ακούσει τον -- τότε άγνωστο ακόμη -- Αδόλφο Χίτλερ να μιλάει. Στη συνέχεια τον ρώτησε ποια ήταν η εντύπωσή του. «Ένας ακίνδυνος παλαβός με ρητορικό χάρισμα», είπε ο Binchy, οπότε ο Γερμανός κούνησε λυπημένα το κεφάλι και αποκρίθηκε: «Ένας παλαβός με ρητορικό χάρισμα δεν είναι ποτέ ακίνδυνος…».
     Θεώρησα χρήσιμο να αναφέρω το επεισόδιο, μια και το μήνυμά του είναι σαφές. Καλό είναι να το σκεφτόμαστε κάθε φορά που ακούμε δημόσιες ρητορείες από ανθρώπους με άγνωστο ή αμφίβολο ψυχιατρικό ιστορικό.

Δευτέρα, 4 Φεβρουαρίου 2019

'Ευκαιρίες'

Στον απόηχο της κοινοβουλευτικής έγκρισης της ‘συμφωνίας των Πρεσπών’ (αν και με την εικόνα που δίνει το κοινοβούλιο αυτό ιδίως τις μέρες μας θα έπρεπε να σταλεί επειγόντως ή στη φυλακή ή σε κάποιο ψυχιατρικό κατάστημα) διαβάζω χθεσινό άρθρο του καθηγητή Γ. Παγουλάτου στην Καθημερινή (‘Μετά τις Πρέσπες ας δούμε τις ευκαιρίες’). Προβάλλει μεταξύ άλλων τα ‘θετικά της συμφωνίας’:
     ‘Ο κόσμος θα σταματήσει να αναφέρεται επισήμως στη χώρα αυτή ως «Μακεδονία»... Η «Βόρεια Μακεδονία» θα είναι μια μικρή χώρα εξαρτημένη από την Ελλάδα και στραμμένη προς τη Θεσσαλονίκη.
     Λοιπόν, από την εποχή του θαλασσοπόρου Amerigo Vespucci (πέθανε το 1512) Αμερική λέγεται ολόκληρη η ήπειρος που καταλαμβάνει το Δυτικό Ημισφαίριο. Ωστόσο, υπάρχει κανείς που να λέει ‘Αμερική’ και να εννοεί άλλη χώρα εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες; Όταν λέμε ‘Αμερικανοί’ δεν εννοούμε τους Μεξικανούς, τους Καναδούς ή τους Βραζιλιάνους ή άλλους λαούς της ηπείρου αυτής, αλλά μόνο τους πολίτες των ΗΠΑ, τους οποίους ουδείς πώποτε αποκάλεσε ‘Ηνωμενοπολιτειοαμερικανούς’. Τα σύνθετα ονόματα είναι μόνο για να υπάρχουν σε κάποια συμφωνία και κάνουν τον υπόλοιπο κόσμο να γελάει. Αν ακούσει ποτέ ο καθηγητής να αναφέρεται το γειτονικό κράτος διεθνώς ως ‘Βόρεια Μακεδονία’, να το πει και σε μας. Όσο για την εξάρτηση της γείτονος από την Ελλάδα, είναι πολύ αυτάρεσκο να πιστεύουμε κάτι τέτοιο: από τις ΗΠΑ και τη Γερμανία θα είναι η εξάρτηση, και η Θεσσαλονίκη μάλλον θα είναι ‘σκοτεινό αντικείμενο του πόθου’ των γειτόνων μας. Από έναν καθηγητή Ευρωπαϊκής Πολιτικής θα περιμέναμε άλλο επίπεδο κατανόησης.

Κυριακή, 3 Φεβρουαρίου 2019

Ασκήσεις επί χάρτου

Με τον τίτλο αυτό βάφτισα το σύνολο των αναρτήσεων του 2018 που πρόσφατα πήρε μορφή βιβλίου κατά το ειωθός. Παραθέτω τον πρόλογο. Όποιος τυχόν τις θέλει σε μορφή pdf ας μου αφήσει ένα σχόλιο με το e-mail του (δεν θα κοινοποιηθεί ευρύτερα), και καλή ανάγνωση.

      Πότε πέρασε και το 2018; Δεν προλάβαμε να το καλωσορίσουμε, ελπίζοντας για κάτι καλύτερο, και να που το αποχαιρετούμε καταγράφοντας στον ισολογισμό του το γνωστό μίγμα από πολιτικές ίντριγκες σε εγχώριο και παγκόσμιο επίπεδο, καταστροφές και τραγωδίες φυσικές και ανθρωπογενείς, αλλά και θριάμβους και επιτεύγματα και ηρωισμούς, φαιδρότητες και παραδοξολογίες από πρόσωπα γνωστά και όχι και τόσο, μικρά δράματα ή χαρές στο καθημερινό μας περιβάλλον, σκέψεις και λογισμούς και προκλήσεις απέναντι στην κοινή λογική που προσπαθεί να επιβιώσει σ’ έναν κόσμο που ως επί το πλείστον παραλογίζεται.
     Ακούσαμε βέβαια κατά κόρον ότι τον χρόνο αυτό «βγήκαμε από τα μνημόνια». Κάναμε δηλαδή κάτι που θεωρητικά θα είχε γίνει τέσσερα χρόνια νωρίτερα αν δεν είχαν μεσολαβήσει οι εργώδεις προσπάθειες της τρέχουσας κυβέρνησης, η οποία φρόντισε να βάλει ακόμη και το όνομα της Μακεδονίας στο παζάρι που έκανε για να φανεί ‘καλό παιδί‘ απέναντι στους μεγαλεμπόρους των εθνών. Διότι αν μας άφησε μια κάποια γνώση ο χρόνος που έληξε, αυτή είναι η κυνική συνειδητοποίηση ότι όσα ακούμε για ανεξάρτητη εθνική πολιτική είναι δυστυχώς στάχτη στα μάτια ημών των πολιτών. Πάντα έτσι ήταν, ίσως κάποτε εμείς ήμασταν ‘απλούστεροι τον νουν’. Τώρα βλέπουμε πιο ξεκάθαρα ότι όλα και όλοι έχουν το τίμημά τους στο παγκόσμιο παζάρι. Ότι στη διπλωματική γλώσσα ακόμη και το καταφανώς μαύρο μπορεί να χαρακτηρίζεται ως ακραία απόχρωση του λευκού. Ότι οι μεγαλόστομες λέξεις και δηλώσεις σημαίνουν ό,τι θέλει αυτός που τις εκστομίζει, που μπορεί να τις νοηματοδοτεί διαφορετικά ανάλογα με τις αντιδράσεις που συναντά και να τις στρεβλώνει ατιμωρητί. Αλλά και ότι, όπως λέγεται, όταν  οι άνθρωποι κάνουν σχέδια, ο Θεός χαμογελάει: τίποτε δεν μπορεί να αλλάξει τη δική του βούληση, ενώ Εκείνος όλα μπορεί να τα κάνει να «συνεργήσουν εἰς ἀγαθόν» γι‘ αυτούς που τον αγαπούν.
      Που σημαίνει, σε απλά ελληνικά, ότι ακόμη και τα πιο πολύπλοκα ή καταχθόνια σχέδια και προγράμματα των κρατούντων ανά τον κόσμο, όσο μεγάλοι και ισχυροί κι αν είναι αυτοί, στο κοσμικό ταμπλώ του Σύμπαντος αποτελούν απλώς... ασκήσεις επί χάρτου.

Πέμπτη, 31 Ιανουαρίου 2019

Αναχωρήσεις

Κάτι μοιάζει να έχει το τέλος του Γενάρη. Λες κι ανοίγει μια πόρτα και περνούν από τον προθάλαμο της πρόσκαιρης ζωής στο σαλόνι της αιώνιας άνθρωποι γνωστοί (κι άλλοι πιο αφανείς), αφήνοντας πίσω τους αχνάρια της διέλευσής τους και μνήμες αγαθές και έργα που «ακολουθεί μετ’ αυτών» κατά τη διατύπωση της Αποκάλυψης. Έτσι, ανατρέχοντας στα τελευταία χρόνια, θυμάμαι ότι τέτοιες μέρες έφυγαν από τον ορατό κόσμο ο μακαριστός αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, ο π. Θεόφιλος Ζησόπουλος, ο π. Μάξιμος Ψιλόπουλος, η Έλενα/αδελφή Φιλαρέτη, ο γνωστός σκηνοθέτης Θεόδωρος Αγγελόπουλος, ο συνάδελφος και φίλος Γιάννης Ζαχάρωφ (εμπνευστής και ιδρυτής του περιοδικού 'Ιατρικά Θέματα' του Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης), και μόλις χθες ο μουσικοσυνθέτης Χριστόδουλος Χάλαρης (απ‘ αυτόν πήρα την αφορμή για τις σκέψεις αυτές). Καθένας στον δικό του χώρο δημιούργησε, δίδαξε, παραδειγμάτισε, έγραψε μια μικρή ή μεγαλύτερη ιστορία. Ας ευχηθούμε την μακαρία ανάπαυση σε όλους.
     Χωρίς καμιά διάθεση σύγκρισης ή αποτίμησης του έργου όλων των άλλων, δεν αντέχω στον πειρασμό (λόγω επικαιρότητος) να αναρωτηθώ, έστω ρητορικά: θα περνούσε ποτέ η ‘συμφωνία των Πρεσπών’ με αρχιεπίσκοπο τον Χριστόδουλο;

Τετάρτη, 30 Ιανουαρίου 2019

Μωρίας εγκώμιον

Μπαίνοντας σήμερα στο γραφείο μου στην κλινική είδα κάτω από το τραπέζι ένα πράσινο ορθογώνιο πλαστικό κουτί, κάτι σαν μεγάλο τάπερ ή λεκάνη. Ήταν άδειο κι έδειχνε καινούργιο. Παραξενεύτηκα. Είχα συνηθίσει από καιρό να βρίσκω διάφορα μικροαντικείμενα, δείγματα της παρουσίας κάποιου συναδέλφου σε άλλες ώρες (χαρτιά, ξεχασμένα κλειδιά, κέρματα, μισογεμάτα μπουκάλια με νερό, εφημερίδες ή περιοδικά), αλλά μια πράσινη τετράγωνη λεκάνη ήταν κάτι ασυνήθιστο, που δεν μπορούσα εύκολα να το ταιριάσω ακόμη και με μια κάπως ιδιόρρυθμη προσωπικότητα. Σκεφτόμουν να του τηλεφωνήσω για να κάνουμε λίγο χιούμορ, όταν η λύση του μυστηρίου ήρθε από ένα δακτυλογραφημένο σημείωμα που είδα κολλημένο με σελοτέιπ σε περίοπτη θέση στην επιφάνεια εργασίας. Το αντιγράφω verbatim, διατηρώντας τις χρωματικές επιλογές του πρωτοτύπου: «Έγγραφα που περιέχουν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα να τοποθετούνται μέσα στο πράσινο κουτί, χωρίς να σκιστούν ή να τσαλακωθούν και ΟΧΙ στους κάδους απορριμμάτων. Τα έγγραφα αυτά θα τα συλλέγουμε για καταστροφή σε τακτά διαστήματα, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του GDPR». Μάλιστα.
     Για όσους δεν γνωρίζουν τα αρχικά, ο GDPR είναι ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Προστασία των Προσωπικών Δεδομένων που ισχύει από το περασμένο Μάιο. Όσοι από τους αναγνώστες πιστεύουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί πρωτίστως έναν γραφειοκρατικό μπαμπούλα που αποστολή έχει να καταδυναστεύει τους πολίτες της υποτάσσοντας τις εθνικές νομοθεσίες (και την κοινή λογική) σε κανονισμούς που θυμίζουν Μεγάλο Αδελφό, μπορούν στον GDPR να βρουν το ιδανικό επιχείρημα για τον ευρωσκεπτικισμό τους. Το κείμενο αυτό με τις παραφυάδες και τις διακλαδώσεις του αποτελεί ένα μνημείο νομικής αυθαιρεσίας και παραλογισμού (έχω σκεφθεί ένα πολύ πιο ταιριαστό όνομα, αλλά θα μου βάλουν πιπέρι στο στόμα αν το πω).
     Το αρχικό σκεπτικό του κανονισμού είναι η προστασία των ‘προσωπικών δεδομένων’ από την ανεξέλεγκτη έκθεση στο ευρύ κοινό. Σε μια εποχή που τα ψηφιακά μέσα έχουν μετατρέψει τον κόσμο σε ανοιχτό βιβλίο, όπου μπορεί κανείς να βρει πρακτικά τα πάντα για τον καθένα (σχήμα υπερβολής, αλλά προς τα εκεί βαδίζουμε, και κάποιοι το έχουν αυτό ως επιδίωξη), επιχειρεί να βάλει ένα όριο και ένα φράγμα σ’ αυτή την απόλυτη διαφάνεια που δεν επιτρέπει μυστικά, προσωπικές σκέψεις, ιδιωτικές συζητήσεις, τέλος πάντων καταργεί το ‘ταμιείον’, εκείνο το μικρό κλειστό δωμάτιο, μέσα στο οποίο μπορεί κανείς να είναι μόνος με τον εαυτό του και με τις επιλογές του. Μέχρι εδώ καλά. Ωστόσο, όπως και με κάθε νομοθεσία, τα προβλήματα και οι συγχύσεις αρχίζουν όταν προσπαθεί να ερμηνεύσει κανείς και να εφαρμόσει τον νόμο.
     Η εφαρμογή του κανονισμού αυτού (όπως και πολλών άλλων) αποσκοπεί κυρίως στο φαίνεσθαι (να δείχνουμε ότι κάνουμε κάτι lege artis) και όχι στην ουσία. Έτσι π.χ. αν καταστρέφω (σε βαθμό μη αναγνωρισιμότητος) τα χαρτιά με τα προσωπικά στοιχεία των ασθενών μου, τηρώ το ιατρικό απόρρητο και συμμορφώνομαι με το πνεύμα του νόμου, χωρίς όμως να έχω στα χέρια μου κανένα αποδεικτικό μέσο γι‘ αυτό. Από την άλλη, αν η κλινική, το ιατρείο, το γραφείο, η όποια άλλη υπηρεσία, μπορεί να αποδεικνύει με πρωτόκολλο καταστροφής ότι κάθε 15 μέρες εξαφανίζει τα χαρτιά από το γραφείο του κ. Τάδε, συμμορφώνεται με το γράμμα του νόμου και ικανοποιεί τις ορέξεις των γραφειοκρατών. Και γλιτώνει το πρόστιμο. Διότι εδώ έγκειται η κακοήθεια των κανονισμών: στο ότι έχουν την εξουσία (μόνοι τους την πήραν) να τιμωρούν τους παραβάτες του γράμματος του νόμου. Στη θεολογική γλώσσα αυτό λέγεται φαρισαϊσμός.
     Μου έρχεται στο νου ένα ανάλογο παράδειγμα από τον ιατρικό χώρο. Τα μεγάλα ξένα ιατρικά περιοδικά εδώ και πολλά χρόνια έχουν αναγάγει τη συγκατάθεση των ασθενών για δημοσίευση κάποιου περιστατικού σε ένα είδος θεότητας. Όχι μόνο για φωτογραφίες ή για το ιστορικό του, αλλά ακόμη και για μεμονωμένες ακτινογραφίες ή άλλες εργαστηριακές εξετάσεις πρέπει κανείς να έχει ενυπόγραφη δήλωση του υποκειμένου ότι  συμφωνεί να χρησιμοποιηθούν τα δεδομένα του (πάλι αυτή η κακιά λέξη!) για επιστημονικό ή διδακτικό σκοπό. Κάποτε έστειλα ένα περιστατικό για δημοσίευση σε ξένο περιοδικό. Οι υπεύθυνοι επέμεναν να πάρω τη συγκατάθεση του αρρώστου ή του πλησιέστερου συγγενούς, υπήρχε όμως ένα πρόβλημα: ο ασθενής είχε πεθάνει πριν είκοσι χρόνια. Το επιχείρημα αυτό δεν έγινε δεκτό, μια και δεν περιλαμβανόταν στις διατάξεις του αντιστοίχου κανονισμού. Μετά την οριστική άρνηση της δημοσίευσης έγραψα στο περιοδικό ότι το άρθρο θα μπορούσε να έχει τη μορφή: «Κάποτε κάποιος έπαθε κάτι, έκανε κάποιες εξετάσεις και κάποια θεραπεία, αλλά τελικά πέθανε». Ένα τέτοιο κείμενο έχει μηδενική επιστημονική αξία, αλλά τουλάχιστον δεν παραβιάζει τη Βίβλο των κανονισμών.
     Κάποτε λέγαμε ότι εκεί που τελειώνει η λογική αρχίζει ο στρατός, και βέβαια αυτό βασιζόταν στο ότι η στρατιωτική ζωή διέπεται από κάθε λογής κανονισμούς (ποιος δεν θυμάται τον γνωστό «20-1»;). Ε λοιπόν, εκτός από τον στρατό υπάρχει και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Όσο μεγαλύτερο είναι το εύρος των αρμοδιοτήτων ενός φορέα, τόσο αυξάνει και το μέγεθος της αυθαιρεσίας, και της συνεπαγόμενης βλακείας. Κι αλίμονο στους υποτελείς της.

Τρίτη, 29 Ιανουαρίου 2019

Εκτός χορού

Η Βενεζουέλα είναι μια χώρα που βρίσκεται στην επικαιρότητα εδώ και καιρό λόγω των τεραστίων οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει. Πρόσφατα ξαναέγραψε πρωτοσέλιδα λόγω της αυτοανακήρυξης του Χουάν Γκουαϊντό σε πρόεδρο της δημοκρατίας, απέναντι στον υπάρχοντα αμφιλεγόμενο Νικολάς Μαδούρο. Δεν σκοπεύω εδώ να πάρω το μέρος του ενός ή του άλλου, αλλά σημειώνω πώς σχολίασε ο αυτοανακηρυγμένος πρόεδρος τις δηλώσεις των δικού μας πρωθυπουργού υπέρ του Μαδούρο (καθότι ιδεολογικά συγγενής): «Δεν θα ήθελα να αναμειχθώ με περισσότερες λεπτομέρειες στα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας ή στα εθνικά της συμφέροντα. Αλλά καλώ τον Έλληνα πρωθυπουργό και οποιοδήποτε μέλος του κόμματος του, να έρθει στη Βενεζουέλα όσο πιο σύντομα γίνεται… Αύριο, μεθαύριο αν θέλει. Και να πάμε μαζί σε νοσοκομεία, σε φαρμακεία, ή σε σχολεία της Βενεζουέλας. Ή να μείνει μια εβδομάδα για να ζήσει με τον κατώτατο μισθό της Βενεζουέλας, και να δούμε τι γνώμη θα έχει για το καθεστώς του Μαδούρο».
     Είχα ακούσει πριν πολλά χρόνια για τον μακαρίτη Νίκο Τσιφόρο, ότι δήλωνε αριστερός μέχρι που πήγε ένα ταξίδι στην τότε Σοβιετική Ένωση (στα 1960). Όταν γύρισε τον ρώτησαν πώς είδε τα πράγματα, και είπε: «Αλλιώς τα φανταζόμουν. Δεν είναι έτσι όπως μας τα λένε». Με άλλα λόγια, έξω απ’ τον χορό μπορεί κανείς να έχει αυταπάτες και να καμώνεται πως ξέρει πολλά τραγούδια και να παίζει ντέφι και να χορεύουν οι αγορές. Μέχρι να χρειαστεί να κατέβει ο ίδιος στην πίστα.

Κυριακή, 27 Ιανουαρίου 2019

Σάββατο, 26 Ιανουαρίου 2019

Με τα μάτια ανοιχτά

«Εἰ τυφλοὶ ἦτε, οὐκ ἂν εἴχετε ἁμαρτίαν· νῦν δὲ λέγετε ὅτι βλέπομεν· ἡ οὖν ἁμαρτία ὑμῶν μένει». Με τη φράση αυτή απάντησε ο Κύριος στους Φαρισαίους που διαμαρτυρήθηκαν για τα σχόλιά του μετά τη θεραπεία του εκ γενετής τυφλού [Ιωάν. 9:41]. Τα ίδια λόγια θα μπορούσε κανείς να απευθύνει και στους 153 του ελληνικού κοινοβουλίου που ενέκριναν με την ψήφο τους τη ‘συμφωνία των Πρεσπών’ (ακριβέστερα, τη συμφωνία εκχώρησης της Μακεδονίας). Αν οι 153 ‘βολευτές‘ ήσαν πολιτικά και νομικά αόμματοι, θα είχαν κάποιο ελαφρυντικό. Επειδή όμως ισχυρίζονται ότι βλέπουν και ότι με ορθάνοιχτα τα μάτια υπέγραψαν το κείμενο που τους σέρβιραν οι επιτήδειοι μάγειροι της διεθνούς γεωστρατηγικής, έχουν ακέραια την ευθύνη για τις τυχόν μελλοντικές συνέπειες της υπογραφής τους. Η 25η Ιανουαρίου θα μείνει στην ιστορία για δυο λόγους (2015 και 2019), τον ένα χειρότερο από τον άλλο. Χαρίζουμε σε όλους την ειλικρινή και αμέριστη περιφρόνησή μας μέχρι τις επόμενες εκλογές, οπότε ελπίζουμε να περάσουν οριστικά στην πολιτική λήθη.

Παρασκευή, 25 Ιανουαρίου 2019

Ντουβάρια

Δεν έχω κάτι με τους Αμερικανούς, όπως δεν έχω και με τους Γερμανούς, τους Τούρκους, τους Σκοπιανούς, ούτε και με τους Έλληνες (τουλάχιστον τους περισσότερους). Δεν έχω κάτι ιδιαίτερο ούτε με τους διπλωμάτες: ανέκαθεν στην ιστορία οι πρέσβεις ήταν σεβαστοί, πρόσωπα ιερά, λειτουργούσαν ως δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ ακόμη και εμπολέμων πλευρών. Έτσι δεν έχω τίποτε και με τον Αμερικανό πρέσβυ στην Αθήνα, και δεν θα μου περνούσε από το μυαλό να ρυπάνω τους τοίχους της κατοικίας του με μπογιά, ακόμη κι αν ήθελα να γράψω εγκώμια για το πρόσωπό του και όχι ύβρεις ή συνθήματα. Όπως δεν θα περνούσε από το μυαλό μου να γράψω οτιδήποτε στους φρεσκοβαμμένους τοίχους του νεοκλασικού σχολείου της γειτονιάς μου ή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ή οποιουδήποτε άλλου δημόσιου ή ιδιωτικού κτίσματος: οι τοίχοι δεν είναι γραφική ύλη. Έχω όμως μια απορία: γιατί η αναγραφή συνθημάτων στον τοίχο της κατοικίας του Αμερικανού πρεσβευτή συνεπάγεται τριάντα προσαγωγές στην αστυνομία, ενώ η ‘διακόσμηση’ του νεοκλασικού γυμνασίου, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ή οποιουδήποτε άλλου δημόσιου ή ιδιωτικού κτίσματος με ανόητα έως και χυδαία αποφθέγματα περνάει όχι απλώς απαρατήρητη αλλά ουσιαστικά αποδεκτή ως εκδήλωση καλλιτεχνικής έκφρασης ή πνευματικών ανησυχιών των ‘δημιουργών’ της;
     Φαίνεται ότι, όπως στη ‘Φάρμα των ζώων’ του Orwell, κάποιοι τοίχοι είναι πιο ίσοι από τους άλλους. Δεν απομένει παρά τα αδικημένα ντουβάρια των πόλεών μας να κατεβούν σε απεργία διαρκείας για την έκδηλα άνιση αυτή μεταχείριση.

Πέμπτη, 24 Ιανουαρίου 2019

Κεραμίδια

Αναμένοντας την αποψινή καθοριστική ψηφοφορία στη Βουλή για τη 'συμφωνία', ας ασχοληθούμε με κάτι πιο πεζό. Διαβάζω λοιπόν στην Καθημερινή ότι ένας δισεκατομμυριούχος πλήρωσε το ευτελές ποσό των 238 εκατομμυρίων δολαρίων για ένα τετραώροφο ‘ρετιρέ’ 2300 τετραγωνικών μέτρων στο Μανχάταν (καταλαμβάνει τον 50ό έως 53ο όροφο ενός νεόδμητου ουρανοξύστη) που διαθέτει, εκτός των άλλων, «το δικό του γυμναστήριο, juice bar, βιβλιοθήκη και κλειστό γήπεδο μπάσκετ». Η είδηση μας λέει ακόμη ότι ο εν λόγω εισοδηματίας διαθέτει πολλά πανάκριβα ακίνητα σε διάφορες πόλεις των ΗΠΑ, και πρόσφατα αγόρασε και μια κατοικία 122 εκατομμυρίων δολαρίων στο Λονδίνο. Αφελής ερώτηση: πόσες μέρες το χρόνο περνάει σε καθένα από τα σπίτια του; Προλαβαίνει να παίζει και μπάσκετ; Ακόμη πιο αφελής ερώτηση: πληρώνει και ΕΝΦΙΑ για τόσα ακίνητα; Και τι τεκμήριο έχουν αυτά; Κι άλλη μία, χωρίς ίχνος αφέλειας ή ειρωνείας: είναι πιο ευτυχισμένος τώρα απ’ όσο ήταν πριν αποκτήσει ένα ακόμη ‘σπιτάκι’ για να γέρνει το κεφάλι του;
     Στην αντίστοιχη είδηση της Guardian διαβάζω ότι η Νέα Υόρκη έχει πάνω από 78.000 άστεγους, και ότι χτίζονται πολλά ακίνητα για πλούσιους, αλλά πολύ λίγα για ανθρώπους χαμηλών εισοδημάτων. Και μου έρχεται στο νου αυτό που γράφει το Ψαλτήρι (Ψ. 48:11-12): «ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἄφρων καὶ ἄνους ἀπολοῦνται καὶ καταλείψουσιν ἀλλοτρίοις τὸν πλοῦτον αὐτῶν, καὶ οἱ τάφοι αὐτῶν οἰκίαι αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα». Μέχρι εκεί θα είναι όλα, τα πολλά ή τα λίγα κτήματα και χρήματα.

Ενδεκάτη ώρα

Τι άλλο μπορεί να πει κανείς για τη «συμφωνία των Πρεσπών»; [Παρένθεση: τι ωραίο όνομα θα ήταν για ένα μεγάλο μουσικό έργο! Όπως λέμε «συμφωνία του Νέου Κόσμου». Κρίμα που το «έκαψαν« οι πολιτικοί μας]. Τι δεν έχει λεχθεί μέχρι τώρα ως επιχείρημα εναντίον της; Νομίζω ότι θα πρέπει να θυμηθούμε τη ρήση του προέδρου Λύντον Τζόνσον, ότι οι νόμοι πρέπει να κρίνονται όχι τόσο με βάση τα οφέλη που θα προκύψουν από τη σωστή εφαρμογή τους όσο από τις ζημίες που θα συνεπάγεται η κακή χρήση τους. Το ίδιο, ίσως πολύ περισσότερο, ισχύει και για τις διεθνείς συνθήκες. Ξέρουμε ότι αυτές ερμηνεύονται και εφαρμόζονται ανάλογα με τα συμφέροντα της κάθε πλευράς. Όταν π.χ. η Τουρκία αμφισβητεί μονομερώς τη συνθήκη της Λωζάνης μετά από εκατό χρόνια, ή όταν έχει γράψει στα παλαιότερα πασούμια της τις επανειλημμένες αποφάσεις του ΟΗΕ για την κατοχή της Κύπρου χωρίς ιδιαίτερες συνέπειες, είναι μάλλον αφελές εκ μέρους ενός νομικού και βουλευτή (που είναι και πρόεδρος της Διαρκούς Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικής Πολιτικής της Βουλής) να ισχυρίζεται ότι οι διεθνείς συνθήκες προστατεύουν αεροστεγώς τα όσα περιλαμβάνουν και ότι σε περίπτωση παραβίασής τους θα τρέξουν όλοι οι διεθνείς οργανισμοί να υπερασπισθούν τα δίκαια του αδικουμένου (ένας-ένας, παρακαλώ, μη βιάζεστε!).
     Στο Ευαγγέλιο συναντούμε την προτροπή του Χριστού «γίνεσθε φρόνιμοι ως οι όφεις και ακέραιοι ως αι περιστεραί». Στις σχέσεις με τους άλλους θα πρέπει να είμαστε ακέραιοι (σωστοί και τίμιοι), αλλά συγχρόνως και φρόνιμοι (προσεκτικοί, μυαλωμένοι, όχι εύπιστοι). Ας μη ξεχνούμε ότι όσο καλές διαθέσεις κι αν έχουν δυο πλευρές να τα βρίσκουν μεταξύ τους, η διεθνής σκηνή βρίθει από έξωθεν παρεμβάσεις τρίτων, που σαν τις κουτσομπόλες της γειτονιάς έχουν προσφιλή ασχολία να σπέρνουν ζιζάνια και να χωρίζουν ανδρόγυνα, αν αυτό εξυπηρετεί δικές τους επιδιώξεις και συμφέροντα. Στην ιατρική μια βολική και ανώδυνη συντηρητική προσέγγιση εκεί που χρειάζεται δραστική παρέμβαση συχνά οδηγεί σε δύσκολα χρόνια προβλήματα. Η «συμφέρουσα λύση» του σήμερα μπορεί να αποδειχθεί μακροχρόνιο απόστημα με δυσάρεστες συνέπειες. Ήδη έχουμε αρνητικά δείγματα των προθέσεων της άλλης πλευράς. Ακόμη κι αν δεν είχαμε υποψιασθεί τίποτε μέχρι τώρα, αυτά θα έπρεπε να μας αφυπνίσουν. Εφόσον δεν είμαστε υπό την επήρεια της βαλεριάνας. 

Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2019

Εθνική μειοδοσία

Πληροφορούμαστε ότι η Αθήνα έλαβε ρηματική διακοίνωση από τα Σκόπια που διευκρινίζει, εκτός άλλων, ότι «η μακεδονική γλώσσα αποτελεί παρακλάδι των σλαβικών γλωσσών και, ως εκ τούτου, δεν έχει καμία απολύτως σύνδεση με τον πολιτισμό που αναπτύχθηκε στην περιοχή στην αρχαιότητα και ήταν ξεκάθαρα ελληνικός». Τότε γιατί η γλώσσα αυτή να λέγεται μακεδονική; Πολύ απλά, αν τα Σκόπια ήθελαν να ονομασθούν Βόρεια Ελλάδα θα το δεχόμασταν; Όπως θα ήταν αδιανόητο το δεύτερο, ακριβώς για τους ίδιους λόγους είναι απαράδεκτο και το πρώτο. Ένα όνομα που δεν περιγράφει απλώς και μόνο μια γεωγραφική περιοχή αλλά πρωτίστως έναν συγκεκριμένο πολιτισμό και μια ένδοξη ιστορία χιλιάδων ετών δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να ορίζει μια τελείως διαφορετική και άσχετη χώρα και εθνότητα. Η σύγχυση στην περίπτωση αυτή είναι δεδομένη (όπως και οι δυνατότητες για εκμετάλλευση), αλλά εμείς την αφήσαμε να κυριαρχήσει διεθνώς εδώ και δεκαετίες. Κι έτσι φθάσαμε να δίνουμε μάχες οπισθοφυλακής με ποικίλα προσχήματα και αυταπάτες, αφού παραχωρήσαμε στον βόρειο γείτονα τα κατάλληλα όπλα και μέσα, τα οποία η κυβέρνηση ζητεί να επικυρώσουμε και επίσημα. Αν μια τέτοια τακτική δεν συνιστά εθνική μειοδοσία, λυπούμαι, αλλά δεν βρίσκω πιο ήπια έκφραση.
[Απεστάλη στην Καθημερινή]

Δευτέρα, 21 Ιανουαρίου 2019

Ζητείται Νέστωρ


Πήγα στην Αθήνα. Κατέβηκα στο Σύνταγμα. Σήκωσα και ανέμισα τη σημαία. Φώναξα και τραγούδησα και γεύτηκα την έξαρση του κόσμου. Άκουσα τους λόγους των ομιλητών. Άκουσα και τις χειροβομβίδες κρότου-λάμψης και μύρισα τα χημικά (ευτυχώς από απόσταση). Στην επιστροφή άκουσα και τις δηλώσεις των πολιτικών, τα διάφορα σχόλια, τις ερμηνείες, τον απολογισμό σε ζημιές και τραυματίες και αριθμό συμμετεχόντων (από εξήντα χιλιάδες μέχρι δυο εκατομμύρια ακούστηκαν..., διαλέγετε), τις δικαιολογίες, την απαξίωση, αλλά και το πρόγραμμα της κυβέρνησης να προχωρήσει στην ψηφοφορία για κύρωση της ‘συμφωνίας’ μέσα στην εβδομάδα. Και τις κραυγές και τους φόβους για νέο διχασμό.
     Εδώ που τα λέμε, παλιά μας τέχνη αυτή ημών των Ελλήνων. Από τις πρώτες αράδες του Ομήρου ακόμη μαθαίνουμε για τα ‘μύρια άλγεα’ που βρήκαν τους Αχαιούς από τότε που ‘τα πρώτα διαστήτην ερίσαντε Ατρεΐδης τε άναξ ανδρών και δίος Αχιλλεύς’. Κι ο ποιητής, αφού παραθέτει αναλυτικά τις ύβρεις που ανταλλάσσουν οι δυο ηγέτες (σήμερα θα ήταν μοναδικοί για τη Βουλή και τα κανάλια), κι έχοντας αποκάμει να ακούει τις φραστικές αντιπαραθέσεις τους, πλέκει το εγκώμιο του Νέστορα. Μας λέει συγκεκριμένα ότι ήταν ‘ηδυεπής... λιγύς Πυλίων αγορητής, του και από γλώσσης μέλιτος γλυκίων ρέεν αυδή’. Γλυκομίλητος, καλός ομιλητής, μέλι έσταζαν τα χείλη του. Και προσπαθεί να βάλει τάξη στο χάος, να συμβιβάσει τα διεστώτα, να επαναφέρει την ειρήνη στο διχασμένο στρατόπεδο. Μάταια όμως: υπερτερούν οι προσωπικοί εγωισμοί, και παρατείνουν τις συμφορές.
     Κατά καιρούς έχουμε ακούσει τα Μέσα και τους πολιτικούς να χαρακτηρίζουν κάποιον ως ‘Νέστορα’ (συνήθως μετά θάνατον). Σπάνιο το είδος, και ίσως θα πρέπει να συμπεριληφθεί στα απειλούμενα με εξαφάνιση, μια και επικρατεί στον δημόσιο λόγο η υβριστική κραυγή, η πόλωση, η απειλή, η υπερβολή και η πλειοδοσία σε μείωση και απαξίωση του απέναντι (όποιος και νάναι αυτός). Ενώ αυτό που ζητείται απεγνωσμένα είναι η φωνή που θα καλέσει σε λογική συζήτηση, με επιχειρήματα ουσίας και όχι με κομματικά σλόγκαν, με κατανόηση του παρόντος και διόραση για το μέλλον, και με διάθεση για ανεύρεση εθνικά ορθής και επωφελούς γραμμής και όχι για καταβαράθρωση του αντιπάλου. Μπορεί κανείς να το κάνει αυτό; Η απαισιοδοξία και η κατάθλιψη μπροστά στο ολοφάνερο κενό είναι κατανοητή.
     Εξίσου κατανοητό όμως είναι και ότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε έτσι. Πρέπει να σταματήσει η κατρακύλα. Κι ένα από αυτά που κάνεις όταν βλέπεις να σε παίρνει ο κατήφορος είναι να πατήσεις φρένο, να κατεβάσεις ταχύτητα. Η σπουδή και η βιασύνη, το πάτημα του γκαζιού, μόνο στο γκρεμό οδηγεί, μια ώρα αρχύτερα. Κι όταν το μείζον εθνικό θέμα το οποίο επείγεσαι να κλείσεις ουσιαστικά θα δεσμεύσει ολόκληρη τη χώρα και τον λαό της για γενεές και θα εμπεριέχει εμφανή τα σπέρματα για μελλοντικές εθνικές περιπέτειες, τότε δεν μπορείς να αποδεχθείς να κριθεί αυτό από μία και μόνη ψήφο, ούτε καν από 151 ψήφους μαζεμένες όπως-όπως (κάποιοι μιλούν ακόμη και για εξαγορά ψήφων, τόσο εδώ όσο και βορείως των συνόρων -- καθόλου απίθανο). Εκεί που δεν υπάρχει Νέστωρ για να καλέσει σε συνεννόηση τους αεί ερίζοντες πολιτικούς, η μόνη λύση είναι το δημοψήφισμα.