Δε θέλω του κισσού το πλάνο ψήλωμα…

Δε θέλω του κισσού το πλάνο ψήλωμα,

σε ξένα αναστυλώματα δεμένο.

Ας είμαι ένα καλάμι, ένα χαμόδεντρο.

Μα όσο ανεβαίνω, μόνος ν’ ανεβαίνω.

 

Δε θέλω του γυαλιού το λαμπροφέγγισμα,

που δείχνεται άστρο με του ήλιου τη χάρη.

Θέλω να δίνω φως από τη φλόγα μου,

κι ας είμαι κι ένα ταπεινό λυχνάρι.

     Θυμήθηκα το παλιό αυτό ποίημα του Γεωργίου Δροσίνη (από τη συλλογή ‘Φωτερά σκοτάδια’ του 1915) καθώς διάβαζα ένα σχόλιο αναγνώστη της Καθημερινής για τις εκδουλεύσεις και τα ρουσφέτια που επιζητούν οι πολίτες και προσφέρουν προφρόνως οι πολιτικοί στην Ελλάδα, με αφορμή και τις τελευταίες αποκαλύψεις περί τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Ο σχολιαστής αναφερόταν στους Έλληνες μετανάστες που βασίζονται στις ικανότητες, την εργασία και την ευσυνειδησία τους για να επιβιώσουν και να προκόψουν σε ένα ξένο και άγνωστο περιβάλλον, χωρίς να προσδοκούν ενίσχυση από κάποιο πολιτικό ‘μέσον’. Κάτι που γνωρίζουν από πείρα όσοι έζησαν και εργάσθηκαν για κάποιο διάστημα εκτός συνόρων. Φυσικά ‘μέσον’ δεν θεωρείται η βοήθεια, καθοδήγηση και προώθηση από ανθρώπους που λειτούργησαν ως ‘μέντορες’ και διδάσκαλοι νεωτέρων ιδίως στον επιστημονικό στίβο. Απέχει πολύ η θεμιτή (και θεσμική) συμπαράσταση από τις άνομες και καταχρηστικές ‘εξυπηρετήσεις’ για πελατειακούς ή οικονομικούς σκοπούς.

Άμφισβητήσεις

 Είναι γνωστό ότι σε κάθε πόλεμο το πρώτο θύμα είναι η αλήθεια, και βέβαια η τρέχουσα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί εξαίρεση. Με βάση το δεδομένο αυτό, έχουμε κάθε δικαίωμα, υποχρέωση θα έλεγα, να αμφιβάλλουμε για όσα ακούγονται, από οποιαδήποτε πλευρά. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, διότι η κάθε πλευρά αμφισβητεί και διαψεύδει επιλεκτικά όσα δεν την συμφέρουν από την άλλη, με αποτέλεσμα η πραγματική αλήθεια να συσκοτίζεται ακόμη περισσότερο. Για παράδειγμα, κάθε φορά που αναφέρονταν στα Μέσα χιλιάδες νεκροί από την ισραηλινή επιχείρηση ισοπέδωσης της Γάζας, η άμεση αντίδραση από απέναντι ήταν ότι οι αριθμοί αυτοί προέρχονταν από την Χαμάς και συνεπώς δεν ήταν αξιόπιστοι. Κανείς δεν γνωρίζει τον ακριβή αριθμό των θυμάτων, που οπωσδήποτε είναι ένας ευμεγέθης πενταψήφιος. Ωστόσο, είναι ο ακριβής αριθμός θυμάτων το μόνο κριτήριο μιας καταστροφής ή μιας εγκληματικής πράξης; Αν π.χ. οι νεκροί στα Τέμπη ήταν 47 και όχι 57, θα ήταν μικρότερη η τραγωδία;

     Μετά την εισαγωγή αυτή, και με κίνδυνο να θεωρηθώ ιρανόφιλος (που δεν είμαι), ας θέσω ένα ρητορικό ερώτημα. Για την συνεχιζόμενη επιχείρηση Ισραήλ και ΗΠΑ (ακριβέστερα, Νετανιάχου και Τραμπ) που έχει ανάψει φωτιά σε όλο τον κόσμο, προβάλλεται κάθε τόσο ως δικαιολογία ότι το Ιράν εμπλούτιζε ουράνιο σε ποσοστό 60% (δεν ξέρω τι ακριβώς σημαίνει αυτό), άρα πλησίαζε στο 90% που χρειάζεται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Το αναφερόμενο ποσοστό δεν είναι γνώση, αλλά εκτίμηση της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενεργείας. Να το πιστέψουμε; Πώς το εκτιμούν; Και σε τι διαφέρει η ‘εκτίμηση’ αυτή από εκείνη για τα ‘όπλα μαζικής καταστροφής’ του Ιράκ που δεν βρέθηκαν ποτέ, ενώ αποτέλεσαν την δικαιολογία για έναν ακόμη καταστροφικό πόλεμο;

     Κυριακή των Βαΐων αύριο, προθάλαμος της Μεγάλης Εβδομάδας, και με άλλα θέματα θα έπρεπε να ασχολούμαστε. Ας όψεται όμως η πυρόπληκτη επικαιρότητα.

Παροιμιώδη

 *ΠΡΟΣΟΧΗ: Όπως σημείωσα, όποιος θέλει να του στείλω το pdf της προηγούμενης χρονιάς, θα πρέπει να μου γράψει το e-mail του σε σχόλιο [δεν θα κοινοποιηθεί]. Κάποιος το ζήτησε χωρίς να στείλει ηλεκτρονική διεύθυνση, οπότε περιμένω νέο μήνυμα για να ανταποκριθώ. 

Όπως είναι γνωστό, στους εσπερινούς της Μεγάλης Τεσσαρακοστής διαβάζονται κάθε μέρα αναγνώσματα από τη Γένεση και τις Παροιμίες του Σολομώντος. Πολλά μπορεί κανείς να σημειώνει ως μηνύματα και διδάγματα, τόσο από πρόσωπα και γεγονότα όσο και από επιγραμματικές φράσεις. Ξεχωρίζω δύο Παροιμίες από τη χθεσινή ημέρα, Τρίτη της έκτης εβδομάδας.

     Η πρώτη: «Μεγαλόφρων ἐν ὕβρει θρασυκάρδιος» [Παρ. 21:4] (όποιος έχει μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του είναι αλαζόνας, θρασύς και σκληρόκαρδος).  

     Η δεύτερη: «Κρεῖσσον οἰκεῖν ἐν γῇ ἐρήμῳ ἢ μετὰ γυναικὸς μαχίμου καὶ γλωσσώδους καὶ ὀργίλου» [Παρ. 21:19] (καλύτερα να κατοικεί κανείς στην έρημο, παρά μαζί με γυναίκα φιλόνεικη, γλωσσού και οργίλη).

     Δεν νομίζω ότι θα δυσκολευόμασταν να αναγνωρίσουμε πρόσωπα της επικαιρότητας (εντός και εκτός συνόρων) που ανταποκρίνονται πλήρως στις λιτές αυτές περιγραφές.

Μακάβρια αισθητική

Μόλις προ ημερών έγραφα για την κλωνοποίηση κατοικιδίων ζώων και για την ανάγκη σεβασμού της βιολογίας, και τώρα συναντώ ακόμη ένα αρνητικό παράδειγμα.

     Ξέρουμε ότι πολλοί άνθρωποι κάνουν το παν για να βελτιώσουν την εξωτερική τους εμφάνιση, κάτι που αποτελεί τη βάση της αισθητικής πλαστικής χειρουργικής. Φυσικά υπάρχουν πολλές περιπτώσεις δυσμορφιών είτε εκ φύσεως είτε μετά από τραύματα ή χειρουργικές επεμβάσεις, που ευνόητα απαιτούν εξειδικευμένη θεραπευτική αποκατάσταση. Ωστόσο, κάποιοι ‘ξεχειλώνουν’ τα όρια, ‘κέρδους χάριν’. Έτσι, διαβάζω ότι – πού αλλού; -- στις ΗΠΑ κάποια κέντρα εφαρμόζουν την χρήση πτωματικού λιπώδους ιστού (με ενέσεις) για προσθήκη όγκου και μάζας οπουδήποτε (π.χ. σε μπράτσα, στήθος, πόδια κλπ.) τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες, είτε για επανορθωτικούς σκοπούς είτε καθαρά για οπτικό εντυπωσιασμό. Για την προμήθειά της… πρώτης ύλης φροντίζουν διάφορες ‘τράπεζες ιστών’ που διακινούν πτωματικά όργανα και ιστούς για μεταμοσχεύσεις και εμφυτεύσεις κάθε είδους. Το κόστος για μια ένεση των 25 κυβικών εκατοστών λίπους μπορεί να φθάνει τις 5.000 δολάρια, ενώ μια μέση επέμβαση μπορεί να κοστίζει από 10.000 μέχρι και 100.000 δολάρια. Μπροστά στο κέρδος και την ανθρώπινη ματαιοδοξία, τι είναι λίγος ιατρικός καννιβαλισμός;

Περισσεύσαντα κλάσματα

 Με καθυστέρηση, μια και άλλα θέματα κυριάρχησαν και κυριαρχούν στο προσκήνιο, παρουσιάζω την συλλογή των κειμένων του 2025. Πολλοί από τους τακτικούς αναγνώστες την έχουν ήδη λάβει σε αρχείο pdf. Αν κάποιος άλλος την θέλει, μπορώ να του τη στείλω (δωρεάν) αν μου γράψει μια ηλεκτρονική διεύθυνση σε μήνυμα (η διεύθυνση δεν θα δημοσιευθεί ούτε θα χρησιμοποιηθεί για άλλο σκοπό). Το βιβλίο δεν κυκλοφορεί στο εμπόριο.

     Παραθέτω το εξώφυλλο και τον πρόλογο του βιβλίου.

 

Ο τίτλος της φετινής συλλογής κειμένων παραπέμπει στην ευαγγελική διήγηση για το θαύμα του πολλαπλασιασμού των πέντε άρτων και των δύο ιχθύων από τον Κύριο. Αφού χόρτασαν οι χιλιάδες των ανθρώπων στην ερημιά, ο Μεγάλος Τροφοδότης έδωσε εντολή να μαζευτούν τα ‘περισσεύσαντα κλάσματα’ (αυτά που σήμερα λέμε περιφρονητικά ‘αποφάγια’), ώστε να μην πάει τίποτε χαμένο.

    Την αφορμή για τον τίτλο αυτό έδωσε μια είδηση (βλ. 16 Οκτωβρίου) για το πόσα εκατομμύρια τόνοι τροφίμων αχρηστεύονται κάθε χρόνο στη χώρα μας αλλά και σε όλη την Ευρώπη, ενώ μυριάδες ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο ‘λιμῷ ἀπόλλυνται’: όχι μεταφορικά, αλλά στην κυριολεξία πεθαίνουν της πείνας. Η επισιτιστική τραγωδία στη Γάζα είναι η πιο πρόσφατη υπενθύμιση της κατάστασης αυτής, που αποτελεί καθημερινή και διαρκή πραγματικότητα σε πολλά μέρη της γης.

    Ως ‘περισσεύσαντα κλάσματα’ σκέψεων θεώρησα και όσα κατέγραψα στο ιστολόγιο (που φέτος ‘ενηλικιώθηκε’, καθώς έκλεισε τα δεκαοκτώ του χρόνια), έχοντας γευθεί και χορτάσει από τα γεγονότα που το έτος αυτό μας ‘τάισε’. Πολλά από αυτά άφησαν μια πικρή γεύση και ‘βαρυστομαχιά’ διαρκείας, όπως οι συνεχιζόμενοι πόλεμοι, όχι μόνο οι αιματηροί αλλά και οι οικονομικοί και οι ψηφιακοί και οι φραστικοί, ξένοι και εγχώριοι. Άλλα ήταν πιο εύγευστα και εύπεπτα, από εκείνα που συχνά περνούν στα ‘ψιλά’ των Μέσων Ενημέρωσης, όπου πάντα έχουν προτεραιότητα οι κακές ειδήσεις, για εμπορικούς λόγους.

   Ακολουθώντας την έμμετρη παρότρυνση «Μην πετάξεις τίποτα!» του πρόσφατα εκλιπόντος Διονύση Σαββόπουλου, συγκέντρωσα τα ‘κλάσματα’ αυτά ως ενθυμήσεις των γεγονότων, αλλά και των ανθρώπων που έφυγαν από κοντά μας μέσα στον χρόνο, έχοντας αφήσει το θετικό αποτύπωμά τους στη ζωή και τη σκέψη μας: αγαπημένων θείων, σεβασμίων πνευματικών αναστημάτων, συναδέλφων και ασθενών. Χρεωστικώς αναφέρω ιδιαίτερα τον ισόβιο φίλο ψυχίατρο Δημήτρη Σεβρή, με τον οποίο τακτικά γευόμασταν, ανατέμναμε και αναμασούσαμε τα ‘εδέσματα’ της επικαιρότητος. Τα ‘περισσεύσαντα κλάσματα’ αφιερώνονται αγαπητικά στη μνήμη του.

Βιολογικά ναρκοπέδια

Φυσικά και δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες στενοχώριες. Κάποιες είναι μεγαλύτερες, κάποιες μικρότερες. Και κάποιες παίρνουν υπερμεγέθεις διαστάσεις στο μυαλό και την ψυχή των θυμάτων τους και χρειάζονται δαπανηρές ‘θεραπείες’ για να αποκατασταθούν. Αυτό συνάγεται από το δημοσίευμα για κλωνοποίηση κατοικιδίων ζώων που κάνουν εξειδικευμένες εταιρείες στην Αμερική για να αντικαταστήσουν τον λατρεμένο σας σκύλο ή γάτα που ‘εξεμέτρησε το ζην’, ώστε να μπορείτε να κρατάτε ένα πανομοιότυπο αντίγραφό του και… ούτε γάτα ούτε ζημιά; Όχι ακριβώς. Η ‘ζημιά’ είναι τα πενήντα χιλιάδες δολάρια που κοστίζει η όλη διαδικασία της κλωνοποίησης. Πόσα καινούργια σκυλιά ή γατιά θα μπορούσε κανείς να αγοράσει με τόσο χρήμα;

       Πρόκειται για μια περίπτωση όπου η παθολογική προσκόλληση στα ζώα συναντά την οικονομική εκμετάλλευση με εργαλείο τα επιτεύγματα της βιολογίας, δυστυχώς χωρίς ιδιαίτερη έγνοια για τις ηθικές/δεοντολογικές συνέπειες του ζητήματος. Και αν νομίζουμε ότι στην περίπτωση των ζώων αυτές έχουν μικρή σημασία, ας σκεφθούμε ότι κάποιοι δεν θα έχουν ενδοιασμούς, αργά ή γρήγορα, να επεκτείνουν την εφαρμογή της μεθόδου σε ανθρώπους. Και όπως έχει συμβεί σε άλλες καταστάσεις, θα εφευρεθούν εκ των υστέρων λογικοφανείς ηθικές δικαιολογίες για να νομιμοποιήσουν τέτοιες κερδοφόρες επιχειρήσεις. 

     Θα ήταν βέβαια ευχής έργο να σεβόμαστε την βιολογία της ζωής, είτε πρόκειται για ανθρώπους είτε για ζώα. Όμως αυτό θα ερχόταν σε αντίθεση με τον εγωισμό μας και τις αχαλίνωτες επιστημονικές-οικονομικές φιλοδοξίες μας. 

Ναρκισσισμός

Αν είχαμε οποιαδήποτε αμφιβολία για το ψυχολογικό προφίλ του ανθρώπου που κάθεται στο Οβάλ Γραφείο του Άσπρου Σπιτιού στην Ουάσιγκτον, μια τελευταία είδηση μας την διαλύει οριστικά. Όπως διαβάζω, μια ομοσπονδιακή επιτροπή για τις τέχνες, διορισμένη από τον ίδιο, ενέκρινε ομόφωνα την έκδοση αναμνηστικού χρυσού νομίσματος που θα φέρει τη μορφή του Αμερικανού προέδρου. Το νόμισμα, που θα εκδοθεί για τα 250 χρόνια από τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ (που έγινε στις 4 Ιουλίου 1776), θα είναι 24 καρατίων και θα έχει διάμετρο 3 ίντσες (7,6 εκατοστά). Μια πρόχειρη μέτρηση δείχνει ότι το μέγεθος αυτό είναι αρκετό για να υποβαστάζει ένα φλιτζάνι ελληνικό καφέ. Τόση τσιγκουνιά! Δεν μπορούν να το κάνουν τουλάχιστον σε μέγεθος πιάτου; Μια φορά γίνονται τέτοια πράγματα!

     Ο μακαρίτης αγαπητός φίλος Δημήτρης, με την επαγγελματική του ιδιότητα και μακρά εμπειρία ως ψυχίατρος, είχε διαγνώσει τον εικονιζόμενο πρόεδρο με το σύνδρομο του τίτλου. Οπωσδήποτε όμως, εκτός από αυτόν, δεν θα λείψουν κι εκείνοι που θα σπεύσουν να αποκτήσουν το χρυσό πορτραίτο του, με οποιοδήποτε κόστος. Αν μη τι άλλο, θα μπορούν να το χρησιμοποιήσουν ως ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη για εγκλεισμό τους σε κάποιο ίδρυμα.

Υιοθεσίες

Η πρωτοκαθεδρία νέων και εκρηκτικών προβλημάτων στη σκηνή της δημοσιότητος δεν πρέπει να συσκοτίζει άλλα, εξίσου ακανθώδη ζητήματα που μας απασχόλησαν στο παρελθόν και τώρα βγάζουν τις παραφυάδες τους, χάρη στην… προοδευτική αντιμετώπισή τους από την κυβέρνηση και τους πρόθυμους συνεργούς της πριν δυο χρόνια. Έτσι, το συμβούλιο της επικρατείας (περιττά τα κεφαλαία) έβγαλε απόφαση με την οποία χαρακτηρίζει σύμφωνο με το Σύνταγμα τον ομόφυλο γάμο, καθώς και την υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια. Η απόφαση εκδόθηκε ως απάντηση σε αίτηση ακύρωσης της σχετικής νομοθεσίας που είχε προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων πριν δυο χρόνια. Είχε τονισθεί τότε από πολλές πλευρές η ανάγκη για προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών, που έχουν ανάγκη τόσο από άνδρα πατέρα και γυναίκα μητέρα για την φυσιολογική τους ψυχοκοινωνική ανάπτυξη. Εις ώτα κωφών, όπως αποδείχθηκε. Και έρχεται τώρα ένα ανώτατο δικαστήριο να βάλει σφραγίδα συνταγματικότητος σε μια φυσική και βιολογική αντινομία. Ας επαναλάβω λοιπόν το ρητορικό ερώτημα που είχε τεθεί και τότε (χωρίς να λάβει απάντηση): θα ήθελε κάποιος από τους σοφούς συμβούλους της επικρατείας να υιοθετηθεί ένα δικό του παιδί/ανήψι/εγγόνι από ομόφυλο ζευγάρι;

Εναλλακτική

Η κρίση στο Ιράν και την ευρύτερη περιοχή καλά κρατεί, και κάθε μέρα βλέπουμε να παίρνει νέες διαστάσεις. Τώρα το παγκόσμιο ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη λωρίδα της θάλασσας που φέρει το όνομα στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διακινείται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και συναφών καυσίμων. Ο αποκλεισμός των στενών δημιουργεί έναν στραγγαλισμό στην αγορά ενέργειας, με επιπτώσεις για όλο τον κόσμο. Σε μια προσπάθεια αποτροπής του αποκλεισμού αυτού, ο πρόεδρος Τραμπ καλεί τις χώρες της Ευρώπης να τον συνδράμουν στέλνοντας πολεμικά σκάφη και άλλες δυνάμεις και απειλώντας με κυρώσεις και διάλυση του ΝΑΤΟ αν δεν υπακούσουν.

     Θα ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία για την Ευρώπη να ορθώσει ανάστημα και να προτείνει στον πρόεδρο μια εναλλακτική λύση στο πρόβλημα: «Αντί να έρθουμε εμείς (που δεν έχουμε καμιά δουλειά στην περιοχή), γιατί δεν αποσύρεις και τα δικά σου πλοία από εκεί; Ξεκίνησες έναν πόλεμο αντίθετα με κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, χωρίς την έγκριση των θεσμικών οργάνων της χώρας σου, και τώρα ψάχνεις για συμμάχους και άλλοθι. Ευχαριστούμε, αλλά δεν θα επαναλάβουμε τα λάθη του (όχι μακρινού) παρελθόντος». Ήδη υπήρξαν τέτοιες αντιδράσεις. Ας ελπίσουμε ότι θα έχουν συνέχεια και συνέπεια, και βεβαίως και αποτέλεσμα.   

 

Μπαρούφες

Τα πρόσωπα της δημοσιότητος έχουν – εκτός άλλων – και το ‘προνόμιο’ η κάθε λέξη και φράση τους να γίνεται αντικείμενο σχολιασμού και κριτικής, να περνάει από μύρια κόσκινα και να απασχολεί εκατοντάδες (τουλάχιστον) εργατοώρες. Μπορεί να πρόκειται για μια μπαρούφα (συγγνώμη για τον… τεχνικό όρο), αλλά τα σχόλια που προκαλεί μπορεί να πάρουν την έκταση διδακτορικής διατριβής.

     Δυο τέτοια παραδείγματα μας έδωσε η πρόσφατη ειδησεογραφία. Ελληνίδα πολιτικός, γνωστή για το αψύ ύφος της, αποκάλεσε στη διάρκεια κοινοβουλευτικής λογομαχίας τον συνομιλητή της ‘γυμνοσάλιαγκα’. Ο χαρακτηρισμός διαγράφηκε από τα πρακτικά με εντολή της προεδρευούσης, που στέρησε την Ζωή από μια διάκριση λεκτικής πρωτοτυπίας ισάξια με βραβείο Γκίνες. Ωστόσο απασχόλησε αρκετά τη δημοσιογραφία. Λίγες μέρες νωρίτερα, ένας ξένος ηθοποιός ονόματι Τιμόθεος Σαλαμέ είχε διατυπώσει μια απαξιωτική γνώμη για την όπερα και το μπαλέτο ως μορφές τέχνης. Ξεσηκώθηκαν όλοι οι σχετικοί φορείς ανά την υφήλιο, ακόμη συνεχίζουν να αναπαράγουν και να ανατέμνουν τη δήλωσή του.

     Βέβαια όσοι εκφέρουν δημόσιο λόγο οποιουδήποτε είδους και ποιότητος επιζητούν την προβολή, ακόμη και με τη μορφή αρνητικής κριτικής. Όμως, με την αναπαραγωγή του λόγου τους, απλώς τους δίνουμε ‘προστιθέμενη αξία’ την οποία αντικειμενικά δεν έχουν. Αντίθετα, η αποσιώπησή τους είναι η πρέπουσα απάντηση, και τους κοστίζει πολύ περισσότερο. Γιατί δεν την εφαρμόζουμε συχνότερα;

Κινούμενη άμμος

Η σύγκρουση Ισραήλ, ΗΠΑ και Ιράν αποδεικνύεται κάθε άλλο παρά περίπατος γι’ αυτούς που την ξεκίνησαν (όπως άλλωστε έγινε και στην περίπτωση Ρωσίας και Ουκρανίας, που έχει περάσει στο παρασκήνιο της ειδησεογραφίας). Κάθε μέρα ακούμε για μια νέα εξέλιξη, συνήθως χειρότερη από τις προηγούμενες, με τα πλήγματα και τις εχθροπραξίες να επεκτείνονται στον Λίβανο και στα Αραβικά Εμιράτα. Οι δηλώσεις των επικεφαλής υπαιτίων απλώς υπογραμμίζουν την έλλειψη λογικής που χαρακτηρίζει την όλη επιχείρηση από την έναρξή της. Η όλη κατάσταση θυμίζει ανθρώπους που έχουν πέσει μέσα σε βάλτο ή σε κινούμενη άμμο: όσο κλωτσούν για να βγουν, τόσο βαθύτερα βυθίζονται. Με τη διαφορά ότι οι ενέργειές τους έχουν συνέπειες για ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή, αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο. Κάτι που δεν τους απασχολεί ιδιαίτερα.

     Είναι κρίμα ίσως που δεν ζει πλέον ο Carlo Cipolla, Ιταλός ιστορικός της οικονομίας, που έγραψε το βιβλιαράκι ‘Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας’: θα είχε πρόχειρο υλικό για περαιτέρω μελέτη, και θα χαιρόταν που οι νόμοι του επιβεβαιώνονται στην πράξη. Παραθέτω μια χαρακτηριστική φράση του: «Μεταξύ των γραφειοκρατών, των στρατηγών, των πολιτικών και των αρχηγών κρατών είναι αρκετά εύκολο να εντοπιστούν εξαιρετικά παραδείγματα ουσιαστικά ηλιθίων ανθρώπων, των οποίων η καταστροφική δυνατότητα έχει αυξηθεί τρομακτικά λόγω της θέσης εξουσίας που κατέχουν». Δεν θα δυσκολευόταν να την εφαρμόσει στην παρούσα κατάσταση.

Παιδευτικά

 Από τα θέματα που κατόρθωσαν να παρεισφρήσουν στην επικαιρότητα των πολέμων είναι και αυτό της καθηγήτριας που στα 55 της χρόνια υπέστη θανατηφόρο αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Διαβάζοντας όσα έγιναν γνωστά, μαθαίνουμε ότι η άτυχη γυναίκα δεχόταν άγρια λεκτική εξύβριση και επιθέσεις (με μπουκάλια με νερό και γάλα) από μαθητές και μαθήτριες την ώρα της διδασκαλίας. Επίσης, ότι παραπέμφθηκε από τη διεύθυνση του σχολείου της σε υγειονομική επιτροπή για την ψυχική της υγεία διότι, λένε, δεν μπορούσε να ελέγξει την τάξη της. Και τέλος, ότι η θανούσα είχε αναφέρει γραπτώς στην υπηρεσία της τα προβλήματά της, αλλά κανένας δεν έδειξε να ενδιαφέρεται. Τώρα η εισαγγελία διέταξε έρευνα για τις ακριβείς συνθήκες και περιστάσεις ώστε να αποδοθούν ευθύνες, ενώ ο Σύλλογος Γονέων του σχολείου διαμαρτύρεται για την στοχοποίηση μαθητών και άλλων χωρίς πειστήρια και απειλεί με νομικές συνέπειες. Φωνάζει ο κλέφτης…

     Φυσικά δεν είναι το μόνο περιστατικό bullying από κατώτερους προς ανώτερους, αλλά προφανώς έπρεπε να φτάσει ο κόμπος στο χτένι, να πεθάνει άνθρωπος, για να αντιδράσει κάποιος (και να δούμε μέχρι πού θα φτάσει η αντίδραση…). Τέτοια φαινόμενα καταγγέλλονται εδώ και χρόνια, και είναι φυσική συνέπεια της ασυδοσίας και ατιμωρησίας που έχει χαρακτηρίσει την λεγόμενη Μεταπολίτευση. Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι. Ευθύνες φέρουν οι πάντες: γονείς, μεγάλη μερίδα διδασκόντων (άλλωστε όλοι αυτοί γεννήθηκαν μέσα στην περίοδο αυτή και έτσι ‘εκπαιδεύθηκαν’), συνδικαλιστές, υπηρεσιακά στελέχη κάθε βαθμίδας, και φυσικά μαθητές, που βρίσκουν ανοιχτό το πεδίο για να εκδηλώσουν έμπρακτα την έλλειψη κάθε είδους κοινωνικής αγωγής και συμπεριφοράς. Άλλοι με την ανοχή ή την ατολμία τους να πράξουν κάτι, άλλοι με την ενεργό δράση τους, δημιουργούν ένα κλίμα που μόνο χειρότερο μπορεί να γίνεται, ενώ τα παράγωγά του διαχέονται έξω από τους τοίχους των σχολείων στην ευρύτερη κοινωνία.

       Θυμούμαι δυο καθηγητές στο (εξατάξιο τότε) Γυμνάσιο, που για πταίσματα ασυγκρίτως κατώτερα από αυτά που περιγράφει η άτυχη καθηγήτρια στην αναφορά της είχαν κυριολεκτικά σπάσει στο ξύλο τους δράστες μαθητές, ο ένας από τους οποίους, στην έκτη τάξη, ήταν παλαιστής και δεν έβγαλε τσιμουδιά ενώ δεχόταν απανωτά χαστούκια μέχρι που πόνεσε το χέρι του καθηγητή. Αδιανόητη μέθοδος επιβολής σήμερα, αλλά αποτελεσματική και αποτρεπτική από τυχόν επαναλήψεις του φαινομένου. Την εποχή εκείνη υπήρχε σεβασμός στην ιεραρχία, οι παραβάσεις τιμωρούνταν, και οι παραβάτες είχαν επίγνωση των σφαλμάτων τους και αποδέχονταν τις συνέπειες. Τώρα από το ένα άκρο έχουμε φτάσει στο άλλο, χωρίς να διαφαίνεται κάποια προσπάθεια βελτίωσης της κατάστασης. Περαστικά μας λοιπόν.