Γλωσσικές απειλές

Οι τακτικοί αναγνώστες του ιστολογίου θα ξέρουν ότι έχω μια ευαισθησία σε θέματα γλώσσας. Ασχολούμαι πάνω από τριάντα χρόνια με συγγραφή, μετάφραση, διόρθωση και επιμέλεια κάθε είδους κειμένων, βιβλίων και περιοδικών. Προσπαθώ να σέβομαι την ελληνική όπως την διδάχθηκα από καλούς δασκάλους (εντός και εκτός σχολείου), και έχω ‘αλλεργία’ σε γλωσσικές προχειρότητες και καταχρήσεις. Κοντά σε άλλες ‘απειλές’ που αντιμετωπίζει η ελληνική γλώσσα (πραγματικές ή φανταστικές), είναι δυο που στην εποχή μας ξεχωρίζουν ιδιαίτερα (και πιθανώς η επίδρασή τους θα αυξάνεται).

     Η μία είναι η ευκολία με την οποία υιοθετούμε ξένες εκφράσεις. Φυσικά η εισαγωγή ξένων όρων είναι αναπόφευκτη, και δεν την αρνούμαι εκεί που δεν υπάρχουν αντίστοιχοι εύχρηστοι ελληνικοί. Ωστόσο, η χρήση συντμήσεων όπως το ‘app’ που συναντούμε κατά κόρον είναι άσκοπη και κακόηχη. Δηλαδή αν πούμε ‘εφαρμογή’ δεν θα καταλάβουμε περί τίνος πρόκειται; Αν συνεχίσουμε να καταργούμε απερίσκεπτα λέξεις, σύντομα θα καταντήσουμε γλωσσικά app-ένταροι! Επίσης, προ καιρού διάβασα κάπου για ένα ‘μεγάλο ντεζαβαντάζ’. Πρόκειται άραγε για υπερθετικό βαθμό του ‘μειονεκτήματος’;

     Η άλλη είναι η χρήση εργαλείων αυτόματης μετάφρασης χωρίς ανθρώπινο έλεγχο. Τα εργαλεία αυτά συνεχώς τελειοποιούνται και συχνά το αποτέλεσμα δείχνει πολύ φυσικό στην ανάγνωση. Ωστόσο, πολλές φορές διακρίνεται καθαρά ο ρόλος της μηχανής. Έτσι π.χ. διαβάζω σε πρόσφατο δημοσίευμα στην ηλεκτρονική ‘Καθημερινή’: «Μια φορά κι έναν καιρό, η Μα, ο Πα, η Μαίρη και η Λόρα άφησαν τα Μεγάλα Δάση του Γουινσκόνσιν…». Μετά από το σχετικό σχόλιο οι συντάκτες της εφημερίδας πρόσθεσαν σε παρενθέσεις τις λέξεις ‘μητέρα’ και ‘πατέρας’, ώστε να καταλαβαίνουν και οι αμιγώς ελληνόφωνοι αναγνώστες ποιοι είναι η Μα και ο Πα. Πάλι καλά.

Αντιποίηση

 Τι άλλο να περιμένει ο κόσμος από την αυτού υπερφίαλη πλανητική μεγαλειότητα; Ενοχλημένος από την δημόσια επίκριση του πάπα Λέοντος για τις πολεμικές του επιχειρήσεις, ανάρτησε στα κοινωνικά δίκτυα ένα σκίτσο – προφανώς προϊόν τεχνητής νοημοσύνης – που εικονίζει τον ίδιο σε ρόλο Ιησού Χριστού να αγγίζει θεραπευτικά κάποιον ασθενή, ενώ περιστοιχίζεται από μια νοσοκόμα, έναν στρατιωτικό, μια προσευχόμενη γυναίκα, το άγαλμα της ελευθερίας, μαχητικά αεροσκάφη, αετούς και την αμερικανική σημαία. Σχολιάζοντας τις δηλώσεις του πάπα, έγραψε: «Δεν θέλω έναν πάπα που επικρίνει τον πρόεδρο των ΗΠΑ… Ο Λέων πρέπει να συνέλθει, να χρησιμοποιεί κοινή λογική, να σταματήσει να εξυπηρετεί τη Ριζοσπαστική Αριστερά και να επικεντρωθεί στο να είναι ένας σπουδαίος Πάπας, όχι πολιτικός». Προφανώς, αν καβαλήσει κανείς ένα τόσο μεγάλο καλάμι, όπως λένε οι Αμερικανοί, the sky is the limit (ο ουρανός είναι το όριο).

     Οι ειδήσεις λένε ότι αργότερα ο λεγάμενος κατέβασε το σκίτσο. Ωστόσο, η όλη ιστορία μου θύμισε τον αρχαίο Ηρώδη που θανάτωσε τον απόστολο Ιάκωβο και συνέλαβε τον Πέτρο. Κάποτε που τον επευφημούσαν λέγοντας «Θεοῦ φωνὴ καὶ οὐκ ἀνθρώπου», όπως μας λέει η Γραφή, «παραχρῆμα ἐπάταξεν αὐτὸν ἄγγελος Κυρίου ἀνθ᾿ ὧν οὐκ ἔδωκε τὴν δόξαν τῷ Θεῷ, καὶ γενόμενος σκωληκόβρωτος ἐξέψυξεν» [Πράξ. 12:22-23]. Αργά ή γρήγορα, η αντιποίηση θεϊκής ιδιότητος και εξουσίας ποτέ δεν μένει ατιμώρητη.

Πατρική παρουσία

Εσπέρα Μεγάλου Σαββάτου. Μετά την μοναδική πρωινή Θεία Λειτουργία του Μ. Βασιλείου ‘σιγᾶ πᾶσα σάρξ βροτεία’ αναμένοντας την Ανάσταση. Ώρα να αλλάξουμε βιβλία. Το ‘Μουσικό Τριώδιο’ και η ‘Μεγάλη Εβδομάδα’ του πατρός μας δίνουν τη θέση τους στο ‘Πεντηκοστάριο’. Το ίδιο και το έντυπο Τριώδιο, αναθεωρημένο και διορθωμένο από τον ίδιο. Προ τριών ημερών έκλεισαν δώδεκα χρόνια από την αναχώρησή του. Όσα μας παρέδωκε τα αναγνώσαμε και τα ψάλαμε, όπως μας τα είχε διδάξει. Κάθε σελίδα μας τον θυμίζει, κι εκείνος είναι αοράτως κοντά μας: ‘Ζῇ καὶ παρ᾽ ἡμῖν, ὡς λαλῶν ἐκ τῶν βίβλων’.

     Καλή Ανάσταση!

Αποξένωση

Μεγάλη Παρασκευή σήμερα, και παραδοσιακά κατά την έξοδο του Επιταφίου ψάλλεται σε ήχο πλάγιο πρώτο το ιδιαίτερα κατανυκτικό ιδιόμελο, ποίημα Γεωργίου Ακροπολίτου (13^ος αιώνας):

     Τὸν ἥλιον κρύψαντα τὰς ἰδίας ἀκτῖνας καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ διαῤῥαγὲν τῷ τοῦ Σωτῆρος θανάτῳ ὁ Ἰωσὴφ θεασάμενος, προσῆλθε τῷ Πιλάτῳ καὶ καθικετεύει λέγων· Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, τὸν ἐκ βρέφους ὡς ξένον ξενωθέντα ἐν κόσμῳ. Δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ὃν ὁμόφυλοι μισοῦντες θανατοῦσιν ὡς ξένον. Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν ξενίζομαι βλέπειν τοῦ θανάτου τὸν ξένον. Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὅστις οἶδε ξενίζειν τοὺς πτωχοὺς καὶ τοὺς ξένους. Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν Ἑβραῖοι τῷ φθόνῳ ἀπεξένωσαν κόσμῳ. Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ἵνα κρύψω ἐν τάφῳ, ὃς ὡς ξένος οὐκ ἔχει τὴν κεφαλὴν ποῦ κλίνῃ. Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν ἡ μήτηρ ὁρῶσα νεκρωθέντα, ἐβόα· Ὦ Υἱὲ καὶ Θεέ μου, εἰ καὶ τὰ σπλάγχνα τιτρώσκομαι καὶ καρδίαν σπαράττομαι νεκρόν σε καθορῶσα, ἀλλὰ τῇ σῇ ἀναστάσει θαῤῥοῦσα μεγαλύνω. Καὶ τούτοις τοίνυν τοῖς λόγοις δυσωπῶν τὸν Πιλᾶτον ὁ εὐσχήμων λαμβάνει τοῦ Σωτῆρος τὸ σῶμα, ὃ καὶ φόβῳ ἐν σινδόνι ἐνειλήσας καὶ σμύρνῃ κατέθετο ἐν τάφῳ τὸν παρέχοντα πᾶσι ζωὴν αἰώνιον καὶ τὸ μέγα ἔλεος.

     Σε κάθε εποχή, από την ένσαρκη παρουσία του μέχρι τις ημέρες μας, ο Χριστός αντιμετωπίσθηκε ως ξένος από μεγάλη μερίδα του κόσμου που ήρθε σε επαφή μαζί του. Δεν αποξενώθηκε εκείνος από εμάς· εμείς είμαστε αυτοί που τον κρατήσαμε και τον κρατούμε σε απόσταση, μη θέλοντας να δεχθούμε και να αξιοποιήσουμε τις σωτήριες δωρεές του. Στο διακριτικό «ἰδοὺ ἕστηκα ἐπὶ τὴν θύραν καὶ κρούω» κωφεύουμε πεισματικά, προτιμώντας τον δικό μας ευρύχωρο δρόμο που μας οδηγεί στο ένα αδιέξοδο μετά το άλλο, και τελικά στην απώλεια. Μια ματιά μέσα μας και γύρω μας, εγγύς και μακράν, το επιβεβαιώνει. Ας θελήσουμε να αλλάξουμε πορεία «πρὶν ἢ τοῦ βίου πέρας λάβῃ ἡ πανήγυρις, πρὶν τὴν θύραν κλείσῃ τοῦ νυμφῶνος ὁ Κύριος» [Μ. Κανών].

Δε θέλω του κισσού το πλάνο ψήλωμα…

Δε θέλω του κισσού το πλάνο ψήλωμα,

σε ξένα αναστυλώματα δεμένο.

Ας είμαι ένα καλάμι, ένα χαμόδεντρο.

Μα όσο ανεβαίνω, μόνος ν’ ανεβαίνω.

 

Δε θέλω του γυαλιού το λαμπροφέγγισμα,

που δείχνεται άστρο με του ήλιου τη χάρη.

Θέλω να δίνω φως από τη φλόγα μου,

κι ας είμαι κι ένα ταπεινό λυχνάρι.

     Θυμήθηκα το παλιό αυτό ποίημα του Γεωργίου Δροσίνη (από τη συλλογή ‘Φωτερά σκοτάδια’ του 1915) καθώς διάβαζα ένα σχόλιο αναγνώστη της Καθημερινής για τις εκδουλεύσεις και τα ρουσφέτια που επιζητούν οι πολίτες και προσφέρουν προφρόνως οι πολιτικοί στην Ελλάδα, με αφορμή και τις τελευταίες αποκαλύψεις περί τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Ο σχολιαστής αναφερόταν στους Έλληνες μετανάστες που βασίζονται στις ικανότητες, την εργασία και την ευσυνειδησία τους για να επιβιώσουν και να προκόψουν σε ένα ξένο και άγνωστο περιβάλλον, χωρίς να προσδοκούν ενίσχυση από κάποιο πολιτικό ‘μέσον’. Κάτι που γνωρίζουν από πείρα όσοι έζησαν και εργάσθηκαν για κάποιο διάστημα εκτός συνόρων. Φυσικά ‘μέσον’ δεν θεωρείται η βοήθεια, καθοδήγηση και προώθηση από ανθρώπους που λειτούργησαν ως ‘μέντορες’ και διδάσκαλοι νεωτέρων ιδίως στον επιστημονικό στίβο. Απέχει πολύ η θεμιτή (και θεσμική) συμπαράσταση από τις άνομες και καταχρηστικές ‘εξυπηρετήσεις’ για πελατειακούς ή οικονομικούς σκοπούς.

Άμφισβητήσεις

 Είναι γνωστό ότι σε κάθε πόλεμο το πρώτο θύμα είναι η αλήθεια, και βέβαια η τρέχουσα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί εξαίρεση. Με βάση το δεδομένο αυτό, έχουμε κάθε δικαίωμα, υποχρέωση θα έλεγα, να αμφιβάλλουμε για όσα ακούγονται, από οποιαδήποτε πλευρά. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, διότι η κάθε πλευρά αμφισβητεί και διαψεύδει επιλεκτικά όσα δεν την συμφέρουν από την άλλη, με αποτέλεσμα η πραγματική αλήθεια να συσκοτίζεται ακόμη περισσότερο. Για παράδειγμα, κάθε φορά που αναφέρονταν στα Μέσα χιλιάδες νεκροί από την ισραηλινή επιχείρηση ισοπέδωσης της Γάζας, η άμεση αντίδραση από απέναντι ήταν ότι οι αριθμοί αυτοί προέρχονταν από την Χαμάς και συνεπώς δεν ήταν αξιόπιστοι. Κανείς δεν γνωρίζει τον ακριβή αριθμό των θυμάτων, που οπωσδήποτε είναι ένας ευμεγέθης πενταψήφιος. Ωστόσο, είναι ο ακριβής αριθμός θυμάτων το μόνο κριτήριο μιας καταστροφής ή μιας εγκληματικής πράξης; Αν π.χ. οι νεκροί στα Τέμπη ήταν 47 και όχι 57, θα ήταν μικρότερη η τραγωδία;

     Μετά την εισαγωγή αυτή, και με κίνδυνο να θεωρηθώ ιρανόφιλος (που δεν είμαι), ας θέσω ένα ρητορικό ερώτημα. Για την συνεχιζόμενη επιχείρηση Ισραήλ και ΗΠΑ (ακριβέστερα, Νετανιάχου και Τραμπ) που έχει ανάψει φωτιά σε όλο τον κόσμο, προβάλλεται κάθε τόσο ως δικαιολογία ότι το Ιράν εμπλούτιζε ουράνιο σε ποσοστό 60% (δεν ξέρω τι ακριβώς σημαίνει αυτό), άρα πλησίαζε στο 90% που χρειάζεται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Το αναφερόμενο ποσοστό δεν είναι γνώση, αλλά εκτίμηση της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενεργείας. Να το πιστέψουμε; Πώς το εκτιμούν; Και σε τι διαφέρει η ‘εκτίμηση’ αυτή από εκείνη για τα ‘όπλα μαζικής καταστροφής’ του Ιράκ που δεν βρέθηκαν ποτέ, ενώ αποτέλεσαν την δικαιολογία για έναν ακόμη καταστροφικό πόλεμο;

     Κυριακή των Βαΐων αύριο, προθάλαμος της Μεγάλης Εβδομάδας, και με άλλα θέματα θα έπρεπε να ασχολούμαστε. Ας όψεται όμως η πυρόπληκτη επικαιρότητα.

Παροιμιώδη

 *ΠΡΟΣΟΧΗ: Όπως σημείωσα, όποιος θέλει να του στείλω το pdf της προηγούμενης χρονιάς, θα πρέπει να μου γράψει το e-mail του σε σχόλιο [δεν θα κοινοποιηθεί]. Κάποιος το ζήτησε χωρίς να στείλει ηλεκτρονική διεύθυνση, οπότε περιμένω νέο μήνυμα για να ανταποκριθώ. 

Όπως είναι γνωστό, στους εσπερινούς της Μεγάλης Τεσσαρακοστής διαβάζονται κάθε μέρα αναγνώσματα από τη Γένεση και τις Παροιμίες του Σολομώντος. Πολλά μπορεί κανείς να σημειώνει ως μηνύματα και διδάγματα, τόσο από πρόσωπα και γεγονότα όσο και από επιγραμματικές φράσεις. Ξεχωρίζω δύο Παροιμίες από τη χθεσινή ημέρα, Τρίτη της έκτης εβδομάδας.

     Η πρώτη: «Μεγαλόφρων ἐν ὕβρει θρασυκάρδιος» [Παρ. 21:4] (όποιος έχει μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του είναι αλαζόνας, θρασύς και σκληρόκαρδος).  

     Η δεύτερη: «Κρεῖσσον οἰκεῖν ἐν γῇ ἐρήμῳ ἢ μετὰ γυναικὸς μαχίμου καὶ γλωσσώδους καὶ ὀργίλου» [Παρ. 21:19] (καλύτερα να κατοικεί κανείς στην έρημο, παρά μαζί με γυναίκα φιλόνεικη, γλωσσού και οργίλη).

     Δεν νομίζω ότι θα δυσκολευόμασταν να αναγνωρίσουμε πρόσωπα της επικαιρότητας (εντός και εκτός συνόρων) που ανταποκρίνονται πλήρως στις λιτές αυτές περιγραφές.

Μακάβρια αισθητική

Μόλις προ ημερών έγραφα για την κλωνοποίηση κατοικιδίων ζώων και για την ανάγκη σεβασμού της βιολογίας, και τώρα συναντώ ακόμη ένα αρνητικό παράδειγμα.

     Ξέρουμε ότι πολλοί άνθρωποι κάνουν το παν για να βελτιώσουν την εξωτερική τους εμφάνιση, κάτι που αποτελεί τη βάση της αισθητικής πλαστικής χειρουργικής. Φυσικά υπάρχουν πολλές περιπτώσεις δυσμορφιών είτε εκ φύσεως είτε μετά από τραύματα ή χειρουργικές επεμβάσεις, που ευνόητα απαιτούν εξειδικευμένη θεραπευτική αποκατάσταση. Ωστόσο, κάποιοι ‘ξεχειλώνουν’ τα όρια, ‘κέρδους χάριν’. Έτσι, διαβάζω ότι – πού αλλού; -- στις ΗΠΑ κάποια κέντρα εφαρμόζουν την χρήση πτωματικού λιπώδους ιστού (με ενέσεις) για προσθήκη όγκου και μάζας οπουδήποτε (π.χ. σε μπράτσα, στήθος, πόδια κλπ.) τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες, είτε για επανορθωτικούς σκοπούς είτε καθαρά για οπτικό εντυπωσιασμό. Για την προμήθειά της… πρώτης ύλης φροντίζουν διάφορες ‘τράπεζες ιστών’ που διακινούν πτωματικά όργανα και ιστούς για μεταμοσχεύσεις και εμφυτεύσεις κάθε είδους. Το κόστος για μια ένεση των 25 κυβικών εκατοστών λίπους μπορεί να φθάνει τις 5.000 δολάρια, ενώ μια μέση επέμβαση μπορεί να κοστίζει από 10.000 μέχρι και 100.000 δολάρια. Μπροστά στο κέρδος και την ανθρώπινη ματαιοδοξία, τι είναι λίγος ιατρικός καννιβαλισμός;

Περισσεύσαντα κλάσματα

 Με καθυστέρηση, μια και άλλα θέματα κυριάρχησαν και κυριαρχούν στο προσκήνιο, παρουσιάζω την συλλογή των κειμένων του 2025. Πολλοί από τους τακτικούς αναγνώστες την έχουν ήδη λάβει σε αρχείο pdf. Αν κάποιος άλλος την θέλει, μπορώ να του τη στείλω (δωρεάν) αν μου γράψει μια ηλεκτρονική διεύθυνση σε μήνυμα (η διεύθυνση δεν θα δημοσιευθεί ούτε θα χρησιμοποιηθεί για άλλο σκοπό). Το βιβλίο δεν κυκλοφορεί στο εμπόριο.

     Παραθέτω το εξώφυλλο και τον πρόλογο του βιβλίου.

 

Ο τίτλος της φετινής συλλογής κειμένων παραπέμπει στην ευαγγελική διήγηση για το θαύμα του πολλαπλασιασμού των πέντε άρτων και των δύο ιχθύων από τον Κύριο. Αφού χόρτασαν οι χιλιάδες των ανθρώπων στην ερημιά, ο Μεγάλος Τροφοδότης έδωσε εντολή να μαζευτούν τα ‘περισσεύσαντα κλάσματα’ (αυτά που σήμερα λέμε περιφρονητικά ‘αποφάγια’), ώστε να μην πάει τίποτε χαμένο.

    Την αφορμή για τον τίτλο αυτό έδωσε μια είδηση (βλ. 16 Οκτωβρίου) για το πόσα εκατομμύρια τόνοι τροφίμων αχρηστεύονται κάθε χρόνο στη χώρα μας αλλά και σε όλη την Ευρώπη, ενώ μυριάδες ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο ‘λιμῷ ἀπόλλυνται’: όχι μεταφορικά, αλλά στην κυριολεξία πεθαίνουν της πείνας. Η επισιτιστική τραγωδία στη Γάζα είναι η πιο πρόσφατη υπενθύμιση της κατάστασης αυτής, που αποτελεί καθημερινή και διαρκή πραγματικότητα σε πολλά μέρη της γης.

    Ως ‘περισσεύσαντα κλάσματα’ σκέψεων θεώρησα και όσα κατέγραψα στο ιστολόγιο (που φέτος ‘ενηλικιώθηκε’, καθώς έκλεισε τα δεκαοκτώ του χρόνια), έχοντας γευθεί και χορτάσει από τα γεγονότα που το έτος αυτό μας ‘τάισε’. Πολλά από αυτά άφησαν μια πικρή γεύση και ‘βαρυστομαχιά’ διαρκείας, όπως οι συνεχιζόμενοι πόλεμοι, όχι μόνο οι αιματηροί αλλά και οι οικονομικοί και οι ψηφιακοί και οι φραστικοί, ξένοι και εγχώριοι. Άλλα ήταν πιο εύγευστα και εύπεπτα, από εκείνα που συχνά περνούν στα ‘ψιλά’ των Μέσων Ενημέρωσης, όπου πάντα έχουν προτεραιότητα οι κακές ειδήσεις, για εμπορικούς λόγους.

   Ακολουθώντας την έμμετρη παρότρυνση «Μην πετάξεις τίποτα!» του πρόσφατα εκλιπόντος Διονύση Σαββόπουλου, συγκέντρωσα τα ‘κλάσματα’ αυτά ως ενθυμήσεις των γεγονότων, αλλά και των ανθρώπων που έφυγαν από κοντά μας μέσα στον χρόνο, έχοντας αφήσει το θετικό αποτύπωμά τους στη ζωή και τη σκέψη μας: αγαπημένων θείων, σεβασμίων πνευματικών αναστημάτων, συναδέλφων και ασθενών. Χρεωστικώς αναφέρω ιδιαίτερα τον ισόβιο φίλο ψυχίατρο Δημήτρη Σεβρή, με τον οποίο τακτικά γευόμασταν, ανατέμναμε και αναμασούσαμε τα ‘εδέσματα’ της επικαιρότητος. Τα ‘περισσεύσαντα κλάσματα’ αφιερώνονται αγαπητικά στη μνήμη του.

Βιολογικά ναρκοπέδια

Φυσικά και δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες στενοχώριες. Κάποιες είναι μεγαλύτερες, κάποιες μικρότερες. Και κάποιες παίρνουν υπερμεγέθεις διαστάσεις στο μυαλό και την ψυχή των θυμάτων τους και χρειάζονται δαπανηρές ‘θεραπείες’ για να αποκατασταθούν. Αυτό συνάγεται από το δημοσίευμα για κλωνοποίηση κατοικιδίων ζώων που κάνουν εξειδικευμένες εταιρείες στην Αμερική για να αντικαταστήσουν τον λατρεμένο σας σκύλο ή γάτα που ‘εξεμέτρησε το ζην’, ώστε να μπορείτε να κρατάτε ένα πανομοιότυπο αντίγραφό του και… ούτε γάτα ούτε ζημιά; Όχι ακριβώς. Η ‘ζημιά’ είναι τα πενήντα χιλιάδες δολάρια που κοστίζει η όλη διαδικασία της κλωνοποίησης. Πόσα καινούργια σκυλιά ή γατιά θα μπορούσε κανείς να αγοράσει με τόσο χρήμα;

       Πρόκειται για μια περίπτωση όπου η παθολογική προσκόλληση στα ζώα συναντά την οικονομική εκμετάλλευση με εργαλείο τα επιτεύγματα της βιολογίας, δυστυχώς χωρίς ιδιαίτερη έγνοια για τις ηθικές/δεοντολογικές συνέπειες του ζητήματος. Και αν νομίζουμε ότι στην περίπτωση των ζώων αυτές έχουν μικρή σημασία, ας σκεφθούμε ότι κάποιοι δεν θα έχουν ενδοιασμούς, αργά ή γρήγορα, να επεκτείνουν την εφαρμογή της μεθόδου σε ανθρώπους. Και όπως έχει συμβεί σε άλλες καταστάσεις, θα εφευρεθούν εκ των υστέρων λογικοφανείς ηθικές δικαιολογίες για να νομιμοποιήσουν τέτοιες κερδοφόρες επιχειρήσεις. 

     Θα ήταν βέβαια ευχής έργο να σεβόμαστε την βιολογία της ζωής, είτε πρόκειται για ανθρώπους είτε για ζώα. Όμως αυτό θα ερχόταν σε αντίθεση με τον εγωισμό μας και τις αχαλίνωτες επιστημονικές-οικονομικές φιλοδοξίες μας. 

Ναρκισσισμός

Αν είχαμε οποιαδήποτε αμφιβολία για το ψυχολογικό προφίλ του ανθρώπου που κάθεται στο Οβάλ Γραφείο του Άσπρου Σπιτιού στην Ουάσιγκτον, μια τελευταία είδηση μας την διαλύει οριστικά. Όπως διαβάζω, μια ομοσπονδιακή επιτροπή για τις τέχνες, διορισμένη από τον ίδιο, ενέκρινε ομόφωνα την έκδοση αναμνηστικού χρυσού νομίσματος που θα φέρει τη μορφή του Αμερικανού προέδρου. Το νόμισμα, που θα εκδοθεί για τα 250 χρόνια από τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ (που έγινε στις 4 Ιουλίου 1776), θα είναι 24 καρατίων και θα έχει διάμετρο 3 ίντσες (7,6 εκατοστά). Μια πρόχειρη μέτρηση δείχνει ότι το μέγεθος αυτό είναι αρκετό για να υποβαστάζει ένα φλιτζάνι ελληνικό καφέ. Τόση τσιγκουνιά! Δεν μπορούν να το κάνουν τουλάχιστον σε μέγεθος πιάτου; Μια φορά γίνονται τέτοια πράγματα!

     Ο μακαρίτης αγαπητός φίλος Δημήτρης, με την επαγγελματική του ιδιότητα και μακρά εμπειρία ως ψυχίατρος, είχε διαγνώσει τον εικονιζόμενο πρόεδρο με το σύνδρομο του τίτλου. Οπωσδήποτε όμως, εκτός από αυτόν, δεν θα λείψουν κι εκείνοι που θα σπεύσουν να αποκτήσουν το χρυσό πορτραίτο του, με οποιοδήποτε κόστος. Αν μη τι άλλο, θα μπορούν να το χρησιμοποιήσουν ως ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη για εγκλεισμό τους σε κάποιο ίδρυμα.

Υιοθεσίες

Η πρωτοκαθεδρία νέων και εκρηκτικών προβλημάτων στη σκηνή της δημοσιότητος δεν πρέπει να συσκοτίζει άλλα, εξίσου ακανθώδη ζητήματα που μας απασχόλησαν στο παρελθόν και τώρα βγάζουν τις παραφυάδες τους, χάρη στην… προοδευτική αντιμετώπισή τους από την κυβέρνηση και τους πρόθυμους συνεργούς της πριν δυο χρόνια. Έτσι, το συμβούλιο της επικρατείας (περιττά τα κεφαλαία) έβγαλε απόφαση με την οποία χαρακτηρίζει σύμφωνο με το Σύνταγμα τον ομόφυλο γάμο, καθώς και την υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια. Η απόφαση εκδόθηκε ως απάντηση σε αίτηση ακύρωσης της σχετικής νομοθεσίας που είχε προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων πριν δυο χρόνια. Είχε τονισθεί τότε από πολλές πλευρές η ανάγκη για προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών, που έχουν ανάγκη τόσο από άνδρα πατέρα και γυναίκα μητέρα για την φυσιολογική τους ψυχοκοινωνική ανάπτυξη. Εις ώτα κωφών, όπως αποδείχθηκε. Και έρχεται τώρα ένα ανώτατο δικαστήριο να βάλει σφραγίδα συνταγματικότητος σε μια φυσική και βιολογική αντινομία. Ας επαναλάβω λοιπόν το ρητορικό ερώτημα που είχε τεθεί και τότε (χωρίς να λάβει απάντηση): θα ήθελε κάποιος από τους σοφούς συμβούλους της επικρατείας να υιοθετηθεί ένα δικό του παιδί/ανήψι/εγγόνι από ομόφυλο ζευγάρι;

Εναλλακτική

Η κρίση στο Ιράν και την ευρύτερη περιοχή καλά κρατεί, και κάθε μέρα βλέπουμε να παίρνει νέες διαστάσεις. Τώρα το παγκόσμιο ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη λωρίδα της θάλασσας που φέρει το όνομα στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διακινείται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και συναφών καυσίμων. Ο αποκλεισμός των στενών δημιουργεί έναν στραγγαλισμό στην αγορά ενέργειας, με επιπτώσεις για όλο τον κόσμο. Σε μια προσπάθεια αποτροπής του αποκλεισμού αυτού, ο πρόεδρος Τραμπ καλεί τις χώρες της Ευρώπης να τον συνδράμουν στέλνοντας πολεμικά σκάφη και άλλες δυνάμεις και απειλώντας με κυρώσεις και διάλυση του ΝΑΤΟ αν δεν υπακούσουν.

     Θα ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία για την Ευρώπη να ορθώσει ανάστημα και να προτείνει στον πρόεδρο μια εναλλακτική λύση στο πρόβλημα: «Αντί να έρθουμε εμείς (που δεν έχουμε καμιά δουλειά στην περιοχή), γιατί δεν αποσύρεις και τα δικά σου πλοία από εκεί; Ξεκίνησες έναν πόλεμο αντίθετα με κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, χωρίς την έγκριση των θεσμικών οργάνων της χώρας σου, και τώρα ψάχνεις για συμμάχους και άλλοθι. Ευχαριστούμε, αλλά δεν θα επαναλάβουμε τα λάθη του (όχι μακρινού) παρελθόντος». Ήδη υπήρξαν τέτοιες αντιδράσεις. Ας ελπίσουμε ότι θα έχουν συνέχεια και συνέπεια, και βεβαίως και αποτέλεσμα.