Ο Δημήτρης Νανόπουλος είναι ένας από τους πιο γνωστούς και διάσημους σύγχρονους Έλληνες επιστήμονες, θεωρητικός φυσικός, κοσμολόγος, ερευνητής, ακαδημαϊκός, καθηγητής σε διάφορα πανεπιστήμια. Διαβάζω μια συνέντευξή του στην Καθημερινή, με την ευκαιρία της προσεχούς κυκλοφορίας του βιβλίου του ‘Ο κβαντικός μύθος του Σισύφου’. Δεν μπορώ να κρίνω ή να σχολιάσω τα όσα λέει από επιστημονική ή φιλοσοφική σκοπιά. Ωστόσο, στέκομαι στην τελευταία παράγραφο, όπου στο ερώτημα αν κάπου στις θεωρήσεις του ‘χωράει’ ο Θεός, απαντά πως «δεν μας λείπει ο Θεός· μας λείπει η ωριμότητα να ζήσουμε χωρίς Αυτόν». Δεν γνωρίζω τι πραγματικά πιστεύει ή δεν πιστεύει ο καθηγητής. Ωστόσο, επειδή προ καιρού αναρτήθηκε στο ‘Αντίφωνο’ ένα κείμενό μου με τίτλο ‘Θεός και θεωρίες δημιουργίας’, παραθέτω από εκεί κάποιες σχετικές σκέψεις.
«Γιατί δεν δέχεται ο άνθρωπος την ύπαρξη Δημιουργού; Διότι θα πρέπει να αποδεχθεί την ύπαρξη νόησης ανώτερης από τη δική του (= τρώση του εγωισμού), άρα και εξουσίας (= ποιος βάζει τους κανόνες;), και επομένως και ευθύνης απέναντι στον νομοθέτη (= ηθικές συνέπειες, αλλαγή τρόπου ζωής). Ο υπερφίαλος άνθρωπος δεν μπορεί να δεχθεί κάτι τέτοιο. Προκειμένου να μην απαρνηθεί αυτό που θεωρεί ως κυριαρχία του στον κόσμο, είναι διατεθειμένος να δεχθεί οτιδήποτε άλλο ως τυχαίο γεγονός, ακόμη και με πιθανότητες απείρως μικρές έως ανύπαρκτες.
Έτσι δεν σκέφτεται π.χ. ότι χρειάστηκαν πολλοί αιώνες και πάρα πολλά μυαλά για να φτάσει να ερμηνεύσει κάποια (πολλά, αλλά όχι όλα, και όχι εξ ολοκλήρου) από τα φαινόμενα που ονομάζει φυσικά, από τον κόσμο και τα πλάσματα που βλέπει γύρω του. Και αρνείται πεισματικά να δεχθεί ότι αν η εκ των υστέρων ανάλυση και κατανόηση όλων αυτών των πραγμάτων και φαινομένων χρειάσθηκε τόση προσπάθεια και νοημοσύνη, τότε πόσο μεγαλύτερη νοημοσύνη χρειάσθηκε η εξαρχής δημιουργία τους, ακόμη και η εξέλιξή τους; Και μπορεί η τελευταία να ακολούθησε την πορεία της εντελώς αυθαίρετα και χωρίς καθοδήγηση;
Καμιά θεωρία δημιουργίας ή εξέλιξης δεν είναι ασύμβατη με την πίστη σε Θεό Δημιουργό. Τον Θεό ή τον δέχεσαι ή όχι, δεν μπορείς όμως να Τον αποκλείσεις (ή να Τον αποδείξεις) με όση επιστήμη κι αν συσσωρεύσεις. Η οποιαδήποτε εξέλιξη στο σύμπαν, είτε σε υπομικροσκοπικό είτε σε γαλαξιακό επίπεδο, δεν είναι μια διεργασία που λαμβάνει χώρα αυτόματα. Μπορεί να την ονομάζουμε φυσική, αλλά τι ακριβώς είναι το ‘φυσικό’; Πώς έγινε τόσο… ‘φυσικά’; Αν ως επιστήμονες αναζητούμε για όλα μια αλήθεια, ένα αντικειμενικό ‘γιατί’, πώς ικανοποιούμαστε μ’ ένα τέτοιο γενικό και αόριστο επίθετο που δεν μας λέει τίποτε για την γενεσιουργό αιτία του; Αυτό είναι ένα καίριο ερώτημα, απέναντι στο οποίο ένα μεγάλο μέρος της επιστημονικής κοινότητας φαίνεται να σηκώνει μάλλον αδιάφορα τους ώμους».
Συμπληρώνω ότι η αδιαφορία αυτή δεν σημαίνει κατάργηση της υπερκόσμιας πραγματικότητος, που θα αποκαλυφθεί σε όλους μας, ‘σοφούς τε καὶ ἀνοήτους’, ‘ἐν καιρῷ ἐσχάτῳ’. Μέχρι τότε, λίγη υπομονή.
