Πώς αλλάζουν οι καιροί...

Διαβάζω στο ΒΗΜΑ (16/10/2009), σχετικά με το θέμα της Κινεζικής σύμβασης για το λιμάνι του Πειραιά:

• Κύριο άρθρο με τίτλο ΤΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ: «Οφείλουν πρώτοι οι εργαζόμενοι να κατανοήσουν ότι το εθνικό συμφέρον υπερισχύει των όποιων διεκδικήσεών τους».

• Α. Καρακούσης (Μεταξύ Πεκίνου, Βερολίνου...): «Με άλλα λόγια ο κ. Παπανδρέου έχει να λύσει δύσκολη άσκηση, οφείλει να ισορροπήσει σε σχοινί που πολλοί κουνάνε και προφανέστατα σε τέτοιες στιγμές δεν μπορεί να ετεροκαθορίζεται από συνδικαλιστές».

Απολύτως καμία αντίρρηση. Έλα όμως που διαφορετικά πράγματα τους διδάξαμε τόσα χρόνια τώρα...

‘Μη ομόσαι όλως’

Ορκωμοσία της νέας Βουλής προχθές, και είδηση πρώτου μεγέθους (κάτι μεταξύ κοινωνικού κουτσομπολιού και κοσμοθεωριακής φιλοσοφίας) ότι οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ απέσχαν από τον αγιασμό και δεν ύψωσαν το χέρι στον όρκο. Ανεξάρτητα από τα κίνητρα της συγκεκριμένης πολιτικής μερίδας, ομολογώ ότι αναρωτήθηκα για πολλοστή φορά: ποιο είναι το νόημα του όρκου, όχι μόνο στο Κοινοβούλιο, αλλά και στις δημόσιες θέσεις, τον στρατό ή τα δικαστήρια; Εκείνος που δεν πιστεύει σ’ αυτό που ορκίζεται δεν δεσμεύεται. Εκείνος που πιστεύει θα πρέπει να γνωρίζει ότι ο όρκος απαγορεύθηκε από το στόμα του Ιησού Χριστού, στην Επί του Όρους Ομιλία του (Ματθ. ε΄ 34). Εξάλλου, αν κάποιος προτίθεται να καταθέσει ψέματα ή να επιορκήσει δεν πρόκειται να αποτραπεί από την ψηλάφηση του Ευαγγελίου, ενώ εκείνος που σκοπεύει να τηρήσει την υπόσχεσή του θα το κάνει ακόμη και χωρίς αυτήν. Αντιμετωπίζουμε λοιπόν το παράδοξο η εκκλησία να ευλογεί επίσημα τον όρκο που απαγορεύει ο ιδρυτής της. Αγιασμός στη Βουλή για την έναρξη λειτουργίας της, ναι! Εκκλησιαστική ορκωμοσία όμως; Μάλλον οξύμωρο. Δεν είναι πιο σωστή η υπογραφή από όλους τους ενδιαφερομένους μιας επίσημης υπεύθυνης δήλωσης, εν γνώσει των συνεπειών, για την ακριβή τήρηση του Συντάγματος και των νόμων και την ευσυνείδητη εκτέλεση των καθηκόντων τους; Ίσως πρώτη η εκκλησία θα έπρεπε να σκεφθεί να εισηγηθεί κάτι τέτοιο.

«Γιατί σε μένα, Θεέ μου;»

Δεν πρόκειται για την υπαρξιακή κραυγή αγωνίας που εκφράζει κάθε άρρωστος που μαθαίνει ότι έχει ανίατη νόσο, και που τελείως λανθασμένα ερμηνεύθηκε σε μία τουλάχιστον περίπτωση (εκείνη του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου) ότι σήμαινε «Γιατί σε μένα και όχι σε κάποιον άλλο;». Το ερώτημα πάντα έχει να κάνει με το γιατί να με βρει αυτή η συγκεκριμένη αρρώστια αυτή τη χρονική στιγμή. Ας μου επιτραπεί όμως να του δώσω και μια άλλη διάσταση. Γιατί να τύχει σε μένα ο κλήρος να αναγγείλω ακόμη μια φορά σ’ έναν νέο άνθρωπο, μικρότερό μου, με οικογένεια και υποχρεώσεις, ότι η διάγνωσή του είναι προχωρημένος καρκίνος και ότι το μόνο που μπορώ να του προσφέρω είναι η ‘αναβολή της εκτέλεσης’ (ή η παράταση της αγωνίας) για ένα αβέβαιο χρονικό διάστημα; Γιατί να πρέπει εγώ να σαμποτάρω ακόμη μια ζωή; Και όχι μόνο μία, αν λάβουμε υπόψη και την οικογένεια. Το ξέρω, εγώ διάλεξα αυτό το ρόλο. Πώς όμως να εξηγήσω στους ανθρώπους που φεύγουν εμβρόντητοι από την είδηση ότι παίρνουν μαζί τους κι ένα κομμάτι της δικής μου ψυχής;

Μεράκι και πραγματικότητα

Αντιγράφω από απόκομμα εφημερίδας (δεν είχα σημειωμένη την ακριβή προέλευση) που ανακάλυψα στο πρόσφατο ξεκαθάρισμα:

‘Οι περισότεροι πολίτες, λένε οι στατιστικές, ακολουθούν άλλο επάγγελμα από αυτό που θέλουν...
«Αν θέλεις να συντρίψεις, να εξουθενώσεις έναν άνθρωπο, να τον βάλεις να κάνει μια δουλειά απολύτως, εντελώς άσχετη μ’ αυτόν, άχρηστη και παράλογη» (Φ. Ντοστογιέφσκι)
«Τίποτα δεν κουράζει, δεν απογοητεύει, δεν μαραζώνει τον άνθρωπο όσο η διάσταση και η δυσαρμονία ανάμεσα στις ικανότητες, τα αισθήματα και τις ιδέες του και στο επάγγελμα που ασκεί για βιοπορισμό» (Ε. Παπανούτσος)’

Δική μου σκέψη: αν και σίγουρα θα ήταν πιο ευχάριστο και πιο αποδοτικό, δεν ξέρω πόσο πρακτικά εφικτό θα ήταν να εργάζεται ο καθένας σ' αυτό που ‘του πάει’ (άλλωστε όλοι μας έχουμε μεταπτώσεις στις ορέξεις, τις επιθυμίες και τις κλίσεις μας). Γι’ αυτό άλλωστε υπάρχουν και τα χόμπι. Και γι’ αυτό ονειρευόμαστε. Και γράφουμε.

O tempora, o mores!

Εδώ και αρκετούς μήνες η Βρετανική πολιτική ζωή ασχολείται με ένα σκάνδαλο που παίρνει σβάρνα πολλούς και διάφορους, από όλα τα πολιτικά κόμματα. Με λίγα λόγια, διαπιστώθηκε ότι βουλευτές και υπουργοί κάθε αρώματος, χρησιμοποιώντας με απλοχεριά τον νόμο που τους επιτρέπει να διεκδικούν από το κρατικό ταμείο δαπάνες διαβίωσης λόγω του αξιώματός τους, έπαιρναν χιλιάδες λίρες για ανακαινίσεις δευτέρων κατοικιών, περιποίηση κήπου και άλλα τέτοια αναγκαία. Κι αντί να ενεργοποιήσουν καμιά διάταξη ‘περί ευθύνης υπουργών’, τί επενόησαν οι αθεόφοβοι; Έβαλαν επίσημο ελεγκτή, τον Sir Thomas Legg, να περάσει από ψιλό κόσκινο όλες αυτές τις νόμιμες απαιτήσεις. Αυτός με τη σειρά του αναθεώρησε ριζικά προς τα κάτω το όριο επιδότησης για τέτοια έξοδα, και μάλιστα με αναδρομική ισχύ, περικόπτοντας ποσά που ήταν νόμιμα όταν εισπράχθηκαν. Έτσι τώρα ζητάει από όλους τους βουλευτές και υπουργούς να επιστρέψουν χρήματα στο κράτος, με πρώτο τον πρωθυπουργό Gordon Brown που οφείλει κάπου 12.000 λίρες για καθαριότητα του σπιτιού και φροντίδα του κήπου του. Όλα αυτά, που μας τα περιγράφει αναλυτικά η σημερινή Guardian, κάτι μου θυμίζουν (κάπως αόριστα, είναι αλήθεια), αλλά δεν μπορώ να το προσδιορίσω. Ίσως, με την ιδιόρρυθμη (για μας) αίσθηση του χιούμορ που έχουν οι Βρετανοί, βρήκαν αυτόν τον τρόπο για να μειώσουν το έλλειμμά τους. Και να δώσουν κακό παράδειγμα στον υπόλοιπο δημοκρατικό κόσμο.

Όσα παίρνει ο άνεμος

Έπιασα να ξεκαθαρίσω κάποια κουτιά με αποκόμματα παλαιών εφημερίδων, με κείμενα και θέματα που τότε φάνταζαν ενδιαφέροντα, και που είχα ξεχάσει καν ότι τα είχα ποτέ δει. Όπως π.χ. τις προεκλογικές εκτιμήσεις του 2004: γιατί θα χάσει το ΠΑΣΟΚ, γιατί θα κερδίσει η ΝΔ. Και πιο κάτω, αναθεωρημένες επανεκτιμήσεις μετά τις εκλογές του 2007. Θα είχε ίσως ενδιαφέρον να τα διαβάσει κανείς τώρα, ξέροντας την εξέλιξη του έργου, αλλά πού χρόνος; Πιο εύκολο είναι να τα πετάξει: άλλωστε μπαγιάτιασαν πλέον. Σαν το χορτάρι του αγρού που χθες ήταν και σήμερα μπήκε στον κλίβανο.
Κάποια άλλα είναι λίγο πιο διαχρονικά, όπως οι δαπάνες υγείας: ‘Εφοριακοί εφορμούν στα κρατικά νοσοκομεία’ (Καθημερινή, 4/11/2007). Είδατε ή ακούσατε τίποτε; Ξαναπήγαν από τότε; Άλλος τίτλος: ‘Παράνομες μετεγγραφές ημετέρων από ΑΕΙ-ΤΕΙ με τις ευλογίες του Υπ. Παιδείας’ (Καθημερινή, 15/10/2000). Σας θυμίζει κάτι; Και μερικά νοσταλγικά, όπως η νεκρολογία που έγραψε η Άννα Συνοδινού (Μακεδονία, 13/11/2007), που αρχίζει με την γνήσια Ορθόδοξη ευχή "Φίλε μου και συνάδελφε Δημήτρη Καρέλλη, καλό παράδεισο". Πόσο γρήγορα λησμονούμε το πέρασμα κάποιων σπουδαίων ανθρώπων!

To Βραβείο Νομπέλ ως προκαταβολή;

Ένας Άγγλος γιατρός, μακαρίτης εδώ και χρόνια, έγραφε κάποτε ότι το Βραβείο Νομπέλ είναι σαν τον Βόρειο Πόλο: όταν φτάσεις εκεί, μόνο να κατέβεις μπορείς, δεν υπάρχει ψηλότερο σημείο. Με τη λογική αυτή η απονομή του φετινού Νομπέλ Ειρήνης στον κατά τα άλλα συμπαθέστατο Πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα πριν καλά-καλά γιορτάσει την πρώτη επέτειο της εκλογής του δημιουργεί εύλογα ερωτηματικά και ενστάσεις, που εμφανίζονται κατά εκατοντάδες σε ιστολόγια ξένων εφημερίδων. Αν τα καταφέρει τόσο καλά όσο δηλώνουν οι καλές του προθέσεις, τι θα απομένει να του απονείμουμε; Με ανάλογο σκεπτικό, θα μπορούσαμε π.χ. να αρχίζουμε τη σχολική χρονιά δίνοντας βραβεία εκ των προτέρων σε όλους τους μαθητές και περιμένοντας να ανταποκριθούν φιλότιμα στη γενναιόδωρη χειρονομία μας. Να δίνουμε το χρυσό μετάλλιο στον αθλητή της προτίμησής μας, ελπίζοντας ότι θα τερματίσει πρώτος, για να μη γίνουμε ρεζίλι. Ή να απονέμουμε το Νομπέλ Ιατρικής σε κάποιον που αρχίζει την έρευνα για τη θεραπεία του καρκίνου, του AIDS, της νόσου του Alzheimer, χωρίς να έχουμε ιδέα για την τελική έκβαση. Εκτός κι αν οι Νορβηγοί βρήκαν τον τρόπο να διαβάζουν το μέλλον, και η κρυστάλλινη σφαίρα τους έδειξε μεγάλα και θαυμαστά πράγματα, οπότε αδημονούμε κι εμείς.

Αδικαιολόγητα

Ο άνθρωπος που κάθεται απέναντί μου δεν έχει πιάσει ακόμη τα πενήντα. Μου λέει ότι εδώ και τρεις μήνες κάνει αιμοπτύσεις, χωρίς άλλα συμπτώματα. Πήγε από την αρχή σε ειδικό νοσοκομείο με παθολογική αξονική τομογραφία, αλλά δεν του έκαναν βρογχοσκόπηση, παρά μόνο του έδωσαν θεραπεία για φυματίωση. Πήρε τα χάπια του κανονικά, αλλά οι αιμοπτύσεις συνεχίστηκαν. Η καινούργια αξονική δείχνει επιδείνωση της εικόνας, και ο άρρωστος έχει ένα πρησμένο πόδι, που θυμίζει πολύ φλεβοθρόμβωση, πιθανώτατα στα πλαίσια μιας κακοήθους κατάστασης. Τι εξήγηση μπορώ να δώσω στον άρρωστο για την επιπόλαια αντιμετώπισή του εδώ και τρεις μήνες; Πώς να δικαιολογήσω το γεγονός ότι εκείνοι που τον είδαν δεν έλαβαν υπόψη ότι καπνίζει από τα 15 του και ότι σ’ ένα τέτοιον άρρωστο θα πρέπει πάση θυσία να αποκλείσουμε τον καρκίνο; Πώς να του πω ότι τόσο καιρό παίρνει θεραπεία χωρίς λόγο ενώ το φυτίλι του όγκου καίει ανεξέλεγκτο, πέρα από κάθε δυνατότητα ουσιαστικής παρέμβασης; Ο ίδιος δεν φαίνεται να εννοεί τη σοβαρότητα της κατάστασης. Τον ενδιαφέρει να γυρίσει στη νυκτερινή του εργασία παρά το πρησμένο πόδι του. Μόνο η γυναίκα του μου λέει με νόημα ενώ φεύγουν: «Γιατρέ, σπουδάζουμε και δυο παιδιά». Δεν νομίζω ότι υπονοεί τόσο το οικονομικό κόστος, όσο το τι επιφυλάσσει το μέλλον γι’ αυτούς που θα μείνουν πίσω.

Αλλαγή πλεύσης;

Είδαμε και ακούσαμε τους νέους υπουργούς. Καλή τους επιτυχία, για το καλό όλων μας! Όλοι τους είχαν την απάντηση "Δουλειά, δουλειά" προς τους άπληστους για δηλώσεις δημοσιογράφους που τους καταδίωκαν από γραφείο σε γραφείο. Κάνω την απλή σκέψη: ας αφήσουμε για κανένα μήνα (ή ακόμη και για τις πολυσυζητούμενες 100 ημέρες) τους εκλεγμένους πολιτικούς να κάνουν επιτέλους τη δουλειά για την οποία τάχθηκαν, χωρίς απανωτές ερωτήσεις, συνεντεύξεις, δηλώσεις, ειδήσεις και άλλα τέτοια δημοσιογραφικά φληναφήματα. Ίσως τότε να δούμε καλύτερο τελικό αποτέλεσμα. Περισσότερο και πιο συγκεντρωμένα δουλεύει κανείς όταν δεν χρειάζεται να μιλάει πολλάκις της ημέρας στα Μέσα.
Σίγουρα το κράτος χρειάζεται διοικητικές αλλαγές, κι αυτό είναι ένα από τα μέτρα που εξαγγέλλει (και καμιά φορά εφαρμόζει) κάθε νέα κυβέρνηση. Κάνοντας όμως τον συνήγορο του διαβόλου, αναρωτιέμαι φωναχτά: έχει ερευνήσει κανείς τί κόστος έχει (σε τροποποιήσεις υποδομής, σε πινακίδες, χαρτικά, σφραγίδες, τηλέφωνα, fax, αλλαγές ιστοσελίδων κ.α.) κάθε αλλαγή ονόματος ενός υπουργείου; Αν το ξέρει κανείς, ίσως αυτό να αποτελεί από μόνο του είδηση.

[Το σκίτσο του Α. Πετρουλάκη από την Καθημερινή 8/10/2009]

Παιγνιομανία

Τις τελευταίες μέρες εμφανίσθηκαν αναρτημένες στους δρόμους διαφημιστικές αφίσες που προβάλλουν κάποιο ηλεκτρονικό καζίνο, καλώντας τους ενδιαφερόμενους να παίξουν με bonus 140 Ευρώ (που σημαίνει ότι η προσδοκία είναι να παίξουν περισσότερα--και να χάσουν ανάλογα). Θα έλεγε κανείς: τι το περίεργο, σε μια χώρα που όχι μόνο ασχολείται με τον ‘τζόγο’ σε εθνικό επίπεδο (λαχεία, προγνωστικά ποδοσφαίρου και μπάσκετ κάθε μέρα κ.ο.κ.), αλλά διαφημίζει και τα καζίνα γειτονικών (και μη ιδιαίτερα) φίλα διακειμένων χωρών; Απλώς, υπό μορφήν σύγκρισης, σημειώνω ότι πριν αρκετά χρόνια, όταν το 1994 στη Βρετανία σχεδιαζόταν η εισαγωγή του National Lottery (μιας ‘πλατφόρμας’ που προσφέρει ποικίλα ηλεκτρονικά τυχερά παιχνίδια υπό την αιγίδα του κράτους), υπήρξαν αντιδράσεις στα επίσημα ιατρικά περιοδικά (British Medical Journal, Lancet), που επισήμαιναν τον κίνδυνο αύξησης της παιγνιομανίας. Πράγματι, μερικά χρόνια μετά καταγράφηκε τετραπλασιασμός των οικογενειών που ξόδευαν πάνω από 10% του εισοδήματός τους κάθε εβδομάδα στο National Lottery. Μάλιστα σύμφωνα με τη σχετική έρευνα, η αύξηση ήταν μεγαλύτερη σε οικογένειες που είχαν εβδομαδιαίο εισόδημα κάτω από 200 λίρες. Σε μια εποχή που όλοι μιλούν για γενιές των 700 Ευρώ και για 20% των Ελλήνων κάτω από τα όρια της φτώχιας και άλλα τέτοια τραγικά φαινόμενα, τι ακριβώς επιδιώκουμε επιτρέποντας και διαφημίζοντας τον ηλεκτρονικό τζόγο;

Η επόμενη μέρα

(Ηλ. Μακρής, Καθημερινή 16/9/2007)

(Α. Πετρουλάκης, Καθημερινή 15/9/2009)

(Α. Πετρουλάκης, Καθημερινή 23/9/2009)

(Ηλ. Μακρής, Καθημερινή 23/8/2009)

Όπως θα λέγανε και οι Κινέζοι, πιο εύγλωττα 4 σκίτσα από 4 χιλιάδες λέξεις...

Επίκαιρη απορία

Ξέρω ότι η μέρα δεν προσφέρεται για άλλες ασχολίες και ότι το μυαλό όλων, φανερά ή κρυφά, βρίσκεται στην ‘ετυμηγορία’ της κάλπης. Εντελώς ειλικρινά όμως, πόσοι Έλληνες ενδιαφέρονται να γνωρίζουν επακριβώς σε ποιο εκλογικό τμήμα ποιάς γειτονιάς ψήφισε καθένας από τους πολιτικούς αρχηγούς; Όσοι σκόπευαν να πάνε να χειροκροτήσουν, το έχουν ήδη μάθει από τον κομματικό τους τσομπάνη. Οι υπόλοιποι τι χρωστάμε να το ακούμε ως ‘είδηση’ σε κάθε δελτίο; Μήπως για να στενοχωρηθούμε για τη ευκαιρία που χάσαμε να συνευρεθούμε με τον υποψήφιο της προτίμησής μας; Συμφορά! Δίπλα μας πέρασε και δεν το ξέραμε!

Ειλικρίνεια

Σκίτσο του Ηλία Μακρή, Καθημερινή 3/10/2009

Que sera sera

Παραμονή εκλογών. Τέλος του δρόμου. Σιγή βαθεία. Ακούσαμε όσα ήταν ν’ ακούσουμε. Πικρές αλήθειες, αλλά και κατά συνθήκην ψέματα. Σοβαρά, ίσως περισσότερο από άλλες φορές, αλλά και φαιδρά και χιλιοειπωμένα (μερικά πράγματα δεν αλλάζουν εύκολα). Όποιες κι αν είναι οι προτιμήσεις μας, όποιες κι αν είναι οι ευχές ή οι προσδοκίες μας για το μέλλον, αύριο, όπως μας υπόσχεται το κλασικό κινηματογραφικό άσμα της Doris Day, ‘ό,τι είναι να γίνει, θα γίνει’, και πιθανώς μικρή μόνο σχέση θα έχει με τις εξαγγελίες. Δεν έχουμε αυταπάτες για πολιτικά θαύματα, και ξέρουμε ότι η πολιτική (που ορίζεται ως η τέχνη του εφικτού), συχνά σημαίνει συμβιβασμούς και ισορροπίες ανάμεσα σε ασύμβατα πράγματα και καταστάσεις (θυμηθείτε τον μύθο του Αισώπου για τον πατέρα με τις δυο κόρες: η γυναίκα του κηπουρού ήθελε βροχή για να ποτίζονται τα περιβόλια του, η σύζυγος του κεραμοποιού ήθελε ήλιο για να στεγνώνουν τα κεραμικά του). Ακόμη κι αν μερικές μόνο από τις καλές προθέσεις ένθεν ή εκείθεν φτάσουν να γίνουν πραγματικότητα, θα είμαστε ευχαριστημένοι. Έστω κι αν το καλάθι που κρατούμε γι’ αυτές είναι μικρότερο από εκείνο της νοικοκυράς, και κάθε χρόνο μικραίνει ακόμη περισσότερο.

Μνημόσυνο

«Θάρθεις από το σπίτι να πάρεις ένα κέικ;» Η κυρα-Δέσποινα δεν περιμένει απάντηση, το θεωρεί δεδομένο. Έτσι κάνω μια παράκαμψη στο δρόμο για το σπίτι και σταματώ μπροστά στήν πεντακάθαρη αυλή της. Περιμένει στην πόρτα. Το κέικ είναι παράδοση εδώ και χρόνια, με εγγυημένη φρεσκάδα και γεύση. Δεν έρχεται μόνο του: να κι ένα βάζο γλυκό κουταλιού, να και όψιμα (και μυρωδάτα) τριαντάφυλλα από τον κήπο της, να και ζεστές τηγανίτες με μέλι. Και μια αρμαθιά μικρές καυτερές κόκκινες πιπεριές ‘τσίλι’; Λέω όχι στις τελευταίες. «Σαν αύριο ο μακαρίτης κλείνει οχτώ χρόνια», προσθέτει καθώς ξεκινώ να φύγω με τα πεσκέσια της.
Ο μακαρίτης δεν ήταν υπόδειγμα αρετής και τελειότητος. Οι καταχρήσεις ήταν η δική του ‘παράδοση’. Η κυρα-Δέσποινα δεν τον κακολογεί: τα λίγα που λέει για τα ξενύχτια και το χαρτοπαίγνιό του δεν προφέρονται με πικρία. Καταλαβαίνει κανείς ότι σίγουρα υπέμεινε ουκ ολίγα από τη μεταχείρισή του. Κι όμως, κάθε χρόνο τον μνημονεύει και φτιάχνει, κατά την παραγγελία του, ένα κέικ για τον γιατρό που τον φρόντισε στα τελευταία του. Αντί κολλύβων.

Τηλεφωνικές προ(σ)κλήσεις

Έλαβα τηλεφώνημα από γραφείο υποψήφιου βουλευτή. Η δασκαλεμένη κοπέλα, αφού επιβεβαίωσε το ονοματεπώνυμό μου, μου είπε ότι ο υποψήφιος με προσκαλεί το βράδυ στην πλατεία Αριστοτέλους όπου θα μιλήσει (δυστυχώς όχι ο ίδιος ο υποψήφιος, αυτό θα ήταν είδηση) ο Αρχηγός. Σε απλά Ελληνικά, "Ελάτε να ξεροσταλιάσετε όρθιος καναδυό ώρες στο κέντρο της πόλης, για να ακούσετε τα ίδια που ήδη έχετε ακούσει πάμπολλες φορές από την τηλεόραση".
Απόμεινα να αναρωτιέμαι για τη λογική της πρόσκλησης. Υπήρχε περίπτωση να μη το ξέρω; Αν το ήξερα και με ενδιέφερε, θα είχα ήδη ξεκινήσει. Αν δεν γνώριζα για την ομιλία και μάθαινα το γεγονός από το τηλεφώνημα, υπήρχε περίπτωση να απαντήσω "Ε, αφού με προσκαλεί ο κ. Τάδε, δεν μπορώ να μην πάω, αλλάζοντας το όποιο πρόγραμμά μου"; Έχει γίνει ποτέ κάποια έρευνα για να διαπιστωθεί αν υπάρχουν και πόσοι είναι οι ψηφοφόροι που αποφασίζουν τί θα ψηφίσουν ή αλλάζουν εκλογικά φρονήματα μετά από τέτοια τηλεφωνήματα; Ή μήπως με την διόγκωση των τηλεφωνικών συνδιαλέξεων μειώνεται το δημόσιο έλλειμμα;
Απάντηση δεν έχω.

Η κοίμηση ενός Ιεράρχη

Εκοιμήθη την περασμένη Κυριακή 27/9 και εκηδεύθη την Τρίτη 29/9 ο Μητροπολίτης Πολυανής, Κιλκισίου και Αγ. Αθανασίου Απόστολος. Το γήρας και οι ασθένειες τον είχαν αλλοιώσει, χωρίς να τον έχουν καταβάλει. Για μια συνοπτική ανασκόπηση της πολύπλευρης εκκλησιαστικής, αλλά και κοινωνικής προσφοράς του, σε όποια γωνιά της Ελλάδος κι αν βρέθηκε, μπορεί ο αναγνώστης να ανατρέξει στους παρακάτω συνδέσμους:

Βιογραφικό σημείωμα
Από τη διακονία του στη Ζάκυνθο
Επιμνημόσυνη δέηση

Να έχουμε τη ευχή του, και να μας συγχωρήσει αν τον παρεξηγούσαμε!

Ένα ταλέντο στην υπηρεσία της Μνήμης

Διαβάστε την τελευταία ανάρτηση στον "ίσκιο του Ήσκιου", και δείτε το σχετικό βίντεο. Αξίζει τον χρόνο που θα αφιερώσετε (διαβάστε πρώτα τα σχόλια, ώστε να καταλάβετε το θέαμα).

Πολίτες και οπαδοί

Αντιγράφω από σημερινό άρθρο της Μαρίας Κατσουνάκη με τίτλο 'Η βασική εκπαίδευση' (Καθημερινή 29/9/2009) τα ακόλουθα ενδιαφέροντα:

«Για να ξεφύγουμε από τις παλιές συνήθειες, τον κύκλο της ανασφάλειας και της απόγνωσης, πρέπει να λέμε δημόσια ό,τι παραδεχόμαστε κατ’ ιδίαν», είπε ο Μπαράκ Ομπάμα στη γενική συνέλευση του ΟΗΕ πριν από λίγες ημέρες...

Στο κενό που ανοίγεται ανάμεσα στο ιδιωτικό και στο δημόσιο (σε ό,τι, δηλαδή, οι πολιτικοί παραδέχονται κατ’ ιδίαν και ανασκευάζουν δημόσια) καταβαραθρώνεται η έννοια του πολίτη και επιβιώνει κλωνοποιημένη μόνον εκείνη του οπαδού.

Ο δημόσιος λόγος ταυτίζεται με αγορεύσεις κωδικοποιημένης αμηχανίας που καταλήγουν σε παροτρύνσεις του τύπου «μαζί θα παλέψουμε». Ο ιδιωτικός λόγος δεν φτάνει ποτέ στα μπαλκόνια. Είναι σκληρός, αφτιασίδωτος, σχεδόν ακατέργαστος. Όποιος τον ακούει ζεματίζεται και όποιος τον εκστομίζει καίγεται. Και την ίδια στιγμή λυτρώνεται. Γιατί η μόνη διέξοδος είναι αυτή που δεν έχει αυταπάτες.

Ομολογουμένως είναι δύσκολο να παραδέχεσαι και να ομολογείς δημόσια την πραγματικότητα. Σχεδόν πολιτική αυτοκτονία.

Άρρωστοι, σε ξένο τόπο

Πριν αρκετά χρόνια γνώρισα μια ηλικιωμένη Αγγλίδα που βρισκόταν στην Ελλάδα για διακοπές. Μια σοβαρή κρίση δύσπνοιας την έφερε στην κλινική όπου τότε εργαζόμουν. Ευτυχώς τα πράγματα πήγαν καλά: η Dorothy έκοψε την μακροχρόνια συνήθεια του καπνίσματος, ανένηψε και επέστρεψε στα περίχωρα του Manchester. Από τότε διατηρούμε τακτική ηλεκτρονική επικοινωνία. Εκείνη με ενημερώνει για κάθε πρόβλημα υγείας, από οδοντιατρικό μέχρι ορθοπεδικό, που απασχολεί την ίδια, τον άνδρα της και τους λοιπούς συγγενείς. Εγώ ερμηνεύω από μακριά τα αποτελέσματα των εξετάσεών της και την ενθαρρύνω να συνεχίσει με τις θεραπείες της. Πριν μερικά χρόνια, με αφορμή το θερινό συνέδριο της British Thoracic Society, ανταμώσαμε στα παλιά μας στέκια και ανταλλάξαμε τα νεώτερα από τις ζωές μας.
Από τότε χρειάσθηκε σε αρκετές περιπτώσεις να φροντίσω ξένους που γύρισαν στις πατρίδες τους βελτιωμένοι, όπως και μερικούς που αναχώρησαν με τη γνώση ότι τα πράγματα δυστυχώς μόνο θα χειροτέρευαν. Η εμπειρία αυτή μου έδειξε ότι η δυνατότητα της επαρκούς επικοινωνίας σε γλώσσα που οι ασθενείς μπορούσαν να καταλάβουν ήταν κυρίως αυτό που τους έκανε να αισθάνονται πιο άνετα και ελάφρωνε αισθητά τη δυσφορία που προκαλούσε η όποια παθολογική τους κατάσταση, αλλά και το ξένο περιβάλλον στο οποίο βρίσκονταν. Ένα δίδαγμα για τη σημασία της επικοινωνίας και με τους πολλούς άλλους αρρώστους που βλέπουμε κάθε μέρα, με τους οποίους συχνά δεν καταλαβαινόμαστε, έστω κι αν θεωρητικά μιλούμε την ίδια γλώσσα.

Αλλού και εδώ

Τα Μέσα μας πληροφορούν σήμερα ότι ο σκηνοθέτης Ρόμαν Πολάνσκι συνελήφθη στην Ελβετία βάσει Αμερικανικού εντάλματος που χρονολογείται από το 1977 για βιασμό ανήλικης. Ούτε η διασημότητα του δράστη (που απέφυγε να πάει να παραλάβει Όσκαρ στις ΗΠΑ το 2001 για να μη συλληφθεί) ούτε τα 32 χρόνια που πέρασαν οδήγησαν σε παραγραφή του αδικήματος ή σε αποσιώπηση του γεγονότος. Στον τόπο μας δεν μας λένε καν τα ονόματα των κουκουλοφόρων που συλλαμβάνονται για αξιόποινες πράξεις (προστασία προσωπικών δεδομένων ή συγκάλυψη επώνυμων γονέων;), ενώ η παραγραφή είναι δεδομένη για οποιοδήποτε αδίκημα, αρκεί να οι δικηγόροι να παίξουν το ανάλογο ‘κατενάτσιο’ με τα ποικίλα νομικά τερτίπια. Άλλοι τόποι, άλλα ήθη.

Συμεών

Αντί να γράψω δικά μου λόγια, απόψε σας προτείνω να διαβάσετε τον Συμεών. Καλή σας νύχτα!

Ξύλινες γλώσσες

Ο Θάνος Σιαφάκας είναι από τους ραδιοφωνικούς δημοσιογράφους που ακούω ευχάριστα την ώρα που οδηγώ. Σήμερα άρχισε την ‘Πρώτη Σελίδα’ του (ΝΕΤ 105.8) με το ρητορικό ερώτημα: ‘Γιατί, ενώ είναι γενικά ευχάριστο να βλέπεις νέους ανθρώπους να ασχολούνται με την πολιτική, δεν ακούς από κανέναν κάτι που να διαφέρει από τον ξύλινο λόγο στον οποίο μας έχουν συνηθίσει οι παλιοί του είδους;’
Η απάντηση είναι δυστυχώς πολύ απλή. Από τη στιγμή που τα κόμματα και όχι τα πρόσωπα είναι ο κυρίαρχος θεσμός στον πολιτικό χώρο, οι ιδέες και οι λέξεις που τις εκφράζουν θα βγαίνουν αποκλειστικά από το κομματικό φωτοτυπείο και όχι από σκεπτόμενους ανεξάρτητους ανθρώπους που θα έχουν τη φρεσκάδα της πρωτοτυπίας και το θάρρος της γνώμης. Τα πρόβατα που βγαίνουν από το μαντρί τα τρώει ο λύκος. Εντελώς δημοκρατικά, και με τις ευλογίες του θεσμού της κομματικής πειθαρχίας, κάθε χρώματος.

Ανατομία ενός debate

Ήρθε και πέρασε κι αυτό το debate. Λίγο από περιέργεια για το νέο φρούτο, λίγο από μάλλον φρούδη ελπίδα ότι μπορεί να ακούγαμε κάτι καινούργιο και πιο ουσιαστικό από τα τετριμμένα και χιλιοειπωμένα, το είδαμε κι αυτό. Διαφορετικό ήταν: είχαμε μια λίγο μεγαλύτερη αμεσότητα στον διάλογο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ακούσαμε όσα θα θέλαμε. Μάλλον καθένας «άκουσε» (ανάλογα με την κομματική του απόκλιση) αυτό που ευχόταν: τον αρχηγό του να τα βγάζει πέρα σε μια καινούργια πισίνα (και τα δυο επιτελεία δήλωσαν ικανοποιημένα). Εκείνο που ήταν σκέτη αγανάκτηση ήταν οι ‘αναλύσεις’ των ποικίλων δημοσιογράφων μετά το ματς (κάτι που το έχουν μάθει καλά από τους αγώνες ποδοσφαίρου και μπάσκετ: αν το παιχνίδι κρατάει 90 λεπτά, το pre-game αρχίζει δυο ώρες νωρίτερα, ενώ ο επίλογος--η νεκροψία του παιχνιδιού--μπορεί να παίζεται για μέρες). Έτσι άκουσα σήμερα ρεπόρτερ ιδιωτικού καναλιού να περιγράφει πώς ο εις εκ των υποψηφίων «για να δείξει την καλή φυσική του κατάσταση» ανέβηκε τρεις ορόφους με τα πόδια στο στρατηγείο της ΕΡΤ, ενώ ο άλλος πήρε το ασανσέρ. Δεν μας είπε όμως το κυριότερο: Ένα-ένα τα πήρε τα σκαλιά ή δυο-δυο; Από την απάντηση θα κρίνονταν πολλά.

'Γλαύκα εις Αθήνας'

Προφανώς δεν έχουμε μονοπώλιο στις ‘έξυπνες’ ενέργειες στην Ελλάδα. Διαβάζω στη σημερινή Guardian ότι ένα μικρό ατμοκίνητο τραίνο που εξυπηρετεί τουριστικές κυρίως ανάγκες στην πόλη Merthyr Tydfil της Νότιας Ουαλίας δεν χρησιμοποιεί κάρβουνο από το τοπικό ορυχείο (απόσταση 3 μίλια), αλλά το εισάγει από τη Σιβηρία (απόσταση 3000 μίλια). Κι αυτό, διότι υπάρχει κανονισμός που δεν επιτρέπει τη μεταφορά του κάρβουνου με φορτηγά, παρά μόνο με τραίνα, και δεν υπάρχει ‘βολική’ γραμμή για να πηγαίνει το κάρβουνο ως το σημείο όπου λειτουργεί η ατμομηχανή! Αυτά σε μια χώρα που κάποτε είχε το πιο ονομαστό κάρβουνο στον κόσμο, σε σημείο που η αγγλική έκφραση ‘φέρνει κάρβουνο στο Κάρντιφ’ να ισοδυναμεί με τη δική μας ‘κομίζει γλαύκα εις Αθήνας’.
Ας σημειώσω επί τη ευκαιρία ότι η ονομασία της πόλης Merthyr Tydfil σημαίνει ‘Μάρτυς Tydfil’. Η Tydfil ήταν τοπική πριγκίπισα, που σκοτώθηκε από τους βάρβαρους Πίκτες σε μια εισβολή τους στην Ουαλία τον 5ο μ.Χ. αιώνα, στο χώρο της τοπικής εκκλησίας, και αργότερα αγιοποιήθηκε. Μάλιστα ο μακαριστός Ουαλός ιερομόναχος π. Βαρνάβας (από τον οποίο έμαθα τα παραπάνω) διατηρούσε εκεί ένα μικρό μετόχι με παρεκκλήσι αφιερωμένο στη μάρτυρα (που αγίασε στην προ του Σχίσματος περίοδο).

Σεπτέμβρης

Στους πρόποδες του Κάτω Ολύμπου, λίγο έξω από τα Τέμπη, με θέα τον Κίσσαβο. Όσο μας τον αποκαλύπτουν τα σύννεφα, που σήμερα σχεδόν πατούν τις κορυφές των δένδρων. Η βροχή που άρχισε από τη νύχτα συνεχίζεται. Το πράσινο έχει λάμψει από φρεσκάδα. Φυσική, ανόθευτη, αμόλυντη από πολιτικές ή οικολογικές προεκτάσεις. Όλες οι αποχρώσεις του γύρω μας. Θυμούμαι που έλεγα στους Άγγλους όταν διαμαρτύρονταν--πάντα με στωικότητα--για τον καιρό τους: «Η βροχή είναι το αντίτιμο που πληρώνετε για να ζείτε όλο τον χρόνο μέσα σ’ έναν κήπο». Έτσι κι εδώ. Μπροστά στη χαμηλή βεράντα, ο ιβίσκος κρατάει ακόμη τα τελευταία λουλούδια του, που στάζουν δροσιά. Τα τελευταία τριαντάφυλλα δείχνουν αυτάρεσκα τα χρώματά τους. Πιο πέρα άγουροι λωτοί, καστανά ακτινίδια, μοσχάτα σταφύλια, μια μανόλια χωρίς άνθη. Μια γάτα κάνει νωχελικό μασάζ στις γλάστρες. Παράδεισος με βροχή. ‘Πάντα εν σοφία εποίησας’.

Το ψευδογεγονός ως είδηση

Υπό τον τίτλο αυτό ο γνωστός δημοσιογράφος Π. Μανδραβέλης (Καθημερινή 18/9/2009) κατακρίνει το φαινόμενο οι δημοσιογράφοι να ασχολούνται περισσότερο με την παραπολιτική παρά με την πολιτική, μετατρέποντας ψευδογεγονότα σε ειδήσεις. Καταλήγει δε με το ρητορικό ερώτημα: Μπορεί να λαμβάνονται πολιτικές αποφάσεις με τα κουτσομπολιά που δημοσιοποιούνται από τα ΜΜΕ;
Μα, τι άλλο βιώνουμε ως καθημερινή εμπειρία παρά την ανάδειξη ψευδογεγονότων; Τα πάντα ανάγονται σε φημολογίες, διαρροές (συχνά εσκεμμένες: ακόμη και το ρήμα ‘διαρρέω’ από αυτοπαθές κατάντησε ενεργητικό), διαδόσεις και επαναλήψεις τους (με τη μέθοδο του λέγε-λέγε χτίζεται μια ‘εικονική πραγματικότητα’). Όπως ο ιατρικός πληθωρισμός οδηγεί σε ιατρογενή νοσηρότητα, έτσι και ο δημοσιογραφικός ή ‘μιντιακός’ πληθωρισμός οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε κατασκευή γεγονότων δια της φαντασιολογίας.

Καλλιστεία και debate

Δεν έχω σε καμία απολύτως υπόληψη τον θεσμό των ‘καλλιστείων’ (πολιτικά ορθός όρος για ‘χλιδάτη’ μορφή σωματεμπορίας). Ωστόσο, με δεδομένες τις ατέρμονες συζητήσεις των ημερών για τους όρους της τηλεμαχίας των δυο υποψηφίων πρωθυπουργών, ίσως μπορούμε να δανειστούμε κάποιες ιδέες από τους διαγωνισμούς ομορφιάς. Εκεί, ως γνωστόν οι υποψήφιες Μις, Σταρ και Τρεχαγύρευε παρελαύνουν με επίσημες τουαλέτες, με μαγιό κτλ. Σ’ ένα καθώς πρέπει πολιτικό debate λοιπόν οι επίδοξοι ηγέτες θα μπορούσαν να εμφανίζονται διαδοχικά με κοστούμι και γραβάτα, με κοστούμι και χωρίς γραβάτα, με φόρμα γυμναστικής, με φόρμα και κράνος εργασίας, με τα μανίκια σηκωμένα, χειρονομούντες και σε στάση προσοχής, με κλειστό και ανοιχτό το στόμα. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να κάνουμε αντικειμενικές και απόλυτα αξιοκρατικές συγκρίσεις.

Βολεματάκια

Ακούω (και δεν έχω λόγο να αμφιβάλλω) ότι σε γραφείο υποψηφίου βουλευτή (μόνο ενός άραγε;) έχουν αποσπασθεί άτομα που έχουν προσληφθεί στο δημόσιο για τα νοσηλευτικά τους προσόντα. Και κάνω τις ακόλουθες υποθέσεις:
- Ο εν λόγω υποψήφιος έχει πρόβλημα υγείας και χρειάζεται εξειδικευμένο προσωπικό στο γραφείο του, γιατί δεν ξέρεις τί γίνεται καμιά φορά.
- Ο εν λόγω υποψήφιος προαλείφεται για θέση σχετιζόμενη με την υγεία και χρειάζεται εκ του σύνεγγυς ενημέρωση από ανθρώπους του χώρου.
- Το νοσηλευτικό προσωπικό υπάρχει για να απαντά σε ερωτήματα σχετικά με τη γρίπη.
- Και μια τελευταία: αν το επεισόδιο καταγγελθεί επίσημα στα κομματικά όργανα, ο εν λόγω υποψήφιος θα εξαιρεθεί από τα ψηφοδέλτια των μεθεπομένων εκλογών (όχι της 4ης Οκτωβρίου) επειδή θα έχει εμπλακεί σε ‘σκάνδαλο διαφθοράς’. Εδώ δεν είναι μπανανία!

[Το σκίτσο του Η. Μακρή από την Καθημερινή 15/2/2009]

Φιλολογικές απαντήσεις

"Έως πότε τας ψυχάς ημών αίρεις;" Κοινώς, μη μας κρατάς σε αγωνία. Δεν γνωρίζω πόσοι έχασαν τον ύπνο τους ψάχνοντας την απάντηση στο τεστ της περασμένης εβδομάδας, αλλά δεν έχω ιδιαίτερες τύψεις (μάλλον δεν ήταν πολλοί). Πάντως έλαβα σωστές απαντήσεις από την 'Λήμνο' (βλασφημα, μαρτυρα), καθώς και από φιλόλογο που επιθυμεί επαγγελματική ανωνυμία (απαντα, απατα, ερωτα, μαχαιρα, αγια, αγρυπνα, χωρια, μοναχο, χρονια). Εύγε! Για την ιστορία, η αφορμή μου δόθηκε από την 'έρευνα', την οποία ακολούθησε η 'μέριμνα'. Ως γενικότερος κανόνας προτάθηκε (από έτερον φιλόλογον στόμα) ότι πολλά από τα ρήματα που λήγουν σε -αω μπορούν να χωρέσουν στην κατηγορία αυτή. Να πού μπορεί να οδηγήσει μια τυχαία παρατήρηση. Όποιος έχει να προτείνει κάτι ανάλογα ενδιαφέρον στο μέλλον, ευπρόσδεκτος!