Μεγαλορρήμονες

Επειδή, όπως λέγεται, η ιστορία έχει την κακή συνήθεια να επαναλαμβάνεται (και όχι μόνο ως φάρσα), μας αναγκάζει να ανατρέχουμε σε θέματα που θίξαμε σε παλαιότερες εποχές. Στο γνωστό μιούζικαλ ‘Βιολιστής στη στέγη’ υπάρχει μια κλασική σκηνή όπου ο πρωταγωνιστής Τέβγε, φτωχός Εβραίος χωρικός στην τσαρική Ρωσία, χορεύει μόνος μέσα στον σταύλο του και τραγουδάει για το τι θα έκανε αν ήταν πλούσιος. Αφού απαριθμεί τα διάφορα όνειρά του, λέει: «Οι πιο σπουδαίοι του χωριού θα έρχονταν και θα με συμβουλεύονταν όπως τον Σολομώντα για θέματα που θα μπέρδευαν ακόμη και τους ραβίνους. Και δεν θα είχε καμιά σημασία αν απαντούσα σωστά ή λάθος. Γιατί όταν είσαι πλούσιος όλοι νομίζουν ότι στ’ αλήθεια ξέρεις!»

     Ξαναθυμήθηκα τη σκηνή αυτή με αφορμή τις πρόσφατες δηλώσεις Τραμπ για την παρακεταμόλη και την (εντελώς φανταστική) σχέση της με τον αυτισμό. Ο ‘πλανητάρχης’ καταδέχθηκε να πει ότι ‘γιατρός δεν είμαι’, αλλά παρόλα αυτά γνωμάτευσε με ύφος χιλίων καθηγητών Ιατρικής επί του θέματος. Και αυτός μεν μπορεί να λέει ό,τι θέλει. Το πιο τραγικό είναι ότι ένα μεγάλο μέρος της αμερικανικής κοινής γνώμης δέχεται ως θέσφατες τις κάθε είδους εκφωνήσεις του, επί παντός επιστητού. Κάτι που κάνει την τελευταία φράση από το τραγούδι του Τέβγε ιδιαίτερα επίκαιρη, και ένα είδος προειδοποίησης για το πώς πρέπει να ακούμε τις μεγαλόστομες κουβέντες των υπερπλουσίων που κατασκευάζουν ‘ειδήσεις’ κατά το συμφέρον τους.

Ασφάλεια και κοινός νους

Οι κυβερνοεπιθέσεις τείνουν να γίνουν μέρος της καθημερινής πραγματικότητας. Πιο πρόσφατο παράδειγμα η παράλυση τριών μεγάλων ξένων αεροδρομίων εδώ και τρεις μέρες, με αποτέλεσμα ένα χάος στις μεταφορές και ταλαιπωρία χιλιάδων ταξιδιωτών, που ακόμη δεν έχει πάρει τέλος. Ακούω στο ραδιόφωνο έναν ειδικό για την κυβερνοασφάλεια να λέει ότι αυτό οφείλεται στο ότι όλες οι ψηφιακές υπηρεσίες check-in και ελέγχου στα αεροδρόμια έχουν εκχωρηθεί σε έναν μόνο πάροχο, και ότι οι άνθρωποι που σχεδιάζουν αυτά τα ψηφιακά συστήματα κάποτε αλλάζουν στρατόπεδο και ‘παίζουν’ στο απέναντι γήπεδο. Έχοντας γνώση των συστημάτων εκ των έσω, δεν είναι δύσκολο να τα αλλοιώσουν ή να τα βραχυκυκλώσουν εκ των έξω, με το ανάλογο τίμημα.

     Τούτων δοθέντων, η κοινή λογική λέει ότι είναι μεγάλη απερισκεψία (κατά την πιο αθώα έκφραση) να ‘βάζουμε όλα τα αυγά μας σε ένα καλάθι’, όπως λέει μια αγγλική παροιμία. Στα καθ’ ημάς, το ‘καλάθι’ είναι ο λεγόμενος Προσωπικός Αριθμός. Μπορεί μεν να έχει κάποια θεωρητικά πλεονεκτήματα απέναντι στους ήδη υπάρχοντες αριθμούς (ταυτότητος, ΑΜΚΑ, ΑΦΜ κλπ.), ωστόσο οι συνέπειες από τυχόν παραβίασή του θα είναι πολύ πιο εκτεταμένες και εν πολλοίς απρόβλεπτες για το κράτος και τους πολίτες του. Θα πρέπει να είναι κανείς υπερβολικά αφελής για να πιστεύει ότι κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί. Δεν χρειάζεται να επικαλεσθούμε θεωρίες συνωμοσίας ή μεταφυσικά επιχειρήματα για να ζητήσουμε από τους υπευθύνους να αναθεωρήσουν το όλο θέμα: να μην κάνουμε τα πράγματα ακόμη πιο εύκολα για όποιους θελήσουν να μας επιβουλευθούν, διότι τότε θα είναι πολύ αργά για δάκρυα.

[Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 25/9/2025]

Στατιστικές και συγκρίσεις

Λέγεται συχνά ότι δια της στατιστικής μπορούμε να αποδείξουμε οτιδήποτε. Η απάντηση των ειδικών είναι ότι αυτό συμβαίνει όταν χρησιμοποιούμε λανθασμένες στατιστικές μεθόδους (και υπάρχουν πάμπολλες, για όλα τα γούστα…). Ωστόσο, κάποια αδρά νούμερα είναι δύσκολο να αγνοηθούν ή να απορριφθούν ως ανακριβή. Έτσι, διαβάζω στην προχθεσινή Guardian ότι, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, από τον Οκτώβριο του 2023 έχουν μεταφερθεί στο εξωτερικό από τη Γάζα για επείγουσα ιατρική περίθαλψη 7.672 ασθενείς, μεταξύ των οποίων 5.332 παιδιά. Ωστόσο, πάνω από 700 (εκ των οποίων πολλά παιδιά) έχουν πεθάνει ενώ περίμεναν την άδεια από τις Ισραηλινές αρχές για να φύγουν από τη Γάζα.

     Άλλο δημοσίευμα, με στοιχεία από την οργάνωση ACLED (Armed Conflict Location and Event Data) που υποστηρίζεται από Δυτικές κυβερνήσεις και από τον ΟΗΕ, αναφέρει ότι 15 στους 16 Παλαιστινίους που σκοτώθηκαν στη Γάζα από τον περασμένο Μάρτιο (πάνω από 16 χιλιάδες) ήταν άμαχοι. Συγκριτικά, την ίδια χρονική περίοδο έχουν σκοτωθεί 54 Ισραηλινοί στρατιωτικοί. Οι εκτοπισμένοι (όχι για πρώτη φορά) Παλαιστίνιοι φθάνουν το μισό εκατομμύριο. Οι σχετικές φωτογραφίες δείχνουν ατέλειωτα καραβάνια από αυτοκίνητα και άμαξες φορτωμένα με οικογένειες και κάθε λογής υπάρχοντα να πλανώνται στο άγνωστο, αφήνοντας πίσω τους τα συντρίμμια από τις βομβαρδισμένες πόλεις και τα σπίτια τους. Και όλα αυτά παράλληλα με την αναγκαστική λιμοκτονία και την στέρηση υγειονομικής και ανθρωπιστικής βοήθειας. 

     Βέβαια στους υπευθύνους δεν πολυαρέσουν οι συγκρίσεις, αλλά εμείς ας θυμηθούμε ότι πριν καμιά εικοσαριά χρόνια το ΝΑΤΟ βομβάρδιζε την τότε Γιουγκοσλαβία ως αντίδραση για την εθνοκάθαρση της Βοσνίας. Κανείς φυσικά δεν ζητάει να γίνει κάτι ανάλογο στο Ισραήλ. Ωστόσο, υπάρχουν τόσα μέσα που μπορεί να ασκήσει η διεθνής κοινότητα. Ήδη κάποιες χώρες (με πρώτη την Ισπανία) ανακοίνωσαν ότι θα απόσχουν από την Eurovision αν επιτραπεί η συμμετοχή του Ισραήλ. Η πολιτισμική απομόνωση μιας χώρας που δεν σέβεται το διεθνές δίκαιο (είχε εφαρμοσθεί σε παγκόσμια κλίμακα κατά της Νότιας Αφρικής στην εποχή του απαρτχάιντ) θα ήταν ένα ελάχιστο δείγμα αποδοκιμασίας και καταδίκης των πρακτικών της. 

Κυρία υπουργός

 Η γειτονική μας Αλβανία αποφάσισε να πρωτοστατήσει σε κάτι. Έτσι μαθαίνουμε ότι ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα περιέλαβε στο νέο υπουργικό συμβούλιο ένα ‘θηλυκό’ ρομπότ τεχνητής νοημοσύνης με το όνομα Diella για να σκανάρει τους δημόσιους διαγωνισμούς, με σκοπό την καταπολέμηση της διαφθοράς. Ο διορισμός της προκάλεσε αντιδράσεις από την αντιπολίτευση διότι η νέα ‘υπουργός’ δεν είναι άνθρωπος και δεν έχει αλβανική υπηκοότητα, άρα ο διορισμός της είναι αντισυνταγματικός. Απαντώντας εκείνη είπε ότι ο πραγματικός κίνδυνος για το σύνταγμα δεν ήταν ποτέ οι μηχανές αλλά οι αποφάσεις που βγάζουν οι άνθρωποι της εξουσίας. Είπε ότι δεν βρίσκεται εκεί για να αντικαταστήσει τους ανθρώπους αλλά για να τους βοηθήσει, και ότι ναι μεν δεν έχει υπηκοότητα, αλλά δεν έχει ούτε προσωπικά συμφέροντα ούτε φιλοδοξίες. Έχει μόνο δεδομένα στη διάθεσή της, είναι πρόθυμη να μαθαίνει καινούργια πράγματα και να τα χρησιμοποιεί με αμεροληψία, διαφάνεια, και χωρίς να κουράζεται ποτέ.

     Ιδανική υπουργός, θα έλεγε κανείς, και να μη παραξενευτούμε αν συναντήσουμε και άλλες παρόμοιες ‘υπουργοποιήσεις’ στο ψηφιακό μας μέλλον. Αυτό που δεν ξέρουμε είναι τι κατευθύνσεις έχει πάρει η Diella από τους χειριστές της, και βέβαια πόσο θα λαμβάνονται υπόψη οι αποφάσεις της από τους ανθρώπους ‘συναδέλφους’ της. Κι ένα ερώτημα μεταξύ σοβαρού και αστείου: πότε θα δούμε πολιτικό κόμμα να εκλέγει ψηφιακό αρχηγό;

Μετά των Αγίων

 

Είναι ξεχωριστή ευλογία να παρίσταται κανείς στην αναχώρηση ανθρώπων με ιδιαίτερο πνευματικό ανάστημα που σφράγισαν με τον λόγο και την παρουσία τους την εποχή τους. Ο π. Βασίλειος Γοντικάκης, προηγούμενος της Ι. Μ. Ιβήρων, που ‘ανέστησε’ και ανασυγκρότησε τις Μονές Σταυρονικήτα και Ιβήρων και είλκυσε χιλιάδες νέων ανθρώπων στην πνευματική ζωή από τα φοιτητικά μας ακόμη χρόνια, αναχώρησε σήμερα για τον τελικό προορισμό που είχε θέσει στη ζωή του, μετά από την πρόσφατη πολυήμερη νοσηλεία του στη μονάδα εντατικής θεραπείας. Καθημερινή του ρήση προς όλους, γιατρούς και νοσηλευτικό προσωπικό: «Δεν αξίζω τόση φροντίδα, εγώ φεύγω τώρα». Έχοντας προετοιμασθεί ουσιαστικά όλες αυτές τις μέρες, μετά από μια ακόμη επιδείνωση άφησε ήρεμα τις τελευταίες του αναπνοές σήμερα, λίγο πριν από τις 11 π.μ., συνοδευόμενος από τις προσευχές των παρισταμένων πατέρων της Μονής και ημών των ελαχίστων, που μπορέσαμε να ασπασθούμε την δεξιά του στο τέλος. Είθε να εύρει ‘καλήν απολογίαν’ και να εύχεται υπέρ του κόσμου παντός, που τόση ανάγκη έχει.