Αποκαλύψεις

Ζούμε σε μια εποχή που το επίθετο ‘αποκαλυπτικός’ (με αναφορά στη βιβλική Αποκάλυψη) χρησιμοποιείται κάθε τόσο για να περιγράψει σκηνές και φαινόμενα που συμβαίνουν απανωτά σε διάφορα μέρη του πλανήτη μας. Πανδημία, τεράστιες πυρκαγιές, ακραίες θερμοκρασίες και άλλα καταστροφικά φυσικά γεγονότα, πόλεμοι και απειλές πολέμων, ενεργειακές κρίσεις και επαπειλούμενοι λιμοί ανά τον κόσμο, όλα αυτά περιγράφονται από τον Ευαγγελιστή Ιωάννη στο προφητικό βιβλίο του με εικόνες που παραπέμπουν απευθείας στις εμπειρίες που βιώνουμε. Ακόμη και άνθρωποι που δεν έχουν καμία σχέση ή ενδιαφέρον για τη θρησκεία ή την Γραφή παρομοιάζουν όσα βλέπουμε με τις εικόνες αυτές. Και γεννάται το ερώτημα: ζούμε άραγε σε ‘εσχάτους καιρούς’; 

     Βέβαια οι σοβαροί ερμηνευτές της Αποκάλυψης σημειώνουν ότι δεν πρέπει τα γεγονότα που αυτή περιγράφει να τοποθετούνται με χρονολογική σειρά ή να ταυτίζονται με συγκεκριμένες περιστάσεις ή πρόσωπα, αλλά να θεωρούνται ως απεικονίσεις όλων των αναλόγων δεινών που θα συμβαίνουν στην ιστορία. Ωστόσο είναι πάντοτε χρήσιμο τα τρέχοντα γεγονότα να μας θυμίζουν τις προφητείες, όχι για να βγάζουμε αυθαίρετα συμπεράσματα αλλά για να αποφύγουμε εκείνη την ρεαλιστική διαπίστωση του ιερού συγγραφέα: «καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων…, οὐ μετενόησαν ἐκ τῶν φόνων αὐτῶν οὔτε ἐκ τῶν φαρμακειῶν αὐτῶν οὔτε ἐκ τῆς πορνείας αὐτῶν οὔτε ἐκ τῶν κλεμμάτων αὐτῶν» [Αποκ. 9:20-21].

     Θα προσθέσω μια παρατήρηση: πολλά από τα δεινά που ζούμε ή προσδοκούμε για το μέλλον (ή μήπως όλα;) έχουν ανθρώπινη προέλευση· δεν οφείλονται σε κάποια θεοδικία, αλλά είναι αποτέλεσμα δικών μας επιλογών και παρεμβάσεων στη φύση και εγωιστικών επιδιώξεων και ενεργειών εις βάρος των άλλων. Συνεπώς, αν κάποια στιγμή έλθουμε ‘εἰς ἑαυτούς’, δεν θα έχουμε να κατηγορήσουμε κανέναν άλλο για τις συνέπειες, παρά μόνο εμάς τους ίδιους.

     Ωστόσο, για να δούμε και κάτι θετικό, με αφορμή το χθεσινό τραγικό δυστύχημα στην Καβάλα, ας σκεφθούμε και αυτό. Όταν βλέπουμε καθημερινά να ξεσπούν τεράστιες δασικές πυρκαγιές είτε αυτόματα από ακραίες θερμοκρασίες είτε από απερίσκεπτες ανθρώπινες ενέργειες, πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε την πλήρη απουσία φωτιάς μετά από τη συντριβή ενός φλεγόμενου αεροπλάνου με 12 τόννους εκρηκτικών (που περιείχαν και εμπρηστικά βλήματα φωσφόρου), με αποτέλεσμα απανωτές εκρήξεις σε αγροτική περιοχή της Καβάλας; Νομίζω ότι μόνο η λέξη ‘θαύμα’ ταιριάζει στην περίπτωση αυτή. Δόξα τω Θεώ!

Περισσότερο φως!

Ένα παλιό σατιρικό απόφθεγμα έλεγε: «Η Ελλάδα έδωσε στον κόσμο τα φώτα του πολιτισμού κι έμεινε η ίδια στο σκοτάδι». Όπως κάθε καλή σάτιρα, περιέγραφε μια αλήθεια με μορφή αυτοσαρκασμού. Το θυμάμαι κάθε φορά που στη δημοσιότητα κυριαρχούν ειδήσεις από το κοινοβούλιο – μόνο πολιτισμό δεν αποπνέουν συνήθως – ή τον χώρο της ανώτατης παιδείας (εκεί να δείτε πολιτισμό…). Όταν τα δύο διασταυρώνονται, όπως στις μέρες μας, ο πολιτισμός απογειώνεται και φθάνει στο τουρκόφερτο ουσιαστικό που έγινε μόδα από προχθές.

     Δεν ανήκω ούτε στον πολιτικό ούτε στον ακαδημαϊκό χώρο (η μόνη μου διέλευση από τον δεύτερο ήταν άμισθη επί επτά χρόνια, ενώ το πανεπιστήμιο Θεσσαλίας δεν με πληρώνει τίποτε για το μεταπτυχιακό μάθημα που οργανώνω και διδάσκω, εκτός από έξοδα κίνησης). Ως Έλληνας πολίτης, που χρηματοδοτεί με τη φορολογία του τόσο τους πολιτικούς όσο και τους πανεπιστημιακούς, παρακολουθώ με αυξανόμενη απαισιοδοξία το κατρακύλισμα των θεσμών αυτών. Εδώ και δεκαετίες η Ελλάδα παράγει νόμους για την ανώτατη παιδεία που δεν εφαρμόζονται στην πράξη, ακόμη κι αν έχουν εγκριθεί με ευρύτατη πλειοψηφία από τη βουλή. Η τελευταία αποτελεί πεδίο διαρκούς και ολοένα κλιμακούμενης κομματικής έντασης, η οποία μικρή μόνο σχέση έχει με το αντικείμενο της νομοθεσίας: κάθε φορά, από οποιαδήποτε αφορμή, καταλήγει στην ίδια επωδό, εκείνη του σκυλοκαυγά (συγγνώμη, αγαπητοί κύνες!).

     Όσο για την ανώτατη παιδεία, εκτός από παλιές παθογένειες του τύπου της οικογενειοκρατίας και του νεποτισμού, στην περίοδο της μεταπολίτευσης μαστίζεται κυρίως από την χρόνια και ανίατη νόσο της αριστεροσύνης, που έχει μετατρέψει τα πανεπιστήμια σε φυτώρια αναρχικών και άσυλα τρομοκρατών. Το γεγονός ότι από αυτά βγαίνουν κάθε χρόνο και πολλοί που διαπρέπουν, συνήθως εκτός συνόρων, οφείλεται αποκλειστικά στην προσωπική θέληση, αφοσίωση και επίμονη προσπάθεια συγκεκριμένων ανθρώπων (φοιτητών και καθηγητών), και όχι στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα.

     Έτσι, το ότι ψηφίσθηκε (μόνο από την κυβέρνηση) ένας ακόμη νόμος για την ανώτατη παιδεία με αφήνει κυνικά αδιάφορο. Η τύχη όλων των νόμων κρίνεται στο στάδιο της εφαρμογής. Οψόμεθα λοιπόν, αν θα ανάψει κάποιο αχνό φως στα ΑΕΙ.  

 

"Αλλήλων μέλη"

Πρώτη είδηση στα δελτία: η Ρωσία κλείνει τον αγωγό φυσικού αερίου Nordstream I προς Γερμανία και άλλες δυτικές χώρες, «για προγραμματισμένη δεκαήμερη συντήρηση». Τα εισαγωγικά απαραίτητα, γιατί το προσωρινό εύκολα φαντάζει και ως μόνιμο στο ψυχροπολεμικό κλίμα που ζούμε. Η Γερμανία ήδη αρχίζει να φοβάται τη διάρκεια της στέρησης ενός αγαθού, που αποτελεί την κινητήρια δύναμη της οικονομίας της. Και το παγκόσμιο ντόμινο του πανικού δεν θέλει πολύ για να τεθεί σε κίνηση, όχι μόνο από τα πραγματικά γεγονότα αλλά κυρίως από την ανησυχία που καλλιεργείται από τα Μέσα. Βλέπετε, η παγκοσμιοποίηση είναι καλή όταν λειτουργεί ομαλά η αγορά, διακινούνται άνθρωποι και προϊόντα, υπάρχει ευμάρεια που διαχέεται προς κάθε κατεύθυνση. Όμως αυτή η εκτεταμένη αλληλοσύνδεση γίνεται παράγων (αυτο)καταστροφής όταν κάτι χαλάσει στο σύστημα. Όπως ο κορωνοϊός επωφελήθηκε από την ταχύτητα μετάδοσης λόγω των παγκοσμίων ταξιδιών και της μεγάλης μετακίνησης των ανθρώπων, έτσι και τώρα: η έλλειψη ενός βασικού καυσίμου επηρεάζει τη βιομηχανία και την εν γένει οργάνωση της ζωής ‘εγγύς και μακράν’. Με συνέπειες σε βάθος χρόνου.

     Αυτές οι πραγματικότητες θα έπρεπε να μας ωθήσουν σε μια φιλοσοφική θεώρηση του κόσμου μας. Την έκανε ο Απόστολος Παύλος πριν δυο χιλιάδες χρόνια, όταν έγραφε ότι το σώμα είναι ένα αλλά έχει πολλά μέλη, και δεν έχουν όλα την ίδια λειτουργία, αλλά αλληλοεξυπηρετούνται και δεν μπορούν να αποκοπούν ή να αυτονομηθούν από το σώμα χωρίς τραγικά αποτελέσματα. Ο ίδιος κανόνας ισχύει και για το κοινωνικό σώμα, είτε σε μικρότερη είτε σε μεγαλύτερη, παγκόσμια κλίμακα. Από τη στιγμή που ως κόσμος είμαστε διασυνδεδεμένοι σε τέτοιο βαθμό, θα έπρεπε να κατανοούμε και τις ευθύνες μας απέναντι στο μεγάλο σώμα όπου ανήκουμε. Αν τη διασύνδεση αυτή την εκμεταλλευόμαστε για εκβιαστικές κινήσεις («Για να δω τι θα κάνετε χωρίς το αέριό μου!») ή καταστροφικές ενέργειες (φαντασθείτε π.χ. το ένα χέρι να κόβει το άλλο ή να βγάζει το μάτι), τότε ο γενικευμένος όλεθρος είναι εξασφαλισμένος. Ενώ αντίθετα, αν συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε «καθ’ εἷς ἀλλήλων μέλη» και ότι η επιβίωση και η ευημερία μας εξαρτάται απόλυτα από την ευημερία όλων των άλλων, τα πράγματα θα γίνουν τελείως διαφορετικά. 

      Είθε να φθάσουμε σ’ αυτή την επίγνωση πριν είναι πολύ αργά για όλους.