Ορφάνια

Στην ιατρική γλώσσα ‘ορφανά’ λέγονται κάποια φάρμακα που χρησιμοποιούνται για παθήσεις τόσο σπάνιες που δεν έχουν οικονομικό ενδιαφέρον για τη φαρμακοβιομηχανία (δεν αναμένεται να αποσβέσουν το υψηλό κόστος ανάπτυξής τους). Τα φάρμακα αυτά αναπτύσσονται συνήθως με κρατική επιχορήγηση διότι καλύπτουν μια συγκεκριμένη υγειονομική ανάγκη. Επίσης συχνά υπάρχουν πιέσεις από οργανωμένους φορείς ασθενών, οπότε η χρηματοδότηση και ανάπτυξή τους μπορεί να έχει και πολιτικά κίνητρα.

     Γιατί τα γράφω όλα αυτά, πέρα από μια γενική ενημέρωση; Διότι διαβάζω σε ιατρική ειδησεογραφική σελίδα ότι μέσα στο 2019 αναμένονται να κυκλοφορήσουν επτά νέα φάρμακα, όλα με τον χαρακτηρισμό της ‘ορφάνιας’. Καλό αυτό, από καθαρώς ιατρική σκοπιά. Ευχής έργο θα είναι να βοηθηθούν ουσιαστικά κάποιοι πάσχοντες άνθρωποι. Ωστόσο η είδηση προσθέτει και κάποιες οικονομικές πληροφορίες, ότι δηλ. καθένα από τα φάρμακα αυτά προβλέπεται να επιτύχει πωλήσεις άνω του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων μέχρι το 2023 (κάποια περνούν και τα 2 δις σε προβλέψεις). Μόνο σαν ‘ορφανά’ δεν μπορώ να τα σκεφθώ τα φάρμακα αυτά. Φαντασθείτε πού φτάνουν όσα έχουν και οικογένεια…

Φορολογίας το ανάγνωσμα

Προ ημερών η Καθημερινή μας ενημέρωσε αναλυτικά για τα ποικίλα οικονομικής φύσεως ειδοποιητήρια που θα αντιμετωπίζουμε στο προσεχές μέλλον για τις διάφορες οφειλές μας (πάντα χρεωστικές είναι οι ειδοποιήσεις). Η ανάγνωση της ενημέρωσης αυτής προκαλεί στην καλύτερη περίπτωση κατάθλιψη. Με λίγα λόγια, άλλη δουλειά δεν πρέπει να κάνει κάθε μέρα ένας επαγγελματίας μόλις ξυπνήσει από το να ψάχνει σε πεντέξι διαφορετικές ιστοσελίδες για να δει τι άλλο χρωστούμενο του έβγαλε η νύχτα που πέρασε. Και όπως διαβάζουμε, η κατάσταση αυτή θα κρατήσει τουλάχιστον για μια τριετία. Είδες η ‘πρώτη φορά αριστερά’; Μια χαρά τα κατάφερε. Έτσι θα έρθει πρωτοφανής ανάπτυξη: όλοι οι επενδυτές του πλανήτη θα σπεύσουν να φέρουν όσο πιο πολλά χρήματα μπορούν στον τόπο μας, ξέροντας ότι θα έχουν εξασφαλισμένες τις φοροασφαλιστικές και λοιπές κρατήσεις τους για μια τριετία. Εύγε λοιπόν στους λαμπρούς πολιτικούς και οικονομολόγους που μας έβγαλαν από τα μνημόνια με τόσο άνετο και ανώδυνο τρόπο! Να μην ανησυχούν: η... ευγνωμοσύνη μας θα φανεί στις κάλπες.

Άρχοντες

Κρατώ στα χέρια μου τις ‘Ομιλίες στη Σοφία Σειράχ’ του μακαριστού πατέρα μας, που πρόσφατα κυκλοφόρησαν σε μια φροντισμένη, όπως πάντα, έκδοση από το ‘Περιβόλι της Παναγίας’. Σε μια εβδομάδα κλείνουν πέντε χρόνια από την εκδημία του, αλλά ‘ζῇ καὶ παρ᾽ ἡμῖν ὡς λαλῶν ἐκ τῶν βίβλων’. Φροντίζει να μας θυμίζει την παρουσία του με τα κείμενά του. Ανοίγω στην τύχη τον τόμο και διαβάζω:

     «Γεννιέται βέβαια εὔλογα τὸ ἐρώτημα: Γιατί ὁ Θεὸς ἐπιτρέπει πολλὲς φορὲς νὰ παίρνουν τὴν ἐξουσία ἄρχοντες κακοὶ καὶ ἀνάξιοι; Στὸ ἐρώτημα αὐτὸ δὲν εἶναι εὔκολο νὰ ἀπαντήσουμε, γιατὶ δὲν εἴμαστε σὲ θέσι νὰ γνωρίζουμε τὶς βουλὲς καὶ τὰ κρίματα τοῦ Θεοῦ. Ἕνα ὅμως μποροῦμε νὰ ποῦμε μὲ βεβαιότητα: ὅτι οἱ κακοὶ ἄρχοντες εἶναι ἕνα παιδαγωγικὸ καὶ σωφρονιστικὸ μέσον στὰ χέρια τοῦ Θεοῦ, ποὺ τὸ χρησιμοποιεῖ γιὰ νὰ σωφρονίση καὶ νὰ ἐπαναφέρη στὸν ἴσιο δρόμο τοὺς λαοὺς ποὺ παρεκτρέπονται· καὶ ἀκόμη, γιὰ νὰ τοὺς βοηθήση νὰ ἐκτιμήσουν τὴν ἀξία τῶν καλῶν ἀρχόντων, τοὺς ὁποίους πολλὲς φορὲς περιφρονοῦν καὶ παραγκωνίζουν, προτιμώντας τοὺς δημαγωγούς, ποὺ τοὺς ὑπόσχονται πολλὰ ὡραῖα καὶ δελεαστικά, τὰ ὁποῖα συνήθως μένουν ἀπραγματοποίητα. Ὅταν λοιπὸν πέφτουμε σὲ χέρια κακῶν ἀρχόντων, ἂς ἀναλογιζώμαστε τὴ δική μας εὐθύνη, ἂς βλέπουμε τὴν ἠθική μας κατάπτωσι καὶ ἂς ἐπιστρέφουμε μετανοημένοι στὸν Κύριο, ζητώντας τὸ ἔλεός του καὶ παρακαλώντας τον νὰ ἀναδείξη καλοὺς καὶ συνετοὺς ἄρχοντες. Καὶ ἐκεῖνος θὰ τὸ κάνη στὸν κατάλληλο καιρό».

     Πιο επίκαιρο δεν γίνεται!

Βαλκανικά

Διαβάζω τίτλο σε εφημερίδα: ‘Στη Βόρεια Μακεδονία ο Τσίπρας’. Μη έχοντας συνηθίσει στην ονοματολογία της νέας εποχής, το μυαλό μου πάει σε Φλώρινα, Πισοδέρι, Αριδαία, Σκρα, Προμάχους, Κερκίνη, τέλος πάντων όσο πιο βόρεια γίνεται, εντός των συνόρων μας. Προχωρώντας το διάβασμα συνειδητοποιώ ότι μιλάει για τη γειτονική χώρα, που πρόσφατα την βάφτισε χαριστικά και καταχρηστικά με την παραπάνω ονομασία. Να πάει με το καλό, και να δω πώς θα υποδεχθεί εκεί ο κόσμος τον... νονό του!
     Σε άλλη είδηση ο πρωθυπουργός περιγράφεται ως «δυνατό χαρτί» της κυβέρνησης, που γι’ αυτό επισκέφθηκε χθες τη Θεσσαλονίκη, για να τονώσει τους τοπικούς υποψηφίους του ΣΥΡΙΖΑ που βλέπουν τον εκλογικό πάτο να πλησιάζει επικίνδυνα. Όπως έμαθα, η επίσκεψη αυτή ήταν η αιτία για το κυκλοφοριακό χάος που δημιουργήθηκε χθες βράδυ στην πόλη. Μάλιστα κάποια στιγμή πρόλαβα να δω από το παράθυρο του ιατρείου να περνάει η μακριά μαύρη αυτοκινητοπομπή, υπό τους ήχους πολλαπλών σειρήνων και με μπλε φώτα που αναβόσβηναν. Οποία ευκαιρία, να τιμήσει το «δυνατό χαρτί» τον δρόμο μας! 
     Στην παλιά ταινία ‘Βιολιστής στη στέγη’ [που περιγράφει τη ζωή των Εβραίων στην τσαρική Ρωσία] ένας νεαρός ρωτάει τον ραβίνο του χωριού του: «Ραβί, υπάρχει κατάλληλη προσευχή για τον τσάρο;», κι εκείνος του απαντάει: «Βεβαίως! Ο Θεός να ευλογεί τον τσάρο και να τον κρατάει... μακριά από μας!» Δεν ξέρω γιατί, αλλά μου ήρθε αυθόρμητα στο μυαλό διαβάζοντας τις παραπάνω ειδήσεις.

Απαγορεύσεις

Είχα διαβάσει πριν πολλά χρόνια κάτι που έγραψε ένας μουσουλμάνος συγγραφέας: «Αλλάχ! Γιατί δεν μας απαγόρευσες να πίνουμε νερό, ώστε να το απολαμβάνουμε περισσότερο;» Η τάση να κάνεις κάτι απαγορευμένο ασκεί μια έλξη συχνά ακαταμάχητη. Κι αν για πράξεις που δεν επιτρέπονται από νομική ή ηθική πλευρά υπάρχει ο πειρασμός της παρανομίας (που πρέπει κανείς να τον αποκρούσει), πολύ περισσότερο, και απόλυτα δικαιολογημένα, ισχύει η διαπίστωση εκεί που έχει κάποιος την αίσθηση ότι η απαγόρευση είναι εσφαλμένη, ότι του στερεί κάτι δικό του, κάτι με το οποίο ταυτίζεται και στο οποίο επενδύει συναισθηματικά. Κάποτε π.χ. απαγορεύονταν τα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη, και το να τα τραγουδάς ήταν μια πράξη αντίστασης, μια μορφή περιφρόνησης απέναντι σ’ εκείνους που τα είχαν αποκηρύξει. Οι εποχές αλλάζουν και φτάσαμε να κηρύσσεται επίσημο ‘εμπάργκο’ σ’ ένα εμβατήριο που εκφράζει την ίδια την εθνική ταυτότητα μιας μεγάλης μερίδας Ελλήνων. Ποιο το αποτέλεσμα; Στην προχθεσινή παρέλαση η ‘Μακεδονία ξακουστή’ παιανίσθηκε από όλες τις φιλαρμονικές, τραγουδήθηκε από μικρούς και μεγάλους, μαθητές και ένστολους, μακριά και κοντά στις εξέδρες των επισήμων, ακόμη κι εκείνων που θα άκουσαν με ξινισμένα μούτρα την έμπρακτη απάντηση στις αυθαίρετες υπογραφές τους. Πιστεύω πως όσοι τραγούδησαν το άσμα θα κρατήσουν ζωντανή την ανάμνηση της αντίστασης αυτής. Γένοιτο!

Εκλογικά

Πρόσφατα η Εκκλησία της Ελλάδος εξέλεξε νέους μητροπολίτες για κενές θέσεις. Με την αφορμή αυτή γράφτηκαν και ειπώθηκαν και πάλι διάφορα σχόλια για κανονικές μεθοδεύσεις, για ευνοουμένους, για «δικούς μας» και «άλλους», όπως γίνεται με κάθε δημόσιο πρόσωπο (έχει γίνει άλλωστε μόδα το άθλημα του κουτσομπολιού, και ο εκκλησιαστικός χώρος δυστυχώς δεν έχει ανοσία απέναντι στην επιδημία αυτή). Δεν γνωρίζω ούτε τα πρόσωπα που εξελέγησαν (εύχομαι όλοι να αναδειχθούν άξιοι της αρχιερωσύνης) ούτε δίνω σημασία στα σχόλια. Ωστόσο κάθε φορά που ανακύπτει ανάλογο θέμα φέρνω στο νου μου την εκλογή του Αποστόλου Ματθία.
     Όπως μας λένε οι Πράξεις των Αποστόλων, λίγες μέρες μετά την Ανάληψη του Κυρίου συγκεντρώνονται οι Απόστολοι και όσοι άλλοι αποτελούσαν τον ευρύτερο κύκλο των μαθητών (κάπου 120 πρόσωπα) για να εκλέξουν τον διάδοχο του Ιούδα. Η όλη διαδικασία είναι ανθρώπινη και θεϊκή. Ο Απόστολος Πέτρος καλεί τους συναγμένους να προτείνουν πρόσωπα που έζησαν από κοντά τον Κύριο σε όλες τις στιγμές της επί γης ζωής του, ώστε να μπορούν να δώσουν μαρτυρία από πρώτο χέρι για όσα θα διδάξουν στη συνέχεια γι’ Αυτόν. Προτείνονται από το πλήθος δύο άνδρες. Ακολουθεί προσευχή για την ανάδειξη του νέου Αποστόλου. Και στη συνέχεια; Γίνεται κλήρωση. Όχι ψηφοφορία. Έχει διαφορά το πράγμα. Η ψηφοφορία έχει να κάνει με επιμέρους ανθρώπους, καθένας από τους οποίους μπορεί να επηρεάζεται, συνειδητά ή ασυνείδητα, από ποικίλους παράγοντες, και δυστυχώς υπόκειται σε όλες τις ανθρώπινες αδυναμίες (αυτό είναι ένα βασικό μειονέκτημα της δημοκρατίας εν γένει). Η κλήρωση δεν είναι τυχερό παιχνίδι, αλλά δίνει τον τελευταίο λόγο στον Θεό: οι άνθρωποι πρόβαλαν τους υποψηφίους, αλλά ο Θεός αναδεικνύει (όπως άλλωστε το ζητούν και στην προσευχή) τον εκλεκτό Του, ο οποίος «συγκαταψηφίζεται μετά των ένδεκα».
     Τελικά η αποδοχή του θελήματος του Θεού είναι κι εδώ, όπως και σε κάθε ενέργεια της ζωής μας, θέμα πίστεως. Την οποία έχουμε τόση ανάγκη πάντοτε και όλοι μας, κληρικοί και λαϊκοί. «Πρόσθες ημίν».

Δι' άλλης οδού

Οι θέσεις που υποστηρίζει ο Π. Μπουκάλας στην Καθημερινή συχνά με βρίσκουν αντίθετο και διαφωνούντα. Ωστόσο, δεν μπορώ παρά να επικροτήσω όσα γράφει στη χθεσινή επιφυλλίδα του (‘Ο θάνατός σου, ο βιοπορισμός μου’) για την εμπορία διπλωμάτων οδήγησης σε ανθρώπους που δεν είχαν εκπαιδευθεί επαρκώς (ή μήπως καθόλου;). Θα δίναμε ποτέ δίπλωμα πιλότου σε κάποιον που έχει απλώς ‘οδηγήσει’ περιστρεφόμενα αεροπλανάκια στο λούνα παρκ της γειτονιάς του; Χίλιες φορές πιο ανεύθυνο είναι να δίνουμε δικαίωμα οδήγησης στους δρόμους σε αδαείς: στη γλώσσα του Τζέιμς Μποντ αυτά τα διπλώματα λέγονται ‘άδειες να σκοτώνουν’.

     Για να μη περιορισθούμε όμως στην οδήγηση, φαίνεται ότι αυτή η πτυχή αποτελεί απλώς κραυγαλέο (και επικίνδυνο) σύμπτωμα μιας γενικότερης νόσου. Είναι διάχυτη η νοοτροπία ότι στην Ελλάδα υπάρχουν δυο δρόμοι για να κάνεις οποιαδήποτε δουλειά που περιλαμβάνει σχέση πολίτη και κράτους. Ο ένας είναι ο νόμιμος: έχει κανόνες και απαιτήσεις, χρειάζεται κόπο και το σχετικό χρήμα (π.χ. παράβολα, άδειες, γραφειοκρατία, χρονοκαθυστέρηση κ.ο.κ.). Ο άλλος είναι ο πλάγιος, ο ‘κάτω από το τραπέζι’. Αυτός στρογγυλεύει τις γωνίες, περικόπτει τον χρόνο αναμονής, προσπερνάει τις ουρές, δεν αναλώνεται σε ‘τυπικές’ διαδικασίες, απλώς στοιχίζει κάτι παραπάνω που δεν πάει στο κράτος αλλά στην κατάλληλη τσέπη, εκείνη που λύνει προβλήματα. Ψεκάζετε, σκουπίζετε το ‘λαδάκι’ που χύθηκε στις άκρες, και ούτε γάτα ούτε ζημιά.

      Υπάρχει λύση; Ναι, θεωρητικά τουλάχιστον. Και έχει δύο σκέλη. Το ένα είναι η Αγωγή του πολίτη: ο καθένας και η καθεμία να μάθουν όχι πόσα είναι τα άρθρα του Συντάγματος, αλλά πώς να διάγουν ως πολίτες, αρχίζοντας από την πρώτη σχολική ηλικία και από τις υποχρεώσεις τους πριν φθάσουν να διεκδικούν δικαιώματα. Η εκπαίδευση αυτή θα πρέπει να είναι δια βίου. Το δεύτερο έχει να κάνει με τις επίσημες διαδικασίες: όσο απλούστερες, ταχύτερες, πιο δίκαιες και λογικά οικονομικές είναι αυτές, τόσο ο πειρασμός της παράκαμψης θα είναι μικρότερος.

     Και τα δύο σκέλη εξαρτώνται καταρχήν από τη βούληση της κεφαλής (του κράτους) να θεσπίσει και να εφαρμόσει ανάλογα μέτρα. Παραδείγματα υπάρχουν (όπως αυτό της πλήρως ψηφιοποιημένης Εσθονίας). Φοβούμαι όμως ότι παρ’ ημίν τα όποια μέτρα θα σκαλώσουν στις συνδικαλιστικές αντιρρήσεις των υπαλλήλων των αντιστοίχων κλάδων. Βλέπετε, η μακροχρόνια άτυπη παράπλευρη οδός έχει λάβει χαρακτήρα κεκτημένου δικαιώματος. Ένα είδος χρησικτησίας.

Ευρωπροτιμήσεις

Δυο μήνες μόνο μας χωρίζουν από τις Ευρωεκλογές, και τα κόμματα έχουν αρχίσει ήδη να αναγγέλλουν υποψηφίους για το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, δυστυχώς με κύριο κριτήριο τις κομματικές επικοινωνιακές ανάγκες και όχι την εξυπηρέτηση του γενικού καλού. Νομίζω ότι δεν έχουμε ασχοληθεί όσο πρέπει με το θέμα αυτό. Είναι καιρός να καλύψουμε αυτή την αβλεψία.
      Ας αρχίσουμε από κάτι πιο πεζό. Έστω ότι συγκροτούμε μια εθνική ομάδα π.χ. ποδοσφαίρου, που θα αντιπροσωπεύει τη χώρα σε διεθνείς διοργανώσεις με στόχο την καλύτερη δυνατή απόδοση. Ποιους επιλέγουμε για τη σύνθεση (το ρόστερ, όπως λέμε στα νέα ελληνικά); Τους καλύτερους στο συγκεκριμένο άθλημα, αυτούς που έχουν τις φυσικές ικανότητες, την τεχνική γνώση του αθλήματος και τη δυνατότητα και τη θέληση για ομαδική εργασία, ώστε το σύνολο να είναι άριστο. Δεν διαλέγουμε π.χ. τραγουδιστές, λογοτέχνες, πολιτικά πρόσωπα, συνδικαλιστές, γιατρούς ή ό,τι άλλο, όσο καλοί και διάσημοι κι αν είναι στο είδος τους: αυτό που μας ενδιαφέρει είναι η τέχνη τους στη μπάλα. Πεζό μεν, απόλυτα λογικό δε.
     Κι ας πάμε στο κυρίως θέμα. Ένα μεγάλο στάδιο είναι και το Ευρωκοινοβούλιο, όπου «παίζονται» θέματα που έχουν να κάνουν με την κοινή ζωή όλων μας, όπως αυτή διαμορφώνεται μέσα από αποφάσεις, κανονισμούς, διατάγματα που ξεπερνούν τις κρατικές εξουσίες και πολλές φορές αφορούν σε θέματα ζωής και θανάτου για εκατομμύρια ανθρώπων. Ποιους θα βάλουμε στην ομάδα που θα εκπροσωπήσει τη χώρα μας στο αγώνισμα αυτό; Ηθοποιούς, τραγουδιστές, ποδοσφαιριστές, αποτυχημένους ή ‘ληγμένους’ κομματικούς παράγοντες, φωτομοντέλα ή ό,τι άλλο; Το άθλημα χρειάζεται ανθρώπους με γνώση των ευρωπαϊκών αλλά και των εθνικών θεμάτων (ώστε τα δεύτερα να μη θάβονται αλλά να προάγονται μέσω των πρώτων), με ικανότητες και θέληση για κοινή εργασία και συνεννόηση, αλλά και αντιπαράθεση (κυρίως με τους ξένους, όχι μεταξύ τους) εκεί που χρειάζεται, με γνώμονα μόνο το κοινό καλό και τα ελληνικά συμφέροντα. Ουδόλως μας ενδιαφέρουν τα λοιπά προσόντα, η θεατρική παιδεία, η φωτογένεια ή η κοινωνική αναγνωρισιμότητα των υποψηφίων, αν δεν πληρούνται οι βασικές αυτές προϋποθέσεις.  
     Και κάτι τελευταίο, αλλά όχι ελάσσονος σημασίας: στην Ευρωβουλή στέλνουμε ανθρώπους για να δουλέψουν και όχι για να κάνουν ευρωδιακοπές με μισθούς Βρυξελλών. Ελπίζω να λαμβάνεται κι αυτό υπόψη στην επιλογή, ώστε να μην έχουμε την αίσθηση ότι κάποιοι απλώς τρώνε και πίνουν εις υγείαν όλων ημών (παραλείπω κάθε άλλον χαρακτηρισμό...).
     Είναι άραγε ανάγκη να σημειώσουμε ότι τα ίδια κριτήρια, τηρουμένων των αναλογιών, πρέπει να ισχύουν και για τις εθνικές και αυτοδιοικητικές εκλογές; Για να ανακτήσει κάποια στιγμή το πολιτικό σύστημα τη χαμένη του σοβαρότητα.
     Υ.Γ. Διαβάστε και μια πρόσφατη επιστολή (’Πώς ζυγίζουμε τους υποψηφίους;’) για το ίδιο θέμα.

Αίτημα ενότητος

Ευτυχώς μέσα στον ορυμαγδό ειδήσεων, ανακοινώσεων, σχολίων και κραυγών που δεχόμαστε χωρίς ανάπαυλα υπάρχουν και φωνές ήρεμες, νηφάλιες, που εκφράζουν τη δίψα για μια στοιχειώδη λογική. Μια τέτοια αποτελεί η παρακάτω επιστολή που είδα χθες στην Καθημερινή (‘Οι διχασμοί μας και όσα μας ενώνουν’, 19/3/2019). Όπως θα διαπιστώσουν οι αναγνώστες της σελίδας αυτής, οι θέσεις της συμβαδίζουν με όσα κατά καιρούς έχουμε γράψει κι εδώ.

     Κύριε διευθυντά 

     Με αφορμή τη νέα σειρά βιβλίων της «Καθημερινής» σχετικά με τους διχασμούς των Ελλήνων, θα ήθελα να σας προτείνω να συμβάλετε στο εξής:

     Θεωρώ ότι οι έννοιες Αριστερά - Δεξιά είναι σήμερα εντελώς ξεπερασμένες. Ιδιαίτερα δε, στην τόσο δύσκολη περίοδο που περνάει η χώρα μας και εμείς μαζί της τα τελευταία δέκα χρόνια.

     Θα πρότεινα λοιπόν τη διοργάνωση μιας σειράς ομιλιών - συζητήσεων - άρθρων - debates, προσπαθώντας με ψυχραιμία και διάθεση συμφιλίωσης να αποτυπώσουμε σε ποιες αρχές και αξίες συμφωνούμε –και ποιες είναι οι διαχωριστικές γραμμές μας– πάνω στα θέματα που απασχολούν όλους μας: Δικαιοσύνη, παιδεία, υγεία, οικονομία.

     Μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε πιθανώς να συνδεθεί με τα best practices, τις αναγνωρισμένες διεθνώς καλύτερες πρακτικές πάνω σε αυτούς τους τομείς, ώστε επιτέλους να κάνουμε ως έθνος ένα μεγάλο βήμα μπροστά με όπλο την κατανόηση και τη γνώση, αφήνοντας πίσω την τυφλή υπακοή στους κομματικούς και συνδικαλιστικούς μηχανισμούς. Είμαστε στο 2019, σωστά;

     Σοφίκα Ελευθερουδάκη

     Είπαμε: συμφωνώ σε όλα. Αρκεί να καταλάβουμε ότι πράγματι είμαστε στο 2019...

Λογοπαίγνιο

Εύστοχο σκίτσο του Δ. Χαντζόπουλου (Καθημερινή), για... διαβασμένους ελληνομαθείς.

Καλά κρασιά!

Ακόμη δεν στέγνωσε το μελάνι της συμφωνίας των Πρεσπών, και τα παρατράγουδα (για τα οποία πολλοί έγραψαν προκαταβολικά) ακούγονται όλο και περισσότερο. Έτσι ο Σταύρος Τζίμας στην Καθημερινή αναπτύσσει διεξοδικά το πρόβλημα με τα κρασιά της γείτονος που προωθούνται σε παγκόσμιες εκθέσεις όπως η γερμανική ProWein ως κρασιά Μακεδονίας, ενώ η Ελλάδα έχει κατοχυρωμένο προ πολλού τον «μακεδονικό οίνο» ως Προϊόν Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ), στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αξίζει να διαβάσει κανείς την ιστορία του ζητήματος και να δει τη στάση των σκοπιανών: ακόμη κι αν δεν ήταν από πριν υποψιασμένος για τις προθέσεις τους, δεν θέλει πολύ για να καταλάβει ότι αυτοί θα συνεχίσουν να παίζουν το βιολί τους, άσχετα από το τι γράφει το επίσημο κείμενο. Ας σημειωθεί ότι ο εν λόγω δημοσιογράφος τασσόταν τακτικά με τα κείμενά του υπέρ της συμφωνίας, και κρίνοντας από τα τωρινά γραφόμενά του, εξακολουθεί να ελπίζει στην καλή πίστη των γειτόνων. Μακάρι να υπήρχε αυτή, αλλά πιο καλά δεν είναι να βλέπουμε τον κόσμο χωρίς ροζ γυαλιά, στα πραγματικά του χρώματα; Από τη στιγμή που ανοίξαμε διάπλατα τον ασκό του Αιόλου, ας ετοιμασθούμε και για τις σχετικές ανεμοθύελλες.

Αλεπουδίσματα

Με έκπληξη διάβασα την επιστολή του καθηγητή της Ψυχιατρικής Π. Σακκά (Καθημερινή 13/3/2019) για την οικογένεια. Ούτε λίγο ούτε πολύ, εισηγείται να αποδεχθούμε το «γαλλικό μοντέλο» της οικογένειας, την κατάργηση του πατέρα και την προσαρμογή στις «νέες σχέσεις των μελών της σύγχρονης παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας μας».

     Ως μέλος της μεγάλης πλειοψηφίας του κόσμου που οφείλει το ζην σε πατέρα και μητέρα, τους οποίους αναγνωρίζει και ευγνωμονεί για την προσφορά και την παρουσία τους στη ζωή του, αρνούμαι να υποκαταστήσω τα ιερά αυτά ονόματα με αριθμούς (γονέας 1 και 2) και να δεχθώ την κατάργηση της θέσης και του ρόλου των προσώπων αυτών από τον οικογενειακό και κοινωνικό χώρο. Η ύπαρξη μονογονεϊκών οικογενειών και ανθρώπων που γεννήθηκαν από κατεψυγμένο σπέρμα, δανεικά ωάρια ή παρένθετες μητέρες και που δεν γνώρισαν για οποιονδήποτε λόγο κάποιον από τους δυο φυσικούς γονείς τους πρέπει να αντιμετωπίζεται κατά περίπτωση με ανάλογη ευαισθησία, δεν επιτρέπεται όμως να αλλοιώσει καταναγκαστικά την φυσική και θεσμική τάξη της οικογένειας στον υπόλοιπο κόσμο.

     Ο αρχαίος διδακτικός μυθοπλάστης Αίσωπος μας έχει κληροδοτήσει εκτός άλλων και την ιστορία με την αλεπού που της κόπηκε η ουρά και ήθελε να πείσει και τις άλλες αλεπούδες ότι αυτό είναι το φυσιολογικό και ότι η ουρά είναι εμπόδιο. Δυστυχώς στη σημερινή πραγματικότητα, η κάθε μειοψηφία προσπαθεί να επιβάλει τη δική της άποψη στο σύνολο, ώστε να αμβλύνει τα αισθήματα κατωτερότητος που της προκαλεί η δική της στέρηση. Θα αποδεχθούμε αδιαμαρτύρητα αυτόν τον καταναγκασμό;

[Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή]

Άνθρωποι

Φαίνεται ότι σ’ έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη σκληρότητα υπάρχουν και φωτεινές εξαιρέσεις. Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνια Γκάβιν Νιούσομ υπέγραψε διάταγμα με το οποίο τερματίζεται η εκτέλεση θανατοποινιτών. Στην πολιτεία αυτή (η οποία ‘διδάσκει’ το έγκλημα σ’ ολόκληρο τον κόσμο με την κινηματογραφική βιομηχανία της) υπάρχουν 737 κατάδικοι σε θάνατο, οι ποινές των οποίων με το διάταγμα μετατρέπονται σε ισόβια κάθειρξη.

     Ο κυβερνήτης αψήφησε τη γνώμη των ψηφοφόρων του που επανειλημμένα έχουν ταχθεί υπέρ της θανατικής ποινής, και συντάχθηκε με την απόφαση δικαστηρίου που επέβαλε αναστολή στις εκτελέσεις. «Ξέρω ότι πολλοί τάσσονται υπέρ της πρακτικής οφθαλμόν αντί οφθαλμού. Αλλά αν βιάσεις, εμείς δεν βιάζουμε. Και πιστεύω ότι αν κάποιος δολοφονήσει, εμείς δεν δολοφονούμε. Είμαστε καλύτεροι από αυτή τη λογική», δήλωσε ο ίδιος, αμφισβητώντας το δικαίωμα της Πολιτείας να αφαιρεί μια ανθρώπινη ζωή. Επίσης είπε ότι το σύστημα της δικαιοσύνης έχει οικονομικές και φυλετικές ανισότητες (οι περισσότεροι καταδικασμένοι είναι έγχρωμοι και φτωχοί), ενώ πιστεύει ότι ίσως μεταξύ τους να συγκαταλέγονται και κάποιοι αθώοι (έχουν υπάρξει πολλές τέτοιες περιπτώσεις στα δικαστικά χρονικά των ΗΠΑ, όπου οι αποδείξεις ήταν πολύ σαθρές ή και πλαστές). 

     Την απόφαση του κυβερνήτη έσπευσε να καταδικάσει ο πρόεδρος Τραμπ που χαρακτήρισε όλους τους θανατοποινίτες "στυγνούς δολοφόνους". Ουδέν σχόλιον.

Αεροπορικά

Κάθε τόσο οι ειδήσεις μας αλλάζουν διάθεση με απρόοπτο τρόπο, και προς κατευθύνσεις που δεν φανταζόμασταν. Αυτή τη φορά οι αλλαγές γίνονται... στον αέρα.

     Διαβάζω λοιπόν [ΕΔΩ] ότι ένα Σαουδικό αεροσκάφος που πήγαινε από τη Τζέντα στην Κουάλα Λουμπούρ της Μαλαισίας αναγκάσθηκε να γυρίσει πίσω όταν μια επιβάτις διαπίστωσε (!) ότι είχε ξεχάσει το μωρό της στην αίθουσα αναμονής. Κάτι τέτοιο δεν είχε ξανασυμβεί στα χρονικά, δούλεψαν οι τηλεπικοινωνίες, ευτυχώς υπήρξε ανάλογη κατανόηση από τη μεριά του προσωπικού, και ευτυχώς όλα έγιναν λίγο μετά την απογείωση και όχι μερικές ώρες μακριά, πάνω από τον Ινδικό ωκεανό (η διαδρομή είναι κάπου 7000 χιλιόμετρα). Η είδηση δεν μας λέει τίποτε για την ηλικία ή την ψυχολογική κατάσταση του μωρού, ή για το κόστος που είχε η επιστροφή στο αεροδρόμιο, ή για τις αντιδράσεις των υπολοίπων επιβατών στο συμβάν. Λεπτομέρειες.

     Ωστόσο, δεν είναι όλα τόσο ανάλαφρα στον αέρα. Προχθές συνετρίβη στην Αφρική ένα Αιθιοπικό αεροπλάνο με 157 επιβαίνοντες -- κανείς δεν επέζησε. Δυστυχώς η είδηση της συντριβής συμπεριλήφθηκε σε ένα τηλεοπτικό δελτίο του καναλιού ABC [ΕΔΩ] που μεταδίδεται, κατόπιν σύμβασης, σε όλες τις πτήσεις της εταιρείας Virgin Australia. Φαντάζεται κανείς το σοκ και την τρομάρα των επιβατών που άκουσαν εν πτήσει το νέο... Πάντως το κανάλι ζήτησε συγγνώμη: κάτι είναι κι αυτό.

Σταθερές αξίες

Διαβάζω αυτό τον καιρό εκτός άλλων και ‘Το χρονικό της ελπίδας’ του μακαρίτη νευρολόγου Παντελή Παλτάκη, αναμνήσεις από τα φοιτητικά του χρόνια στη Θεσσαλονίκη την εποχή του εμφυλίου πολέμου. Από τις αρχές του 1949 σημειώνω δυο σύντομες αναφορές:
     «Στις 10/1 οι επαγγελματοβιοτέχνες αρχίζουν την απεργία που είχαν εξαγγείλει προ διημέρου. Αίτημά τους να μην υλοποιηθεί η απόφαση της κυβέρνησης περί τηρήσεως λογιστικών βιβλίων».
     «Ενώ συμβαίνουν όλα αυτά που συγκινούν το πανελλήνιο [μάχη και σφαγή στη Νάουσα]... οι πολιτικοί αρχηγοί δεν κατόρθωσαν να σχηματίσουν κυβέρνηση γιατί τα χάλασαν στα παζαρέματα για την κατανομή των υπουργείων. Άνθρωποι χωρίς εθνική συνείδηση, προσπαθούν να επωφεληθούν όσο μπορούν απ’ αυτή την κατάσταση. Δεν συγκινούνται από τα διαδραματιζόμενα γεγονότα».
     Αγνοήστε τις ημερομηνίες και τα γεγονότα, και σκεφθείτε αν στα εβδομήντα χρόνια που πέρασαν από τότε άλλαξε κάτι στη νοοτροπία των πολιτικών αφενός και των συνδικαλιστών αφετέρου. Από τη μια μάχη για τις ‘καρέκλες’, από την άλλη αγώνας για μη εφαρμογή του νόμου. Κατά το κοινώς λεγόμενο, «τι είχες Γιάννη; τι είχα πάντα».
     Τουλάχιστον σήμερα λογιστικά βιβλία τηρούνται...

Επιμνημόσυνες ευθύνες

Η τραγωδία της περυσινής πύρινης εκατόμβης στο Μάτι της Αττικής έρχεται ξανά στην επικαιρότητα με την έκδοση του εισαγγελικού πορίσματος που καταλογίζει ευθύνες σε είκοσι πρόσωπα, πολιτικά και μη. Δεν έχω καμία σχέση με την περιοχή ούτε γνωρίζω κανέναν από τους εμπλεκομένους ούτε έχω οποιοδήποτε άλλο συμφέρον στην υπόθεση. Η δικαιοσύνη καλείται να κάνει τη δουλειά της, κι εκεί δεν μου πέφτει λόγος. Ωστόσο αναρωτιέμαι αν ως κράτος στο σύνολό του (κυβέρνηση, αντιπολίτευση, δημόσια διοίκηση και πολίτες) διδαχθήκαμε κάτι ουσιαστικό από την τραγική εκείνη μέρα του Ιουλίου.
     Τι εννοώ; Δυο εβδομάδες μετά την πυρκαγιά πήγαμε ένα δειλινό στο εξοχικό ενός φίλου σε παραλιακή περιοχή της Χαλκιδικής. Η πρόσβαση στο σπίτι ήταν από έναν ‘διάδρομο’ ανάμεσα σε δυο περιφράξεις, περιστοιχισμένο από θάμνους και δέντρα που χάιδευαν τα πλευρά του αυτοκινήτου καθώς αυτό ίσα-ίσα περνούσε ανάμεσά τους, για να φτάσει μετά από 200 μέτρα στο περίκλειστο οικόπεδο του προορισμού μας. Γύρω-γύρω παρόμοια οικόπεδα με κατοικίες κάθε λογής (νόμιμες ή παράνομες, δεν ξέρω), με κυρίαρχο δένδρο στους κενούς χώρους το πεύκο, και στρωμένα αντίστοιχα με ξηρές πευκοβελόνες. Η έκταση του οικισμού καθόλου μικρή, σίγουρα πολλές δεκάδες σπίτια, όλα με τις ίδιες συνθήκες δόμησης και χωροταξίας. Στην κουβέντα που κάναμε πίνοντας τον καφέ μας φυσικά σχολιάσαμε την πρόσφατη πυρκαγιά και το τι θα μπορούσε να γίνει κι εκεί που βρισκόμασταν αν, Θεός φυλάξοι, έπεφτε μια απρόσεχτη σπίθα. Ούτε να το σκέφτομαι δεν θέλω. Και βέβαια δεν είναι ο μόνος οικισμός στην Ελλάδα που υφίσταται με τέτοιους ‘κανόνες’.
     Φαντάζομαι ότι ούτε και το κράτος στο σύνολό του δεν θέλει να το σκέφτεται. Διότι η εφαρμογή της νομιμότητας σε τέτοια έκταση θα έπρεπε να περιλάβει σχεδιασμό δρόμων (άρα να ‘κλέψει’ λωρίδες από τα οικόπεδα), κατεδαφίσεις αναριθμήτων αυθαιρέτων (η πληρωμή προστίμων δεν αποτρέπει τον κίνδυνο της φωτιάς), εκτεταμένα μέτρα πυρασφάλειας, και δεν ξέρω τι άλλο. Πράγματα που έχουν τεράστιο κόστος, τόσο για το δημόσιο όσο και για χιλιάδες ιδιοκτήτες. Ποιος τολμάει να ανάψει τέτοια φωτιά (ας μου συγχωρηθεί η μεταφορά) στη χώρα, ιδίως σε εκλογική χρονιά; Είναι πολύ πιο εύκολο να επιμερίζουμε ευθύνες με μορφή μνημοσύνου. Αφού πρώτα έχουμε κλάψει στις κηδείες.  

[Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή]

Φαυλοκρατία

Κάθε τόσο διαβάζουμε ή ακούμε για αμφίβολης νομιμότητας ή κανονικότητας συναλλαγές ανθρώπων της εξουσίας (π.χ. υπουργών) με παράγοντες της οικονομίας (π.χ. τραπεζίτες) [ενδεικτικά, δείτε το πρόσφατο άρθρο του Χ. Τσούκα στην Καθημερινή]. Τέτοιες ειδήσεις γεννούν, ως εικός, το ανάλογο κοινωνικό σούσουρο, και χρησιμοποιούνται ως όπλα αντιπαράθεσης μεταξύ πολιτικών παρατάξεων, με ακλόνητα επιχειρήματα όπως «Έτσι κάνατε κι εσείς» ή «Ναι, αλλά εσείς κάνατε περισσότερα» ή «Ναι, αλλά εσείς λέγατε ότι δεν κάνετε τέτοια». Δεν χρειάζεται να εγκλωβίσουμε τον λόγο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις· ας δούμε το φαινόμενο στη γενική του μορφή. 
     Σ’ έναν ιδεατό κόσμο, «όμορφο, ηθικό κι αγγελικά πλασμένο», η δημόσια διοίκηση με τις διάφορες υποδιαιρέσεις της (π.χ. σχολεία, τράπεζες, υπηρεσίες κοινής ωφελείας, δικαιοσύνη, αστυνομία, εφορίες κ.τ.λ.) θα λειτουργούσε με αξιοκρατία και αυτοτέλεια, και με το ανάλογο θεσμικό κύρος. Τι σημαίνει αυτό; Έστω π.χ. ότι ένας διευθυντής διαπιστώνει ότι οι υπάλληλοί του δεν ανταποκρίνονται στα καθήκοντά τους: θα έχει το δικαίωμα να τους ελέγξει πειθαρχικά ή και να επιβάλει κυρώσεις (ή αντίστροφα να τους επιβραβεύσει για καλή απόδοση) χωρίς να δέχεται παρενοχλήσεις κάποιου κομματικού στελέχους ή κυβερνητικού παράγοντα για το ότι επετέλεσε το αυτονόητο υπηρεσιακό καθήκον του. Ένας αστυνομικός θα μπορεί να επιβάλλει τον νόμο εκεί που αυτός φανερά καταπατείται χωρίς να φοβάται δυσμενή μετάθεση ή να περιμένει ειδική πολιτική εντολή (έχουμε γράψει παλιότερα ότι στη Βρετανία ο τελευταίος τροχονόμος μπορεί π.χ. να κάνει αλκοτέστ σε υπουργό ή μέλος της βασιλικής οικογένειας και να του αφαιρέσει το δίπλωμα αν τον βρει πάνω από το όριο). Ο τραπεζίτης θα μπορεί να αρνηθεί το δάνειο ή τη ‘διευκόλυνση’ στον μεγαλόσχημο όπως και στον έσχατο πελάτη εφόσον δεν πληροί τα κριτήρια για τη λήψη του. Ο εισαγγελέας θα μπορεί να διώξει κυβερνητικό παράγοντα χωρίς κωλύματα άνωθεν. Όλα αυτά βέβαια με την βασική προϋπόθεση ότι καθένας από αυτούς τους δημόσιους λειτουργούς κατέχει τη θέση του βάσει αξιακών προσόντων και ανεξάρτητα από πολιτικές διασυνδέσεις, και λειτουργεί πρωτίστως με υπηρεσιακά κριτήρια. Είπαμε: ιδεατός κόσμος. 
     Βέβαια σε κάθε αθέμιτη παροχή υπάρχει αυτός που την επιδιώκει ή την απαιτεί κι αυτός που την προσφέρει. Υπάρχει ο δωροδότης και ο δωρολήπτης. Η συναλλαγή μπορεί να γίνεται σε είδος (με ανταπόδοση εξυπηρέτησης, συχνά επίσης παράνομης) ή να μεταφράζεται σε (συνήθως όχι ευκαταφρόνητο) οικονομικό τίμημα. Υπάρχει η παλιά ιστορία, από την εποχή της δραχμής, που κάποιος επεδίωκε μεταγραφή του τέκνου του από αλλοδαπό πανεπιστήμιο μέσω του τότε ΔΙΚΑΤΣΑ και έλεγε στον εξεταστή: «Εγώ βάζω τα έξι μηδενικά, εσείς βάλτε μπροστά όποιο ψηφίο θέλετε». Ποιος μπορεί να ξέρει αν το ‘παζάρι’ σε κάθε μεμονωμένη υπόθεση ξεκινάει από την προσφορά ή την ζήτηση; Αν π.χ. κάποιος κάποτε δώσει δώρο για να πετύχει αυτό που θέλει, δεν ανοίγει την όρεξη του αποδέκτη ώστε στη συνέχεια εκείνος να απαιτεί το δώρο ως προϋπόθεση για να προσφέρει μια υπηρεσία, ακόμη και σύννομη; Κι αν κάποιος λειτουργός θέτει τέτοιους όρους για να κάνει τη δουλειά του, δεν δημιουργεί τη γενική εντύπωση ότι «έτσι κάνουν όλοι», διαιωνίζοντας με τον τρόπο αυτό την φαύλη κατάσταση και ‘χρωματίζοντας’ με το ίδιο μαύρο πινέλο ακόμη και τους έντιμους συναδέλφους του;  
     Τελικά είναι μπερδεμένο το κουβάρι της διαφθοράς. Γι’ αυτό και το καλύτερο αντίδοτο είναι να γίνουν τα ‘νήματα’ της κοινωνίας όσο γίνεται πιο ανθεκτικά από πολύ νωρίς, ώστε να μη μπερδεύονται μεταξύ τους. Κι αυτό μας οδηγεί στην παιδεία, από τα πρώτα ακόμη βήματά της. Τότε που ο γονιός απαιτεί καλύτερη μεταχείριση για το βλαστάρι του και υπακούει πειθήνια σε κάθε ιδιοτροπία του και απειλεί τον εκπαιδευτικό που τολμά να διορθώσει ή να σωφρονίσει το καμάρι του [βλέπε κι ΕΔΩ]. Διότι δυστυχώς οι ρίζες της διαφθοράς είναι βαθιές και πολυπλόκαμες, όπως και της αγριάδας στους κήπους. Καταφέρατε ποτέ να ξεβοτανίσετε με επιτυχία την αυλή σας; Όπως ψάλλουμε στους Αναβαθμούς του δ΄ ήχου, «εκ νεότητός μου πολλά πολεμεί με πάθη».

Τελευταίο κλικ

Μάθαμε σήμερα στις ειδήσεις ότι πέθανε από καρκίνο σε ηλικία μόλις 58 ετών ο τιμημένος με βραβείο Pulitzer Έλληνας φωτορεπόρτερ Γιάννης Μπεχράκης (είχαμε γράψει κάποτε γι’ αυτόν, ΕΔΩ). Κάλυψε και ανέδειξε με τον φακό του πολλές δύσκολες καταστάσεις στον κόσμο μας (πολέμους, καταστροφές, προσφυγιά, οικονομική κρίση κτλ.). Όπως είπε ο ίδιος σε παλιότερη συνέντευξή του στην Καθημερινή, «όταν δουλεύω, είμαι πλήρως αφοσιωμένος σε αυτό που κάνω. Δεν φωτογραφίζω απλώς με τα μάτια. Φωτογραφίζω με τα μάτια της ψυχής μου. Μόνο έτσι πιστεύω ότι μπορώ να πετύχω αυτό το κλικ που θα αγγίξει τελικά, μέσω του Reuters, εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη». Όσες φορές παρακολουθούμε ρεπορτάζ και ντοκυμαντέρ από ανάστατες και επικίνδυνες ζώνες του πλανήτη μας, ας θυμόμαστε ότι πίσω από τον κάθε φακό κρύβεται κι ένας άνθρωπος σαν τον Γιάννη Μπεχράκη, που προσπαθεί να αποτυπώσει και να αναδείξει τα γεγονότα, διότι (και πάλι δικά του λόγια) «μια φωτογραφία μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, να τον κάνει πιο δίκαιο». Ο Θεός να τον αναπαύσει.

Προς μίμησιν

Παρακολούθησα χθες ένα συμπόσιο Ομιλητικής στη Θεολογική σχολή του πανεπιστημίου μας (το πώς και το γιατί δεν είναι του παρόντος). Άκουσα παρουσιάσεις από ομιλητές-ερευνητές Έλληνες και ξένους (Ρουμάνους, Αλβανούς και μια Κορεάτισσα) σε πολύ καλά Ελληνικά και πάνω σε θέματα ενδιαφέροντα από θεολογική, ιστορική και γλωσσική πλευρά. Σημειώνω ωστόσο ένα ιδιαίτερο στιγμιότυπο. Μετά την ομιλία-παρουσίαση μιας κυρίας από την Κρήτη, που έχει δυο διδακτορικά διπλώματα (Φιλολογίας και Θεολογίας), η υπεύθυνη καθηγήτρια σχολίασε προς το ακροατήριο: «Ξέρετε, εκτός των άλλων η κυρία είναι και μητέρα δέκα παιδιών». Το κοινό έχοντας χειροκροτήσει μια φορά την ομιλήτρια για την πολύ καλή εργασία της, την ξαναχειροκρότησε θερμότερα για την τρανταχτή μαρτυρία της ότι η μητρότητα, και μάλιστα η πολυτεκνία, δεν είναι ασυμβίβαστη με τις ακαδημαϊκές διακρίσεις. Παράδειγμα για όλους τους σύγχρονους Έλληνες, άνδρες και γυναίκες.

Αιτιώδης συνάφεια;

Διαβάζω στο ιστολόγιο ‘Ακτίνες’ ότι σύμφωνα με απόφαση της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Χανίων που  εγκρίθηκε από τον Εισαγγελέα Εφετών Κρήτης, η... διακόσμηση τοίχων δημοσίων κτιρίων (π.χ. σχολείων) με graffiti σατανιστικά ή πανθεϊστικά ή κάθε κοπής παγανιστικά δεν αποτελεί παράνομο, αθέμιτο και καταχρηστικό θρησκευτικό προσηλυτισμό ούτε δημόσια κακόβουλη βλασφημία και καθύβριση της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού αλλά απλώς νόμιμη εκδήλωση καλλιτεχνικής έμπνευσης, άξια προστασίας και συντήρησης. Μάλιστα. Κι ακούω παράλληλα στις ειδήσεις για τις φοβερές θεομηνίες που πλήττουν τον νομό Χανίων και δεν αφήνουν όρθια ούτε ιστορικά γεφύρια ούτε βουνά ούτε δρόμους. Κι έχουν και ανθρώπινα θύματα.

     Έχουν σχέση τα δυο γεγονότα μεταξύ τους; Φυσικά εμείς οι άνθρωποι δεν μπορούμε να υπαγορεύουμε στον Θεό πώς να ενεργεί, ούτε να ερμηνεύουμε αυθαίρετα και κατά τη δική μας βούληση τις δικές Του κρίσεις και αποφάσεις και ενέργειες. Μπορούμε ωστόσο να συλλογιζόμαστε και να αναρωτιόμαστε: Μήπως οι πλημμύρες και τα λοιπά δεινά στον νομό Χανίων σχετίζονται και με τέτοιου είδους αποφάσεις και ενέργειες ημών των ανθρώπων; Ας θυμηθούμε τον ψαλμικό στίχο που έχουμε ξαναγράψει: «Εἰ ἐπελαθόμεθα τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ ἡμῶν καὶ εἰ διεπετάσαμεν χεῖρας ἡμῶν πρὸς Θεὸν ἀλλότριον, οὐχὶ ὁ Θεὸς ἐκζητήσει ταῦτα;» [Ψ. 43: 21-22]. Δεν θα μας ζητήσει λογαριασμό ο Θεός αν Τον ξεχνάμε και απλώνουμε τα χέρια μας σε ξένες θεότητες; Δεν μπορεί να παίζει κανείς με τον «ζώντα Θεόν».

Διελκυστίνδα

Ακούμε συχνά σε πολιτικές συζητήσεις για διπολισμό ή δικομματισμό, συνήθως ως κάτι ανεπιθύμητο έως απορριπτέο. Μπορεί τα ονόματα να ποικίλλουν από εποχή σε εποχή, αλλά τελικά σχεδόν πάντα κατασταλάζουν σε στερεότυπους δυϊσμούς: δεξιά-αριστερά, πρόοδος-συντήρηση, σοσιαλισμός-καπιταλισμός, ανατολή-δύση, διαλέγετε και παίρνετε. Άκουσα σήμερα στο ραδιόφωνο γνωστό συριζαίο, υποτίθεται από τους σκεπτομένους ανθρώπους, να υποστηρίζει ότι «κέντρο δεν υπάρχει». Με άλλα λόγια, το αρχαίο παιχνίδι της διελκυστίνδας εξακολουθεί να κυριαρχεί στην πολιτική σκέψη και πρακτική: εμείς και όλοι οι άλλοι. Ο καθένας τραβάει το δικό του σχοινί όσο μπορεί, προκαλώντας την αντίστοιχη αντίδραση (γνωστός νόμος της φυσικής, που ισχύει και στην κοινωνική μηχανική), με αποτέλεσμα… να μη μένει τίποτε στο κέντρο. Ας μην ερμηνευθεί ο όρος κομματικά: ως ‘κέντρο’ θα μπορούσε κανείς να σκεφθεί τον κοινό τόπο, ένα σημείο συνάντησης των κοινών στοιχείων, αυτών που είναι τόσο βασικά ώστε να μη νοείται κοινωνική και πολιτική ζωή χωρίς αυτά. Για να θυμηθούμε την καμήλα του αισωπικού μύθου, δεν είναι ανάγκη να προτιμούμε υποχρεωτικά τον ανήφορο ή τον κατήφορο· υπάρχει και ο ίσιος δρόμος.
     Υπάρχει; Εδώ σταματάει η κοινή λογική και παίρνει το πάνω χέρι η κάθε είδους προσωπική εγωιστική φιλοδοξία. Αν όλοι συμφωνήσουμε σε κάτι, πώς θα ξεχωρίσω εγώ; Σε τι θα διαφέρω από τον Α, τον Β, τον Γ και όλους τους λοιπούς; Γιατί να προτιμήσουν εμένα στις προσεχείς εκλογές και όχι κάποιον από εκείνους; Κι έτσι τραβώ το δικό μου σχοινί, διαφοροποιούμενος φραστικά από όλους («οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων» ακούσαμε τον Φαρισαίο να λέει στο ευαγγέλιο της περασμένης Κυριακής) και κάνοντας αντιπολίτευση σε όλους: με κανέναν άλλο δεν χωράει συνεννόηση, εκτός αν τραβάει τον δικό μας δρόμο. Χωρίς να σκεφτόμαστε ότι αν δεν υπάρχει κοινός τόπος, εμείς δεν κάναμε και τίποτε για να τον καλλιεργήσουμε. Κι όταν αρχίζουμε τις κραυγές για «άνοδο ακραίων στοιχείων» στην Ελλάδα, την Ευρώπη ή όπου αλλού, φυσικά ούτε περνάει από το μυαλό μας ότι κι από την άλλη πλευρά υπάρχουν άνθρωποι ανάλογης νοοτροπίας που τραβούν κι εκείνοι το σχοινί τους όσο πάει: αυτό νομοτελειακά οδηγεί στα άκρα, αυτά που τόσο εύκολα καταδικάζουμε (στους άλλους πάντα). Στη διελκυστίνδα δεν μπορείς να πεις ότι θα προσπαθήσεις να μη φτάσεις στα άκρα: έχεις χάσει και τρως τα μούτρα σου.  Το μέτρο, αυτή η θαυμάσια επινόηση των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, φαίνεται ότι ανήκει στον αστερισμό της ουτοπίας. 

Ανωτερότητα

Προχθές η Καθημερινή δημοσίευσε τα αποτελέσματα έρευνας του Pew Research Center για τις απόψεις των Ευρωπαίων για τη θρησκεία, τον πολιτισμό και τη διαφορετικότητα. Εκτός από άλλες παραμέτρους, ενδιαφέρον έχει πόσοι από τους ερωτηθέντες συμφωνούν με τη δήλωση: «Ο λαός μας δεν είναι τέλειος, αλλά ο πολιτισμός (κουλτούρα) μας είναι ανώτερος από τους άλλους». Σύμφωνα με την έρευνα [δείτε τον χάρτη], ποσοστό 89% των Ελλήνων συμφωνεί μ’ αυτήν, όταν οι αντίστοιχες τιμές είναι 46% για τους Άγγλους, 36% για τους Γάλλους, 47% για τους Ιταλούς, 45% για τους Γερμανούς, μόλις 20% για τους Ισπανούς και  69% για τους Ρώσους. Εκείνοι που μας πλησιάζουν είναι οι Γεωργιανοί (85%).
     Έχουμε λοιπόν τα πολιτισμικά πρωτεία, κατά τη γνώμη μας τουλάχιστον. Βέβαια αυτό που δεν ξεκαθαρίζει η έρευνα είναι αν με τον όρο «πολιτισμός» εννοούμε αυτό που παρουσιάζουμε σήμερα ή αυτό που κουβαλούμε στα γονίδιά μας ως αχθοφόροι ενδόξου παρελθόντος. Προφανώς τα δυο πράγματα έχουν διαφορά. Κι εδώ αναφύονται και άλλα ερωτήματα. Αρκεί άραγε ο ‘Μεσαίωνας’ της Οθωμανικής δουλείας για να εξηγήσει τις πολιτισμικές μεταλλάξεις μας; Στις πόσες γενιές ξεφτίζει το πολιτισμικό γονιδίωμα; Πόσες κυβερνήσεις χρειάζονται για να επιφέρουν τον εκφυλισμό του; Και υπάρχουν άραγε κάποια ανθεκτικά γονίδια που να επιζούν «ως σπινθήρες υπό την τέφραν» και περιμένουν κάποιο ζωογόνο φύσημα για να αναζωπυρωθούν; Αν κρίνουμε από τις διεθνείς επιδόσεις πολυαρίθμων συμπατριωτών μας σε ποικίλους τομείς, η απάντηση είναι θετική. Υπάρχουν κι αυτά, έστω κι αν ακόμη δεν έχουν φουντώσει για να κάψουν τα σάπια στάχυα που πνίγουν την επικράτεια. Δικαιούμαστε να ελπίζουμε, έστω και «παρ’ ελπίδα πάσαν». Και να ζούμε με την μεθυστική ψευδαίσθηση της διαχρονικής πολιτισμικής ανωτερότητος.

Ανάχωμα

Ο Χρ. Γιανναράς στην τελευταία του επιφυλλίδα  ζητάει από τα κόμματα εξουσίας (και ειδικά από τη Νέα Δημοκρατία) να δημιουργήσουν «αναχώματα: αντιπρόταση πολιτική, προγραμματική, στην αποκοινωνικοποίηση της κοινωνίας». Δεν σκοπεύω να κάνω τον συνήγορο κανενός κόμματος, ούτε είχα ποτέ σχέση με τους φορείς αυτούς. Ας σημειώσω όμως κάποιες σκέψεις, με την ιδιότητα του σκεπτόμενου παρατηρητή (αν μου επιτρέπεται ο αυτοχαρακτηρισμός).

     Ας υποθέσουμε ότι ένα κόμμα (π.χ. η ΝΔ) διαφοροποιείται από το ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ (τα οποία ο αρθρογράφος χρεώνει με τις μεγάλες διαλυτικές παρεμβάσεις στη σύγχρονη Ελληνική δημόσια ζωή – και δεν θα διαφωνήσω μαζί του) προσπαθεί ή επαγγέλλεται «να παλαίψει για να πάψει το σχολείο να είναι «χρηστικό», να γίνει η γνώση χαρά κοινωνίας; Να ελευθερώσει τα πανεπιστήμια από το καρκίνωμα των «κομματικών νεολαιών»; Να θεσμοθετήσει τη συνεχή αξιολόγηση (κρίση και διαβάθμιση) των δημόσιων λειτουργών, την άμιλλα και την αριστεία στην εκπαίδευση; Να τηρήσει τους συνταγματικούς περιορισμούς του δικαιώματος απεργίας των δημόσιων λειτουργών;» (όλα αιτήματα του αρθρογράφου). Ποια θα είναι η τύχη του στο άμεσο εκλογικό μέλλον; Όταν θα έχει απέναντί του αφενός τις κομματοκρατούμενες συντεχνίες και αφετέρου τον κάθε πικραμένο από τους προηγούμενους, που θα ελπίζει στους επόμενους για κείνη την τακτοποίηση στο δημόσιο, για να δει επιτέλους μια άσπρη μέρα, με οποιοδήποτε τίμημα;

     Κι ακόμη, πώς να μιλήσεις με γλώσσα λογικής (καλή για εκ του ασφαλούς σχέδια και ήρεμες αφηγήσεις) όταν θα πρέπει να απαντήσεις στον κάθε φωνακλά, χυδαιολόγο, «υβριστήν και βίαιον και λίαν ασελγώς διακείμενον» (για να θυμηθούμε τον Λυσία) που έτυχε να αποκτήσει και πολιτικό βήμα;

     Δεν προσπαθώ να δικαιώσω ή να δικαιολογήσω κανέναν. Όλα τα κόμματα, και κυρίως αυτά που διαχειρίσθηκαν εξουσία στην περίοδο της Μεταπολίτευσης, είναι υπεύθυνα για την ποιότητα του δημόσιου βίου και λόγου που ζούμε καθημερινά. Κυβερνήσεις και αντιπολιτεύσεις έκαναν ό,τι μπορούσαν για να κατεβάσουν το επίπεδο της πολιτικής όχι στο αθλητικό γήπεδο, αλλά σ’ εκείνα τα κρυφά ρινγκ όπου γίνονται παράνομοι αγώνες πυγμαχίας χωρίς γάντια και παίζονται ακριβά στοιχήματα. Ότι θα πρέπει να δούμε κάτι διαφορετικό, μια άλλη πραγματικότητα, είναι σαφές και επιθυμητό. Ωστόσο, ο τρόπος που θα σχεδιασθεί και θα προσφερθεί στην κοινωνία έχει μεγάλη σημασία. Για να κάνουμε έναν πρόχειρο παραλληλισμό, αν κανείς έχει εθισθεί να τρώει κάθε μέρα έναν βρώμικο χυλό, τότε ένα σωστό δείπνο, όσο «γκουρμέ» και υγιεινό κι αν είναι, θα του πέσει βαρύ και δύσπεπτο. Χρειάζεται προοδευτική καλλιέργεια του πεπτικού του συστήματος (= της εκλογικής του νοοτροπίας και συμπεριφοράς). 

     Ας ελπίσουμε ότι κάποια στιγμή θα ξεκινήσει η διαδικασία αυτή.

Ονομάτων επίσκεψις

Στην προχθεσινή Καθημερινή [14/2/2019] διάβασα μια ενδιαφέρουσα επιστολή του κ. Νίκου Δυοβουνιώτη. Λέει πράγματα που έχουμε ξαναγράψει, αλλά η επανάληψη, με διαφορετικά παραδείγματα και εικόνες, δεν βλάπτει, έστω κι αν δεν γίνεται ‘μήτηρ μαθήσεως’ για τους αστοιχείωτους άρχοντες μας.
 

     "Ενας Γερμανός φίλος μου μού είπε ότι δεν καταλαβαίνει γιατί γίνεται όλος αυτός ο σαματάς για τη FYROM. Αναγκάστηκα τότε να του αναπτύξω ένα υποθετικό σενάριο: Έστω, του είπα, ότι ένα μικρό τμήμα της δυτικής Πολωνίας (που συνορεύει με τη Γερμανία) αποσπάται από την Πολωνία και αυτοονομάζεται «Πρωσία». Έστω, ακόμα, ότι αυτό το μικρό κρατίδιο, με πληθυσμό περίπου δύο εκατομμυρίων, φροντίζει να αναγνωριστεί με αυτό το όνομα από πολλά κράτη και τον ΟΗΕ. Και επίσης ότι η γλώσσα που μιλιέται εκεί, και που είναι ένα μείγμα από γερμανικές και πολωνικές λέξεις, αναγνωρίζεται ως πρωσική γλώσσα. Ας υποθέσουμε ακόμα ότι αυτό το κρατίδιο αποβλέπει στο μέλλον να ελευθερώσει «τους σκλάβους αδελφούς» που κατοικούν στη γειτονική Γερμανία, και έτσι αυτοί, (μαζί με τα σχετικά εδάφη, και τη Δρέσδη) να προστεθούν σε αυτό. Η Γερμανία, φυσικά, αντιτίθεται στην αναγνώριση αυτού του κρατιδίου, ενώ οι Αμερικανοί και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμούν σφόδρα την αναγνώρισή του, καθώς και την ένταξή του στο ΝΑΤΟ, ώστε να μην περιέλθει αυτό στη ζώνη επιρροής της Ρωσίας.
     «Εσύ», τον ρώτησα, «προσωπικά, θα δεχόσουν το όνομα Πρωσία αυτού του κρατιδίου, όπως και το ότι οι πολίτες του να ονομάζονται Πρώσοι και η γλώσσα τους πρωσική;». Αφού ο φίλος μου, ο Γερμανός, σκέφτηκε λίγο, μετά μου δήλωσε ότι κατάλαβε το πρόβλημα με τη FYROM, Βόρεια Μακεδονία, πια. Κάλλιο αργά παρά ποτέ!" 

Παιδευτικά

Στα πλαίσια της συζήτησης για την μελλοντική αναθεώρηση του Συντάγματος κάθε τόσο αναφύεται και το θέμα της ίδρυσης ή μη ιδιωτικών πανεπιστημίων (άρθρο 16). Με την αφορμή αυτή ο ομότιμος καθηγητής ιατρικής καρδιολόγος Δ. Σιδερής παραθέτει στο ιστολόγιό του μια σειρά από λογικές και ενδιαφέρουσες σκέψεις. Προσθέτω κι εγώ με τη σειρά μου τα ακόλουθα, κοντά σε άλλα που κατά καιρούς έχω γράψει για το θέμα:
     - Ούτε το κράτος ούτε κάποιος ιδιωτικός φορέας εγγυώνται εξ ορισμού την ανεξαρτησία των ΑΕΙ. Ο ‘πρότερος έντιμος βίος’, το παρελθόν και οι καλές συστάσεις του κάθε φορέα είναι τα μόνα εχέγγυα που μπορούμε να έχουμε. Όλα τα άλλα είναι ιδεοληπτικές παρωπίδες της μίας ή της άλλης πλευράς.
     - Το κράτος γενικά δεν κατοχυρώνει την αξιοκρατία και το αδιάβλητο στις κρίσεις προσωπικού (η πείρα έχει καταδείξει το ακριβώς αντίθετο).
     - Δυστυχώς, παρ’ ημίν η αξιοκρατία υπονομεύεται πρωτίστως από την ίδια την πανεπιστημιακή οικογένεια, που φροντίζει κυρίως να αναπαράγει οικογενειακούς ‘κλώνους’ και να διαιωνίζει προνόμια και status quo και όχι να εξελίσσεται θετικά προς το μέλλον με γόνιμες επικονιάσεις. Αυτό οδηγεί σε φυγή αξιολόγων επιστημόνων (brain drain) προς τα εκεί που βλέπουν να εκτιμάται το έργο τους και όχι το γενεαλογικό τους δέντρο.
     - Η παιδεία, ιδίως η τριτοβάθμια, πρέπει να είναι προσβάσιμη σε όλους, αλλά δεν είναι οι πάντες ικανοί για όλες τις βαθμίδες της παιδείας, όπως δεν μπορούν όλοι να ανεβούν στον Όλυμπο, για ποικίλους λόγους. Δεν είναι κακό αυτό, ούτε τους χαρακτηρίζει ως ανίκανους (αντίθετα, ανίκανοι τελικά αποδεικνύονται όσοι αναρριχώνται ψηλά έρποντας και γλείφοντας χωρίς να έχουν ανάλογα προσόντα). Αν δημιουργούμε σε όλους τους πολίτες αυτή την ψευδαίσθηση, τότε έχουμε αποτύχει ως πολιτεία και εκπαιδευτικό σύστημα. Αξιολόγηση και σωστό ‘κοσκίνισμα’ είναι απαραίτητα εργαλεία σε κάθε φάση της παιδείας.
     - Ο πληθωρισμός σε οποιοδήποτε χώρο, ενεργεί σε βάρος της ποιότητας. Αν τα πανεπιστήμια δίνουν διδακτορικά σωρηδόν, έχουν άραγε όλα αυτά την ίδια πρωτότυπη επιστημονική αξία ή δίνονται χαριστικά σε ‘ημετέρους’;
     - Η παιδεία - και η συνυφασμένη μ’ αυτήν έρευνα -  πρέπει να είναι διαφανής, να έχει έναν κορμό που να μορφώνει πολίτες και ‘ανθρώπους χαρίεντας’, κατά το κλασικό πρότυπο, και να καλλιεργεί κατά πρώτον την αίσθηση της ευθύνης απέναντι στην κοινωνία που τη στηρίζει και την χρηματοδοτεί. Και βέβαια, σε κάθε βαθμίδα, πρέπει να είναι ανεπηρέαστη από τα πολιτικά κόμματα. 
     Είναι ουτοπικό να περιμένει κανείς αναθεώρηση του άρθρου 16 προς μια τέτοια κατεύθυνση. Ωστόσο, ο προβληματισμός και η κατάθεση απόψεων δεν βλάπτει. Αν μη τι άλλο, αφαιρεί από τους πολιτικούς το επιχείρημα ότι «δεν ήξεραν». Δεν ρώταγαν;

Αιδώς και αισχύνη

«Προτείνουμε την καθιέρωση λαϊκού δημοψηφίσματος αλλά και λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία. Ταυτόχρονα θεσπίζουμε την υποχρέωση να κυρώνεται με δημοψήφισμα κάθε διεθνής συνθήκη η οποία παραχωρεί κυριαρχικές αρμοδιότητες της χώρας σε διεθνείς οργανισμούς». Τάδε έφη εισηγούμενος προτάσεις για την αναθεώρηση του Συντάγματος ο πρωθυπουργός που υπέγραψε τη συμφωνία των Πρεσπών έχοντας αρνηθεί ακόμη και πρόταση για δημοψήφισμα, και έχοντας παζαρέψει απ' εδώ κι απ' εκεί μια ισχνή κοινοβουλευτική πλειοψηφία για την επικύρωσή της. Και το ‘δούλεμα’ πρέπει να έχει τα όριά του. Αλλά όταν λείπει η πολιτική αιδώς, κυριαρχεί η πολιτική (κατ)αισχύνη. Κι έτσι αυτοβαπτίζονται δημοκράτες και αυτοχειροτονούνται υπέρμαχοι της δημοκρατίας οι καταπατητές και πολέμιοί της. Σα δε ντρεπόμαστε...

Κατορθώματα

Κάθε τόσο διαβάζουμε για ακραία αθλητικά κατορθώματα σε διάφορους τομείς. Το τελευταίο που πήρε το μάτι μου είναι αυτό της Susannah Gill, μιας Αγγλίδας που έκανε χρόνο ρεκόρ στην Παγκόσμια Μαραθώνια Πρόκληση (World Marathon Challenge). Δεν ξέρετε τι είναι; Οι συμμετέχοντες (φέτος έτρεξαν 41 άτομα) τρέχουν έναν μαραθώνιο κάθε μέρα επί επτά ημέρες, σε επτά διαφορετικές ηπείρους (η φετεινή σειρά: Ανταρκτική, Κέιπ Τάουν, Περθ Αυστραλίας, Ντουμπάι, Μαδρίτη, Σαντιάγο Χιλής και Μαϊάμι), σε θερμοκρασίες περιβάλλοντος που κυμαίνονται από -35 μέχρι +35 βαθμούς, ταξιδεύοντας από τόπο σε τόπο με πτήση τσάρτερ, και βέβαια με πολύ λίγο ύπνο στο διάστημα αυτό. Το κόστος συμμετοχής, που καλύπτει τις πτήσεις (συνολικά πάνω από 55 χιλιάδες μίλια), τη διαμονή, διατροφή (κάθε μέρα θέλει κάπου 5000 θερμίδες) και όλα τα λοιπά έξοδα της διοργάνωσης, είναι 36.000 ευρώ κατά κεφαλήν. Κάντε το λογαριασμό: κάπου ενάμισυ εκατομμύριο ευρώ για τους 41, χωρίς να υπολογίσουμε το βοηθητικό προσωπικό, δημοσιογράφους κτλ. Πόσους πεινασμένους θα μπορούσαν να θρέψουν τα χρήματα αυτά; Πόσους αρρώστους να περιθάλψουν; Δεκτές και άλλες προτάσεις.
     Δεν καταλαβαίνω τη σκοπιμότητα των επιδιώξεων αυτών, πέρα από την εφήμερη δόξα μιας καταχώρισης στο βιβλίο ρεκόρ Guinness, αλλά χωρίς να είμαι αντιαθλητικός, θυμάμαι πάντα τον Ισοκράτη που συμβούλευε τον Δημόνικο να «ασκεί των περί το σώμα γυμνασίων μη τα προς την ρώμην αλλά τα προς την υγείαν». Πώς θα το πετύχαινε αυτό; Η συμβουλή του απηχεί την αίσθηση του μέτρου που χαρακτήριζε τους προγόνους μας: «τούτου δ’αν τύχοις εί λήγεις των πόνων έτι πονείν δυνάμενος». Με άλλα λόγια, σκοπός της άθλησης δεν είναι να φτάσεις στην εξάντληση: να σταματάς να καταπονείσαι ενώ ακόμη αντέχεις κι άλλο. Μάλλον δεν ήταν οπαδός των ρεκόρ ο φιλόσοφος.

Ένα συμπέρασμα

Υποσχέθηκα στον εαυτό μου και στους αναγνώστες του ιστολογίου να επιδαψιλεύσω μόνο περιφρόνηση στους αυτουργούς της ‘συμφωνίας’ που δεν αναφέρει ούτε καν ονομαστικά την Ελληνική Μακεδονία στο κείμενό της. Ωστόσο δεν μπορώ να μη βγάλω ένα κάποιο συμπέρασμα από την κοινοβουλευτική παράσταση που παρακολουθήσαμε όλες αυτές τις μέρες μεταξύ των μέχρι πρό τινος κυβερνητικών εταίρων: ότι ο ένας χρησιμοποίησε τον άλλο ως εκεί που τον βόλευε και τέρμα. Η παρομοίωση της λεμονόκουπας έρχεται αυτόματα στη σκέψη μου. Αν ο έτερος συμβαλλόμενος περίμενε καλύτερη μεταχείριση, δικό του λάθος: η πολιτική ηθική των κυβερνώντων αυτή είναι. Κι αν ο ίδιος έβλεπε το ‘Μακεδονικό ζήτημα’ σαν κόκκινη γραμμή, όπως ισχυριζόταν, τι δουλειά είχε από την άλλη μεριά της γραμμής; Αχρωματοψία είχε; Όπως θα έγραφαν τα παλιά μελοδράματα, τώρα είναι πολύ αργά για δάκρυα. Ούτε κι εμάς μας περισσεύουν για κανέναν από τους πρώην συνεταίρους. Και οι στίχοι από τον ‘Ματρόζο’ δεν θα περισώσουν την υστεροφημία του τέως υπουργού αμύνης.

Καλαθιές

Βλέπω στο τηλεοπτικό trailer το χθεσινό σκορ του αγώνα μπάσκετ των Bucks έναντι των Wizards και πάει να μου φύγει το σαγόνι: 148-129! Τι νούμερα είναι αυτά; Πότε προλαβαίνουν να σημειώσουν τόσους πόντους αυτοί οι άνθρωποι; Μπας κι έχουν διαφορετικό σύστημα βαθμολογίας των καλαθιών; Κι ο ‘δικός μας’ Γιάννης Αντετονκούμπο να μετράει 43 προσωπικούς πόντους σε έναν αγώνα; Κι αυτό δεν είναι το μεγαλύτερο αποτέλεσμα που έχει σημειωθεί. Όπως μαθαίνω από τη Wikipedia, στις 13 Δεκεμβρίου 1983 οι Detroit Pistons νίκησαν τους Denver Nuggets με 186-184, μετά από τρεις παρατάσεις, μια και το παιχνίδι παιζόταν κυριολεκτικά στον πόντο. Άντε, και στους διακόσιους με το καλό!

     Κι ύστερα διαβάζω σε άλλο άρθρο ότι οι διακόσιοι πόντοι έχουν ήδη ξεπεραστεί κατά πολύ. Στις 12 Ιανουαρίου 1992, στο Εθνικό Πρωτάθλημα Κολλεγίων στις ΗΠΑ, το Troy State University της Αλαμπάμα διέλυσε το DeVry University της Ατλάντα με το αδιανόητο σκορ 258–141. Το κατόρθωμα αυτό δεν επαναλήφθηκε, και η επιστήμη του αθλητισμού έχει σηκώσει τα χέρια.

     Όποιος θέλει να δει το παιχνίδι αυτό, υπάρχει ολόκληρο στο YouTube.

Κρύο!

Έχει κάτι το ιδιαίτερο η φωτογραφία από το πρόσφατο κύμα πολικού ψύχους στις μεσοδυτικές Ηνωμένες Πολιτείες. Τα κοκκαλωμένα τζην δίνουν την εντύπωση ότι χορεύουν μόνα τους, ενώ οι ιδιοκτήτες τους εξαϋλώθηκαν από τις αφύσικες συνθήκες του περιβάλλοντος.