Εξυπνάδες

Ανοίγοντας το ραδιόφωνο του αυτοκινήτου ακούω τακτικό εκφωνητή να μιλάει για τις πανελλαδικές εξετάσεις που ξεκίνησαν σήμερα. Η περίληψη του επικριτικού μονολόγου του: ότι τα δεκατρία χρόνια υποχρεωτικής εκπαίδευσης καταλήγουν και συμπυκνώνονται σε δώδεκα ώρες (τέσσερα τρίωρα) γραπτής εξέτασης, που για κάποιους επιβραβεύει και για άλλους ματαιώνει όλη την προηγούμενη σχολική ζωή τους, κι αυτό είναι όλο. «Ὡς ἔφατ’ ἐπαΐων τις», θα μας έλεγε ο Όμηρος.

     «Ἀλλ’, ὤ ἀγαθέ», θα του απαντούσαμε στην ίδια διάλεκτο, τα χρόνια της υποχρεωτικής εκπαίδευσης δεν έχουν ως κύριο σκοπό να μας εισαγάγουν σε κάποια ανώτατη σχολή. Αυτός μπορεί να είναι στόχος επιλογής του καθενός, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι υποχρεωτικός. Η πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση κυρίως αποβλέπει στη σφαιρική καλλιέργεια του αυριανού πολίτη: του μεταδίδει βασικές γνώσεις, δεξιότητες και κανόνες συμπεριφοράς, ώστε να μπορέσει μεγαλώνοντας να στέκεται στα πόδια του, να καταλαβαίνει, στοιχειωδώς έστω, τον κόσμο γύρω του, να προχωρήσει στην σταδιακή αυτονόμησή του από την πατρική οικογένεια και να ενταχθεί στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, τους όρους λειτουργίας του οποίου θα έχει διδαχθεί μαζί με τα γράμματα.

     Φυσικά στους σκοπούς αυτούς εντάσσεται και ο επαγγελματικός προσανατολισμός, που όμως δεν θα πρέπει να περιορίζεται στον ‘μονόδρομο’ της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά να βοηθάει τους μαθητές να αντιλαμβάνονται έγκαιρα τις δυνατότητές τους και να στρέφονται εκεί που θα μπορούν να τις αξιοποιήσουν καλύτερα. Υπάρχουν τόσοι επαγγελματικοί κλάδοι που ζητούν ανθρώπους για να καλύψουν τις ανάγκες τους, όχι αναγκαστικά πτυχιούχους.

     Τυχόν ενστάσεις για το κατά πόσον η σημερινή υποχρεωτική εκπαίδευση εκπληρώνει τους παραπάνω στόχους είναι απόλυτα κατανοητές. Εκεί θα πρέπει να στραφεί το ενδιαφέρον πολιτείας, εκπαιδευτικών και γονέων, και όχι στο αν θα μπορούν κάποτε οι απόφοιτοι του Λυκείου να φοιτούν χωρίς εξετάσεις όπου θέλουν.  

[Απεστάλη ελαφρά τροποποιημένη στην Καθημερινή]