Σοφία

Όπως είναι γνωστό, την πρώτη μέρα του έτους τιμούμε τον μεγάλο ιεράρχη Άγιο Βασίλειο. Η ακολουθία του περιλαμβάνει και τα αναγνώσματα του Εσπερινού, δύο από τα οποία αρμόζουν ιδιαίτερα στον τιμώμενο άγιο, που διακρίθηκε τόσο για την κατά κόσμον πολυμάθειά του όσο και την κατά Θεόν σοφία του. Το τρίτο ανάγνωσμα, που αποτελείται από αποσπάσματα των Παροιμιών και της Σοφίας Σολομώντος, περιλαμβάνει και μια προσευχή του συγγραφέως «ἐξ ὅλης του τῆς καρδίας», με την οποία ζητεί από τον Θεό να του χαρίσει την σοφία του:

 «Θεὲ Πατέρων, καὶ Κύριε τοῦ ἐλέους, ὁ ποιήσας τὰ πάντα ἐν λόγῳ σου, καὶ τῇ σοφίᾳ σου κατασκευάσας τὸν ἄνθρωπον, ἵνα δεσπόζῃ τῶν ὑπὸ σοῦ γενομένων κτισμάτων, καὶ διέπῃ τὸν κόσμον ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ, δός μοι τὴν τῶν σῶν θρόνων πάρεδρον σοφίαν, καὶ μὴ με ἀποδοκιμάσῃς ἐκ παίδων σου· ὅτι ἐγὼ δοῦλος σός, καὶ υἱὸς τῆς παιδίσκης σου. Ἐξαπόστειλον αὐτὴν ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου, καὶ ἀπὸ θρόνου δόξης σου, ἵνα συμπαροῦσά μοι διδάξῃ με, τὶ εὐάρεστόν ἐστι παρὰ σοί· καὶ ὁδηγήσει με ἐν γνώσει, καὶ φυλάξει μὲ ἐν τῇ δόξῃ αὐτῆς. Λογισμοὶ γὰρ θνητῶν πάντες δειλοί, καὶ ἐπισφαλεῖς αἱ ἐπίνοιαι αὐτῶν» [εκλογή στίχων από Σοφ. 9:1-14].

Σε νεοελληνική απόδοση: «Θεέ των Πατέρων και Κύριε του ελέους, που έκανες τα πάντα με τον λόγο σου και κατασκεύασες με σοφία τον άνθρωπο για να δεσπόζει στα κτίσματά σου και να κυβερνά τον κόσμο με οσιότητα και δικαιοσύνη, δώσε μου την σοφία που παρακάθεται στον θρόνο σου και μη με αποδοκιμάσεις από την τάξη των δούλων σου· διότι κι εγώ είμαι δικός σου δούλος και γιός της δούλης σου. Απόστειλέ την από το άγιο κατοικητήριό σου και από τον θρόνο της δόξας σου, ώστε να είναι κοντά μου και να με διδάξει τι είναι ευάρεστο σε σένα, και να με οδηγήσει με γνώση και να με φυλάξει με την δόξα της. Διότι οι λογισμοί των θνητών ανθρώπων είναι όλοι δειλοί και διστακτικοί, και τα επινοήματά τους επισφαλή».

Την προσευχή αυτή την απευθύνει ένας βασιλιάς, και ξέρουμε ότι ο Σολομών έγινε ονομαστός για την σοφία του. Ευχής έργο θα ήταν να την γνώριζαν και συνειδητά να την χρησιμοποιούσαν όλοι οι ηγεμόνες του κόσμου, του λεγόμενου χριστιανικού: πολλά από τα δεινά που μαστίζουν την ανθρωπότητα θα έλειπαν αν υπήρχε λίγο περισσότερη από αυτή τη σοφία. Ωστόσο, η προσευχή δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο των ηγετών· ο κάθε άνθρωπος μπορεί να ζητάει από τον Θεό την σοφία του, όπως παραγγέλλει ο Αδελφόθεος Ιάκωβος: «Εἰ τις ὑμῶν λείπεται σοφίας, αἰτείτω παρὰ τοῦ διδόντος Θεοῦ πᾶσιν ἁπλῶς καὶ οὐκ ὀνειδίζοντος, καὶ δοθήσεται αὐτῷ» [Ιάκ. 1:5]. Τι άλλο θέλουμε;