Αριθμητικά μυστήρια

Όπως κάθε χρόνο τέτοια εποχή, ανακοινώθηκε η νέα πολιτική για τα τέλη κυκλοφορίας, έναν από τους πολλούς τρόπους με τους οποίους βάλλεται οικονομικά το αυτοκίνητο (ας μην ασχοληθούμε με τους υπόλοιπους). Η ‘λογική’ των τελών έχει--τι άλλο;--εισπρακτικό χαρακτήρα. Με κάπως περίεργο τρόπο όμως. Διαβάζοντας κανείς τους σχετικούς πίνακες παραξενεύεται από τους αριθμούς των κυβικών που χωρίζουν τα διάφορα ‘κλιμάκια’: δεν υπάρχουν γενικά μεταξύ τους στρόγγυλοι αριθμοί (π.χ. εκατοντάδες ή χιλιάδες), παρά μόνο στα άκρα. Γιατί π.χ. στα 1929 κυβικά συντελείται ένα Ολυμπιακό άλμα από τα 270 στα 600 ευρώ; Δεν γνωρίζω τον ακριβή κυβισμό όλων των αυτοκινήτων που κυκλοφορούν, αλλά οι ‘περίεργοι’ αριθμοί (785, 1071, 1357, 1548, 1738 κτλ) παραπέμπουν σε φωτογραφικές διατάξεις που ευνοούν κάποια μοντέλα σε βάρος του ανταγωνισμού. Μακάρι να πέφτω έξω.

Μια πιο λογική πολιτική στα τέλη κυκλοφορίας θα μπορούσε να λαμβάνει υπόψη το συνολικό εμβαδόν που καταλαμβάνει κάθε όχημα που κυκλοφορεί στους δρόμους. Έτσι, για παράδειγμα, ένα Smart έχει εμβαδόν 4 τετραγωνικά μέτρα, ενώ ένα Porsche Cayenne περίπου 9,22 τετραγωνικά και μια Lincoln Continental 9,9 τετραγωνικά. Εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι οι διαφορές ανάμεσα σε μικρά και μεγάλα οχήματα δεν είναι τόσο εντυπωσιακές όσο θα φανταζόταν, κάτι που βέβαια αποθαρρύνει την... φοροεισπρακτική διάθεση του νομοθέτη. Δεν χρειάζεται να ανησυχεί όμως: η διαφορά στην κατανάλωση υπερκαλύπτει τις τυχόν απώλειες.

Μπάι-μπάι, Μπάγιεβιτς!

Συγγνώμη για το... αγγλικό, αλλά το λογοπαίγνιο μου ήρθε αυθόρμητα και δεν ήθελα να το χαλάσω. Δεν έχω προσωπικά υπέρ ή κατά του συγκεκριμένου ανδρός, αλλά γενικά τον συμπαθώ σαν παρουσία στον ποδοσφαιρικό χώρο. (Ξανα)παίρνει λοιπόν των ομματιών του ο άνθρωπος που έχει προπονήσει σχεδόν όλες τις ελληνικές ομάδες, και που εισέπραξε την γνωστή ελληνική ευγνωμοσύνη (σε πλαστικά καθίσματα γηπέδου, στην πιο μοντέρνα εκδοχή της) κάθε φορά που η ομάδα που διηύθυνε δεν τα πήγαινε καλά. Εδώ που τα λέμε, και πολύ κάθισε στην ΑΕΚ, μετά τον πρόσφατο προπηλακισμό που είχε υποστεί από οργανωμένους ‘οπαδούς’. Δείγμα του φιλάθλου πνεύματος που κυριαρχεί στον επαγγελματικό ‘αθλητισμό’.

Άνθρακες ο θησαυρός;

Φαντάζομαι ότι δεν υπάρχει κάτοικος αυτής τη χώρας (και όχι μόνο) που δεν έχει ακούσει ή διαβάσει ad nauseam τα τελευταία χρόνια τη λέξη 'Βατοπαίδι' (και με τις δυο γραφές της). Ακόμη και οι πιο καλοπροαίρετοι έφτασαν να σκέφτονται ότι "καπνός χωρίς φωτιά δεν υπάρχει" και ότι "δεν μπορεί, κάτι ύποπτο τρέχει εκεί πέρα". Ακόμη κι αν υπήρξαν οι εκ του αντιθέτου σχολιαστές και οι σοβαροί υπέρμαχοι της μοναστικής πολιτείας του Άθωνα, που υπογράμμισαν τη ζημιά που γίνεται όταν καίμε ξερά και χλωρά μαζί, η ζημιά δεν ξεγίνεται εύκολα. Και φτάνουμε τώρα να διαβάζουμε (βλέπε εδώ) ότι 'Δεν προκύπτει ζημία για το Δημόσιο από τις ανταλλαγές της μονής', σύμφωνα με τις επίσημες εκθέσεις τριών διαφορετικών ειδικών οίκων αξιολόγησης. Πώς είπατε; Κι εμείς για ποιο λόγο βγάζουμε τα μάτια μας τόσα χρόνια; Έλα ντε! Αφού δεν είμαστε διατεθειμένοι να αγνοήσουμε τα δολώματα που μας πετούν κάθε τόσο για να αυτοαπασχολούμαστε δημιουργικά και να παραβλέπουμε τα παιγνίδια που παίζονται εις βάρος μας, τότε είμαστε άξιοι της τύχης μας. Κάπως έτσι την πάθαμε με τις υποκλοπές (Κοριοί, κοράκια και Ιούλιος Καίσαρας), και με άλλα πολλά. Θα βάλουμε ποτέ μυαλό; Κατά προτίμηση πριν είναι πολύ αργά.

"Εσύ, πόση ακόμη βλακεία αντέχεις;"

Έχοντας επιστρέψει πρόσφατα από ολιγοήμερη εκτός συνόρων απουσία και προσπαθώντας να ενημερωθώ για τις 'εξελίξεις', έπεσα πάνω στο σημερινό σχόλιο του Κων. Ζούλα με τον παραπάνω τίτλο (Καθημερινή 25/9/2010). Επειδή το ερώτημά του με έχει απασχολήσει πολλές φορές στο παρελθόν, παραθέτω το κείμενό του αυτούσιο, αναζητώντας μάταια την απάντηση. Το πένθιμο μωβ χρώμα ταιριάζει με την ψυχική κατάσταση που περιγράφει.

"Ποιοι θα είναι οι καλεσμένοι στην πρώτη εκπομπή της Ελένης Μενεγάκη; Γιατί άργησε το νυφικό της Καλομοίρας; Είναι ερωτευμένος ο Οθωνας Μεταξάς; Και, κυρίως, γιατί έβαλε ο Γρηγόρης τις φωνές στη Νάντια Μπουλέ;

Ομολογώ είχα καιρό να χαζέψω τηλεόραση και έτσι μου ήρθαν κάπως ξαφνικά τα ερωτήματα που προέτασσαν χθες στους τίτλους τους οι εκπομπές infotainment (ελληνιστί: συνδυασμός ειδήσεων με ψυχαγωγία). Τα «καυτά» ερωτήματα συνεχίζονταν με καταιγιστικούς ρυθμούς: «Θα δεχθεί η Μάρω Λύτρα να συμμετάσχει στο Dancing with the stars; Τι έχει βάλει στην τσάντα της η Ρούλα Κορομηλά; Εκανε όντως για φιλανθρωπικούς λόγους γυμνή φωτογράφιση η Νάντια»; (ποια Νάντια;)

Θα είμαι απολύτως ειλικρινής. Μέχρι πρότινος αντιμετώπιζα όλες τούτες τις δήθεν ανάλαφρες «ειδήσεις» ως μια τυχαία ευκαιρία να χαζολογήσω και να ξεχαστώ εν γνώσει μου κάνοντας ζάπινγκ στην μπουρδολογία. Χθες, όμως, όλα τούτα τα ανάλαφρα και τα δήθεν ψυχαγωγικά (ανάθεμα αν αντιλαμβάνεται κανείς εκ των infotain-ers την έννοια της λέξης) μού προκάλεσαν ξαφνικά ένα αίσθημα δυσπερίγραπτης θλίψης. Μην πω και αγωνίας για το ότι κάποιοι μοιάζουν να μη συναισθάνονται καν την αβεβαιότητα όλων για το τι μας ξημερώνει.

Ακούγοντας τους νέους αυτούς «συναδέλφους» να αναλύουν με περισσή σοβαρότητα πότε θα έρθει το νυφικό της Καλομοίρας και να «διαγκωνίζονται» ποιος έχει το εγκυρότερο «ρεπορτάζ» για τους καλεσμένους της κ. Μενεγάκη, «κόλλησα» στο ίδιο ερώτημα: Αλήθεια, πού ζουν όλοι αυτοί οι «πανελίστες» πριν και μετά τις εκπομπές τους; Στην Ελλάδα ή άλλου; Τους φαντάζομαι να συσκέπτονται κάθε μέρα για να «ιεραρχήσουν» τις «ειδήσεις» τους και πραγματικά απορώ: Είναι δυνατόν όλοι αυτοί οι νέοι άνθρωποι να θεωρούν -ακόμη και σήμερα (!) - ότι θα βιοποριστούν επαγγελματικά ασχολούμενοι με τη Νάντια τη Μπουλέ;

«Εσύ πόσο gossip αντέχεις» με ρωτούσε λίγο αργότερα μια στιβαρή ανδρική φωνή από ραδιοφώνου, προτρέποντάς με να μπω σε ένα αντίστοιχο site με τα καλύτερα κουτσομπολιά. Θα αντιστρέψω το ερώτημα στον άγνωστο σε μένα «συνάδελφο»: Εσύ τι πρέπει άλλο να συμβεί στη χώρα για να καταλάβεις ότι με... σάχλες δεν βάφονται αυγά;"

Τώρα που το ξανασκέφτομαι, ίσως η απάντηση βρίσκεται στην τελευταία φράση της προηγούμενης ανάρτησης (στην παρένθεση). Μήπως κάνω λάθος;

Σαπουνόπερες

[Σκίτσο του Ηλ. Μακρή, Καθημερινή 24/9/2010]

Μόλις η ΝΔ αποκτήσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, θα ζητήσει τη σύσταση εξεταστικής των πραγμάτων επιτροπής για το Μνημόνιο, ακούσαμε από τον ‘καθ’ ύλην αρμόδιο’ αρχηγό της τις μέρες αυτές. Είναι σημαντικό για τις σαπουνόπερες (όπως το ‘Ντάλλας’ ή η ‘Δυναστεία’) να μπορούν να επιβιώνουν ανεξάρτητα από την ηγεσία του ‘καναλιού’ ή την εναλλαγή προσώπων στους βασικούς ρόλους. Άλλωστε, αν θυμάστε κάτι από τα εν λόγω σήριαλ, κανένας από τους ήρωες δεν ήταν απόλυτα καθαρός ή απόλυτα βρώμικος: όλοι με κάτι είχαν λερωμένη τη φωλιά τους, κι όλοι είχαν τουλάχιστον κάτι που να τους κάνει έστω και λιγάκι αξιαγάπητους. Όπως λένε και στο Χόλυγουντ, ‘The show must go on’. Όσο για το πώς θα τελειώσει η ιστορία, θυμάστε μήπως πώς τελείωσε το ‘Ντάλλας’ ή η ‘Δυναστεία’; Ποιος νοιάζεται για τέτοιες λεπτομέρειες; Η τηλεθέαση (και η αποχαύνωση) μετράει.

Το συγχωροχάρτι της περαίωσης

Ίσως κάνω λάθος, αλλά γενικά ο Τύπος και τα λοιπά Μέσα υποδέχθηκαν την αναγγελία της επικείμενης περαίωσης με ανακούφιση μάλλον παρά με διαμαρτυρίες για ένα ακόμη φορομπηχτικό τέχνασμα. Υπήρξαν βέβαια και οι εξαιρέσεις, όπως ο Β. Χιώτης στο ΒΗΜΑ. Ωστόσο, οι περισσότεροι είδαν το άγγελμα αυτό περίπου ως σωτηρία από τον ‘μπαμπούλα’ του ΣΔΟΕ. Έστω κι αν βαφτίζεται ‘εθελοντική’, η περαίωση δεν παύει να αποτελεί ένα εκβιαστικό τέχνασμα, αφού ακούσαμε από επίσημα χείλη πως όσοι δεν την επιλέξουν «να είναι βέβαιοι ότι θα ελεγχθούν οπωσδήποτε». Σε μια εποχή που το κράτος κυνηγάει τα λεφτά όπου μπορεί (χωρίς δυσανάλογο πολιτικό κόστος), ποτέ δεν είναι κανείς σίγουρος ότι τα βιβλία και τα χαρτιά του θα βρεθούν εντάξει. Κάπως έτσι δεν ενεργεί και η μαφία; Πλήρωνε ‘προστασία’ για να έχεις το κεφάλι σου ήσυχο. Όπως στον Μεσαίωνα ο Πάπας είχε επινοήσει τα συγχωροχάρτια ως επικερδές εργαλείο για να αγοράζουν οι περιδεείς πιστοί την ψυχική τους ηρεμία, έτσι και το ελληνικό δημόσιο, αντί να ανασκαλεύει σκελετούς ανελέγκτων υποθέσεων στα ντουλάπια του καθενός από τους πολίτες, ζητάει το απλούστερο: δώστε μερικά χιλιάρικα και κάψτε τα βιβλία σας. Κι ούτε γάτα ούτε ζημιά.

Εκεί και εδώ

Ο Κυπριακής καταγωγής τραγουδιστής ροκ Τζωρτζ Μάικλ καταδικάσθηκε πρόσφατα σε οκτώ εβδομάδες φυλάκιση (από τις οποίες τις τέσσερεις θα τις περάσει στη ‘στενή’), 1250 λίρες πρόστιμο και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για πέντε χρόνια, διότι έρριξε το αυτοκίνητό του σ’ ένα κατάστημα ενώ οδηγούσε υπό την επήρεια κάνναβης. Όπως μας λέει η Guardian, δεν ήταν η πρώτη φορά που συνελήφθη να οδηγεί σε παρόμοια κατάσταση. Και παλαιότερα είχε χάσει την άδειά του για δύο χρόνια, κι έτσι τώρα θεωρήθηκε υπότροπος. Αυτά στην Αγγλία, όπου η οδική ασφάλεια έχει πολύ μεγάλη σημασία (για δοκιμάστε να βγάλετε δίπλωμα οδήγησης εκεί...). Όταν μέλη της κυβέρνησης ή ακόμη και της βασιλικής οικογένειας μπορεί να στερηθούν την άδεια οδήγησης μετά από κλήση του κάθε απλού αστυφύλακα, ποια μπορεί να είναι η τύχη ενός υπότροπου τραγουδιστή ροκ; Ακριβώς όπως και στην Ελλάδα.

Νέα αγροτικά προϊόντα

Συνωστισμός έχει δημιουργηθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες από αγρότες που υποβάλλουν αιτήσεις για να εγκαταστήσουν στα χωράφια τους φωτοβολταϊκά συστήματα. Φαίνεται ότι το ‘ρεύμα’ είναι το φρούτο, η σοδειά, η καλλιέργεια του μέλλοντος. Δεν κινδυνεύει από ζιζάνια, ακρίδες, πλημμύρες και άλλες θεομηνίες, δεν θέλει ποτίσματα, ραντίσματα, οργώματα, τρύγους κι αλώνια, δεν το τρώνε οι κατσίκες και δεν το βόσκουν οι αγελάδες. Με τέτοια προσφορά αναμένεται ότι προσεχώς θα αγοράζουμε ηλεκτρική ενέργεια με πιστοποιημένη ονομασία προέλευσης: πάρτε ρεύμα Υμηττού (όπως το μέλι), με άρωμα θυμάρι. Μπορεί κάποτε να συσκευάζεται: προτιμάτε τις μπαταρίες Νευροκοπίου (όπως και τις πατάτες), ή τους επαναφορτιζόμενους συσσωρευτές με ιόντα ελάτης (αντί για το λίθιο). Το μέλλον είναι λαμπρό για την ενέργεια. Δεν απομένει παρά να αρχίσουμε και να ‘τρεφόμαστε’ μ’ αυτήν, βάζοντας τα δάχτυλά μας σε ειδικές πρίζες. Σαν τον Ήτα-Βήτα.

Η ψευδαίσθηση της παντόφλας

Γιατί όλες (σχεδόν) οι γυναίκες και πολλοί άνδρες επιμένουν να βγάζουν τα παπούτσια ή τις παντόφλες τους προκειμένου να ανεβούν στη ζυγαριά; Φαίνεται ότι λειτουργεί κι εδώ η λογική της μετάθεσης των ευθυνών ("ο όφις με ηπάτησεν") ή του αποδιοπομπαίου τράγου: οι άτιμες οι παντόφλες φταίνε για το παραπανίσιο βάρος, κι όχι εκείνα τα λαχταριστά κοψίδια με τη μαγιονέζα ή τα διπλά ρεβανί με σαντιγύ και παγωτό. Και σιρόπι βύσσινο από πάνω.

Η πρόκληση ως στοίχημα

Προσφιλής όρος των πολιτικών και των δημοσιογράφων τα τελευταία χρόνια το 'στοίχημα': πάντα ως χώρα κάποιο ‘στοίχημα’ πρέπει να κερδίσουμε (ανάπτυξη, μείωση χρέους, πάταξη φοροδιαφυγής, περιστολή δαπανών, εξυγίανση της δημόσιας διοίκησης, του ΟΣΕ κτλ). Όμως οι έννοιες διαστρεβλώνονται από τη γλώσσα με την οποία περιγράφονται, όπως πολύ εύγλωττα περιέγραψε ο Orwell. Το ‘στοίχημα’ χρησιμοποιείται αντί του ορθού όρου ‘πρόκληση’ (challenge στα αγγλικά), και η διαφορά δεν είναι άνευ σημασίας. Η πρόκληση είναι άθλημα που οφείλουμε να το αποδεχθούμε και να επιδοθούμε σ’ αυτό, με προσπάθεια, πρωτοβουλία και αυτενέργεια. Το στοίχημα είναι ουσιαστικά ένα τυχερό παιχνίδι, όπως το τζόκερ ή το λαχείο: απλώς πρέπει να καταβάλουμε κάποιο τίμημα, να επιστρατεύσουμε ίσως και λίγη πονηριά ή καπατσοσύνη, και να περιμένουμε «αν θα μας κάτσει», κατά τη διαφήμιση. Ωστόσο, η εμπειρία από τέτοια παίγνια διδάσκει ότι πολλοί πληρώνουν για να παίξουν, αλλά πολύ λίγοι κερδίζουν. Μήπως ήρθε η ώρα να αλλάξουμε ορολογία και να αλλάξουμε έτσι και την ‘τύχη’ μας;

[Δημοσιεύθηκε στο ΒΗΜΑ 23/9/2010]

‘Βοήθει μου τη απιστία’

Ένας σεβάσμιος πνευματικός μας έλεγε κάποτε μια δύσκολη κουβέντα: «Μακάριος ο άνθρωπος εκείνος που ο Θεός του χαλάει τα σχέδια». Όλοι βέβαια λέμε (πολύ εύκολα όταν πρόκειται για άλλους) ότι «κάθε εμπόδιο είναι για καλό», και διαβάζουμε και παραθέτουμε ‘διηγήσεις πάνυ ωφέλιμες’ που αποδεικνύουν του λόγου το ασφαλές. Όταν όμως ο Θεός βάζει εμάς στο στόχαστρο; Ελπίζω κάποια μέρα να μας δώσει ‘εξηγήσεις’ για τα σχέδια που ανέτρεψε, για το δύσκολο ιατρικό πρόβλημα που έρριξε στην ευθύνη μας παραμονή Σαββατοκύριακου ώστε να μη μας αφήσει σε ησυχία, για το ότι δεν μας επέτρεψε να φύγουμε από την πόλη όπως μελετούσαμε. Αν κανείς θεωρεί την σκέψη αυτή ‘βέβηλον έπος’, ας δεχθεί ότι μέχρι εκεί φτάνει η πίστη του γράφοντος, κι ας δείξει κατανόηση.

Υ.Γ. Η 'εξήγηση' που απαιτούσα δεν άργησε να μου δοθεί. Φαίνεται ότι αυτό που χρειάζεται είναι να έχουμε ανοιχτά τα μάτια και χαμηλά το κεφάλι. Και την ευχαριστία στην καρδιά και στη γλώσσα μας.

Κρίση και υγεία

«Μου ήρθε η εφορία, να πληρώσω τέσσερα χιλιάρικα, κι άλλα 800 ευρώ για το σπίτι. Μου έκοψαν τα επιδόματα και το δώρο. Εκείνα έβαζα στην άκρη και πλήρωνα τους φόρους κάθε χρόνο. Πώς να μην ανέβει η πίεσή μου;»

Η ογδοντάχρονη (και κάτι) γυναίκα δεν έχει φτάσει ακόμη στο τυπικό όριο της φτώχιας, αλλά η αξιοπρέπειά της βρίσκεται στο όριο των δακρύων. Δεν επιδιώκει να υποκλέψει ελεημοσύνη ή χαριστική μεταχείριση. Κοντά στα προβλήματα υγείας (που μετά τα ογδόντα δεν λιγοστεύουν) μου αποθέτει και τις οικονομικές της έγνοιες. Επικαλούμαι την μακροχρόνια γνωριμία μας για να μετατρέψω την ιατρική επίσκεψη σε κοινωνική. «Γιατρέ, θα ντρέπομαι και να σε πάρω στο τηλέφωνο», διαμαρτύρεται εκείνη, αλλά τελικά κάμπτεται όταν της υπόσχομαι ότι την άλλη φορά θα με πληρώσει. Την αποχαιρετώ με τη σκέψη ότι με τα απανωτά ‘μέτρα’ και το όλο οικονομικό κλίμα που ακούμε και βλέπουμε γύρω μας τέτοια παράπονα, ομολογημένα ή κρυφά, θα γίνονται όλο και συχνότερα. Μια πρόκληση για να αλλάξουμε ουσιαστικά τον τρόπο που θεωρούμε, ασκούμε και θεσμοθετούμε τη φροντίδα υγείας.

Προσωπολατρία

Κοιτάζοντας στη στήλη ‘Σαν σήμερα’ σε πρωινή εφημερίδα βλέπω ότι πριν 34 χρόνια πέθανε ο Μάο Τσετούνγκ. Ίσως το μεγαλύτερο (σε αριθμητικά μεγέθη) ιδεολογικό πυροτέχνημα του 20ού αιώνα ήταν ο μαοϊσμός. Το ‘κόκκινο βιβλιαράκι’ με τις σκέψεις του Μάο έγινε ευαγγέλιο και προσευχητάρι για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, με το καλό ή με το ζόρι. Η δια της βίας ‘θεοποίηση’ του ηγέτη σήμανε την εξαθλίωση εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρωπίνων προσώπων εν ονόματι μιας αρχικής ιδεολογίας που γρήγορα καταπατήθηκε βάναυσα και ξεπέρασε σε σκληρότητα την φεουδαρχία που διαδέχθηκε στην αχανή Κίνα. Όποιος θέλει να πάρει μια ιδέα από πρώτο χέρι για την ιστορική αλλά κυρίως την ανθρώπινη διάσταση της τραγικής διαδρομής της Κίνας και του λαού της στον 20ό αιώνα, μπορεί να διαβάσει το βραβευμένο βιβλίο της Γιουνγκ Τσανγκ ‘Άγριοι Κύκνοι’ (εκδόσεις Εστία). Ένα πραγματικό μνημείο ιστορίας.

Και επί τη ευκαιρία, ας μη ξεχνούμε ότι η προσωπολατρία δεν είναι αποκλειστικό φαινόμενο των αυταρχικών καθεστώτων: ελλοχεύει συχνά, και με πιο ύπουλη μορφή, και στα δημοκρατικά πολιτεύματα. Δεν χρειάζεται να τρέξουμε και πολύ μακριά.

Ο άλλος μάγειρος

Και ποιος δεν ξέρει τον Ηλία Μαμαλάκη; Ποιος Έλληνας δεν ένιωσε να του τρέχουν τα σάλια βλέποντας τα γαστρονομικά του κατορθώματα σε ποικίλες γωνιές της Ελλάδας και ανά τον κόσμο, διανθισμένα με το ιδιαίτερο ύφος και το χιούμορ του; Ποιος δεν ζήλεψε λίγο είτε την τέχνη του στην κουζίνα είτε τις ευκαιρίες για ταξίδια και γευσιγνωσίες εδώ κι εκεί; Ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα τον πολύ γνωστό μας Ηλία μας δίνει ο ίδιος, μέσα από ένα πρόσφατο κείμενό του [Η Θρέψη]. Δεν θα αποκαλύψω τίποτε, αλλά σας προτρέπω να τον γνωρίσετε κι εσείς, και μετά ελάτε να καταθέσετε τη γνώμη σας, και να σας πω και τη δική μου.

Και μετά τον ανασχηματισμό

[Σκίτσο του Α. Πετρουλάκη, Καθημερινή 8/9/2010]

Διαβάζω στο κύριο άρθρο καθημερινής εφημερίδας την ολιγόλογη πλην διθυραμβική αναγγελία του νέου κυβερνητικού σχήματος. Η φρασεολογία θυμίζει κάπως τις παρουσιάσεις νέων μοντέλων αυτοκινήτων απο τον ειδικό τύπο. Μιλάνε για δυναμικές γραμμές, για φώτα που τονίζουν τον επιθετικό χαρακτήρα του οχήματος, για νεύρα στην πλευρική σχεδίαση, για την περιπέτεια που ξαναρχίζει με το νέο ‘τουτού’. Μπορεί να είναι κι έτσι, αλλά τελικά το ‘φαίνεσθαι’ ικανοποιεί αποκλειστικά την αισθητική μας αντίληψη (και είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να μας δελεάσει να βάλουμε το χέρι στην τσέπη). Η ουσία όμως; Αν δεν οδηγήσει κανείς το όχημα για μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα και υπό διάφορες συνθήκες, δύσκολο να βγάλει συμπέρασμα από την εμφάνιση και μόνο.

Όπως μας λένε κατά κόρον τα Μέσα, ο ανασχηματισμός είναι στην αποκλειστική διακριτική ευχέρεια του εκάστοτε πρωθυπουργού. Το ίδιο και οι αναδιαρθρώσεις των υπουργείων (κάτι σαν το μοίρασμα της τράπουλας). Φυσικά δεν αποκλείεται να χρειάζονται κάποτε μετακινήσεις αρμοδιοτήτων ή άλλες διοικητικές αλλαγές. Ωστόσο, δυσκολεύομαι να δεχθώ ότι το μείζον πρόβλημα στην απόδοση μιας κυβέρνησης που δεν έκλεισε ακόμη χρόνο στην εξουσία έγκειται στο αν η ενέργεια ή η ναυτιλία ή όποιος άλλος τομέας έχει ή δεν έχει δικό του υπουργείο ή υπάγεται σε κάποιο άλλο. Όπως δυσκολεύομαι λογικά να καταλάβω πώς ένας άνθρωπος μπορεί σήμερα να είναι υπεύθυνος π.χ. υγείας και αύριο εξωτερικής πολιτικής ή ό,τι άλλο. Φαντάζομαι ότι αυτό έχει να κάνει με το πώς βλέπεις το παιχνίδι της διακυβέρνησης. Έτσι, στο σκάκι χρειάζεσαι ‘κομμάτια’ με συγκεκριμένες ικανότητες (βασίλισσες, πύργους, αξιωματικούς, άλογα), ενώ στο πόκερ καλό είναι βέβαια να έχεις μερικούς άσσους, αλλά μπορείς να βολευτείς και με τους ‘μπαλαντέρ’. Αξίζει να διαβάσει κανείς το σχετικό σχόλιο του Π. Μπουκάλα (Καθημερινή 8/9/2010): πώς γίνεται να θεωρείται αναβάθμιση να σε παίρνουν από ένα υπουργείο και να σε βάζουν σε άλλο; Αν είσαι πετυχημένος, θα πρέπει να συνεχίσεις την καλή δουλειά που άρχισες, αν απέτυχες, θα πρέπει να πας στο σπίτι σου μετ’ επαίνων και όχι σε άλλο υπουργείο.

Και κάτι ακόμη (που το έχουμε ξανασχολιάσει). Έχει ποτέ ερευνηθεί τί οικονομικό κόστος έχει (σε αλλαγές υποδομής, σε πινακίδες, χαρτικά, σφραγίδες, τηλέφωνα, fax, ιστοσελίδες, αυτοκίνητα κ.τ.λ.) κάθε μετονομασία υπουργείου; Σε εποχή περιστολής των δημοσίων δαπανών νομίζω ότι μια τέτοια κοστολόγηση θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Θεός και επιστήμη

Στο τελευταίο του βιβλίο (‘The Grand Design’) που κυκλοφορεί προσεχώς ο γνωστός αστροφυσικός Stephen Hawking καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η επιστήμη αποκλείει την ύπαρξη Θεού και ότι δεν είναι απαραίτητο να επικαλεσθούμε κάποια θεότητα που έθεσε σε κίνηση το σύμπαν. Με όλο τον θαυμασμό που μπορεί να έχει κανείς για την εγνωσμένη επιστημονική ιδιοφυΐα κάποιου, ούτε η ιδιοφυΐα ούτε το επιστημονικό κύρος μπορούν να αποδείξουν την ύπαρξη ή μη του Θεού. Τον δέχεσαι ή δεν τον δέχεσαι, αυτό είναι όλο. Τις απόψεις του Hawking σχολίασε ο αρχιραβίνος της Βρετανίας Λόρδος Sacks [Guardian 2/9/2010], λέγοντας ότι «η αμοιβαία αντιπαλότητα επιστήμης και θρησκείας είναι μια από τις κατάρες της εποχής μας. Η σοφία (είπε) είναι κάτι παραπάνω από επιστήμη. Η επιστήμη δεν μας λέει γιατί υπάρχουμε ή για το πώς πρέπει να ζούμε». Προσγειωμένες απόψεις, νομίζω.

Θεομηνίες και ανθρωποθυσίες

Ο λόγος για το πολύπαθο Πακιστάν, που εμφανίζεται εσχάτως στα δελτία ειδήσεων με δυο αφορμές. Από τη μια οι πρόσφατες καταστροφικές πλημμύρες, με χιλιάδες νεκρούς και εκατομμύρια άστεγους που απειλούνται από λιμό και λοιμό, σε κλίμακα που δεν είχε αντιμετωπίσει μέχρι τώρα ο κόσμος. Από την άλλη, οι τυφλές βομβιστικές επιθέσεις με θρησκευτικά (υποτίθεται) κίνητρα και με δεκάδες νεκρούς και τραυματίες. Πώς μπορεί κανείς να συμβιβάσει τις καταστάσεις αυτές, στην ίδια χώρα; Δυο όψεις της ίδιας δραματικής πτώσης που βιώνει ‘το μέγα τραύμα ο άνθρωπος’.

Ο σπόρος, το δέντρο, ο καρπός

Ο Μάνος είναι 18 ετών και βήχει εδώ και μερικούς μήνες. Τα τελευταία χρόνια ‘ψιλοκαπνίζει’, κατά τη δική του έκφραση. Δεν ρωτάω πόσα--δεν έχει νόημα. Του θυμίζω ότι ο παππούς κι η γιαγιά του πέθαναν στα χέρια μου, από αναπνευστική ανεπάρκεια. Βαρείς καπνιστές και οι δυο τους. Όπως και η υπόλοιπη οικογένεια, δυστυχώς.
Η Βίκυ είναι 40 ετών. Εδώ και τρία χρόνια κάνει συχνές βρογχίτιδες, που κάθε φορά είναι χειρότερες. «Νιώθω ηλίθια που πηγαίνω στο γιατρό», ομολογεί. Καπνίζει 30 τη μέρα εδώ και 22 χρόνια.
Ο Γιάννης δεν έκλεισε ακόμη τα εξήντα. Μόλις βγήκε στη σύνταξη. Πρόσφατα παρουσίασε ένα βήχα. Έχει μια μάζα 9 εκατοστών στον πνεύμονα, με πλήρη συνοδεία λεμφαδένων. Ανεγχείρητη κατάσταση. Το μόνο που μπορούμε να επιδιώξουμε είναι μια παράταση, μερικούς μήνες ζωής. «Μα, γιατρέ, δεν υπήρχε πέρυσι!», ενίσταται. Πώς να δεχθεί ότι ο σπόρος έπεσε όταν ξεκίνησε να καπνίζει, στην ηλικία του Μάνου;
Τα ονόματα είναι συμβατικά, οι άρρωστοι όμως είναι πραγματικοί. Όχι απρόσωπα στατιστικά νούμερα, αλλά άνθρωποι ζωντανοί που εμφανίστηκαν με τα προβλήματά τους στον ίδιο γιατρό την ίδια μέρα. Τρεις εξελικτικές φάσεις της ίδιας πορείας: δοκιμή, εθισμός, εξάρτηση, χρόνια νόσος, ανίατη κατάσταση.
Μόνη ελπίδα να ανακόψουμε την εξέλιξη είναι να προλάβουμε τους καπνιστές στην ηλικία του Μάνου, αποτρέποντάς τους ν’ αρχίσουν, ακόμη και με νομικά μέτρα. Αν αυτό αποτελεί ‘εγχείρημα ελέγχου συνειδήσεων’, σύμφωνα με τον κ. Μ. Πιτσιλίδη (Καθημερινή 31/8/2010), τότε είναι κρίμα που ο συγκεκριμένος κύριος διευθύνει περιοδικό εκλαϊκευμένης ιατρικής, καθώς προσφέρει τελείως αρνητική υπηρεσία στους αναγνώστες του.

[Απεστάλη στην Καθημερινή]

Ανασχηματισμός

[Σκίτσο του Ηλ. Μακρή, Καθημερινή 29/8/10]

Όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, σαράντα μέρες κοσκινίζει. Προκειμένου να πάρουμε κάποια επώδυνη απόφαση και να τρέχουμε και να μη φτάνουμε, ας κουνήσουμε λίγο το κόσκινο. Δεν χρειάζεται να το κάνουμε εμείς οι πολιτικοί, μπορούν να το κάνουν οι δημοσιογράφοι, το ίδιο είναι: όσο το ‘κόσκινο’ βρίσκεται σε κίνηση, δεν επιτρέπονται άλλες ενέργειες (όπως στη ρουλέτα). Όλο και κάτι θα αλλάξει, όλο και κάτι θα βγει στην επιφάνεια που μπορεί να μας βγει και σε καλό. Και το ακόμη πιο σημαντικό: όλοι θα ασχολούνται με το κινούμενο κόσκινο, θα το περιγράφουν, θα πιθανολογούν το τελικό αποτέλεσμα, θα το σχολιάζουν εκτενώς όταν θα έρθει. Και κανείς (ελπίζουμε) δεν θα κάνει ανεπίτρεπτες συγκρίσεις με την περυσινή προεκλογική περίοδο, τότε που «υπήρχαν λεφτά» και που οι «δεσμεύσεις για μη επιβολή νέων φόρων» ήταν τόσο στέρεες όσο και οι πλαστικές χειροπέδες από τις οποίες τόσο εύκολα απαλλάσσονται κάθε τόσο οι κρατούμενοι. Κρίμα που οι δικές μας χειροπέδες δεν πρόκειται να βγουν με την ίδια άνεση.

Άλλος για το εκατομμύριο!

Κάθε τόσο παίρνω ένα ηλεκτρονικό μήνυμα από κάποιον--υποτίθεται--διεθνή ή άλλο μεγάλο οικονομικό φορέα (π.χ. UK National Lottery, Πρόγραμμα Καταπολέμησης της Φτώχιας του ΟΗΕ) ή από τη Microsoft ή από κάποιον--δήθεν--έκπτωτο μονάρχη ή ξεπεσμένο αξιωματούχο μιας άγνωστης χώρας στην Αφρική ή την Ασία, που μου αναγγέλλει ότι έχει στη διάθεσή μου πάμπολλα εκατομμύρια σε ποικίλα νομίσματα και με συγχαίρει που είμαι ο νικητής στη λοταρία ή την κλήρωση ή ό,τι άλλο. Τόση συσσωρευμένη τύχη δεν την είχα ονειρευτεί ποτέ. Μόνο μέσα στον Αύγουστο τα ‘κέρδη’ μου ήταν 6.150.000 λίρες Αγγλίας + 980.000 δολλάρια + 300.000 Ευρώ. Κρίμα που δεν είχα καταγράψει και τα παλαιότερα ποσά--ίσως να είχα ήδη εξοφλήσει το δημόσιο χρέος και το έλλειμμα της Ελλάδας. Με ‘κατοχικά’ χρήματα.

Από τη μια βέβαια διασκεδάζω με τη σκέψη πόσο αφελής μπορεί να είναι κανείς αν νομίζει ότι πιστεύουμε τα όσα μας υπόσχεται και ότι θα του στείλουμε όλα τα προσωπικά μας στοιχεία για να μη χάσουμε τα... εκατομμύρια. Αυτό το παιχνίδι είναι πολύ παλιό: κάποτε παιζόταν με το συμβατικό ταχυδρομείο, και στην Αγγλία είχα λάβει παρόμοια γράμματα Αφρικανικής (υποτίθεται) προέλευσης, που με καλούσαν να βοηθήσω στην εξαγωγή της περιουσίας του στρατηγού Τάδε ή του πρίγκιπα Δείνα από τη χώρα, με το αζημίωτο βέβαια. Από την άλλη όμως συλλογιέμαι ότι τελικά σε κάθε εποχή δεν είναι καθόλου δύσκολο να βρεθούν εύπιστοι άνθρωποι που θα καταπιούν ακέραιο το δόλωμα μαζί με το αγκίστρι. Επικερδές σπορ το... ψάρεμα.

Το ξεγέλασμα του Χάρου

Μια ζωή ξεγελούσε τον θάνατο ο κυρ-Βασίλης (έχω ξαναγράψει γι‘ αυτόν). Σαν πυροσβέστης μπήκε και βγήκε πολλές φορές στον προθάλαμό του. Το κορνιζωμένο ‘Αριστείον’ της Ακαδημίας Αθηνών (για διάσωση ανθρώπου από φλεγόμενο κτίριο) στον τοίχο της κάμαράς του φωτογράφιζε πιθανώτατα ένα μόνο στιγμιότυπο από πολλά παρόμοια (Κύριος οίδε πόσα, εμείς μόνο να μαντέψουμε μπορούμε), όπου ‘έκλεψε’ ανθρώπους από τα χέρια του Χάρου. Στα δέκα χρόνια της γνωριμίας μας ‘ξεγέλασε’ και με άλλους τρόπους τον θάνατο. Η αναπνοή του ήταν δύσκολη από την αρχή--εξαιτίας της σύμπραξης του καπνού της φωτιάς με τον καπνό του τσιγάρου--αλλά ισορροπούσε τα πράγματα μέχρι ένα σημείο, και κατάφερνε να έρχεται στο ιατρείο για παρακολούθηση και φάρμακα. Πολλές φορές του πρότεινα εισαγωγή για πληρέστερη αντιμετώπιση, αλλά πάντα την αρνιόταν. Όσο πεισματικός ήταν σαν χαρακτήρας, άλλο τόσο τρυφερός ήταν στη φροντίδα της συζύγου του, πιο ανήμπορης από εκείνον από χρόνιο νευρολογικό νόσημα, γι’ αυτό και δεν εγκατέλειπε εύκολα το σπίτι. Στην πορεία της συνεργασίας μας έπεσε κι έσπασε το ισχίο του. Με όλα τα προβλήματά του χειρουργήθηκε, ορθοπόδησε, αλλά δεν ξαναβγήκε από το σπίτι. Δυο πρόσθετα μακροχρόνια προβλήματα: ένας αδρός ιδιοπαθής τρόμος που δυσκόλευε την εφαρμογή του οξυμέτρου στο δάχτυλό του. Και η βαριά κώφωσή του, που έκανε την επικοινωνία μας να μοιάζει με καυγά στη διαπασών. Κάποια στιγμή η σύζυγός του έφυγε από τη ζωή. Αυτό του στοίχισε πραγματικά: ακόμη και στη δύσκολη νευρολογική της κατάσταση ήταν η παρέα και η παρηγοριά του. Παρόλα αυτά συνέχισε να ξεγλιστράει από τα ‘μαρμαρένια αλώνια’. Ακόμη κι ένα επεισόδιο αναπνευστικής ανεπάρκειας που χρειάστηκε διασωλήνωση και μηχανικό αερισμό το ξεπέρασε μέσα σε δυο 24ωρα. Και άντεξε άλλον ενάμισυ χρόνο.
Είδε κι απόειδε ο Χάρος ότι θα τον έπαιρνε, και ‘τον εβίγλισε με χωσιά’, όπως τον Διγενή Ακρίτα. Ο καύσωνας που όλους μας ταλαιπώρησε τον Αύγουστο εξάντλησε και τις τελευταίες εφεδρείες του παλιού πυροσβέστη, που είχε ψηθεί τόσα χρόνια στη λαύρα της φωτιάς. Επί τρεις μέρες έπεσε σε προοδευτικό λήθαργο, χωρίς να τρώει ή να πίνει. Ξέχασε τα φάρμακα που απαιτητικά προσδοκούσε κάθε τόσο από τους γύρω του--ούτως ή άλλως δεν μπορούσαν πια να του δώσουν ζωή. Τον εγκατέλειψε ακόμη και ο τρόμος των χεριών. Τον εξέτασα για τελευταία φορά. Δεν με κατάλαβε. Ήταν τώρα πιο ήρεμος παρά ποτέ. Συζητήσαμε με τους δικούς του την εισαγωγή, και την απορρίψαμε ομόφωνα. Δεν θα την ήθελε ο ίδιος, ίσως και να πέθαινε στο δρόμο. Τον ξαγρυπνήσαμε, οι δικοί του από κοντά, ο γιατρός από το τηλέφωνο.
Μόλις πέρασε η Κοίμηση της Παναγίας, μετέστη προς την άλλη ζωή και ο κυρ-Βασίλης. Το ξεγέλασμα του Χάρου έχει για όλους ημερομηνία λήξης.

Στο παιχνίδι παίζουν δυο

Μου έκανε εντύπωση μια απλή όσο και σοφή απάντηση του Στέλιου Γιαννακόπουλου σε ερώτηση δημοσιογράφου σε χθεσινή τηλεοπτική εκπομπή. Η ερώτηση: «Γιατί δεν νίκησε ο Ολυμπιακός στο Καυταντζόγλειο;» Η απάντηση: «Διότι έπαιξε μπάλα κι ο Ηρακλής». Τόσο δύσκολο είναι στις βαθυστόχαστες αναλύσεις των ποδοσφαιρικών αγώνων να αρχίζουμε με το δεδομένο ότι σε κάθε ματς παίζουν δυο ομάδες, και ότι από εκεί και πέρα όλα είναι δυνατά; Δεν φταίει υποχρεωτικά ‘κάποιος’ αν ο αντίπαλος παίξει καλύτερα και επιτύχει αυτό που θα θέλαμε για τη δική μας ομάδα.

Χωρίς σχόλια

Εις άτοπον απαγωγή

Για να θυμηθούμε τα μαθηματικά που μαθαίναμε κάποτε στο δημόσιο Γυμνάσιο, πολλές φορές για να αποδείξουμε ένα θεώρημα αρχίζαμε κάνοντας την υπόθεση ότι αυτό δεν ισχύει. Αν στη συνέχεια με σειρά λογικών και μαθηματικά επιτρεπτών πράξεων και υπολογισμών φθάναμε σε ένα παράλογο συμπέρασμα (π.χ. ότι α= 2α), τότε λέγαμε ότι οδηγηθήκαμε ‘εις άτοπον’, δηλαδή σε λάθος. Επειδή στο άτοπο είχαμε καταλήξει διότι αρχίσαμε δεχόμενοι το αντίθετο του υπό εξέταση θεωρήματος, συμπεραίναμε ότι το θεώρημα ήταν σωστό.

Ο Χρ. Γιανναράς (Απολογισμός «εκδημοκρατισμού», Καθημερινή 27/8/2010) κάνει έναν πολύ λιτό και περιεκτικό απολογισμό των βημάτων αποδόμησης της παιδείας, τόσο στο χώρο των διδασκομένων όσο και των διδασκόντων, από το 1974 μέχρι σήμερα. Τα αποτελέσματα είναι ορατά σε όλους δια γυμνού οφθαλμού. Με δεδομένη την κατάντια του πράγματος, όπως και πρόσφατα αναδείχθηκε, λογικό δεν είναι να συμπεράνουμε ότι το αίτημα του δήθεν ‘εκδημοκρατισμού’ από το οποίο ξεκίνησε η όλη διαδικασία ήταν εσφαλμένο, άρα δεν ισχύει;

Ο πρώην Φλωρίνης Αυγουστίνος

Δυο κείμενα ήρθαν στη σκέψη μου καθώς διάβασα την είδηση της σημερινής εκδημίας του ιεράρχη των 104 χρόνων. Ο στίχος από τον Άμωμο: ‘Ελάλουν εν τοις μαρτυρίοις σου εναντίον βασιλέων και ουκ ησχυνόμην’ (το έπραξε πολλές φορές, εναντίον κάθε είδους κοσμικών αρχόντων). Και το ιδιόμελο της ακολουθίας του Μ. Βασιλείου: ‘Πάντων των αγίων ανεμάξω τας αρετάς... Μωϋσέως το πράον, Ηλιού τον ζήλον, Πέτρου την ομολογίαν, Ιωάννου την θεολογίαν’ (δεν νομίζω ότι θα ήταν υπερβολή να το προσάψουμε και στον εκλιπόντα). Αν ήθελε κανείς να τον χαρακτηρίσει με μία λέξη, αυτή θα ήταν: ασυμβίβαστος. Είτε μας αρέσει είτε όχι, τήρησε πιστά αυτά τα οποία εδίδασκε. Έδειξε ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να είναι ‘μόδα’ και να αλλάζει χρώμα και φορέματα κατά βούλησιν (‘ελευθέρα και ζώσα’ την ήθελε). Ποια θα ήταν άραγε η σημερινή εικόνα της χώρας μας αν τα μισά από τα κηρύγματά του έβρισκαν εφαρμογή;

Βασιλικοί γάμοι

Και βέβαια είμαστε δημοκράτες στην Ελλάδα, κι αλίμονο αν κάποιος τολμήσει να το αμφισβητήσει--μαύρη γκιλοτίνα που τον έφαγε! Αφού αποφασίσαμε το 1974 με δημοψήφισμα (ίσως το μόνο έγκυρο που έγινε ποτέ στον τόπο αυτό) ότι θέλαμε αβασίλευτη δημοκρατία και ότι δεν είχαμε πλέον καμία σχέση με δυναστείες (εκτός από την... τηλεοπτική) και με πρόσωπα που λόγω ονόματος και μόνο έπαιρναν την εξουσία στα χέρια τους (άλλο τώρα ότι κάθε κανόνας έχει και τις εξαιρέσεις του). Ωστόσο δεν ήταν λίγοι εκείνοι οι δημοκράτες που έπαθαν ακατάσχετη σιελόρροια με το πρόσφατο βασιλικό συμβάν στις Σπέτσες: δώστου φωτογραφικά ρεπορτάζ, και δώστου ζωντανές συνδέσεις και περιγραφές ενδυμάτων και κομμώσεων και εγκωμιαστικά σχόλια και δεν συμμαζεύεται. Σκέφτομαι ότι τελικά ίσως ήταν ευτυχής από μια μεριά η Μαρία Αντουανέτα: έχασε μεν το κεφάλι της, αλλά τουλάχιστον δεν την έπιασαν στο στόμα (και τον φακό τους) οι γνωστές τηλεκουτσομπόλες.

Εθνική Ημέρα Παιδείας

Θα μπορούσε κάλλιστα να ανακηρυχθεί ως τέτοια η σημερινή, και να λάβει εορταστικό χαρακτήρα, με ανάλογες εκδηλώσεις, για να τιμήσει τις εικόνες που είδαμε και τα δεδομένα που εισπράξαμε για την εγχώρια παιδεία:

• Ένα άθροισμα μαινομένων αδιορίστων ‘εκπαιδευτικών’ να ξεπατώνουν τη σιδερόπορτα της εισόδου του υπουργείου
• Αποτελέσματα πανελληνίων εξετάσεων που εισάγουν φοιτητές σε ΤΕΙ με μέση βαθμολογία κάτω της μονάδας
• Παρά την κατάργηση της βάσης εισαγωγής του 10, ανακοίνωση ότι υπάρχουν 4000 αζήτητες θέσεις σε ‘ανώτατες’ σχολές.
• Μία (ακόμη) υπουργό να εξαγγέλλει μία (ακόμη) μεταρρύθμιση με ορίζοντα 2-3 ετών
• Εξαγγελία για 15.500 προσλήψεις αναπληρωτών εκπαιδευτικών για τα υπάρχοντα κενά (μα τόσο έξω πέφτουμε στους υπολογισμούς και κάνουμε κάθε χρόνο την ίδια κουβέντα;).

Ίσως είναι απαισιόδοξο να βλέπει κανείς μόνο τα αρνητικά και να μην σχολιάζει π.χ. τους αριστούχους, που βέβαια πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν, ανεξάρτητα από το ‘σύστημα’. Όμως το τελευταίο κρίνεται κυρίως από τα ελαττώματά του, και από το γεγονός ότι ούτε (εκ)παιδεύει αυριανούς επιστήμονες και λειτουργούς ούτε (δια)μορφώνει ώριμους και υπεύθυνους πολίτες. Που μεταξύ των άλλων θα ενημερώνονται εγκαίρως για τις ικανότητές τους και θα κατευθύνονται υπεύθυνα προς εργασιακές λύσεις που θα τους εξασφαλίζουν μέλλον καλύτερο από την επ’ αόριστον αναβολή της ενηλικίωσης, ‘λόγω σπουδών’. Και επειδή την ωδή της μεταρρύθμισης την έχουν τραγουδήσει πολλοί μέχρι σήμερα, με τα αποτελέσματα που βλέπουμε, ας σημειώσουμε ότι άδεται καλύτερα στο σκοπό του χορού του Ζαλόγγου: «Έχετε γειά, βρυσούλες...».

Σημείωση: Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να διαβάσουν ένα 'κλασικό' άρθρο του Σαράντου Καργάκου που άπτεται του θέματός μας. Συνιστάται ανεπιφύλακτα.

Συλλογική υποκρισία

Και πάλι σοκ και αποτροπιασμός στην ελληνική κοινή γνώμη για τον βιασμό και τη δολοφονία μικρού κοριτσιού από έναν υπεράνω υποψίας εργατικό οικογενειάρχη. Πόσο υποκριτές μπορούμε να είμαστε αλήθεια; Εδώ και πολλά χρόνια η κοινωνία μας ανέχεται ή μάλλον εξωθεί με κάθε τρόπο (διαφήμιση, μέσα ενημέρωσης, τηλεοπτικούς διαγωνισμούς ‘ταλέντων’ κτλ) να ‘ντύνονται’ τα παιδιά της (και ιδίως τα κορίτσια) από την μικρότερη δυνατή ηλικία, με τρόπο τέτοιο που να μην αφήνουν και πολλά στη φαντασία του θεατή, και να παρουσιάζονται, εκούσια ή ακούσια, ως ‘μεζέδες’ προς κατανάλωση. Εξάλλου, η ‘κατανάλωση’ (= σεξ) προβάλλεται ως μέγα ζητούμενο τόσο στους μικρούς όσο και στους μεγάλους σε ώρες υψηλής τηλεθέασης (π.χ. 2-4 μ.μ.). Υπό τις συνθήκες αυτές, γιατί μας σοκάρει το φαινόμενο κάποιοι να υποκύπτουν στο ‘φούντωμα’ της στιγμής (Κύριος οίδε υπό ποιες συνθήκες), όταν κάναμε ό,τι μπορούσαμε για να οδηγήσουμε προς τα εκεί τα πράγματα;

Το σχόλιο δεν αποτελεί κριτική ούτε του συγκεκριμένου δράστη ούτε του ανήλικου θύματος. Όπως ξανάγραψα σε άλλη περίπτωση, τέτοια γεγονότα θα έπρεπε να αποτελούν αφορμές εθνικού πένθους και απόπειρας για αυτογνωσία και διόρθωση. Αλλά βέβαια κάτι τέτοιο προϋποθέτει μια συλλογική αλλαγή νοοτροπίας, που πολλοί θα έσπευδαν να χαρακτηρίσουν ως πουριτανισμό και σεμνοτυφία. Συνεπώς, καλή όρεξη!

Θεωρίες και υποθέσεις

(Το σκίτσο--άσχετο με το θέμα, αλλά επίκαιρο--του Ηλ. Μακρή από την Καθημερινή 21/8/2010)

Πριν αρκετούς μήνες--ή μήπως είναι ήδη χρόνια;--άκουγα στο ραδιόφωνο ότι οι αστρονόμοι διαφωνούν μεταξύ τους για το πώς πρέπει να ερμηνεύσουν την αλλαγή στο χρώμα του Πλούτωνα και ότι σκέφτονται να τον υποβιβάσουν από πλανήτη σε "νάνο πλανήτη". Εξάλλου, κάθε τόσο ακούμε για ποικίλες διαμάχες επιστημόνων (π.χ. γεωλόγων, ανθρωπολόγων, βιολόγων κ.α.) για υποθέσεις ή θεωρίες πάνω σε πράγματα που πρακτικά δεν θα μπορέσουν ποτέ να αποδείξουν πέραν πάσης αμφιβολίας (π.χ. αν υπάρχουν 10 ή 11 διαστάσεις στο σύμπαν, ή αν η ηλικία της γης είναι 2, 20 ή 200 εκατομμύρια--ή δισεκατομμύρια--χρόνια). Καλή η επιστήμη, καλές και οι θεωρίες. Ωστόσο, ακόμη και αν αποδειχθεί ορθή η μία ή η άλλη υπόθεση, δεν πρόκειται να αλλάξει στο ελάχιστο τη ζωή μας.

Όπως έλεγε ο Σέρλοκ Χολμς στον Δρα Γουώτσον, ομολογώντας την άγνοιά του για το ότι η Γη γυρίζει γύρω από τον Ήλιο: “Τι στην ευχή σημαίνει για μένα; Εσύ λες ότι γυρίζουμε γύρω από τον ήλιο. Αν γυρίζαμε γύρω από το φεγγάρι, αυτό δεν θα έκανε ούτε μια πεντάρα διαφορά σε μένα ή στη δουλειά μου." Με άλλα λόγια, πέρα από το να αναδείξουν (στο πεδίο του τον καθένα) κάποιον ως θεωρητικό επιστήμονα, οι ποικίλες υποθέσεις μπορούν να αφήνουν εμάς τους υπόλοιπους αδιάφορους, χωρίς να χάνουμε τίποτε σπουδαίο.

Παραβολές για την κρίση - 6

Τις 700 συμπληρώνουν αισίως οι αναρτήσεις αυτές. Ως 'επετειακό' και επίκαιρο κείμενο διαλέγω ένα από τα πιο αρχαία μαθήματα πολιτικής οικονομίας, που μάλλον δεν διδάσκεται στους σύγχρονους οικονομολόγους.

Το όνειρο: Μετά από δυο χρόνια είδε ο Φαραώ ένα όνειρο. Του φάνηκε ότι στεκόταν όρθιος κοντά στον ποταμό Νείλο. Και ξαφνικά του φάνηκε ότι από τον ποταμό ανέβαιναν επτά αγελάδες ωραίες στην εμφάνιση και παχιές, που έβοσκαν στο λεπτό και τρυφερό χορτάρι του λιβαδιού δίπλα στον ποταμό. Έπειτα από αυτές, ανέβηκαν από τον ποταμό άλλες επτά αγελάδες άσχημες στην όψη και σκελετωμένες κι έβοσκαν στην όχθη του ποταμού, κοντά στις πρώτες. Οι επτά αυτές άσχημες και αδύνατες αγελάδες κατέφαγαν τις επτά ωραίες και καλοθρεμμένες αγελάδες. Ο Φαραώ, έκπληκτος για το όνειρο αυτό, ξύπνησε. Κοιμήθηκε όμως πάλι και είδε δεύτερο όνειρο. Είδε να φυτρώνουν από το ίδιο στέλεχος επτά γερά, ωραία και μεστωμένα στάχυα. Έπειτα από αυτά φύτρωσαν άλλα επτά στάχυα μαραμένα από τον καυτό άνεμο, ατροφικά και χωρίς κόκκους. Ξαφνικά τα επτά ατροφικά και ανεμοδαρμένα στάχυα κατάπιαν τα καλά και μεστωμένα. Ξύπνησε ταραγμένος ο Φαραώ, αλλά είδε ότι αυτό ήταν όνειρο. Όμως δεν ξανακοιμήθηκε. [Γεν. 41,1-7]

Η ερμηνεία: Είπε τότε ο Ιωσήφ στον Φαραώ: «Τα δύο όνειρα του Φαραώ είναι ένα και το αυτό. Μ’ αυτά έδειξε ο Θεός στον Φαραώ όσα μέλλει να πράξει. Οι επτά καλές αγελάδες σημαίνουν επτά έτη, και τα επτά καλά στάχυα σημαίνουν πάλι επτά έτη. Το διπλό όνειρο του Φαραώ είναι ένα. Οι επτά ισχνές αγελάδες, που βγήκαν μετά από τις παχιές δηλώνουν επτά έτη και τα επτά ατροφικά και ανεμοδαρμένα στάχυα δηλώνουν επτά έτη πείνας... Ο Θεός φανέρωσε στον Φαραώ όσα πρόκειται να κάνει.

Να, έρχονται επτά έτη, κατά τα οποία μεγάλη ευφορία θα απλωθεί σε όλη τη γη της Αιγύπτου. Κατόπιν όμως από αυτά θα έλθουν επτά έτη πείνας. Αυτή θα είναι τόσο μεγάλη, ώστε θα λησμονήσουν οι άνθρωποι την ευφορία που έγινε προηγουμένως σε όλη την Αίγυπτο. Και η πείνα θα ερημώσει τη χώρα. Εξαιτίας δε αυτής της πείνας, που θα ακολουθήσει, θα σβήσει από την μνήμη των ανθρώπων η προηγούμενη ευφορία της χώρας, διότι η πείνα θα είναι πολύ μεγάλη. Η δεύτερη δε επανάληψη του ονείρου σημαίνει ότι είναι αληθινό και βέβαιο αυτό που αποκάλυψε ο Θεός με το όνειρο και ότι σύντομα θα πράξει ο Θεός αυτό που προανήγγειλε.

Τώρα λοιπόν που είναι καιρός, σκέψου και διάλεξε άνθρωπο έξυπνο και συνετό και διόρισέ τον σε όλη τη γη της Αιγύπτου. Συγχρόνως δε ο Φαραώ ας εκλέξει κι ας διορίσει επόπτες στις περιοχές της χώρας, για να κρατούν το ένα πέμπτο απ’ όλα τα προϊόντα της Αιγύπτου κατά τα επτά χρόνια της ευφορίας. Όλα αυτά τα τρόφιμα των επτά ερχομένων ετών της ευφορίας να συγκεντρωθούν σε αποθήκες. Να συγκεντρωθεί το σιτάρι και να τεθεί στην εξουσία και τη διάθεση του Φαραώ. Τα τρόφιμα να αποθηκευθούν με ασφάλεια στις πόλεις. Και θα είναι αυτά φυλαγμένα σε όλη τη χώρα για τα επτά έτη της πείνας που θα απλωθεί στη χώρα της Αιγύπτου. Κι έτσι η χώρα αυτή δεν θα εξολοθρευθεί από την πείνα.» [Γεν. 41,25-36]