'Σύρματα στα λιβάδια'

Χθεσινή είδηση: άρχισαν οι περιπολίες της Πανεπιστημιακής Αστυνομίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Η άλλη όψη του νομίσματος: σκηνικό έντασης έξω από την είσοδο του πανεπιστημίου, με μερικές εκατοντάδες ‘φοιτητές’ (απαραίτητη η αμφιβολία, τουλάχιστον για μια μερίδα των παρόντων) να διαμαρτύρονται για την εφαρμογή του νόμου. Όταν ξαφνικά το ξέφραγο αμπέλι αποκτά φύλακες, έχουμε μια κατάσταση όπως τα ‘Σύρματα στα λιβάδια’ του παλιού Φαρ Ουέστ (για να θυμηθούμε τον Λούκυ Λουκ): οι θιγόμενοι αργόσχολοι εξεγείρονται για την καταπάτηση των ‘δικαιωμάτων’ τους (τα δικαιώματα – χωρίς εισαγωγικά αυτά – των γνησίων φοιτητών που θέλουν να σπουδάσουν ανεμπόδιστοι προφανώς είναι δεύτερης κατηγορίας…). Σημειώνω την αντίδραση της νεολαίας του ΣΥΡΙΖΑ: «Σαν συμμορία μπήκαν στο ΕΚΠΑ για να κάνουν περιπολίες τάχα για την ασφάλεια των φοιτητών». Για τις συμμορίες, τόσο κομματικές όσο και εγκληματικές, που λυμαίνονται επί δεκαετίες τον χώρο, ούτε κουβέντα -- αυτές είναι 'δικές τους'. Για να θυμηθούμε τον Απόστολο Παύλο, «οἱ ἄρχοντες οὐκ εἰσὶ φόβος τῶν ἀγαθῶν ἔργων, ἀλλὰ τῶν κακῶν. Θέλεις δὲ μὴ φοβεῖσθαι τὴν ἐξουσίαν; τὸ ἀγαθὸν ποίει, καὶ ἕξεις ἔπαινον ἐξ αὐτῆς» [Ρωμ. 13:3]. Πολύ ψιλά γράμματα βέβαια για τους απαιδεύτους.

Υστερόγραφο: Άκουσα στο ραδιόφωνο της ΕΡΤ από τον Χρ. Μιχαηλίδη την ακόλουθη εύστοχη φράση: ‘Τα ελληνικά πανεπιστήμια είναι τα Ζωνιανά της μεταπολίτευσης’, ένας χώρος όπου δεν μπορεί να επιβληθεί κανένας νόμος, δήθεν στο όνομα της ‘ελεύθερης διακίνησης των ιδεών’. Να και κάτι που δεν ήξερα, ότι οι εκρηκτικές ύλες και τα ναρκωτικά ανήκουν στις ιδέες. Ασφαλώς ο αρχαίος Πλάτων θα είχε να μάθει πολλά, όχι για τον κόσμο αλλά για τον υπόκοσμο των ιδεών… 

Μικρά επίκαιρα

·         Ακούσαμε κατά κόρον αυτές τις μέρες ότι η συνεδρίαση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής για την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και τις υποκλοπές θα γινόταν κεκλεισμένων των θυρών λόγω της ευαισθησίας του θέματος. Ωστόσο, όλα τα δελτία ειδήσεων και οι ενημερωτικές ιστοσελίδες έσπευσαν να μας πληροφορήσουν για το τι φέρεται να είπε ο Α ή ο Β και σε ποια ερωτήματα αρνήθηκε να δώσει καταφατική ή αρνητική απάντηση. Κατόπιν τούτου μπορούμε να έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη στην εχεμύθεια των μελών της επιτροπής, αλλά και των δημοσιογράφων, για οποιοδήποτε θέμα. Το ομηρικό ‘ἕρκος ὀδόντων’ τους είναι παντελώς άγνωστο.

·         Η αρθρογράφος της Καθημερινής Τάνια Γεωργιοπούλου σε πρόσφατο κείμενό της ασχολείται με το εύλογο ερώτημα: «Γιατί ο δημόσιος πολιτικός ‘διά-λογος’ είναι στην πραγματικότητα ένας αδιάκοπος καβγάς με κάθε αφορμή;», στο οποίο δίνει την άμεση απάντηση: «Μα γιατί το να τσακωθείς είναι πολύ πιο εύκολο από το να συνεννοηθείς». Έχουμε καταπιαστεί πολλές φορές με το θέμα, και το άρθρο της διεξέρχεται πολύ εύστοχα τα αίτια και την ψυχολογία του φαινομένου. Αντιγράφω την τελευταία της παράγραφο: «Ο καβγάς προσφέρει εκτόνωση και το απολαυστικό αίσθημα της νίκης – του τα είπα από την καλή, τον στρίμωξα, έχασε τα λόγια του, λέμε επιχαίροντας – βραχυπρόθεσμα. Δεν συνεισφέρει όμως τίποτα θετικό για την επόμενη μέρα. Όσο εμείς είμαστε απασχολημένοι να βρίζουμε ο ένας τον άλλο ο κόσμος αλλάζει χωρίς να συμμετέχουμε ουσιαστικά». Και όχι μόνο αυτό, αλλά μας έχουν πάρει σβάρνα οι εξελίξεις, με απρόβλεπτες και συνήθως οδυνηρές συνέπειες.

·         Συναντούμε κάθε τόσο στα Μέσα τη φράση ‘υφυπουργός στον Πρωθυπουργό’ (όπως πρόσφατα για τον Γ. Μπρατάκο), που αντικατέστησε το αρχαιοπρεπές ‘παρά τω Πρωθυπουργώ’ που γνωρίζαμε παλαιόθεν. Δυστυχώς η μεταγραφή αυτή στη νεοελληνική είναι τελείως ‘φάουλ’. Εκείνο το ‘στον’ τι ακριβώς σημαίνει; Είναι υφυπουργός του Πρωθυπουργού; Πηγαίνει κάθε τόσο στον Πρωθυπουργό; Η διατήρηση της δοτικής σε μια στερεότυπη φράση δεν είναι ούτε ακατανόητη ούτε ανόητη. Άλλωστε χρησιμοποιούμε καθημερινά την πτώση αυτή σε εκφράσεις όπως ‘παρ’ Αρείω Πάγω’, ‘λόγω τιμής’, ‘εν ψυχρώ’, ‘εν βρασμώ ψυχής’ ή ‘δόξα τω Θεώ’ χωρίς να ψάχνουμε για υποκατάστατα.

Υποζύγια

Τα ταπεινά γαϊδουράκια είδαν αυτές τις μέρες το φως της επικαιρότητος. Με αφορμή την βάναυση συμπεριφορά του αντιδημάρχου της Ζίτσας προς το δικό του ζωντανό, η συνηγορία για τα συμπαθή τετράποδα πέρασε ευλόγως στην πρώτη γραμμή. Ωστόσο, γιατί παραξενευόμαστε; Όταν η κάθε είδους βία, όπως έχουμε ξαναγράψει εδώ, έχει γίνει μέρος του τακτικού μας διαιτολογίου, θα γλίτωναν τα τετράποδα;  

     Τα γαϊδουράκια είναι ιδιαίτερα συμπαθή ζώα. Η υπομονή τους είναι παροιμιώδης – αν και έχω χρόνια ν’ ακούσω τις φράσεις ‘γαϊδουρινή υπομονή’ και ‘σκάζεις γάιδαρο!’, ίσως γιατί ως είδος όλο και σπανίζουν. Η χρήση του ονόματός τους συνήθως είναι περιφρονητική μέχρι και υβριστική. Κανείς μας δεν δέχεται αδιαμαρτύρητα να τον αποκαλέσουν ‘γάιδαρο’ ή να χαρακτηρίσουν μια πράξη του ως ‘γαϊδουριά’, ενώ η χαρακτηριστική κραυγή τους προκαλεί γέλωτα. Ακόμη, έχουν τιμητική θέση και στην Αγία Γραφή. Ο Κύριος γαϊδουράκι επέλεξε για να εισέλθει θριαμβευτικά στην Ιερουσαλήμ προ του Πάθους του, ενώ από την Παλαιά Διαθήκη είναι γνωστή η όνος του Βαλαάμ, που απέκτησε φωνή για να «κωλύσει τὴν τοῦ προφήτου παραφρονίαν» [Α΄ Πέτρ. 2:16], και ο Ιώβ είχε ολόκληρο κοπάδι από «θηλείας όνους».

     Το αφιέρωμα όμως αυτό έχει και προσωπικές αναμνήσεις. Τα παιδικά μου καλοκαίρια στη Ραψάνη συνδέονται, εκτός από τα προσφιλή και προαπελθόντα πρόσωπα, και με τη Μαρίτσα, την ‘θήλειαν όνον’ του Παναγιώτη. Ο Παναγιώτης πρόσεχε πρώτα τη Μαρίτσα και μετά τον εαυτό του. Όλο το καλοκαίρι ανηφόριζε καθημερινά δυο και τρεις ώρες στο βουνό πεζός για τα ξύλα του χειμώνα: η Μαρίτσα βάδιζε πίσω του χωρίς αναβάτη, για να είναι ξεκούραστη για τον κατάφορτο δρόμο της επιστροφής. Γυρίζοντας το βράδυ κατάκοπος, πρώτα ξεφόρτωνε και τάιζε τη Μαρίτσα και μετά πλενόταν και ξεκουραζόταν ο ίδιος. Εμένα με ανέβαζε στο σαμάρι όταν πηγαίναμε στο αμπέλι – ήμουν κάτω από τα δέκα τότε, και τα κιλά μου δεν ήταν και πολύ περισσότερα! Επιστρέφοντας το φθινόπωρο στο σχολείο είχα να διηγούμαι τις θερινές μου γαϊδουροκαβαλαρίες στους συμμαθητές μου, που δεν είχαν ανάλογες εμπειρίες. Η Μαρίτσα τελείωσε τις μέρες της στο σπίτι όπου είχε περάσει όλη τη ζωή της, σχεδόν σαν μέλος της οικογενείας, χωρίς κανενός είδους ‘δικαιώματα’: τα κάλυπτε όλα η αγάπη των κυρίων της.

     Τα ταπεινά αυτά υποζύγια έχουν πέσει θύματα της μηχανοκίνησης: τα κάθε είδους ημιφορτηγά αγροτικά οχήματα τα έχουν εκτοπίσει ακόμη και από τους φυσικούς τους χώρους, τα χωριά, και χρειάζεται να βρεθείς στη Σαντορίνη για να τα συναντήσεις σε τουριστικά πλέον διακονήματα. Και η κραυγή τους έχει πρακτικά εκλείψει.