Κατά δυσθανασίας

H Λύντα Μπέλινχαμ ήταν αγγλίδα ηθοποιός και τηλεπαρουσιάστρια. Το καλοκαίρι του 2013, σε ηλικία 65 ετών, βρέθηκε να πάσχει από καρκίνο. Υποβλήθηκε αρχικά σε θεραπεία, αλλά τον περασμένο μήνα διαπίστωσε ότι είχε μεταστάσεις στους πνεύμονες και το ήπαρ, με προσδόκιμο επιβίωσης μερικές εβδομάδες. Αποφάσισε και διέκοψε τη χημειοθεραπεία, που προφανώς δεν είχε κανένα αποτέλεσμα, ένα γεγονός που έλαβε δημοσιότητα στη Βρετανία μια και η ίδια ήταν γνωστή από την παρουσία της στα Μέσα. Χθες απεβίωσε στα χέρια του συζύγου της, όπως μαθαίνουμε και πάλι από τον αγγλικό τύπο.
     Με αφορμή την είδηση αυτή, και επειδή ζούμε καθημερινά τα προσωπικά δράματα ανθρώπων που ζουν με τον καρκίνο σε διάφορες μορφές και στάδια, νομίζω ότι κάποια στιγμή θα πρέπει να αναθεωρήσουμε τη στάση μας απέναντι στα ανίατα νοσήματα τελικού σταδίου. Η φιλοσοφία που λέει «Κάντε τα πάντα, μέχρι το τέλος», έστω και εις βάρος της ποιότητας ζωής, με αμφίβολα και συχνά αρνητικά αποτελέσματα (και με ένα κόστος δυσθεώρητο, αλλά ας το αφήσουμε αυτό στην άκρη), δεν αποτελεί καλή ιατρική. Όσο δεοντολογικά απαράδεκτη είναι η ευθανασία, άλλο τόσο απορριπτέα είναι και η δυσθανασία, το να παρατείνουμε ουσιαστικά τη διαδικασία του θνήσκειν με νύχια και με δόντια. Αντί να αποδεχθούμε την πραγματικότητα, όταν αυτή μας δείχνει ξεκάθαρα ότι τα πράγματα οδεύουν προς το τέλος, και να προετοιμασθούμε γι’ αυτό με τρόπο Χριστιανικό αλλά και πρακτικά ανθρώπινο, καταφεύγουμε σε πειραματικές χημειοθεραπείες τρίτης και τέταρτης γραμμής, με την τελευταία δόση να δίνεται ‘πάνω από τον τάφο’, όπως έλεγε ένας ογκολόγος της αμερικανικής σχολής. Και με την ψευδαίσθηση ότι «κάναμε τα πάντα». Ερήμην και εις βάρος του αρρώστου.
     Η άρνηση μιας μάταιας θεραπείας δεν είναι ούτε αμαρτία ούτε ποινικό αδίκημα. Πρέπει επιτέλους να συμφιλιωθούμε με την ιδέα της παροχής καλής ανακουφιστικής φροντίδας, αποφεύγοντας τις άσκοπες ‘επιθέσεις’ που εξυπηρετούν οτιδήποτε άλλο εκτός από τον ασθενή. Τουλάχιστον ας μάθουμε να τον ρωτούμε τι θέλει, και να σεβόμαστε την επιθυμία του. 

Επιφάνεια και βάθος

Παλαιός ασθενής μου έφερε τις προάλλες να δω φίλο του, γύρω στα σαράντα. Στο παρελθόν του είχαν διαγνώσει άσθμα, πήρε κάποια θεραπεία, το πράγμα δεν είχε συνέχεια. Τελευταία παρουσίαζε αυτά που λέμε μη ειδικά ενοχλήματα: κάτι πονάκια που δεν ταίριαζαν με τίποτε, λίγο καθάρισμα του λαιμού, έναν βήχα που του θύμισε το (υποτιθέμενο) άσθμα του. Ανησύχησε, αποφάσισε να πάει σε γιατρό. Πέρα από μια φαρυγγίτιδα, που θα μπορούσε να είναι και επαγγελματική (καθότι εκπαιδευτικός), δεν είχε παθολογικά ευρήματα. Η συζήτηση ωστόσο ανέδειξε ένα διαρκές άγχος, καθώς και μια τυχαία αναφορά ότι πρόσφατα κάποιος γνωστός του πέθανε από καρκίνο στα 50. Το παζλ είχε ολοκληρωθεί.

     Τελικά πρέπει να προσπαθούμε να δούμε κάτω από την επιφάνεια που μας προβάλλουν οι άρρωστοι, ιδίως εκεί που τα αναφερόμενα ενοχλήματα δεν ταιριάζουν με κάποια σαφή παθολογική οντότητα. Ποιος είναι ο πραγματικός λόγος της επίσκεψης: τα συμπτώματα ή η ανησυχία, η υποσυνείδητη αμφιβολία, το «μήπως κι εγώ;» που αυτά προκαλούν; Ακόμη και τα σωματικά συμπτώματα μπορεί τελικά να αποτελούν εκδηλώσεις αυτού που οι ψυχίατροι αποκαλούν ‘σωματοποιημένο άγχος’. Εκεί (και εκεί) θα πρέπει να στρέψουμε την προσοχή και τις ενέργειές μας, που δεν θα είναι υποχρεωτικά φαρμακευτικές. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι εντυπωσιακά καλό, ακόμη και χωρίς την αναγραφή συνταγής.

     Στην πρόκληση άγχους δεν είμαστε άμοιροι ευθυνών κι εμείς οι γιατροί. Αν μεγαλοποιούμε κάποια ελάσσονα ευρήματα, βάζουμε ιδέες και ανησυχίες στο μυαλό των αρρώστων (και των συζύγων τους!) που δύσκολα βγαίνουν. Όπως εκείνο το ‘ύποπτη σκίαση’ που εμφανίσθηκε τις προάλλες σε πόρισμα ακτινογραφίας ρουτίνας σ’ έναν άνθρωπο που δεν είχε απολύτως τίποτε. Ο ίδιος δεν σκιάχτηκε. Πώς όμως να καθησυχάσεις το έτερον ήμισύ του που διάβασε το πόρισμα και επέμενε για περαιτέρω έλεγχο;

     Σε τέτοιες περιπτώσεις μια ‘προχωρημένη’ εξέταση (εν προκειμένω αξονική τομογραφία) έχει άμεσο θεραπευτικό αποτέλεσμα. Η ‘ύποπτη σκίαση’ του πορίσματος φεύγει ανεπιστρεπτί από το μυαλό και την ψυχή του αρρώστου αν του αποδείξουμε ότι όντως δεν υπάρχει. Ο λόγος μας, όσο πειστικός κι αν είναι, μερικές φορές χρειάζεται ενίσχυση. Έστω κι αν δεν το γράφουν οι ‘διεθνείς οδηγίες’. Η ιατρική δεν χωράει πάντα σε καλούπια ή σε νάρθηκες.

     Έτσι κι έγινε.

Άθλοι

Μετά την πίκρα του ιού Έμπολα ας δούμε κάτι πιο ελαφρό. Ευτυχώς δεν λείπουν κι αυτά από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Ο λόγος για το ποδόσφαιρο, και η παρατιθέμενη είδηση είναι πρωτοσέλιδη στη χθεσινή ‘Μακεδονία’: ‘Ενδεχόμενος αποκλεισμός της Εθνικής από την τελική φάση του Euro 2016 θα αποτελεί πραγματικό κατόρθωμα και η ομοσπονδία φαίνεται διατεθειμένη να το ρισκάρει’. Τι μπορώ να πώ; Αφού μπορούμε να βλέπουμε και τους ενδεχόμενους αποκλεισμούς μας ως πραγματικά κατορθώματα που αξίζει να ρισκάρουμε γι’ αυτά, πάει να πει ότι είμαστε πνευματικά ανώτεροι άνθρωποι.

Έμπολα

Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύθηκε στην αγγλική εφημερίδα Observer πριν λίγες μέρες. Το βρήκα ιδιαίτερα--τι; Συγκινητικό; Εντυπωσιακό; Τρομακτικό; Αφυπνιστικό; Δεν μπορώ να βρω την πιο κατάλληλη λέξη. Διαβάστε το και αφήστε το να σας μιλήσει.

Έμπολα – με τα μάτια μιας 13χρονης από τη Σιέρα Λεόνε

Καθώς ο ιός δεν δείχνει να σταματά την ανυποχώρητη πορεία του, η Bintu Sannoh περιγράφει την καταστροφική επίδρασή του στην κοινότητά της

Το όνομα Έμπολα δεν μου είναι ευχάριστο. Μισώ ακόμη και τον ήχο της λέξης: έχει καταστρέψει την οικογένεια και τη μόρφωσή μου. Η ζωή προηγουμένως ήταν σκληρή αλλά εντάξει: ζω με τη θεία μου και με πολλά μέλη της οικογένειάς μου σ’ ένα μεγάλο συγκρότημα. Πάντα ήμασταν φτωχοί, αλλά υπήρχε ευτυχία. Τώρα όμως είμαστε τρομοκρατημένοι. Πάρα πολλοί άνθρωποι, φίλοι και συγγενείς, έχουν πεθάνει και πεθαίνουν ακόμη. Κι ο αριθμός των ορφανών αυξάνεται καθημερινά.

     Όταν ο Έμπολα πρωτοέφτασε στη χώρα μου, δεν ανησυχήσαμε πολύ. Έπειτα ήρθε η «ευαισθητοποίηση»: όλες οι ομάδες της κοινότητας και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις γυρνούσαν εδώ κι εκεί και μιλούσαν για τον Έμπολα. Όμως πολλοί αρνήθηκαν να πιστέψουν τον κίνδυνο, και προσπάθησαν ακόμη και να πολιτικοποιήσουν το ζήτημα. Στην Κενέμα (Σ.τ.Μ.: στον τόπο που ζει) έγινε μια διαδήλωση με το σύνθημα «Ο Έμπολα δεν είναι πραγματικός». Μερικοί είπαν ότι η κυβέρνηση αδιαφορεί για τον Έμπολα διότι η κυβέρνηση είναι από τον βορρά και ο ιός είναι στην ανατολή (την έδρα της αντιπολίτευσης). Άλλοι είπαν ότι οι γιατροί ήθελαν το αίμα μας. Ακούγονταν τόσες ιστορίες και κανένας δεν έπαιρνε τον Έμπολα στα σοβαρά.

     Έπειτα, στις αρχές του Αυγούστου, η κατάσταση άλλαξε. Η κυβέρνηση απαγόρευσε κάθε είσοδο και έξοδο από τις περιοχές Κενέμα και Καϊλαχούν. Αυτό έβλαψε τους πάντες, όχι μόνο εκείνους που είχαν Έμπολα, διότι σχεδόν όλα παρέλυσαν. Ήμασταν παγιδευμένοι—κι ακόμη είμαστε. Η θεία μου, που πήγαινε στο παζάρι για να αγοράζει τοπικά αγαθά σε χαμηλές τιμές, δεν μπορούσε πλέον να ταξιδεύει. Είχαμε λιγότερα χρήματα στο σπίτι, όπως όλοι εκτός από τους πλούσιους που η Θεία έλεγε ότι έβγαζαν λεφτά από τις υψηλές τιμές.

     Τα πράγματα έγιναν πολύ χειρότερα όταν ο Έμπολα ήρθε στην κοινότητά μας. Ήταν ένας φαρμακοποιός που αρρώστησε αλλά έλεγε ότι έπασχε από ένα σηπτικό έλκος, κι έτσι ποτέ δεν πήγε στο νοσοκομείο. Τον πιστέψαμε γιατί ήταν άνθρωπος της ιατρικής και ίσως γιατί δεν ξέραμε τίποτε περισσότερο. Πολλοί άνθρωποι ήρθαν σε επαφή μαζί του στη διάρκεια της αρρώστιας. Όταν πέθανε, το πτώμα του το έπλυναν και το ετοίμασαν για ταφή άνθρωποι της κοινότητας, σύμφωνα με το έθιμό μας.

     Όταν όμως ο θάνατός του δηλώθηκε στο νοσοκομείο, βρέθηκε ότι είναι πεθάνει από Έμπολα. Μετά από δυο εβδομάδες, αρκετοί άνθρωποι που είχαν έρθει σε επαφή μαζί του και εκείνοι που είχαν πλύνει το πτώμα του αρρώστησαν. Φοβισμένος, ο αρχηγός της κοινότητας κάλεσε το ασθενοφόρο που ήρθε και πήρε τρεις ανθρώπους στο νοσοκομείο. Ο ήχος του ασθενοφόρου μας τρόμαξε, ιδίως εμάς τα παιδιά, και όλη την κοινότητα την κατέλαβε πανικός: οι άνθρωποι πιστεύουν ότι όποιοι πηγαίνουν με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο θα πεθάνουν—πολύ συχνά δεν τους ξαναβλέπεις.

     Έπειτα 16 άνθρωποι, μαζί και η αγαπημένη μου θεία, αρρώστησαν και όταν εξετάσθηκαν όλοι βρέθηκαν θετικοί στον Έμπολα. Από αυτούς μόνο η Μαρί, ένα κορίτσι 14 ετών που ζει μαζί μας, και η θεία μου ευτυχώς επέζησαν—αλλιώς θα ήμουν κι εγώ μία από τα ορφανά του Έμπολα. Υποθέτω ότι είμαι τυχερή, αλλά είναι δύσκολο να το δω έτσι.

     Σε λιγότερο από δυο εβδομάδες, 17 άνθρωποι πέθαναν σε πέντε σπιτικά, και άλλοι εννιά μπήκαν στο νοσοκομείο. Έπειτα είδαμε μια ομάδα ανθρώπους από το νοσοκομείο με φοβερές στολές. Μπήκαν στο σπίτι μας κι έβγαλαν τα στρώματα και τα στρωσίδια και τα έβαλαν φωτιά, και ψέκασαν όλα τα υπνοδωμάτια και τη σάλα. Έβλεπα με δάκρυα στα μάτια να κάνουν το ίδιο σε κάθε σπίτι όπου είχε κάποιος πεθάνει ή είχε κολλήσει τον ιό. Το θέαμα εκείνο ήταν τρομακτικό, και όλοι κλαίγαμε.  

     Η κοινότητά μας μπήκε σε καραντίνα, αποκλείσθηκε από την υπόλοιπη πόλη, και μας είπαν ότι κανένας δεν έπρεπε να μπει ή να βγει για 21 μέρες. Ήμασταν περικυκλωμένοι από αστυνομία και στρατό: ήταν τρομακτικό, διότι κανένας δεν μπορούσε να αγοράσει ή να πουλήσει μέσα από την «απομόνωση», ούτε μπορούσαν έμποροι να έρθουν και να πουλήσουν σε μας. Όσοι προσπαθούσαν να βγουν έξω, αναζητώντας τροφή, αναγκάζονταν από τους φρουρούς να γυρίσουν πίσω.  

     Παρόλο που η θεία μου είχε πάρει εξιτήριο από το νοσοκομείο, ήταν πολύ αδύναμη και δεν μπορούσε να πάει να ψάξει για τροφή ή να μαγειρέψει για την οικογένεια, κι έτσι πραγματικά υποφέραμε από την πείνα. Κανένας δεν μας έφερε φαγητό ή νερό τις πρώτες δυο εβδομάδες της απομόνωσης. Την τρίτη εβδομάδα, μια φιλανθρωπική οργάνωση έφερε πλιγούρι, λάδι και φασόλια.  

     Δεν θελήσαμε να φάμε το πλιγούρι, διότι σου φέρνει διάρροια, κι αν έχεις διάρροια και βρίσκεσαι σε ζώνη απομόνωσης σίγουρα θα πουν ότι έχεις Έμπολα και θα σε πάρουν από εκεί. Έτσι αγοράζαμε gari (αλεσμένο αλεύρι) στη διάρκεια των τριών εβδομάδων διότι μόνο αυτό μπορούσε να πάρει η φτωχή θεία μου—κοστίζει μόνο 500 Le (15 πέννες) ένα κύπελο που μπορεί να κάνει ένα γεύμα για τρεις ανθρώπους.

     Ακόμη και τώρα, με όλα αυτά, υπάρχει πρόβλημα με την ενημέρωση των ανθρώπων για τον Έμπολα. Μόλις συνάντησα δυο φίλες μου που μου είπαν για την αρρώστια του θείου τους και πώς τον φροντίζουν στο σπίτι, κάτι που δεν πρέπει να κάνουν διότι ο θείος τους μπορεί να έχει τον ιό Έμπολα.

     Πάνω από 100 παιδιά έχουν ορφανέψει μόνο στην κοινότητά μου. Ποιος θα τα φροντίσει; Πώς θα επιβιώσουν και πώς θα ξαναπάνε στο σχολείο; Πάντα με πιάνει φόβος όταν φίλες που ξέρω ότι δεν πλένουν τακτικά τα χέρια τους με χλωριωμένο νερό θέλουν να παίξουν μαζί μου.

     Για να σκεφτώ λίγο και το μέλλον, πώς θα γυρίσω στο σχολείο; Πού θα βρει η θεία μου λεφτά για να στηρίξει ξανά τη μόρφωσή μας; Είναι δύσκολο να εξαρτάσαι από άλλους. Θέλουμε να βασιζόμαστε στους εαυτούς μας, όπως μαθαίναμε. Εξαιτίας της αδυναμίας της θείας μου και της δυσκολίας στο εμπόριο έχουμε φάει τα χρήματα που υπήρχαν για τη δουλειά αυτή. Υποφέρουμε. Αν δεν μας σκοτώσει ο Έμπολα, ίσως οι κακουχίες και η πείνα θα μας αποτελειώσει αν δεν μας βοηθήσει κανείς πριν από τα Χριστούγεννα.

     Τρεις από τις φίλες μου που ήταν να δώσουν τις εθνικές εξετάσεις έχουν ήδη μείνει έγκυες, κι εγώ δέχομαι πιέσεις να πάω με άντρες για να μπορέσω να επιβιώσω και να αγοράσω ένα φόρεμα για τα Χριστούγεννα. Αυτό αναγκάζονται να κάνουν τα κορίτσια στη Σιέρα Λεόνε όταν δεν υπάρχουν χρήματα. Δεν είναι σωστό, αλλά είναι συνηθισμένο. Αν αυτός ο Έμπολα δεν τελειώσει σύντομα, πολύ περισσότερες κοπέλες θα μείνουν έγκυες πριν ξανανοίξουν τα σχολεία κι αυτό θα είναι πολύ κακό για το μέλλον των παιδιών στη χώρα αυτή.

     Τώρα θα έπρεπε να είμαι στο σχολείο, αλλά όλα τα σχολεία είναι κλειστά επ’ αόριστον. Ανησυχώ γιατί όταν ξανανοίξουν τα σχολεία, πολλά παιδιά θα σταματήσουν από τη φτώχια και τις νεανικές εγκυμοσύνες.

     Βέβαια, εκείνοι που παθαίνουν Έμπολα και οι οικογένειές τους υποφέρουν χειρότερα. Τους στιγματίζουν, και το στίγμα τους ανησυχεί και τους απομονώνει, χωρίς βοήθεια. Δεν έχουν να φάνε, και ακόμη και οι περιουσίες που καίγονται δεν αντικαθίστανται. Όμως στη Σιέρα Λεόνε όλοι υποφέρουν απ’ όλες τις άλλες αιτίες. Δεν υπάρχει δουλειά, χρήματα, τρόφιμα, σχολεία. Ποιος θα μας βοηθήσει να βγούμε από το βάσανο αυτό;

Συναίνεση

Οι επίσημες συζητήσεις μεταξύ πολιτικών (όπως π.χ. πρόσφατα στη Βουλή) έχουν το γούστο τους--όταν δεν σε βγάζουν από τα ρούχα σου. Για παράδειγμα, πολλοί, κυρίως από τα ελάσσονα κόμματα, αναφέρονται σε κάποιου είδους συναίνεση, συνεργασία και άλλα συνώνυμα. Ωστόσο, ακούγοντας το σύνολο της πρότασής τους συνήθως καταλαβαίνουμε ότι ο καθείς εννοεί τη συναίνεση ως συμφωνία και συμμόρφωση των άλλων με τη δική του γνώμη. Ενδιαφέρουσα ως άποψη, αλλά πού μας οδηγεί; Όταν εξ αρχής πιστεύω (και διακηρύττω σε όλους τους τόπους και τόνους) ότι μόνο εγώ έχω δίκαιο και όλοι οι άλλοι άδικο, τι είδους συναίνεση επιδιώκω; Όταν αυτοχρίομαι παντογνώστης κατήγορος, πώς μπορώ να περιμένω θετική αποδοχή της γνώμης μου; Φαίνεται όμως ότι έτσι βολεύει σχεδόν τους πάντες: χωρίς την ‘πολιτική τραμπάλα’ το σύστημα δεν λειτουργεί.

Εισαγγελικά

Η είδηση της ημέρας, τουλάχιστον κρίνοντας από την πρωτοκαθεδρία που της έδωσε η επίσημη ραδιοφωνία το πρωί: ‘Η καταγγελία του ΣΥΡΙΖΑ για χρηματισμό βουλευτών προκάλεσε την παρέμβαση του εισαγγελέα για τη συγκέντρωση 180 ψήφων για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας’. Τι καταλαβαίνετε από τη φράση αυτή; Τουλάχιστον με τα δικά μου ελληνικά, η συγκέντρωση των απαιτουμένων ψήφων θα γίνει με την μεσολάβηση του εισαγγελέα. Πρωτότυπο και ενδιαφέρον, έ; Ίσως να μας λύσει και το πρόβλημα, εφόσον βέβαια πάρουμε κατά γράμμα την επίσημη εκδοχή της ΝΕΡΙΤ.

Η Αγία Νεομάρτυς Χρυσή

Eν ταις βασάνοις χρυσός οίον καμίνω,
Xρυσή εδείχθης ηγλαϊσμένη όλη.

Η Αγία Χρυσή γεννήθηκε στο χωριό Σλάτενα (σημερινή Χρυσή) της επαρχίας Αλμωπίας Νομού Πέλλης. Ο πατέρας της ήταν φτωχός και είχε τέσσερις θυγατέρες. Η Χρυσή ήταν ωραία στο σώμα και στην ψυχή.
     Κάποτε, ενώ βρισκόταν μαζί με άλλες γυναίκες στους αγρούς και μάζευε καυσόξυλα, την απήγαγε κάποιος Τούρκος και τη μετέφερε στο σπίτι του. Ο Τούρκος προσπάθησε με κολακείες να την εξισλαμίσει και να την κάνει γυναίκα του. Η Χρυσή όμως αντιστάθηκε και δυναμικά απάντησε: «Εγώ τον Χριστό μόνο γνωρίζω για νυμφίο μου, που δεν θα αρνηθώ και αν ακόμα με κομματιάσεις». Οι γονείς και οι συγγενείς της Χρυσής, με εξαναγκασμό των Τούρκων, την παρακαλούσαν να δεχτεί τον μωαμεθανισμό για να σωθεί. Αλλά η μεγαλόψυχη Χρυσή τους απάντησε ότι: «πατέρα έχω τον Κύριό μου Ιησού Χριστό, μητέρα την Κυρία Θεοτόκο, αδελφούς δε και αδελφές έχω τους Αγίους και τις Αγίες της Εκκλησίας μας».
  Μπροστά λοιπόν στη σταθερότητα της Χρυσής, οι Τούρκοι απάντησαν με φρικτά βασανιστήρια. Τελικά στις 13 Οκτωβρίου 1795 μ.Χ., κατέκοψαν το σώμα της με μαχαίρια και έτσι πανάξια έλαβε το στεφάνι του μαρτυρίου από τον Νυμφίο Χριστό. [ΠΗΓΗ]

     [Αναλυτικώτερες βιογραφικές πληροφορίες ΕΔΩ]

Ιατρική των αριθμών

Η ιατρική μας προσφέρει πρόχειρα και κατανοητά πρότυπα για να κατανοήσουμε την κρίση γύρω μας. Εισάγεται ένας άρρωστος σε νοσοκομείο με σύνθετο πρόβλημα, πυρετό, σημεία σοβαρής λοίμωξης, σηπτικό σοκ κτλ. Τον βάζουμε στην Εντατική, του αρχίζουμε αντιβιώσεις και όλα τα σχετικά, τον υποστηρίζουμε με κάθε τρόπο. Κάθε μέρα βλέπουμε αν μειώθηκε η ταχύτητα καθίζησης, τα λευκά αιμοσφαίρια, η CRP, η προκαλσιτονίνη, ο όποιος άλλος ‘κακός’ δείκτης της πορείας του αρρώστου, αν  βελτιώθηκε η ακτινογραφία θώρακος, αν αυξήθηκε η διούρηση ή η αρτηριακή πίεση. Έμμεσα συμπεραίνουμε ότι με τον τρόπο αυτό βελτιώνεται η γενική κατάσταση του αρρώστου. Αυτό μπορεί να αληθεύει εν μέρει, σίγουρα όμως το κάθε ελαφρώς καλύτερο αποτέλεσμα δεν σημαίνει ότι βγήκαμε πλέον οριστικά από τον κίνδυνο και ότι ο ασθενής θα επιβιώσει τελικά και θα πάει στο σπίτι του υγιής, ή σχεδόν υγιής. Μπορεί κάλλιστα να πεθάνει και με φυσιολογική καθίζηση, και με λευκά μέσα στα όρια, και με κάθε είδους εργαστηριακή εξέταση ‘τζάμι’, και με ακτινογραφίες πεντακάθαρες. Μάλιστα, αν θεραπευτικός μας στόχος είναι μόνο η βελτίωση των μεμονωμένων επιμέρους παραμέτρων, μπορεί να χάσουμε το σύνολο και να του κάνουμε και ζημιά με τις θεραπείες μας.
     Κάπως έτσι και με τις κοινωνίες. Μπορεί να αλλάζουν τα ονόματα των ‘δεικτών’ και των ‘εξετάσεων’ (έλλειμμα, χρέος, πλεόνασμα, ισοζύγιο πληρωμών, επιτόκια δανεισμού), αλλά η βασική φιλοσοφία δεν διαφέρει και πολύ. Στην προσπάθεια βελτίωσης των δεικτών, ο ευρύτερος οργανισμός μπορεί κάλλιστα να μην επιβιώσει.

Βραβεία

Η Μαλάλα Γιουσαφζάι, από το Πακιστάν, 17 ετών, φετινή αποδέκτρια του Νόμπελ Ειρήνης, είναι η πιο νέα απ' όλους όσοι έχουν λάβει το βραβείο αυτό σε οποιαδήποτε κατηγορία. Δεν το πήρε χαριστικά (όπως ο Μπαράκ Ομπάμα το 2009, μόλις είχε εκλεγεί πρόεδρος), αλλά κυριολεκτικά με το αίμα της. Πριν δυο χρόνια μια ομάδα Ταλιμπάν την πυροβόλησε στο κεφάλι γιατί αγωνιζόταν για την εκπαίδευση των κοριτσιών στην πατρίδα της. Βαριά τραυματισμένη διακομίσθηκε αεροπορικώς στο Μπίρμιγχαμ όπου τελικά θεραπεύθηκε. Συνέχισε να υποστηρίζει το δικαίωμα στην εκπαίδευση, στα 16 της μίλησε στον ΟΗΕ, ενώ πέρυσι το περιοδικό ΤΙΜΕ την περιέλαβε ανάμεσα στους 100 ανθρώπους με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο. Μοιράζεται το βραβείο με έναν Ινδό, τον Κάιλας Σατυάρτι, που από το 1980 αγωνίζεται κατά την εκμετάλλευσης των παιδιών για εργασία στην πατρίδα του και αλλού. Δυο επιλογές που δύσκολα θα αμφισβητήσει κανείς. Πανάξιοι!

Δώρα φέροντες

Μπορούμε να διακρίνουμε δυο είδη δώρων. Εκείνα που συνδέονται με κοινωνικά γεγονότα, γιορτές, γάμους, βαπτίσεις, και που είναι συμβατικά, εθιμικά, προγραμματισμένα. Και τα απροσδόκητα. Όπως τα χθεσινά. Μια σακούλα τυροπιτάκια από έναν ασθενή που αναρρωνύει μετά από σοβαρή επέμβαση. Και μια πολύ όμορφη εικόνα του Αγ. Γεωργίου από έναν νέο καρκινοπαθή, Γιώργο κι αυτόν, 42 ετών, που αρχίζει σήμερα τη μάχη της χημειοθεραπείας, έχοντας ήδη δυστυχώς έκδηλα τα σημάδια της μεταστατικής νόσου. Είθε ο ‘ιατρός ψυχών και σωμάτων’ Θεός και ο Άγιος Γεώργιος να είναι μαζί του, και να έχει ουσιαστικό κέρδος.
     Επειδή όμως, όπως μάθαμε, οι παροχές σε είδος θα φορολογούνται από φέτος, σε ποιον κωδικό του Ε1 θα πρέπει να καταχωρίσω τα παραπάνω; Και πού θα δηλώσω τις ευχαριστίες και τις ευχές της κυρα-Σοφίας που έφυγε σήμερα για το σπίτι μετά από τόσες μέρες ασταθή ισορροπία εντός και εκτός Εντατικής; Δηλώνω εκ των προτέρων ότι στο σημείο αυτό θα διαπράξω ‘φορολογική παράβαση’. Αμαρτία εξομολογημένη, και ό,τι ήθελε προκύψει.

Συνδικάτα

Διαβάζω σε κυριακάτικο άρθρο του Στάμου Ζούλα στην Καθημερινή (5/10/14): ‘Η υπερπροστασία των συνδικαλιστών με τον ν. 1264 του 1982, μεταξύ των άλλων υλικών προνομίων, τους εξασφαλίζει το ακαταδίωκτο για: Εξαπάτηση με ψευδή πιστοποιητικά, για πρόσληψη ή προς απαίτηση υψηλότερων αποδοχών. Αποδοχή προμηθειών από τρίτους. Εξύβριση ή πρόκληση σωματικών βλαβών στον εργοδότη. Άρνηση εκτέλεσης της εργασίας, για την οποία είχε προσληφθεί ή αδικαιολόγητης απουσίας για πάνω από επτά ημέρες. Συμμετοχή σε απεργία, που έχει κηρυχθεί παράνομη και καταχρηστική, κ.λπ., κ.λπ.’. Και συμπεραίνει ο αρθρογράφος: ‘Ιδού λοιπόν το μοναδικό κίνητρο για απεργιακούς αγώνες, των κομματοκρατούμενων διοικήσεων της ΑΔΕΔΥ και της ΓΣΕΕ. Δηλαδή, των δύο «τριτοβάθμιων συνδικαλιστικών οργανώσεων», που ως αποστολή είχαν την προάσπιση και την προαγωγή των εργατικών συμφερόντων.’
      Έχω άραγε άδικο όταν σκέφτομαι ότι η λέξη ‘συνδικάτο’ στην ελληνική γλώσσα υποδηλώνει δυο είδη δραστηριοτήτων που, με βάση τα παραπάνω, δεν φαίνεται να απέχουν και πολύ μεταξύ τους;

Επιτήρηση

Μια λέξη που ως μαθητές τη συσχετίζαμε με τα διαγωνίσματα τελευταία αναφύεται όλο και πιο συχνά στο καθημερινό ειδησεογραφικό λεξιλόγιο. Θα φύγει, μας λένε, η Τρόικα στο τέλος του έτους διότι λήγει η θητεία της. Μη νομίσετε όμως ότι ως κράτος παύουμε να τελούμε υπό επιτήρηση. Ό,τι κι αν σας λένε (ή σας αφήνουν να νομίζετε) διάφοροι πολιτικοί ένθεν κακείθεν, η αυστηρή εποπτεία των δημοσίων μας πραγμάτων από τρίτους είναι δεδομένη για τον ορατό χρονικό ορίζοντα.
      Μου θυμίζει η όλη κατάσταση κάτι που λέω στα μαθήματα επικοινωνίας σε γιατρούς. Οι άκαιρες και επιπόλαιες διαβεβαιώσεις ότι «όλα θα πάνε καλά, μην ανησυχείτε, δεν υπάρχει απολύτως κανένας κίνδυνος» και άλλα συναφή όταν οι περιστάσεις του αρρώστου άλλα δείχνουν, απλώς γεννούν εξωπραγματικές προσδοκίες. Όταν οι προσδοκίες αυτές διαψεύδονται ή ακυρώνονται από την έκβαση των γεγονότων, ακολουθεί η απογοήτευση, η οργή και οι διαμαρτυρίες των συγγενών, και όχι σπάνια ακόμη και οι νομικές επιπλοκές. 
      Μ’ ένα λόγο, καλό είναι να χτίζει κανείς περίτεχνους πύργους στην άμμο. Έλα όμως που η θάλασσα δεν αστειεύεται...

"Άσπρο πάτο!"

Διαβάζω σήμερα ότι σε μια δημοπρασία στο Χονγκ Κονγκ μια παρτίδα από 114 μπουκάλια κρασί Βουργουνδίας (για τους ενδιαφερόμενους ειδικούς: Romanee-Conti, 6 μπουκάλια από καθεμία από τις 19 σοδειές από το 1992 μέχρι το 2010) πουλήθηκε για 1,6 εκατομμύρια δολάρια, δηλ. περίπου 14,121 δολάρια για κάθε μπουκάλι ή 1700 δολάρια το ποτήρι. Αναρωτιέμαι πόση ώρα θα πρέπει να στριφογυρίζουν οι γευσιγνώστες την κάθε γουλιά στο στόμα τους για να εκμεταλλευθούν τις εκατοντάδες δολάρια που κοστίζει. Κι έπειτα; Το κρασί το ήπιες, και ο μεταβολισμός σου αναλαμβάνει να το μετατρέψει σε νερό και διοξείδιο του άνθρακα, τελείως ευτελή υλικά. Μέτρο και τίμημα της ανθρώπινης ευφυΐας (που ως γνωστόν μπορεί να έχει και αρνητικό πρόσημο).
      Εκτός κι αν τα κρασιά αυτά δεν τα πίνεις, αλλά τα στοιβάζεις στην κάβα σου και κάθε τόσο την επισκέπτεσαι για να απολαμβάνεις το θέαμα, όπως περίπου ‘απολαμβάνεις’ έναν πανάκριβο καμβά με μουτζούρες κάποιου trendy ζωγράφου που εκθέτεις στο σαλόνι σου. Σε μια τέτοια περίπτωση η αρνητική ευφυΐα είναι ακόμη υψηλότερη: τα μπουκάλια θα μπορούσαν να περιέχουν βυσσινάδα ή χρωματιστό νερό, και να εκπληρώνουν την ίδια αποστολή. Και τα εκατομμύρια να πιάσουν τόπο κάπου αλλού. 
     Υστερόγραφο. Ποιος μπορεί να ξεχάσει τον μοναδικό Θανάση Βέγγο που συμβούλευε τους ξένους 'κριτές' στη γιορτή κρασιού: "Καλοί μου άνθρωποι, το κρασί είναι για να το πίνουμε κι όχι για να κάνουμε γαργάρες! Χα χα χα!" [Ολόκληρη η ταινία 'Ποιος Θανάσης!" ΕΔΩ].

Ηφαίστειο

Ως πιστός αναγνώστης του Ιουλίου Βερν στη μαθητική μου ηλικία θυμούμαι το δέος που μου προκαλούσε η τελική έκρηξη του ηφαιστείου στη ‘Μυστηριώδη Νήσο’. Κάθε έκρηξη ηφαιστείου, όπως η πιο πρόσφατη του Οντάκε στην Ιαπωνία που έχει μέχρι τώρα 51 επιβεβαιωμένους νεκρούς, μου ξαναφέρνει στο νου εκείνο το βιβλίο. Μάλιστα στην προκειμένη περίπτωση το στοιχείο που τονίσθηκε ιδιαίτερα στα Μέσα ήταν η έλλειψη οποιασδήποτε πρόδρομης γεωδυναμικής δραστηριότητας που θα οδηγούσε σε λήψη προφυλακτικών μέτρων. Γεγονός που αποκαλύπτει πόσο λίγο γνωρίζουμε την terra firma, τη ‘στερεά γη’ πάνω στην οποία πατούμε..., και νιώθουμε ασφαλείς. Μέχρι την επόμενη δόνηση.

Σιγής κρείττον

Κάθε αρχή και δύσκολη, κι αυτό συχνά επηρεάζει και το γράψιμο. Άλλαξε ο μήνας, να βρούμε κάτι πρωτότυπο, ενδιαφέρον, να μην το έχουμε ξαναπιάσει--δύσκολο πράγμα. Ας περάσουν και μερικές μέρες σιγής: αν δεν έχεις να πεις κάτι καλύτερο από τη σιωπή, τότε κράτα κλειστό το στόμα σου, συμβούλευαν οι αρχαίοι.
     Ωστόσο, υπάρχουν άνθρωποι που ο λόγος τους πάντα μας αναπαύει, μας ευφραίνει, μας γεμίζει, μας ανεβάζει. Έτυχε να δω χθες στο κανάλι 4Ε μια παλιότερη εκδήλωση μνήμης που οργανώθηκε στην Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών για τον αείμνηστο π. Ευσέβιο Βίττη. Δεν είμαι ειδικός για να τον παρουσιάσω: λίγο τον είχα γνωρίσει ως φοιτητής, είχα διαβάσει κείμενά του, είχα και την ευλογία να παρευρεθώ στην κηδεία του πριν πέντε χρόνια. Έμαθα πολύ περισσότερα από τις ομιλίες της εκδήλωσης (η μια καλύτερη από την άλλη). Τελευταίος ομιλητής ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος. Γλυκύς όπως πάντα, είχε ωστόσο και μια ‘βελούδινη’ επίπληξη για όλους τους εν Ελλάδι: είμαστε άνθρωποι της πόλωσης, είπε. Δεν ανεχόμαστε την πλατειά και ελεύθερη σκέψη που αγκαλιάζει ολόκληρο τον κόσμο, κάτι που διέθετε και εξέφραζε ο μακαριστός π. Ευσέβιος: την οικουμενικότητα, με την πιο Ορθόδοξη σημασία της.
     Μήνυμα με πολλούς αποδέκτες, κατά την συνήθη έκφραση, και σε πολλούς χώρους, πολιτικούς και θρησκευτικούς (θου, Κύριε...). Πόσο διατεθειμένοι είμαστε να ακούσουμε έναν άνθρωπο ‘πράον και ησύχιον’ που ομιλεί με ανιδιοτέλεια και γνήσια ανησυχία για την Ελλάδα και τους Έλληνες; Και στον οποίο είναι πρακτικά αδύνατο να αντιμιλήσεις, μια και ο λόγος του είναι φωτισμενος, ‘ηρτυμένος’ και εντελώς κατάλληλος για τις περιστάσεις;