ΤΕΛΛαιπωρίΑΣ τέλος (21/1/2008)

Και τω Θεώ δόξα! Μετά από τρεισήμισι μήνες κενού στην ηλεκτρονική επικοινωνία, από χθες τα πράγματα λειτουργούν ξανά, σχεδόν ομαλά. Ο χρόνος θα βεβαιώσει του λόγου το ασφαλές. Ωστόσο το μάθημα από την περιπέτεια αυτή είναι να διαβάζει κανείς τα ψιλά γράμματα πριν υπογράψει συμβόλαια, ιδίως με εταιρείες που υπόσχονται ότι ‘στην πόλη μας θα είσαι ελεύθερος να επιλέξεις’. Οι επιλογές είναι ‘ή εμάς ή τίποτε’. Αν δεν έχετε σοβαρό λόγο να αλλάξετε τηλεφωνικό δίκτυο (ιδίως προς νεόκοπες εταιρείες που πουλάνε ‘τζάμπα’ υπηρεσίες), σκεφθείτε το πολύ καλά πριν μπλέξετε. Και να θυμάστε: η αποδέσμευση έγινε μόνο αφού η Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών (που την ευχαριστώ και από τη θέση αυτή) κάλεσε σε απολογία την υπαίτια εταιρεία. Άρα τα θεσμικά όργανα λειτουργούν, και καλό είναι να τα ενημερώνουμε για παρατυπίες που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία τους. Καλή συνέχεια λοιπόν!

Μα πού ζούνε οι άνθρωποι; (20/1/2008)

Ταξίδεψα στο Λονδίνο το βράδυ που το Boeing έκανε αναγκαστική προσγείωση στο Heathrow (έφθασα μάλιστα με 2 ώρες καθυστέρηση λόγω του συμβάντος). Το επόμενο πρωί άνοιξα την TV για να μάθω λεπτομέρειες. Τι απογοήτευση! Μετά από μια λιτή περιγραφή του γεγονότος ο παρουσιαστής συνδέθηκε ζωντανά με έναν καθηγητή της αεροναυπηγικής. ‘Γιατί νομίζετε ότι δεν ανταποκρίθηκαν οι κινητήρες του σκάφους;’ τον ρώτησε. ‘Θα το δείξει η έρευνα,’ ήταν η απάντηση, και η συζήτηση έκλεισε εκεί. Ούτε παράθυρα ούτε τρίτες, πέμπτες και δέκατες γνώμες. Την επόμενη μέρα το σκάφος ρυμουλκήθηκε στο υπόστεγο για εξέταση, και ο κόσμος ξαναγύρισε στις δουλειές του. Μα είναι ενημέρωση αυτή;

Απορία πολίτου (16/1/2008)

Όπως ξέρουμε όλοι, για να διορισθείς δάσκαλος, καθηγητής ή άλλος δημόσιος υπάλληλος θα πρέπει να περάσεις από διαγωνισμούς ΑΣΕΠ και άλλες τέτοιες διαδικασίες. Για να προσληφθείς στο ΕΣΥ ως γιατρός πρέπει να καταθέσεις χαρτιά επί χαρτιών, να περάσεις από εισηγητικές εκθέσεις, συμβούλια κρίσης, συνεντεύξεις (αλλά και από βουλευτικά γραφεία). Για να τοποθετηθείς γενικός γραμματέας υπουργείου (ή και υπουργός) χρειάζεται τίποτε απ’ όλα αυτά; Η τυχόν αρνητική απάντηση στο ερώτημα ερμηνεύει έμμεσα και το γιατί θέσεις π.χ. διευθυντών σε νοσοκομειακές κλινικές του ΕΣΥ μένουν κενές επί χρόνια, ενώ η θέση του γενικού γραμματέα καλύπτεται εν μια νυκτί.

Μια σεμνή και ταπεινή πρόταση (15/1/2008)

Με δεδομένη τη σημασία που έχουν αποκτήσει τα DVD για την πολιτική και πολιτιστική ζωή αυτού του τόπου, προτείνεται οι συνεδριάσεις κοινοβουλευτικών ομάδων, επιτροπών μορφωτικών υποθέσεων, αρχαιολογικών συμβουλίων, συντακτικών επιτροπών εφημερίδων και άλλων θεσμικών και κομματικών οργάνων να λαμβάνουν χώρα σε video club, ώστε οι συμμετέχοντες να έχουν άμεση πρόσβαση σε πρωτογενές υλικό.

Εναλλακτικά: ‘Κεντρικό video club διαθέτει αίθουσα χωρητικότητας μέχρι 300 ατόμων, την οποία παραχωρεί έναντι λογικού τιμήματος για συνεδριάσεις κοινοβουλευτικών ομάδων, επιτροπών μορφωτικών υποθέσεων, αρχαιολογικών συμβουλίων, συντακτικών επιτροπών εφημερίδων και άλλων θεσμικών και κομματικών οργάνων, με αυστηρή διασφάλιση της ανωνυμίας και του απορρήτου των προσερχομένων. Δεκτές όλες οι πιστωτικές κάρτες, αλλά προτιμάται η πληρωμή με μορφή πολιτιστικών επιχορηγήσεων.’

Το απόρρητο από τους δημοσιογράφους (10/1/2008)

Όπως έλεγε ο Conan Doyle, δια στόματος Σέρλοκ Χολμς, πριν ένα αιώνα και κάτι, ‘πάσχουμε από μια πληθώρα εικασιών, φαντασιών και υποθέσεων. Η δυσκολία έγκειται στο να ξεχωρίσουμε τα γεγονότα—τα απόλυτα, αναντίρρητα γεγονότα—από τις γαρνιτούρες των σχολιαστών και των δημοσιογράφων’. Από τότε τα πράγματα έχουν βέβαια αλλάξει σημαντικά—επί τα χείρω. Τον όρο ‘trial by television’ (= δίκη δια τηλεοράσεως) τον πρωτάκουσα πριν πολλά χρόνια στην Αγγλία. Το φαινόμενο εκεί δεν κράτησε πολύ (ίσως δεν ευδοκιμεί σε πιο ψυχρά κλίματα). Το γνώρισα όμως και το υφίσταμαι καθημερινά σε βαθμό αηδίας στην εγχώρια (ραδιο)τηλεοπτική σκηνή, όπου η αυτάρεσκα ονομαζόμενη ‘τέταρτη εξουσία’ αντικαθιστά ανακριτές, εισαγγελείς, δικαστικούς όλων των βαθμίδων, κατηγόρους και – σπάνια – συνηγόρους, μόλις δοθεί οποιαδήποτε ευκαιρία, αστικού, ποινικού ή πολιτικού χαρακτήρα. Όσο κι αν κόπτονται όλοι για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, από τη στιγμή που οι υποθέσεις ‘δικάζονται’ στα παράθυρα, πόσο αμερόληπτα μπορεί να δουλέψει ο οποιοσδήποτε δικαστικός; Και τι είδους απαίτηση είναι αυτή να παραδίδονται στοιχεία (ονόματα κτλ.) στο δημόσιο κουτσομπολιό πριν (ή και χωρίς) να τεθούν υπόψη της Θέμιδος; Αν έπρεπε να υπάρχει ένα ακόμη απόρρητο (κοντά στα διάφορα άλλα) θα έπρεπε να είναι το απόρρητο από τους δημοσιογράφους, μπας και γλιτώσουμε από τη μάστιγα της ‘ενημέρωσης’ που συνήθως αποτελείται από απέραντες πιθανολογίες, απίθανα σενάρια, εξωφρενικές υποθέσεις και φτηνή αστυνομική φιλολογία. Χίλιες φορές καλύτερος ο Σέρλοκ Χολμς.

Οι ζωές των άλλων (9/1/2008)

Στο τιμόνι του ταξί που με πήρε για το κέντρο καθόταν μια γυναίκα. Μόλις είχε πιάσει βάρδια, και απαντώντας στην ερώτηση της συνεπιβάτιδάς μου αν είναι δικό της το ταξί, μας έμπασε για λίγο στη ζωή της. Σε ήρεμο, αξιοπρεπή τόνο, στον οποίο διέβλεπες αγάπη για τη δουλειά, χωρίς γκρίνια ή απαίτηση. ‘Ξεκίνησα τώρα (5 μ.μ.) και θα τελειώσω αύριο το πρωί. Αν ήταν δικό μας, θα μ’ άφηνε ο άνδρας μου να δουλεύω όλη τη νύχτα; Πληρώνω 45 ευρώ στη βάρδια την αποκοπή στον ιδιοκτήτη και 15 ευρώ το ένσημο. Κάνω μια βδομάδα μέρες, μια νύχτες. Αν θέλω μπορώ να μη δουλέψω την Κυριακή. Θα πρέπει όμως να τα δώσω τα 45. Άλλα 15 με 17 ευρώ είναι το πετρέλαιο. Όπως έχουν πάει οι τιμές, θα πρέπει να μας δώσουν κάποια αύξηση. Τι παιχνίδια είναι αυτά με τα χρηματιστήρια; Δώρο της φύσης είναι και το πετρέλαιο.’ Αλήθεια, τι μορφή εργασίας είναι το ταξί, μισθωτή ή ελεύθερη; Δύσκολο ερώτημα, που δείχνει ότι δεν χωρούν όλα τα επαγγέλματα σε συγκεκριμένες κατηγορίες. Η οδήγησή της ήταν συνετή, χωρίς ίχνος μαγκιάς ή ‘εξυπνάδας’. Στην προσπάθεια της άλλης επιβάτιδας να κατεβεί από την αριστερή μεριά μέσα στην κίνηση έσπευσε να τη βοηθήσει: ‘Περιμένετε, κυρία! Εγώ θα σας ανοίξω την πόρτα’. Μόλις επιβιβάσθηκα μου υπέδειξε αμέσως ότι θα πλήρωνα μείον 1,70 ευρώ απ’ ό,τι έγραφε το ταξίμετρο (διότι είχε ήδη την άλλη κυρία), και μου το θύμισε όταν φτάσαμε στον προορισμό μου. Θα μπορούσε πολύ εύκολα να το είχε ξεχάσει. Κατέβηκα αφήνοντας πίσω μου μια Κυρία με γνήσια επαγγελματική συνείδηση, και σκεπτόμενος πόσα χάνουμε (ιδίως εμείς οι γιατροί) όταν δεν ρίχνουμε έστω και μια φευγαλέα ματιά στις ζωές των άλλων, των Ανθρώπων που δεν πιάνει ο φακός της δημοσιότητας.

Πολιτικές πράξεις, κόστος και συνέπειες (8/1/2008)

Ο Αϊνστάιν είπε κάποτε: ‘Αν οι θεωρίες μου αποδειχθούν σωστές, οι Γάλλοι θα λένε ότι είμαι Γάλλος και οι Γερμανοί ότι είμαι Γερμανός. Αν αποδειχθούν λανθασμένες, οι Γάλλοι θα λένε ότι είμαι Γερμανός και οι Γερμανοί ότι είμαι Εβραίος’. Η ρήση έχει διαχρονική αξία. Όσο κάποιες ενέργειες ή κινήσεις βγάζουν κέρδος (ή τουλάχιστον δεν προκαλούν ορατή ζημία), είναι ‘δικές μας’ και αποτελούν ‘συνειδητές πολιτικές επιλογές’ (ή φροντίζουμε να τις οικειοποιηθούμε, για να καρπωθούμε το όφελος). Αν κάπου ‘κόψει ή μαγιονέζα’ ή τα αυγά αποδειχθούν κλούβια, σπεύδουμε να πάρουμε απόσταση και να πλύνουμε τα χέρια μας από τη μπογιά (ροζ ή όποιου άλλου χρώματος), η οποία πλέον έχει μόνο ‘προσωπικό χαρακτήρα’ (πολύ πιθανό). Από τη στιγμή όμως που τόσο πολλά πράγματα στην δημόσια ζωή γίνονται – κακώς – με ‘πολιτικό’ (δηλ. κομματικό) χρίσμα, είναι δυνατόν οι συνέπειές τους να μη παίρνουν – καλώς ή κακώς – πολιτικές διαστάσεις; Συνεπώς, ή διαχωρίζουμε την πολιτική (δηλ. τα κόμματα) από διορισμούς και άλλες τέτοιες μαγγανείες, ή αποδεχόμαστε όλες τις συνέπειες. Ακόμη και τις παρδαλές.

Το περί την ηλικίαν αδίκημα (6/1/2008)

Η πρόσφατη ‘κατάληψη’ της επικαιρότητας από την ‘34χρονη’ (το όνομα της οποίας ‘παίζει’ σε όλα τα έντυπα αλλά αποκρύπτεται αιδημόνως από τα ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας) μου ξανάφερε στο νου κάτι που παρατήρησα εδώ και καιρό: ότι δηλ. η ηλικία τείνει να αποτελεί σχεδόν το μόνο στοιχείο περιγραφής ενός προσώπου, όχι μόνο για τα ‘Μέσα’ αλλά και στις καθημερινές συζητήσεις. Ακούμε π.χ. για ένα τροχαίο ότι σκοτώθηκε η 80χρονη που διέσχιζε το δρόμο ενώ τραυματίσθηκε ελαφρά ο 20χρονος οδηγός. Υποθετικό το παράδειγμα, αλλά δίνει μια ιδέα για το τι εννοώ. Αντί να λέμε ‘γυναίκα 80 ετών’ προτιμούμε μόνο τον ηλικιακό προσδιορισμό. Το ίδιο γίνεται και σε παρουσιάσεις ιατρικών περιστατικών ιδίως από νεότερους συναδέλφους (‘πρόκειται για 42χρονο με πυρετό και δύσπνοια…’). Δεν ξέρω αν κάπου εμπλέκεται η πανταχού παρούσα ‘Αρχή Προστασίας Δεδομένων’, αλλά με την τάση αυτή σε συνδυασμό με την αυξανόμενη επιδίωξη της ανωνυμίας δεν αποκλείεται να φτάσουμε να ακούμε εκφράσεις του τύπου ‘ο 52χρονος πρωθυπουργός της χώρας’ ή ‘ο 60άρης Γεν. Γραμματέας του ΟΗΕ’ (ελπίζω να μην τον αδικώ—δεν γνωρίζω την ηλικία του). Την αρχή βέβαια έκανε ο Ζαμπέτας με τον ‘πενηντάρη’ που κολακευτικά αναγόρευσε σε ‘νέο της εποχής’, αλλά πόσοι συνάδελφοι και μη θα ήθελαν να ακούνε τους άλλους να λένε ‘ο πενηντάρης γιατρός μου’ ή ‘η σαραντάρα συμβολαιογράφος μου’;

Για την ενημέρωσή σας (4/1/2008)

Από τα ‘Δελτία’ των τελευταίων ημερών (με την δέουσα ανωνυμία):

· ‘Σύμφωνα με πληροφορίες, ο εισαγγελέας πρόκειται προσεχώς να δώσει εντολή να αρθεί το τηλεφωνικό απόρρητο και να ανοιχθούν οι τραπεζικοί λογαριασμοί του ΑΧ για την υπόθεση ΒΑΧ’

· ‘Αναμένεται να δοθεί εντολή για την άρση του τηλεφωνικού απορρήτου…’

· ‘Ο εισαγγελέας θα ζητήσει την άρση…’

· ‘Αύριο ο εισαγγελέας θα ζητήσει την άρση…’

· ‘Σήμερα ο εισαγγελέας θα ζητήσει…’

· ‘Δόθηκε σήμερα/χθες εντολή από τον εισαγγελέα…’

· ‘Ήδη έχει δοθεί…’

Κι έτσι βγάλαμε ειδήσεις για μια εβδομάδα. Άντε τώρα για κάτι καινούργιο.

Xenomania (3/1/2008)

Η μεγάλη αφίσα στη στάση του λεωφορείου μας πληροφορεί ότι γνωστό κατάστημα προσφέρει ‘Παπούτσια 100% leather’ και από κάτω ‘Ζώνες 100% leather’. Προφανώς οι προσφορές απευθύνονται μόνο σε αγγλομαθείς, ή το δικό μας ‘δέρμα’ είναι ‘φασόν’ ή ‘μαϊμού’. Σε επόμενες στάσεις, άλλες αφίσες (του ιδίου καταστήματος) μας πλασάρουν ‘Γραβάτες 100% silk’ και ‘Πουκάμισα 100% cotton’. Η ίδια λογική κι εδώ. Μήπως η ματαιοδοξία μας δεν μας επιτρέπει να ντυνόμαστε με ευτελή υλικά όπως ‘δέρμα’ και ‘μετάξι’ και πρέπει να τους φραγκέψουμε τα ονόματα μπας και καλύψουμε το πολιτισμικό μας ξυποληταριό επί το ‘ευγενέστερον’;

Και κάτι ακόμη: όλα αυτά τα ‘μιγαδικά’ αντικείμενα διαφημίζονται ως ‘Made in Italy’. Τότε γιατί ‘leather’ και όχι ‘pelle’, γιατί ‘silk’ και όχι ‘seta’; Ή είμαστε Βαβυλωνία ή δεν είμαστε.

Στην αλλαγή του χρόνου (31/12/2007)

Δεν υπάρχει περίπτωση να ανοίξεις ραδιόφωνο ή εφημερίδα αυτές τις μέρες και να μη ξαναζήσεις (με τις ποικίλες αναπολήσεις και αναλύσεις) τα συμβάντα του 2007 που φεύγει. Γνωστό το φαινόμενο, και αναπληρώνει σε κάποιο βαθμό τις ατέλειες της μνήμης μας, που εύκολα και γρήγορα απωθεί (ευτυχώς!) πολλά πικρά και δυσάρεστα. Ωστόσο, κάποια πράγματα δεν θα πρέπει να τα ξεχνούμε, όχι για να μνησικακούμε, αλλά για να διδασκόμαστε—αν αυτό δεν ακούγεται υπερβολικά ουτοπικό στην Ελλάδα.

Δεν πρέπει λοιπόν ποτέ να λησμονήσουμε τις πυρκαγιές του καλοκαιριού. Κανείς δεν θα ήθελε να ξαναδεί τέτοιο θέαμα: ούτε στον εχθρό μας δεν θα το ευχόμασταν. Κοντά σ’ αυτό όμως, προσωπικά δεν θέλω να ξαναδώ και την καπηλεία των όποιων φυσικών καταστροφών (με ή χωρίς συνεργία ανθρωπίνης χειρός—αυτό είναι άλλο θέμα) από πολιτικούς και δημοσιογράφους προς ίδιον όφελος. Είναι απαράδεκτο, ‘των οικιών [και των δασών] ημών εμπιμπραμένων’, να βλέπουμε κάποιους περίπου να τρίβουν τα χέρια τους διότι τους δίνεται μια ακόμη ‘ευκαιρία’ να κάνουν αντίπραξη στους ‘υπευθύνους’ ή να πουλήσουν φύλλα ή τηλεθέαση. Καλύτερα περισσότερα σηκωμένα μανίκια και κοινή εργασία (και έγκαιρη προετοιμασία) παρά περισσότερες εικόνες καταστροφής και τεντωμένα δάχτυλα που δείχνουν πάντα τους απέναντι. Το πρώτο λέγεται κοινωνικός πολιτισμός, το δεύτερο καννιβαλισμός. Ποιο προτιμούμε;

Χωρίς απαισιοδοξία, καλή χρονιά, και έχει ο Θεός (και είχε, και θα έχει πάντα, και για μας και για όλους).

Ταλαιπωρίας συνέχεια (28/12/2007)

Μετά από ποικίλες ενέργειες και παρέμβαση της Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών φαίνεται ότι η τηλεφωνική μου γραμμή πιθανώς θα αποδεσμευθεί από την υφαρπάστρια εταιρεία (σημειώνω ότι στην επιστολή της ΕΕΤΤ υπήρχαν συνημμένες άλλες 17 καταγγελίες πλην της δικής μου, που σημαίνει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο επεισόδιο). Τηλεφωνικά μου έδωσαν και ημερομηνία αποδέσμευσης, σε 12 μέρες (καλοσύνη τους…). Ωστόσο, χθες διαπίστωσα ότι έχασα την ηλεκτρονική μου διεύθυνση (την οποία ήλπιζα να καταφέρω να διατηρήσω), ενώ σήμερα πληροφορήθηκα ότι αυτό έγινε λόγω της μεταφοράς της τηλεφωνικής μου γραμμής. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να ξαναρχίσω σχεδόν από το μηδέν την επαφή μου με τη διαδικτυακή πραγματικότητα (νέα γραμμή ADSL, νέα διεύθυνση, και όλα τα μηνύματα των τελευταίων 3 μηνών χαμένα). Συνεπώς, μη στέλνετε τίποτε στην παλιά μου διεύθυνση—δεν ισχύει πλέον. Όσο για την καινούργια, έχει ο Θεός! ‘Άκρη δεν έχει ο ουρανός… τέλος δεν έχει ο καημός’, όπως τραγουδούσε ο μακαρίτης Γ. Ζωγράφος. Ή, σύμφωνα με την ποίηση των κατασκονισμένων παρμπρίζ, ‘Υπομονή! Κάποτε θα βρέξει!’.

25 Δεκεμβρίου (25/12/2007)

Η ημερομηνία τα λέει όλα. Αν ξεφύγουμε από το θάμπωμα των φώτων και θυμηθούμε τον ποιητή που λέει πως ‘ήταν φώτα, χίλια φώτα, μα δεν ήτανε το Φως’, μπορούμε να συνεχίσουμε τις ποιητικές μας αναζητήσεις στον Μελωδό Ρωμανό (‘Την Εδέμ Βηθλεέμ ήνοιξε, δεύτε ίδωμεν, την τρυφήν εν κρυφή εύρομεν, δεύτε λάβωμεν τα του Παραδείσου ένδον του σπηλαίου’) ή στον κύριο Κοσμά (‘Ιδών ο Κτίστης ολλύμενον τον άνθρωπον χερσίν ον εποίησε κλίνας ουρανούς κατέρχεται’) και τον Δαμασκηνό Ιωάννη (‘Ήνεγκε γαστήρ ηγιασμένη Λόγον σαφώς αφλέκτω ζωγραφουμένη βάτω’). Ίσως το μόνο που θα καταλάβουμε να είναι το ‘στέργειν μεν ημάς… ράον σιωπήν’. Προτιμότερη η σιωπή από την πολυλογία μας.

Φθινοπωρινή σονάτα (2/12/2007)

Τα αναπάντεχα δώρα είναι συχνά τα καλύτερα, ιδίως όταν έρχονται από το φυσικό μας περιβάλλον. Ένα τέτοιο δώρο ήταν η σημερινή επιστροφή από το προγραμματισμένο εκπαιδευτικό τριήμερο στη Λάρισα, με προέκταση μέχρι σχεδόν τα βόρεια σύνορα, στην Αξιούπολη. Ενώ η Θεσσαλία με αποχαιρέτισε με ομίχλη και περιορισμένη ορατότητα (που έδινε μια ασυνήθιστη όψη στα φθινοπωρινά Τέμπη), η βόρεια έξοδος της κοιλάδας ήταν ένας παράδεισος φωτός. Ολόκληρη η Μακεδονία ήταν λουσμένη στον ήλιο, με αποτέλεσμα το χρυσάφι των φύλλων να είναι πραγματικός πλούτος για τα μάτια, ενώ ο γερο-Όλυμπος μας κοίταζε περήφανος, πασπαλισμένος με τα πρώτα του χιόνια. Αν προσθέσουμε στο σκηνικό τα ‘Madrigali amorosi’ του Monteverdi σε πολύ ωραία εκτέλεση, καταλαβαίνει κανείς ότι το δίωρο ταξίδι (που κατέληξε σε νοστιμότατο γεύμα) ήταν μια μοναδική αισθητική πανδαισία. ‘Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν’. Και καλό χειμώνα!

Περί καταλήψεων συνέχεια (24/11/2007)

Στον αγαπητό σχολιαστή που μου γράφει ότι κάποιοι βαρέθηκαν και κατέθεσαν τα όπλα, θα ήθελα να επισημάνω ότι όσοι καταθέτουν τα όπλα δεν γράφουν δημόσια και επώνυμα τη γνώμη τους. Αν δεχθώ ότι τα κόμματα δεν υποκινούν τις καταλήψεις, τότε γιατί θριαμβολογούν γι’ αυτές; Το χειροκρότημα και ο έπαινος (όπως γνωρίζουν όσοι ανεβαίνουν σε μπαλκόνια και πίστες) είναι η καλύτερη μορφή παρακίνησης (ή υποκίνησης). Εξάλλου, αν ισχυριζόμαστε ότι ο θόρυβος γίνεται για την παιδεία, να θυμηθούμε ότι η έλλειψη αιθουσών, πόρων ή και καθηγητών δεν εμπόδισε ποτέ (ακόμη και στην Κατοχή του 41-44) αυτούς που ήθελαν να μορφωθούν να πετύχουν τους στόχους τους. Χωρίς η αναφορά να σημαίνει κατ’ ανάγκην επιθυμία επιστροφής στο παρελθόν, το σχολείο των έξη ημερών και με εναλλασσόμενο ωράριο (π.χ. Τετάρτη απόγευμα – Πέμπτη πρωί) ήταν ο κανόνας στις μέρες μας, όταν οι βαθμοί του Γυμνασίου ήταν πραγματικοί (και όχι φουσκωμένοι με ‘αναβολικά’) και οι θέσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση πολύ περιορισμένες. Αυτά τα ολίγα.

Ιατρική και ενιαία ασφάλιση υγείας (21/11/2007)

Ο άρρωστός μου έχει πάθει τρεις πνευμονίες μέσα σ’ ένα μήνα, έχει περάσει από επίσημα νοσοκομεία του συστήματος, έχει διαπιστωθεί ότι έχει αιματολογικό πρόβλημα, που κατά πάσα πιθανότητα ευθύνεται για το όλο σκηνικό. Οι συνάδελφοι που τον είδαν στο διάστημα αυτό δεν έκαναν την απαραίτητη συνειρμική συσχέτιση, που θα οδηγούσε σε σωστή διάγνωση με απλές εξετάσεις και ανάλογη θεραπεία. Όπως λέει η πείρα, ο τελευταίος γιατρός είναι ‘ο πιο έξυπνος’, διότι έχει ολόκληρη εικόνα μπροστά του και πιο εύκολα οδηγείται στο σωστό συμπέρασμα. Ξέροντας την πιθανή διάγνωση, τον τρόπο επιβεβαίωσης και την αναγκαία θεραπεία, αδυνατώ να βοηθήσω τον ασθενή μου. Το εμπόδιο; Είναι ασφαλισμένος στον ΟΓΑ, που σημαίνει ότι μόνο σε δημόσιο νοσοκομείο μπορεί να εξυπηρετηθεί χωρίς να ξοδέψει μια περιουσία. Έτσι η ιατρική μου ικανότητα εξαντλείται στο να του δώσω ένα ενημερωτικό σημείωμα με την πιθανή εξήγηση του προβλήματός του και την προτεινόμενη αντιμετώπιση, και να αφεθώ στην καλή πρόθεση κάποιου συναδέλφου στο εφημερεύον νοσοκομείο (που προ ολίγου είχε εξαποστείλει τον ασθενή με μια ακτινογραφία στο χέρι, λόγω απεργίας) ώστε να τον εισαγάγει για τις πρέπουσες ενέργειες (που δεν μπορούν να περιμένουν να λήξει η απεργία).
Καταλαβαίνει κανείς ότι το πρόβλημα είναι σύνθετο: απαιτεί επιστημονική επάρκεια για τη διάγνωση, αποβολή της δημοσιοϋπαλληλικής νοοτροπίας στα νοσοκομεία, αλλά, κυρίως, μια και είμαστε σε εποχή που πολύς λόγος γίνεται για τις κοινωνικές ασφαλίσεις, επιτέλους καθιέρωση της ενιαίας ασφάλισης υγείας για όλους τους πολίτες. Οι αρρώστιες είναι δημοκράτισσες: δεν κοιτάζουν τι βιβλιάριο ασφάλισης έχεις ούτε τι επάγγελμα κάνεις. Η υγεία έχει ένα πραγματικό, αντικειμενικό, μετρήσιμο κόστος. Σ’ αυτό θα πρέπει να συμβάλλουν προληπτικά όλοι ανάλογα με τις οικονομικές τους δυνάμεις, ώστε να απολαμβάνουν τις ανάλογες παροχές όταν τις χρειάζονται με τη μικρότερη δυνατή άμεση συμμετοχή τους. Μόνο υπό τις συνθήκες αυτές, και με την καλλιέργεια ανάλογης συνείδησης σε όλους, μπορεί να λειτουργήσει η ιατρική με επιστημονικά κριτήρια και μόνο, χωρίς κωλύματα και διλήμματα που σχετίζονται με τον Μαμμωνά και την πολιτική.'Η τον συνδικαλισμό.

Οι καλύτεροι του κόσμου; (15/11/2007)

Ότι στην Ελλάδα ρέπουμε συλλογικά στην υπερβολή είναι γνωστό. Εκδήλωση του φαινομένου αυτού είναι η γνωστή ‘καραμέλα’ που ακούμε κάθε φορά που γίνεται κάποιο σκάνδαλο στον ιατρικό χώρο, ότι ‘Στην Ελλάδα έχουμε τους καλύτερους γιατρούς του κόσμου’ (ή άλλες συνώνυμες εκφράσεις). Να πούμε ότι έχουμε πολύ καλούς (και πολλούς καλούς) γιατρούς το δέχομαι, και έτσι είναι. Ωστόσο, μη έχοντας ούτε την εμπειρία ούτε τα κριτήρια για να συγκρίνουμε τους ‘εδώ’ με όλους τους άλλους, ας αποφεύγουμε να αυτοαναγορευόμαστε σε ‘καλύτερους του κόσμου’ διότι οι διαψεύσεις μπορεί να είναι πολύ οδυνηρές.
Με αφορμή την είδηση ότι καρδιοχειρουργός χρησιμοποιούσε πλαστά πιστοποιητικά, ας σημειώσουμε ότι αν άλλα συστήματα υγείας (όπως το Αγγλικό) απολαμβάνουν κάποιας φήμης, είναι και για τον λόγο ότι διαθέτουν μηχανισμούς ελέγχου του επιστημονικού προσωπικού και της επάρκειάς του. Έτσι π.χ. τα ποσοστά θνητότητας αναδεικνύουν διαφορές ανάμεσα σε νοσοκομεία και κλινικές για τις ίδιες κατηγορίες νόσων ή επεμβάσεων, που αν ξεφεύγουν από τα αποδεκτά όρια του στατιστικού λάθους γίνονται αντικείμενο έρευνας ως προς τα αίτιά τους (όπως έγινε με το Bristol Heart Centre πριν μερικά χρόνια). Εκεί που διαπιστώνεται υπαιτιότητα προσώπων, οι συνέπειες μπορεί να κυμαίνονται από την αναγκαστική επανεκπαίδευση (ακόμη και διευθυντών) αν πρόκειται για θέμα τεχνικής ανεπάρκειας μέχρι την απόλυση και ανάκληση της άδειας άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος αν υπάρχει δόλος ή κερδοσκοπία (προ ετών στην Αγγλία διαγράφηκαν δυο διευθυντές χειρουργοί που πήραν χρήματα για υπέρβαση λίστας αναμονής για επέμβαση). Η αποφυγή της συγκάλυψης και ατιμωρησίας και το γεγονός ότι στα θεσμικά όργανα κρίσης των περιπτώσεων αυτών συμμετέχουν τόσο γιατροί όσο και μη γιατροί κάνει τις διαδικασίες αδιάβλητες και εξασφαλίζει την εμπιστοσύνη του κοινού περισσότερο από τις μεγαλόστομες διακηρύξεις με τις οποίες συνήθως ‘ευλογούμε τα γένια μας’.

Ιστορίες καθημερινής TρELLAS (9/11/2007)

Εδώ και ένα μήνα και πλέον η φερώνυμη εταιρεία εξακολουθεί να έχει αποκλεισμένο τον γράφοντα από την ευρυζωνική σύνδεσή του (μέσω άλλου παρόχου, τον οποίο εξακολουθώ βέβαια να πληρώνω κανονικά) στο Διαδίκτυο [βλ. Τηλε-παγίδες (15/10/2007)], παρεμποδίζοντας την καθημερινή του ενημέρωση και επικοινωνία και δυσχεραίνοντας την διεκπεραίωση ανειλημμένων ακαδημαϊκών υποχρεώσεων (επίβλεψη και διόρθωση πτυχιακών εργασιών, οργάνωση μαθημάτων, διακίνηση επιστημονικών δημοσιεύσεων σε περιοδικά κτλ). Τι αποζημίωση δικαιούται άραγε κανείς από τους νεόκοπους νομείς των τηλεπικοινωνιών που μάλιστα μας υπόσχονται ότι ‘στην πόλη μας θα είσαι ελεύθερος να επιλέξεις;’

Ακαδημαϊκό παράδειγμα (6/11/2007)

Από το δελτίο ‘College Commentary’ (Οκτώβριος 1987) του Βασιλικού Κολλεγίου Ιατρών του Λονδίνου αντιγράφω το παρακάτω ιστορικό σχόλιο, χωρίς σχόλια.

‘Στο παρεκκλήσι του Trinity College [στο Καίμπριτζ] υπάρχει άγαλμα του Isaac Barrow που γεννήθηκε το 1630. Ως την ηλικία των 30 ετών είχε μεταφράσει τα 15 βιβλία του Ευκλείδη και διορίσθηκε καθηγητής των Ελληνικών, στα 32 ήταν καθηγητής της Γεωμετρίας και στα 33 καθηγητής στην έδρα των Μαθηματικών στο Καίμπριτζ. Στα 39, όταν διαπίστωσε ότι ένας από τους μαθητές του (ο Νεύτων) ήταν πιο έξυπνος απ’ αυτόν, ο Barrow παραιτήθηκε από την έδρα για να του την παραχωρήσει—μια πράξη που δεν έχει επαναληφθεί ποτέ.’

Ευγνωμοσύνη (5/11/2007)

Ο μεγάλος φυσιολόγος Hans Selye περιέγραψε για πρώτη φορά το σύνδρομο του στρες το 1936. Από τότε αναρίθμητα άρθρα και βιβλία έχουν γραφεί πάνω στο θέμα αυτό, και ο όρος ‘στρες’ κατάντησε περίπου αναπόφευκτο συστατικό της ζωής μας, στον λεγόμενο πολιτισμένο Δυτικό κόσμο. Όταν προς το τέλος της ζωής του ο Selye συνόψισε τα ευρήματα των ερευνών του, συμπέρανε ότι η ευγνωμοσύνη είναι η αντίδραση που προάγει περισσότερο την υγεία, ενώ κατονόμασε την εκδικητικότητα και την πικρία ως εκείνα τα συναισθήματα που προκαλούν υψηλά επίπεδα στρες στον άνθρωπο.

Σκέφτομαι μήπως τελικά (τουλάχιστον στη σύγχρονη Ελλάδα) πάσχουμε από μια χρόνια κατάσταση αγνωμοσύνης και αχαριστίας, που με τη σειρά της ευθύνεται για πολλές από τις υπόλοιπες παθολογίες μας. Έχοντας στο νου μας συνεχώς την απαίτηση, τη διεκδίκηση, το ‘να βρούμε το δίκιο μας’, δεν δίνουμε καμιά απολύτως σημασία σε όσα αγαθά έχουμε και σε όσες υπηρεσίες και παροχές απολαμβάνουμε (με την αξία μας ή όχι) ως άνθρωποι, ως πολίτες, ως υγιείς, ως εργαζόμενοι, και με τόσες άλλες ιδιότητες. Και όμως, αν θεωρούμε την υγεία μας αυτονόητη, ας σκεφθούμε τους κάθε λογής ασθενείς (που εμείς οι γιατροί τουλάχιστον συναντούμε καθημερινά). Αν έχουμε φαγητό στο τραπέζι και το ψυγείο μας, ας συλλογισθούμε ότι εκατομμύρια ανθρώπων στον κόσμο δεν γνωρίζουν ούτε φαγητό, ούτε τραπέζι, ούτε ψυγείο. Κι αν είμαστε σε θέση να διαβάζουμε αυτό το κείμενο, υπάρχουν πολλά άλλα εκατομμύρια που δεν ξέρουν γραφή ή ανάγνωση, που δεν έχουν δει ποτέ τους υπολογιστή, και βέβαια δεν έχουν τις δυνάμεις ή την άνεση του χρόνου για ενασχόληση με τέτοιες πολυτέλειες. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πάψουμε να επιδιώκουμε το καλύτερο. Αν όμως κάθε φορά που ξεκινούμε να απαιτήσουμε κάτι αναλογιζόμαστε πρώτα τα αγαθά που έχουμε και λέμε ένα ‘ευχαριστώ’ ή ένα ‘δόξα τω Θεώ’ (απ’ την καρδιά μας και όχι από συνήθεια), τότε τα αιτήματά μας θα είναι λιγότερο παράλογα και η διεκδίκησή μας πιο πολιτισμένη. Και η αρτηριακή μας πίεση χαμηλότερη.

Ο κυρ-Μανόλης (2/11/2007)

Του κυρ-Μανόλη του έλαχε να σηκώσει δυο μεγάλους σταυρούς στη ζωή του. Πριν τριάντα χρόνια, εντελώς απροσδόκητα, ο γιος του, φίλος και συμμαθητής σε Γυμνάσιο και Πανεπιστήμιο, πέθανε ξαφνικά από καρδιακή προσβολή, στα μισά των σπουδών μας (ήταν η πρώτη μας επαφή με τον θάνατο στον κοντινό μας κύκλο). Ακολούθησε το τροχαίο δυστύχημα που στοίχισε τη ζωή στο γαμπρό του. Αντιμετώπισε τα δυο πλήγματα και το δύσκολο υπαρξιακό ερώτημα ‘Γιατί;’ και τα ξεπέρασε—όσο ξεπερνιούνται—δουλεύοντας, πάντα με την σκέψη του πώς θα ήταν τα πράγματα υπό άλλες συνθήκες. Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο έδωσε την προσωπική του μάχη με τον καρκίνο, με όσες ψυχικές και σωματικές δυνάμεις διέθετε. Χθες βράδυ πήρε την ‘μακαρίαν οδόν’ για τον ‘τόπον αναπαύσεως’. Εκεί που τον αναμένουν ο Γιώργος και ο Ηλίας. Πέρα από χώρο και χρόνο.

Το ακατάληπτο των καταλήψεων (2/11/2007)

Πολλά πράγματα μπορεί κανείς ίσως να συγχωρήσει στα πολιτικά κόμματα αλλά και τις κυβερνήσεις των τελευταίων 30 χρόνων. Ανάμεσα σ’ εκείνα που δεν παραγράφονται εύκολα είναι η καταπάτηση της αθωότητας των μαθητών με το ‘παραμύθι’ ότι μπορούν να διεκδικήσουν—υποτίθεται—τη ‘βελτίωση της παιδείας’ (ως νόμιμο επίχρισμα όλων των άλλων αιτημάτων) με την κατάληψη των σχολείων. Με κλειστό σχολείο εκπαίδευση δεν γίνεται. Το μόνο που θα γίνει θα είναι να αποκτήσουν κάποια κόμματα φερέφωνα και αφισοκολλητές για την επόμενη σαιζόν και να καταντήσει η Ελλάδα κάποια στιγμή μια χώρα αγραμμάτων δουλοπαροίκων (ίσως αυτός να είναι ο απώτερος σκοπός). Ακόμη, είναι εξοργιστικά αναίσχυντο γονείς και εκπαιδευτικοί να αθωώνουν τους μαθητές για τις χαμένες διδακτικές ημέρες και ώρες (αποτίμησε ποτέ κανείς το κόστος τους;) και τις ζημιές στα σχολεία (που πληρώνονται απ’ όλους μας, είτε έχουμε παιδιά είτε όχι), ενθαρρύνοντας τη διαιώνιση της παρανομίας. Αν δεν εμπνέεις στον πολίτη (από τη μικρότερη ηλικία, και με προσωπικό παράδειγμα) την υπευθυνότητα για τις πράξεις και τη συμπεριφορά του, δεν μπορείς να τον υποκινείς να διεκδικεί δικαιώματα. Και τέλος, είναι τουλάχιστον θλιβερό να ακούει κανείς από επίσημα εκπαιδευτικά χείλη ότι ‘δεν γνωρίζουμε αν υπάρχει υποκίνηση στις καταλήψεις’. Αυτό θυμίζει μια Ισπανική παροιμία που λέει ‘Δεν πιστεύω στις μάγισσες, αλλά για την ύπαρξή τους δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία’. Ή, σε απλά ελληνικά, ‘ο κόσμος τόχει τούμπανο κι εμείς κρυφό καμάρι’.

Ο πολιτευτής, το όργανο, η κλήση (30/10/2007)

Έχουμε ξανακούσει στη χώρα μας τέτοια επεισόδια, με διαφορετικούς πρωταγωνιστές. Πολιτευτής, λέει, εξύβρισε όργανο της τάξης που του έκοψε κλήση για παράνομη στάθμευση. Το όργανο κατόπιν βρέθηκε σε άλλη υπηρεσία (οικειοθελώς; δυσμενώς; Δεν διευκρινίσθηκε). Δεν ξέρω αν άλλες χώρες έχουν θεσμοθετημένη την ιδιότητα του ‘πολιτευτή’ (= υποψήφιος που ακόμη δεν έπιασε το εκλογικό μέτρο; φιλόδοξος χθεσινός αφισοκολλητής;), και αν ο επίδοξος λειτουργός της Πολιτείας απολαμβάνει a priori το προνόμιο της περιφρόνησης των νόμων που επιδιώκει να ψηφίζει μια μέρα. Αυτό που ξέρω είναι ότι στην Αγγλία έχουν αφαιρεθεί διπλώματα οδήγησης από μέλη της κυβέρνησης, ακόμη και της βασιλικής οικογένειας, π.χ. για υπέρβαση ορίου ταχύτητας ή για οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Κι αυτό διότι ο Βρετανός αστυφύλακας κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας του, όσο ευτελής κι αν είναι αυτή (π.χ. γράψιμο κλήσεων), γνωρίζει ότι έχει πίσω του την πλήρη ισχύ του Νόμου και την υποστήριξη όλων των ανωτέρων του και δεν σηκώνει απαντήσεις του τύπου «Ξέρεις ποιος είμαι εγώ βρε…;». Αποτέλεσμα είναι κανένα δημόσιο πρόσωπο, κυβερνητικό ή αντιπολιτευόμενο, να μην επιθυμεί να γελοιοποιηθεί με ανάρμοστη συμπεριφορά απέναντι στο ‘όργανο’. Και όταν τα δημόσια πρόσωπα, όπως η γυναίκα του Καίσαρα, είναι και φαίνονται τίμια, ο λαός δεν μπορεί παρά να μιμηθεί το παράδειγμα. Μήπως και στο θέμα αυτό απέχουμε ακόμη πολύ από το ‘Ευρωπαϊκό κεκτημένο’;

Το Έπος (28/10/2007)

Τέσσερα γράμματα που χαρακτήρισαν μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Δεν χρειάζεται να προσθέσει κανείς ‘του ’40’ για να γίνει κατανοητό για ποια περίοδο μιλούμε. Δεν είναι μακριά μας: το έζησαν οι γονείς μας. Ακούσαμε από πρώτο χέρι για τους βομβαρδισμούς, τις συσκοτίσεις, τους πανηγυρισμούς στους δρόμους, τις εξορμήσεις στα νοσοκομεία με τους τραυματίες ήρωες, κι ύστερα την Κατοχή, την πείνα, τις στερήσεις, τον φόβο, αλλά και την καρτερία και τον αγώνα, μέχρι την Απελευθέρωση. Όσο πιο απόμακρα γίνονται τα γεγονότα, τόσο πιο απίστευτα ηχούν στ’ αυτιά των μικροτέρων. Ίσως ψυχολογικά απωθούν την ιδέα του αναγκαστικού αλληλοσκοτωμού: η γνωστή τους εικονική και ανώδυνη ‘πραγματικότητα’ της τηλεόρασης δεν έχει καμιά σχέση με την απτή φρίκη του πεδίου της μάχης, με τους νεκρούς, τους ακρωτηριασμένους, τους κρυοπαγημένους, τους ψειριασμένους. Ευτυχώς υπάρχουν αντίδοτα. Μπορεί να με γελά η θύμησή μου, αλλά νομίζω ότι τα ντοκυμαντέρ για τον πόλεμο και τα λοιπά γεγονότα του 40-41 στα κανάλια ήταν φέτος περισσότερα από άλλες χρονιές. Η αμεσότητα των εμπειριών (π.χ. από το ημερολόγιο του Γ. Θεοτοκά, τις επιστολές του Ελύτη από το μέτωπο ή τις αφηγήσεις του Καλλέργη, του Θεοδωράκη, του Φαράκου) έφερε σε πρώτο πλάνο την εποχή εκείνη, όπου η μέθη ‘απ’ το αθάνατο κρασί του ’21’ ήταν η κινητήρια δύναμη ενός ολοκλήρου λαού. Δίδαγμα για όλους, τονωτικό της μνήμης που είναι απαραίτητη προϋπόθεση της επιβίωσης των λαών.

95 χρόνια ελευθερίας (26/10/2007)

Απόμακρα, ‘μέσα στον ύπνο τον βαθύ’ (κυριολεκτικά και μεταφορικά), αντήχησαν οι 21 κανονιοβολισμοί στις 7.30 το πρωί, θυμίζοντάς μας ότι η Θεσσαλονίκη καταγράφει σήμερα 95 χρόνια ελεύθερη και ελληνική, μετά από 482 χρόνια Οθωμανικής κυριαρχίας (1430-1912). Καλό είναι, έστω και μια φορά το χρόνο, να θυμόμαστε τους αριθμούς αυτούς, τη σημασία τους, και το τίμημα που κατέβαλαν οι πρόγονοί μας σε βάρος δουλείας, σε διωγμούς, αγώνες, και ανθρώπινες θυσίες, για να απολαμβάνουμε εμείς σήμερα την πολυτέλεια της γκρίνιας και της φαγωμάρας. Να τιμούμε τη μνήμη των ανθρώπων που φύτεψαν και πότισαν το δέντρο της ελευθερίας αυτής. Και να απευθύνουμε με κάθε ευκαιρία προς τον προστάτη Άγιο της πόλης μας εκείνο τον δραματικό ύμνο: ‘Τείχος ωχυρωμένον ημίν…, οικιστής και υπέρμαχος εχρημάτισας τη ση πόλει, Δημήτριε, ην λυτρωθείσαν ένδοξε, Θεού ευδοκήσαντος, δια παντός ελευθέραν ταις σαις πρεσβείαις διάσωσον’. Είθε.

Η Καλιφόρνια στις φλόγες (24/10/2007)

Δεν έχουμε βέβαια μονοπώλιο στις πυρκαγιές των δασών. Η φωτιά δεν κάνει διακρίσεις σε λαούς φυλές και γλώσσες. Αυτό το είδαμε και άλλες φορές και σε πολλές χώρες, και έχοντας την πείρα (παλαιά και ιδίως πρόσφατη) της τραγωδίας αυτής δεν μπορούμε να μη θλιβόμαστε και να μη συμπάσχουμε με τους ανθρώπους που βλέπουν τα σπίτια, το καταπράσινο περιβάλλον, ακόμη και τους ανθρώπους τους να χάνονται στις φλόγες. Δεν ξέρω αν οι Αμερικανοί πολιτικοί και δημοσιογράφοι εκμεταλλεύονται τέτοια τραγικά γεγονότα για να αυτοπροβληθούν ή να κάνουν αντιπολίτευση. Το εύλογο ερώτημα όμως προς όλους τους εγχώριους αυτεπάγγελτους ‘εισαγγελείς’ είναι: φταίει άραγε η έλλειψη εναέριων μέσων ή ανθρώπινου δυναμικού ή συντονισμού για την βιβλική καταστροφή στην πλουσιότερη πολιτεία των ΗΠΑ; Ίσως πρέπει κάποτε να καταλάβουμε ότι πάντα υπάρχει κάποιο όριο στις ανθρώπινες δυνατότητες, όσο προηγμένες και εύπορες κι αν είναι. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα γίνεται κάθε δυνατή προσπάθεια, ούτε ότι τυχόν ευθύνες δεν θα πρέπει να αποδίδονται εκεί που υπάρχουν. Ωστόσο, όταν καταστρέφεται ένας τόπος από οποιαδήποτε αιτία, το πρώτο ζητούμενο είναι να σταματήσει το κακό, με περισσότερη δουλειά και λιγότερες κραυγές και αλληλοκατηγορίες. Οι ‘νεκροψίες’ και τα ‘δικαστήρια’ μπορούν να γίνουν στην κατάλληλη ώρα, και σίγουρα όχι εν βρασμώ ψυχής.

Τηλεφωνικές παρενοχλήσεις (23/10/2007)

Πόσες πιστωτικές κάρτες σας έχουν πουλήσει από το τηλέφωνο; Πόσα καταναλωτικά δάνεια; Πόσες δωρεάν συνδέσεις στη μια ή την άλλη εταιρεία παροχής υπηρεσιών τηλεφωνίας ή ADSL; Πόσες φορές σας ξύπνησαν μεσημέρι ή σας διέκοψαν στην απογευματινή εργασία σας για το σκοπό αυτό; Το φαινόμενο έχει πάρει σχεδόν επιδημικές διαστάσεις. Σήμερα έλαβα τηλεφώνημα προσφοράς σε ώρα ιατρείου από υπάλληλο τηλεφωνικής εταιρείας στην οποία έχω κάνει αίτηση διακοπής της παροχής των υπηρεσιών της (βλ. κείμενο Τηλε-παγίδες, και ακόμη περιμένω στο ακουστικό μου): προφανώς δεν είχε ιδέα ότι είχα προηγούμενη σύνδεση (‘μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου’), και του εξήγησα—σε όχι ιδιαίτερα ήπιο τόνο—ότι δεν θέλω να ακούσω τίποτε για την εταιρεία του. Οι υπάλληλοι βέβαια εντολές εκτελούν, αλλά καλό είναι να μεταφέρουν στα αφεντικά τους τη δυσαρέσκεια που δημιουργούν με τις παρενοχλήσεις αυτές. Νομίζουν ότι δεν ξέρουμε πού να βρούμε τις υπηρεσίες τους αν το θελήσουμε; Και πώς θα φαινόταν στους ανθρώπους αυτούς αν τους προσφέραμε τηλεφωνικά π.χ. μια βρογχοσκόπηση (ή άλλη ιατρική πράξη) στη μισή τιμή, μεταξύ 2-4 μ.μ.;

Πάντως, για όσους ενδιαφέρονται, έχω στα χέρια μου επιστολή της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα που λέει ότι ‘σύμφωνα με το άρθρο 11 του Ν. 3471/2006 η πραγματοποίηση μη ζητηθεισών επικοινωνιών με οποιοδήποτε μέσο ηλεκτρονικής επικοινωνίας, με ή χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, για σκοπούς απευθείας εμπορικής προώθησης προϊόντων ή υπηρεσιών και για κάθε είδους διαφημιστικούς σκοπούς, επιτρέπεται μόνο αν ο συνδρομητής συγκατατεθεί εκ των προτέρων ρητώς’. Να μια διάταξη που θα μπορούσε να φανεί χρήσιμη σε όποιον θα ήθελε να εμπλακεί νομικά στο θέμα.

Ενεργειακή σπατάλη (22/10/2007)

Ο Bill Bryson γράφει στο βιβλίο του ‘Notes from a big country’ ότι σύμφωνα με μια στατιστική το 5% της ενέργειας που καταναλώνεται στις ΗΠΑ οφείλεται σε υπολογιστές που μένουν αναμμένοι όλη τη νύχτα. Το βιβλίο δημοσιεύθηκε το 1998, και από τότε πιθανώς τα ποσοστά άλλαξαν (δεν πιστεύω να έπεσαν). Δεν χρειάζεται να ζηλεύουμε τους Αμερικανούς στο θέμα αυτό: κάθε βράδυ βλέπω σε γειτονική τράπεζα 3-4 οθόνες υπολογιστών να καίνε υπομονετικά και ακατάπαυστα, και δεν νομίζω ότι πρόκειται για μεμονωμένη περίπτωση. Το κακό με την ηλεκτρική ενέργεια είναι ότι είναι τόσο ‘καθαρή’ (από την οπτική γωνία του τελικού χρήστη) που δεν φέρνει στο νου τις υψικαμίνους του Αλιβερίου ή της Πτολεμαΐδας. Και όμως, δεν γεννιέται εκ του μηδενός: χρειάζεται λιγνίτη, και αυτός εκπέμπει διοξείδιο του άνθρακα και ανεβάζει τη θερμοκρασία του ‘θερμοκηπίου’ μέσα στο οποίο ζούμε. Καλές είναι οι συζητήσεις για Κυότο και για Ρίο και για όποια άλλη παγκόσμια διάσκεψη για το περιβάλλον, την υπερθέρμανση του πλανήτη, τους πάγους που λιώνουν και τις τρύπες του όζοντος. Δεν αφορούν όμως μόνο τις κυβερνήσεις ή τη βιομηχανία, αλλά τον καθένα μας. Τόσο φοβερό είναι να περιμένουν οι υπάλληλοι 15-20 δευτερόλεπτα μέχρι να ζεσταθούν οι υπολογιστές το πρωί πριν ξεκινήσουν την εργασία της ημέρας; Ευτυχώς τα περισσότερα καταστήματα ηλεκτρικών συσκευών δεν αφήνουν ανοικτές όλες τις τηλεοράσεις (όπως έκαναν κάποτε). Δεν θα ήταν άσχημο να τις κλείνουν και στη διάρκεια της ημέρας.

Φαρμακευτικές καταχρήσεις (21/10/2007)

Όχι για πρώτη φορά (και φαντάζομαι ότι δεν θα είναι ούτε η τελευταία) οι φαρμακευτικές δαπάνες απασχολούν τις εφημερίδες, και τα αρμόδια κρατικά όργανα. Είναι πράγματι αξιοπερίεργο πώς στην Ελλάδα ευδοκιμούν φαρμακεία περισσότερα από τα μπακάλικα και τα περίπτερα μαζί, ενώ στο εξωτερικό τα ψάχνεις με το τηλεσκόπιο. Αυτό και μόνο δεν προβληματίζει τους υπευθύνους; Η μηχανοργάνωση είναι βέβαια απαραίτητη για να βρει κανείς τον μίτο στον λαβύρινθο. Ίσως όμως ένα πιο ουσιαστικό βήμα (όχι μόνο για τον έλεγχο του φαρμάκου) θα πρέπει να είναι η καθιέρωση ενιαίου φορέα ασφάλισης υγείας, με ίσα δικαιώματα και παροχές για όλους τους πολίτες, οι οποίοι να μη μπορούν να προμηθεύονται φάρμακα ή οποιαδήποτε άλλη υπηρεσία αν δεν είναι εφοδιασμένοι με το προσωπικό τους βιβλιάριο, κάρτα υγείας ή όποιο άλλο πρόσφορο μέσο. Επίσης, η διάθεση φαρμάκων ονομαστικά στον ασθενή στην ποσότητα που χρειάζεται (π.χ. 10 δισκία) και όχι με την εμπορική συσκευασία που μπορεί να περιέχει υποχρεωτικά 20 ή 30 (κάτι που κάνουν όλες οι πολιτισμένες χώρες). Τέλος, ο τακτικός δειγματοληπτικός έλεγχος ασφαλισμένων και φαρμακείων ως προς την τήρηση των κανόνων διάθεσης των φαρμάκων, και η επιβολή κυρώσεων σε όλους τους παραβάτες (ναι, και στους ασθενείς) είναι μέτρα απαραίτητα για την αποφυγή της κατάχρησης. Δεν αναφέρομαι στην παράνομη εμπορία των φαρμάκων εντός και εκτός Ελλάδος, που προφανώς συναγωνίζεται το λαθρεμπόριο των καυσίμων σε αποδοτικότητα για τους εμπλεκομένους στο ευγενές αυτό σπορ. Να πιστέψω ότι δεν γνωρίζουν οι αρμόδιοι πώς και πού μπορούν να πατάξουν το φαινόμενο; Ή μήπως και εδώ κολλάμε στην περίφημη πολιτική βούληση;

Η αποκαθήλωση της Μάριον Τζόουνς (21/10/2007)

Το φαινόμενο του τίτλου είναι απλώς το πιο πρόσφατο—και φανταχτερό—επεισόδιο στο πολύ γνωστό σήριαλ του ντόπινγκ. Κάποτε, επί ανυπάρκτου σοσιαλισμού, γινόταν πολύς θόρυβος για τις γυναικείες ομάδες κολύμβησης της Ανατολικής Γερμανίας, που από τα πολλά στεροειδή δεν ήξεραν πλέον σε πιο φύλο ανήκαν. Στην πορεία των πραγμάτων αποδείχθηκε ότι και η άλλη πλευρά είχε εξίσου λερωμένη τη φωλιά της: μόνο τα κίνητρα άλλαζαν (η δόξα της ιδεολογίας στη μια περίπτωση, το χρύσωμα της τσέπης στην άλλη). Σίγουρα έχουμε ξεφύγει πολύ από την εποχή του πρώτου Περσικού Πολέμου, όταν ο αξιωματικός του Πέρση στρατηγού Μαρδόνιου, μαθαίνοντας ότι το έπαθλο των Ελλήνων στους Ολυμπιακούς αγώνες ήταν ένας απλός κότινος, αναφώνησε: ‘Παπαί, Μαρδόνιε, κοίους επ’ άνδρας ήγαγες μαχησομένους ημέας, οι ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιεύνται αλλά περί αρετής!’. Το σύγχρονο ‘παιχνίδι’ είναι πολύ χοντρό (οικονομικά) και με πολλούς κρίκους (προπονητές, ‘γιατρούς’, σπόνσορες, μάνατζερ, και να μη ξεχνούμε και τα ‘Μέσα’ και τους δημοσιογράφους, που με την ίδια ευκολία και απληστία ανεγείρουν και κατεδαφίζουν ‘είδωλα’). Πιθανώτατα ο αθλητής σε πολλές περιπτώσεις είναι το θύμα της υπόθεσης, υπό την πίεση όλων των άλλων. Οπωσδήποτε ο πρωταθλητισμός και τα ρεκόρ έχουν τραυματίσει βαθιά τον αθλητισμό. Ο Ισοκράτης είχε την απάντηση, όταν συμβούλευε τον Δημόνικο να ασκεί ‘των περί το σώμα γυμνασίων μη τα προς την ρώμην αλλά τα προς την υγείαν’ και να ‘λήγει των πόνων έτι πονείν δυνάμενος’. Αυτό προφανώς δεν έχει καμιά σχέση με το ‘γρηγορότερα, ψηλότερα, δυνατότερα’ των σημερινών αγώνων. Μήπως ηθικά και φιλοσοφικά έχουν πάψει να είναι Ολυμπιακοί;