Ψηφιακές ευκολίες και αδιέξοδα

Προχθές βράδυ χρειάσθηκε να εκδώσω ένα πιστοποιητικό θανάτου για κάποιον ασθενή μου. Ήξερα από προηγούμενη πείρα ότι χρειάζεται θεώρηση για το γνήσιο της υπογραφής, κι έτσι πήγα χωρίς καθυστέρηση στο πλησιέστερο (τρόπος του λέγειν, ένα τέταρτο με το αυτοκίνητο) αστυνομικό τμήμα. Ο νεαρός φρουρός της εισόδου συμβουλεύθηκε τον αξιωματικό υπηρεσίας και με ενημέρωσε ότι εδώ και δυο μήνες η αστυνομία δεν κάνει τέτοιες θεωρήσεις. Επέστρεψα αναγκαστικά στο ιατρείο, ‘σάρωσα’ το πιστοποιητικό στον υπολογιστή και το θεώρησα ψηφιακά. Ήταν βέβαια ευτυχής συγκυρία ότι το σπίτι του τεθνεώτος ήταν δυο βήματα από το ιατρείο και δεν χρειάσθηκε επιπλέον δρομολόγιο (θα μπορούσε να βρίσκεται στην άλλη άκρη της πόλης). Καλή η ψηφιακή ευκολία, αλλά θα ήταν άραγε πολύ δύσκολο για το κράτος ή τους ιατρικούς συλλόγους ή κάποιον άλλο επίσημο φορέα να μας ενημερώνει για τέτοιες ουσιαστικές αλλαγές σε μια συχνή καθημερινή διαδικασία;

     Κατά συγκυρίαν, την ίδια μέρα μια βορειοελλαδίτικη πόλη υπέστη διακοπή ρεύματος αρκετών ωρών. Όπως πληροφορήθηκα από εκεί συναδέλφους, δεν μπορούσαν να κάνουν καμιά εργασία στον χρόνο αυτό διότι, εκτός από τις ιατρικές συσκευές και τα μηχανήματα, οι κάθε είδους ηλεκτρονικές συνταγές, ιατρικές γνωματεύσεις και αποδείξεις παροχής υπηρεσιών πλέον θέλουν ρεύμα. Βέβαια το τυχαίο συμβάν δεν μπορεί να αποκλεισθεί ακόμη και στο καλύτερο σύστημα. Ωστόσο το γεγονός αυτό μας δίνει μια εικόνα του τι να περιμένουμε αν ισχύσουν τελικά οι προβλεπόμενες κυκλικές διακοπές της ηλεκτροδότησης τον επόμενο χειμώνα λόγω της ενεργειακής κρίσης. Αφήνουμε τις γνωστές (και καθόλου αμελητέες) συνέπειες για φωτισμό, θέρμανση, συντήρηση τροφίμων και φαρμάκων, ανελκυστήρες, επικοινωνίες και άλλα. Όταν σχεδόν όλες οι δημόσιες υπηρεσίες και λειτουργίες εξαρτώνται αποκλειστικά από τον ηλεκτρισμό, καταλαβαίνει κανείς τον αντίκτυπο μιας κατάρρευσης του συστήματος, έστω για κάποιες ώρες. Βλέπετε, η τεχνολογική πρόοδος δεν έχει μόνο τη θετική της πλευρά. Ας μη σπεύσουμε λοιπόν να θάψουμε το μπλοκ και το μολύβι και την κλασική μας επαγγελματική σφραγίδα. Μετά τη νεκρανάσταση των λιγνιτικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής θα έρθει και η σειρά τους.

Trellathikame?

Δεν υπάρχει περίπτωση να διαβάσει ή να ακούσει κανείς ειδήσεις και, με στοιχειώδη φρόνηση, να μην καταλήξει στο ρητορικό ερώτημα του τίτλου: Μας έστριψε; Το χάσαμε τελείως; Είτε σε επίπεδο προσώπων είτε σε επίπεδο κρατών και υπερδυνάμεων, η εντύπωση που αποκομίζει κανείς είναι εκείνη της παραφροσύνης. Κάθε τόσο ένας άνδρας αρπάζει το πρώτο διαθέσιμο μαχαίρι και σκοτώνει μια γυναίκα, με την οποία συζούσε (ο όρος σηκώνει ιδιαίτερη συζήτηση) επί σειρά ετών. Άνθρωποι υπεράνω υποψίας (μέχρι τώρα) διαπιστώνεται ότι διέπρατταν εγκλήματα κακοποίησης, βιασμού, εκμετάλλευσης απέναντι σε άτομα ανήλικα που δέχονταν – υποτίθεται – τη φροντίδα και την διαπαιδαγώγησή τους. Μια αχανής χώρα εισβάλλει στη γείτονά της και επί μήνες διεξάγει έναν καταστροφικό πόλεμο, με προεκτάσεις και συνέπειες που εκτείνονται σαν πλοκάμια χταποδιού ανά τον κόσμο, και κάποιοι τρίβουν τα χέρια τους γιατί έτσι ανεβάζουν τις πωλήσεις των ‘αγαθών’ τους. Μια άλλη αχανής (πληθυσμιακά) χώρα, η Κίνα, κηρύσσει πολεμική ετοιμότητα και υπόσχεται αντίποινα γιατί μια επίσημη Αμερικανίδα επισκέπτεται τη γειτονική της Ταϊβάν, την οποία εδώ και εβδομήντα χρόνια η πρώτη θεωρεί δικό της έδαφος. Κάτι ανάλογο κάνει στη δική μας γεωγραφική ζώνη ο νεοοθωμανός γείτονάς μας. Και όλα αυτά ενώ ο κόσμος ολόκληρος βιώνει μια επιταχυνόμενη κλιματική κρίση και ζει με τον φόβο του επικείμενου λιμού, ενέργειας και τροφίμων. Πουθενά δεν βλέπει κανείς ανθρώπους ήσυχους, ισορροπημένους, ειρηνικούς με τον εαυτό τους και τους γύρω τους, που να αρκούνται στα απαραίτητα και να μην επιβουλεύονται τους άλλους, αυτό που εδώ και χιλιετίες απαγόρευε η τελευταία εντολή του Δεκαλόγου. Χιλιάδες νόμοι, διεθνείς συμβάσεις, συνθήκες, σύμφωνα μη επιθέσεως και άλλα περισπούδαστα έγγραφα μπορούν να συνοψισθούν σ’ εκείνες τις επτά λέξεις: «Οὐκ ἐπιθυμήσεις ὅσα τῷ πλησίον σου ἐστί». Για να δικαιώνεται ο Ντοστογιέφσκι που αποφαινόταν ότι χωρίς Θεό (= αν δεν αναγνωρίζεις τον Θεό και τον νόμο του) όλα επιτρέπονται. Λοιπόν, ναι: όντως μας έχει στρίψει. 

Ποιος προσωπικός;

Ξεκούραστος μετά από ολιγοήμερες διακοπές, φυλλομετρώ τις ειδήσεις για ενημέρωση. Αρχίζει, διαβάζω, η εγγραφή των πολιτών σε προσωπικό ιατρό. Ακολουθούν οδηγίες για τον τρόπο εγγραφής, καθώς και παράθεση των ‘ποινών’ που προβλέπονται για μη εγγεγραμμένους (αυξημένη συμμετοχή σε φάρμακα και διαγνωστικές εξετάσεις). Αναζητώ κατάλογο με συμβεβλημένους ιατρούς, με εντελώς αρνητικό αποτέλεσμα. Πού θα εγγραφεί λοιπόν ο συνειδητός πολίτης που θέλει να γλιτώσει και τα ‘πρόστιμα’;

     Η συζήτηση για οικογενειακό ή προσωπικό γιατρό είναι πολύ παλιά, και κάθε υπουργός υγείας φιλοδοξεί να βάλει την προσωπική του σφραγίδα στον θεσμό (όπως κάθε υπουργός παιδείας βγάζει ένα νόμο για τα ΑΕΙ, άσχετα αν εφαρμόζεται ή όχι…). Όμως, κατά την λαϊκή έκφραση, βάζουμε το κάρο μπροστά από τα άλογα. Αν δεν έχουμε εξασφαλίσει τα ‘υποζύγια’ (= γιατρούς), πώς θα περπατήσει το ‘κάρο’ (ο θεσμός); Αναγνωρίζω όσα γράφονται ένθεν κακείθεν για κίνητρα οικονομικά και άλλα για την προσέλκυση προσωπικού. Καλές οι προθέσεις, αλλά ας πάμε λίγο πιο βαθιά.

     Η προσπάθεια ριζικής αλλαγής ενός συστήματος που – καλώς ή κακώς, με τα θετικά και τα αρνητικά του – είναι παγιωμένο εδώ και δεκαετίες, δεν μπορεί να γίνει με έναν νόμο (όσα άρθρα κι αν έχει). Η δυσανάλογη σχέση γιατρών στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα και η άνιση κατανομή τους στη χώρα (λόγω και της ιδιαίτερης γεωμορφολογίας της) είναι δυο παράγοντες που δεν μπορούν εύκολα να τροποποιηθούν. Αντίστοιχα, δεν μπορεί να αλλάξει δια νόμου η μαθημένη συμπεριφορά των πολιτών-ασθενών, που θα πρέπει να εκπαιδευθούν σε διαφορετικό μοντέλο παροχής υπηρεσιών υγείας. Μια σκέψη θα ήταν να εφαρμοσθεί πιλοτικά το σύστημα π.χ. σε έναν νομό για ένα έτος, και η εμπειρία που θα αποκομισθεί από εκεί να χρησιμοποιηθεί για βελτιώσεις και προσαρμογές. Αυτό θα προϋπέθετε τη συμφωνία γιατρών, ασθενών και δημοσίων υπηρεσιών να συμπράξουν ώστε το εγχείρημα να γίνει με όσο γίνεται καλύτερους όρους. Και φυσικά η λέξη συμφωνία αφορά πρωτίστως τους πολιτικούς φορείς (τα κόμματα) που συνήθως είναι ανασταλτικοί παράγοντες σε κάθε προσπάθεια που δεν έχει τη δική τους αποκλειστική πατρότητα.

     Πώς να το κάνουμε; Το κράτος και οι θεμελιώδεις λειτουργίες του δεν έχουν ημερομηνία λήξεως, κάτι που έχουν εξ ορισμού τα κόμματα, οι κυβερνήσεις και οι θητείες των υπουργών. Εθνικά σχέδια δεν επιτρέπεται να εγκλωβίζονται σε κομματικά 'συρματοπλέγματα'. Αν δεν αποδεχθούμε ως Έλληνες αυτή την απολύτως αναγκαία (sine qua non) συνθήκη, φοβούμαι ότι και οι επόμενες γενιές θα συζητούν για τα ίδια θέματα. 

[Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 4/8/2022]