Υπάρχει ελπίδα...

‘Ξένον τόκον ιδόντες ξενωθώμεν του κόσμου
τον νουν εις ουρανόν μεταθέντες.
Δια τούτο γαρ ο υψηλός Θεός επι γης εφάνη ταπεινός άνθρωπος
βουλόμενος ελκύσαι προς το ύψος τους αυτώ βοώντας:
Αλληλούια’

Υπάρχει ελπίδα. Αρκεί να μη ζούμε σαν να μη γεννήθηκε ο Χριστός...

[από κείμενο του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου, στο βιβλίο του 'Θεός εφανερώθη εν σαρκί',

εδώ παρμένο από το ΑΗΔΟΝΙ]

Προφητεία

Παραθέτω και πάλι, λόγω διηνεκούς επικαιρότητος, το προφητικό Στ΄ Ανάγνωσμα του Εσπερινού των Χριστουγέννων (το διαβάσαμε προ ολίγου), σε ελεύθερη απόδοση:

‘Είπε ο Δανιήλ στον Ναβουχοδονόσορα: Βασιλιά, εσύ κοίταζες, και είδες μπροστά σου ένα άγαλμα μεγάλο και λαμπρό, με φοβερή όψη. Το άγαλμα είχε κεφάλι από καθαρό χρυσάφι, χέρια και στήθος και μπράτσα ασημένια, κοιλιά και μηρούς χάλκινους, κνήμες σιδερένιες, και πόδια μισά σιδερένια και μισά πήλινα. Κοίταζες ώσπου αποσπάσθηκε ένας βράχος από κάποιο βουνό χωρίς χέρι ανθρώπου και χτύπησε το άγαλμα πάνω στα πόδια τα σιδερένια και πήλινα, και τα έκανε σκόνη. Και τότε διαλύθηκαν δια μιας ο πηλός, το σίδερο, ο χαλκός, το ασήμι, το χρυσάφι, κι έγιναν σαν τη σκόνη στο θερινό αλώνι. Και τα πήρε ο άνεμος και τα σκόρπισε και δεν βρέθηκαν πουθενά. Κι ο βράχος που χτύπησε το άγαλμα έγινε βουνό μεγάλο και κάλυψε όλη τη γη. Αυτό είναι το όνειρο, και θα πούμε στο βασιλιά την εξήγησή του. Ο Θεός του ουρανού θα στήσει μια βασιλεία που δεν θα καταστραφεί στον αιώνα, και η βασιλεία αυτή δεν θα υποταγεί σε κανέναν άλλο λαό. Και θα αυξηθεί στους αιώνες με τον τρόπο που είδες ότι αποσπάσθηκε βράχος από το βουνό χωρίς χέρι ανθρώπινο, και διέλυσε τον πηλό, το σίδερο, τον χαλκό, το ασήμι, το χρυσάφι. Ο μεγάλος Θεός γνωστοποίησε στον βασιλιά όσα πρόκειται να γίνουν στο μέλλον, και το όνειρο είναι αληθινό, και η εξήγησή του αξιόπιστη’ [Δανιήλ 2: 31-36, 44-45].

Μποναμάς

Δεν είναι καθόλου αστείο πράγμα να οδηγείται ένας άρρωστος παραμονές εορτών στο χειρουργείο για τριπλό μπαϊπάς και με έναν ύποπτο όζο στον πνεύμονα. Και δεν υπάρχει καλύτερο Χριστουγεννιάτικο δώρο για τον νέο (κάτω των πενήντα) ασθενή από το να διαβάζει στο πόρισμα της βιοψίας ότι πρόκειται για τελείως καλόηθες εύρημα. Πραγματικός μποναμάς τόσο για τον ίδιο και την οικογένειά του, όσο και για τη θεραπευτική ομάδα που φοβόταν τα χειρότερα. Τώρα η ανάρρωση μπορεί να γίνει με αναπτερωμένο ηθικό, με φτερά στην καρδιά, χωρίς σκιές και αμφιβολίες, και η οικογένεια να καθίσει στο εορταστικό τραπέζι δίχως τον φόβο. Δόξα τω Θεώ!

Ποιά δικαιοσύνη;

Οπωσδήποτε δεν θα μείνει έξω από τις δέλτους της ιστορίας της Τρίτης Εξουσίας στη χώρα μας η σημερινή δικαστική απόφαση προφυλάκισης του Ηγουμένου της Μονής Βατοπαιδίου Εφραίμ, με το σκεπτικό της «αποτροπής τέλεσης και άλλων κακουργηματικών πράξεων», όπως ακούσαμε. Η γενική εντύπωση από την πορεία της όλης υπόθεσης είναι ότι πρόκειται πράγματι για ένα σκάνδαλο, με πρωταγωνιστές όμως πολιτικά κόμματα και μεγάλα Μέσα Ενημέρωσης, που για δικούς τους σκοπούς (εμπορικές αντιδικίες και διαμάχες, κατάληψη εξουσίας, και Κύριος οίδε τί άλλο) κατασκεύασαν ένα story (όπως λένε στον κόσμο του θεάματος) που θα έπληττε βολικά διάφορες πλευρές (και την εκκλησία). Αναρωτιέμαι τι άλλες ‘κακουργηματικές πράξεις’ θα μπορούσε να διαπράξει ο ηγούμενος. Θα έβρισκε κι άλλη λίμνη για ανταλλαγή; Εδώ διαπιστωμένοι έμποροι ναρκωτικών, παιδεραστές, διαρρήκτες και άλλοι έντιμοι πολίτες, ‘λόγω αμφιβολιών’, αφήνονται ελεύθεροι να συνεχίζουν το θεάρεστο έργο τους. Δεν έχω κανένα θεμιτό ή αθέμιτο συμφέρον από την οποιαδήποτε έκβαση της ‘υπόθεσης του Βατοπαιδίου’, ούτε σχετίζομαι με κανένα από τα εμπλεκόμενα πρόσωπα, αλλά δεν μπορώ να μη καταγράψω αρνητικά την σπουδή της ελληνικής δικαιοσύνης να προφυλακίσει, παραμονές Χριστουγέννων, έναν Ορθόδοξο ηγούμενο με τελείως σαθρά επιχειρήματα. Θα τρίζουν τα κόκκαλα του Τερτσέτη και του Πολυζωίδη. 
Υ.Γ. Το γεγονός ότι μερικά από τα κανάλια εκφράζονται υπέρ και άλλα κατά της απόφασης τί άλλο δείχνει παρά ότι το παιχνίδι παίζεται μεταξύ τους;

Άσπρες μέρες

Έστω και στην καθαρά μετεωρολογική τους διάσταση, χωρίς οικονομικές προεκτάσεις, τις είδαμε κι αυτές! Μαύρα μάτια κάναμε! Από το πρωί τα αυτοκίνητα που κατέβαιναν από τον Χορτιάτη μας προϊδέαζαν για το τί γίνεται εκεί ψηλά. Μέχρι το μεσημέρι το χιόνι έπεφτε γύρω μας ακόμη και μέσα στην πόλη και είχε πασπαλίσει στέγες και δένδρα. Επιστρέφοντας στο σπίτι μέσα στο χειμερινό--επιτέλους!--τοπίο ακούω στο αυτοκίνητο τα ηχογραφημένα από την εποχή της Αγγλίας ‘Carols from St Johns’, ό,τι καλύτερο σε χορωδιακή μουσική. Πανδαισία.

Σημεία καιρών

Κατεβαίνοντας χθες στην Εγνατία είδα να ετοιμάζονται να ανοίξουν δυο νέα καταστήματα, εκεί που έβλεπα όλο και να αυξάνονται τα κλειστά. Το ένα υπόσχεται να αγοράζει χρυσό σε κάθε μορφή (σε λίγο μήπως θα πουλάμε και τίποτε δόντια;). Το άλλο θα εμπορεύεται ηλεκτρονικά τσιγάρα (δεύτερο στο είδος, αν δεν κάνω λάθος, σε απόσταση μικρότερη από 200 μέτρα από το προηγούμενο). Προφανώς τα φαρμάκια της σύγχρονης εποχής χρειάζονται και τα αντίστοιχα ψηφιακά βοηθήματα για να πάνε κάτω...

Ευχές λειψές

Κρατώ μια ευχετήρια κάρτα από συνάδελφο. ‘Ευτυχισμένος ο καινούργιος χρόνος’, γράφει, με φόντο ένα γραφικό χιονισμένο τοπίο. Το χρονικό άλμα με ξαφνιάζει: θα πάμε κατευθείαν στο 2012 χωρίς να σταθούμε στα Χριστούγεννα; Η ερμηνεία μου: το μεγάλο Γεγονός είναι προφανώς ένα εμπόδιο που προσπαθούμε να υπερπηδήσουμε, διότι αλλιώς θα πρέπει υποχρεωτικά και ανεπανόρθωτα να σκοντάψουμε πάνω του. Για καλό μας βέβαια.
     «Ξέρεις, στέλνουμε ευχές και σε μουσουλμάνους», είναι η απάντηση στο ερώτημά μου. Η ‘πολιτική ορθότητα’ της δικαιολογίας μου θυμίζει εκείνο το άχρωμο, άοσμο, άγευστο Αμερικάνικο ‘Season’s Greetings’ που δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά ότι σας θυμηθήκαμε κι εσάς, μέρες που είναι. Έχω την ένστασή μου. Εμείς τις δικές μας ευχές στέλνουμε. Αν κάποιοι θέλουν να τις παρεξηγήσουν ή να τις απορρίψουν, δικαίωμά τους. Όμως το γεγονός που γιορτάζουμε και για το οποίο ευχόμαστε δεν είναι το χειμερινό ηλιοστάσιο ή η επικείμενη αλλαγή του χρόνου ή η άφιξη ενός ευτραφούς κοκκινοφορεμένου λευκογενειοφόρου (που τον βαφτίσαμε και άγιο...), αλλά η ‘Χριστού γέννα’. Χωρίς διάθεση πρόκλησης ή αντιπαράθεσης με κανέναν, ό,τι κι αν εκείνος πιστεύει ή δεν πιστεύει.
     Καλά Χριστού γέννα!

‘Τα μη βλεπόμενα αιώνια’

Δεν γνωρίζω τι περνούσε από το μυαλό του Christopher Hitchens, του ‘πιο διάσημου αθέου’ στις ΗΠΑ, τις τελευταίες του μέρες [πέθανε χθες]. Ούτε υπάρχει λόγος να κάνω κριτική στις απόψεις και τη ρητορεία του, για την οποία πολλοί τον θαύμασαν, αν και διαβάζοντας τη βιογραφία του σημείωσα ότι από νεαρός διαδηλωτής κατά του πολέμου στο Βιετνάμ έφτασε να είναι θερμός υπέρμαχος της εισβολής του Bush στο Ιράκ. Ωστόσο, μπαίνω στον πειρασμό να αναρωτηθώ πώς βλέπει τα πράγματα και τί θα έγραφε τώρα που βρίσκεται από την άλλη μεριά του φράχτη. Καλό είναι να έχουμε την ελευθερία των πεποιθήσεών μας για ό,τι θέλουμε, αλλά ας αφήνουμε κι ένα ‘περιθώριο ασφαλείας’ για το ενδεχόμενο να πέφτουμε έξω, ιδίως για καταστάσεις που είναι πέρα από τον νοητικό μας έλεγχο. Διότι, αν αυτές αποδειχθούν αιώνιες, θα είναι τότε πολύ αργά για να αλλάξουμε γνώμη.

Αθώα θύματα

Σκεφτόμουν να γράψω κάτι ελαφρό και γλυκανάλατο σήμερα. Διάβασα όμως το παρακάτω απόσπασμα στον ‘Ευάλωτο Θεό’ του μακαριστού επισκόπου Anthony Bloom (Εκδόσεις Εν Πλω), και το βρήκα ιδιαίτερα επίκαιρο:

     ‘Πολλά μπορεί να πει κανείς για την εικόνα της θυσίας και του αθώου θύματος στην Παλαιά Διαθήκη. Το θύμα που προσφέρεται στη θυσία είναι πάντοτε το άμεμπτο, το τελειότερο—για να προετοιμάζεται ο Ισραήλ για την υπέρτατη θυσία του Υιού του Θεού. Αυτό όμως θα πρέπει επίσης να μας βοηθήσει να καταλάβουμε ότι το κακό, το μίσος, όλα τα πονηρά ανθρώπινα πάθη, καταλήγουν πάντα στον πόνο και στον θάνατο του αθώου: άλλος πίνει και οδηγεί και άλλος σκοτώνεται στον δρόμο’.

      Πού βρίσκεται η επικαιρότητα; Αν στο παράδειγμα σκεφθούμε αυτούς που δεν πληρώνουν τις νόμιμες υποχρεώσεις τους από τη μία και αυτούς που καλούνται να πληρώσουν τα ‘έκτακτα’ χαράτσια από την άλλη, ίσως μπορούμε να την εννοήσουμε.

Απλά μαθηματικά

Μου ήρθε πρόσφατα, και νομίζω ότι λέει πολλά, και όχι μόνο στους μαθηματικούς:

"Ο άνθρωπος μοιάζει με κλάσμα όπου ο αριθμητής είναι ο πραγματικός εαυτός του και ο παρονομαστής η ιδέα που έχει για τον εαυτό του. Όσο μεγαλύτερος ο παρονομαστής, τόσο μικρότερη η αξία του κλάσματος. Και όσο ο παρονομαστής διογκώνεται προς το άπειρο, τόσο το κλάσμα τείνει προς το μηδέν". (ΛΕΩΝ ΤΟΛΣΤΟϊ)

Διαφάνεια

Γιατί άραγε κάθε τόσο που μας επισκέπτεται η Τρόικα, διαβουλεύεται κεκλεισμένων των θυρών με υπουργούς, γενικούς γραμματείς και άλλους εγχώριους φαρισαίους υποκριτές, κάνει ή δεν κάνει κάποια δήλωση, και μετά από μερικές μέρες εξαγγέλλονται τα αναθεωρημένα ‘πακέτα’ ή απλώς αφήνονται να διαρρεύσουν υπόκωφες φήμες, όπως τα νερά που σιγά-σιγά γλείφουν τον τοίχο, κι εκείνος καταρρέει φαγωμένος όταν έλθει το πλήρωμα του χρόνου; Θα ήταν υπερβολική απαίτηση να γίνονται οι όποιες συζητήσεις μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες, να ακούμε και να βλέπουμε ποιος προτείνει τί, να ξέρουμε από πρώτο χέρι αν υπάρχει ή όχι εθνικός αντίλογος με επιχειρήματα και σθένος ή απλώς οι μεν κομίζουν διατάγματα και οι δε τα αποδέχονται εκόντες άκοντες για να τα μεταφράσουν στη συνέχεια σε φορομπηχτικά ελληνικά; Τόσος ντόρος έχει γίνει τελευταία για τη διαφάνεια. Αν υπάρχει κανένας με ηλεκτρονικά ‘κότσια’ εκεί μέσα, ας στήσει τουλάχιστον μια Candid Camera για να μαθευτεί κάποτε η αλήθεια. Έστω και μετά θάνατον. 

‘Ουκ ήν αυτοίς τόπος’

Πέρασα απόψε από την πλατεία Αριστοτέλους. Άλλες χρονιές φιλοξενούσε τις μέρες αυτές ένα δέντρο, ένα καράβι, μια παράσταση της Φάτνης με τους Ποιμένες και τους Μάγους να προσκυνούν τον ‘τεχθέντα Βασιλέα’. Τώρα στεγάζει ένα... παγοδρόμιο. Για λόγους οικονομίας; Λαϊκισμού; Πολιτικής ορθότητας; Απόφασης της 'προοδευτικής' δημοτικής αρχής μας; Όπως και νάχει το πράγμα, όπως τότε ‘ουκ ήν αυτοίς τόπος εν τω καταλύματι’, έτσι και στις μέρες μας. Με κάθε τρόπο λέμε στον Θεό: «Απόστα απ’ εμού, οδούς σου ειδέναι ου βούλομαι». Κι Εκείνος υποτάσσεται στο ελεύθερο θέλημά μας, όπου κι αν μας πηγαίνει αυτό.

Καταναλωτική ιατρική

Είδα πρόσφατα άρρωστο με δύσπνοια που είχε περάσει από συνάδελφο ασκούντα το κλειστό επάγγελμα του ‘συνταγογράφου’ σε μεγάλο κρατικό ταμείο. Κρατούσε στο χέρι τρία τελευταίας κοπής φαρμακευτικά σκευάσματα, που φαίνονταν και στο βιβλιάριό του με την ένδειξη 'χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια'. Εκτός από το ιστορικό και τα κλινικά του ευρήματα είχε και μια αξονική τομογραφία, που ξεκαθάριζε χωρίς αμφιβολία τη διάγνωση: διάμεση πνευμονική ίνωση. «Εύκολη δουλειά», θα μου πείτε. Όχι ακριβώς, μια και έπρεπε να εξηγήσω στον άρρωστο ότι τα φάρμακα που του έδωσε ο συνάδελφος δεν είχαν καμία σχέση με τη νόσο του, δεν μπορούσε να περιμένει κανένα όφελος απ’ αυτά, και θα έπρεπε να τα διακόψει. «Τότε γιατί μου τα έγραψε, γιατρέ;» Έλα ντε!

     Πολλές πιθανές εξηγήσεις θα σήκωνε η υπόθεση. Κακή κλινική εκτίμηση (υπήρχε όμως και η αξονική), επιθυμία να βοηθήσει πάση θυσία τον άρρωστο (έστω και με ανώφελα φάρμακα, ως placebo), κάλυψη της ιατρικής αμηχανίας μπροστά σε μια δύσκολη νόσο («Να μη του δώσω τίποτε;»), πίεση χρόνου που δεν επέτρεπε πολλές διευκρινίσεις. Η ουσία είναι ότι το κόστος των τριών σκευασμάτων είναι πάνω από 150 ευρώ, που βέβαια βγήκαν από την κοινή τσέπη όλων μας. Αν ο συνάδελφος δεν έχει μάθει εδώ και δυο χρόνια ότι η τσέπη αυτή είναι διάτρητη, τότε προφανώς ασκεί την συνταγογραφία σε άλλο πλανήτη. Δυστυχώς.  

Το βλέμμα του φιδιού

Λένε για μερικά φίδια ότι κοιτάζουν στα μάτια το θύμα τους και το καθηλώνουν με το βλέμμα πριν του επιτεθούν. Το ζώο μένει σαν υπνωτισμένο, αδύναμο να αντισταθεί μπροστά στον θανάσιμο κίνδυνο που βλέπει να έρχεται. Κάπως έτσι δείχνουμε να αντιδρούμε ως χώρα σε όσα βλέπουμε να μας έρχονται, σε δέκα μέρες, σε τρεις μήνες ή σε όποιο άλλο χρονικό διάστημα. Λες κι έχουμε πέσει θύματα κι εμείς του υπνωτικού βλέμματος των ‘αγορών’ και των ποικίλων άλλων όφεων και δρακόντων που σαλεύουν στον ευρωπαϊκό και τον παγκόσμιο χάρτη έτοιμα να κατασπαράξουν ό,τι βάλει ο αδηφάγος νους τους. Ενώ πιθανώς υπάρχουν λύσεις και στρατηγικές κινήσεις που μπορούν να ελαφρώσουν--σχετικά πάντα--τη θέση μας, περιμένουμε το μοιραίο εντελώς δειλά και άβουλα.

     Διαβάζω π.χ. την πρόταση για ανατίμηση της δραχμής και αποπληρωμή του μεγαλύτερου μέρους του ελληνικού χρέους σε νέες δραχμές [ΕΔΩ]. Δεν είμαι ειδικός για να την κρίνω. Ωστόσο δεν πιστεύω ότι θα γραφόταν χωρίς να έχει ένα στοιχειώδες λογικό και νομικό έρεισμα. Και απορώ γιατί δεν συζητείται ευρύτερα από τους κρατούντες, έστω ως ένα διαπραγματευτικό χαρτί, ενώ αντίθετα προωθείται η υπαγωγή όλου του χρέους μας στο αγγλικό δίκαιο, κάτι που θα μας στερήσει τη δυνατότητα αυτή. Προφανώς το ‘βλέμμα του φιδιού’ (διάβαζε Μέσα Μαζικής Επικυριαρχίας) έχει κάνει πολύ καλά τη δουλειά του.

Δυστοκία

‘Δημόσια νοσοκομεία αρνήθηκαν να περιθάλψουν ετοιμόγεννες, επειδή δεν είχαν να πληρώσουν!’ Με τον τίτλο αυτό μας ανακοινώνει η Ελευθεροτυπία ακόμη έναν τομέα όπου ‘χάνουμε τη μπάλα’ όταν μας πιάνει ξαφνικά ο αυστηρός ‘οικονομικός’ μας ζήλος. Ο τοκετός είναι μια φυσιολογική διαδικασία, απότοκοι (κυριολεκτικά!) της οποίας είμαστε όλοι μας. Σε πολλές χώρες (π.χ. Βρετανία) καλλιεργείται συστηματικά η συνήθεια του φυσιολογικού τοκετού στο σπίτι, μόνο που εκεί υπάρχουν οικογενειακοί γιατροί εκπαιδευμένοι στη φροντίδα επιτόκων, αλλά κυρίως μαίες που κάνουν αυτή τη δουλειά στο σπίτι, ως μέρος του NHS, χωρίς πρόσθετη αμοιβή. Εδώ έχουμε απομακρυνθεί από την εποχή που ο Κολοκοτρώνης γεννήθηκε κάτω από το δέντρο ενώ τη μάνα του την καταδίωκαν οι Τούρκοι, ή από τις μέρες εκείνες που οι γυναίκες γεννούσαν στο χωράφι για να συνεχίσουν την αγροτική εργασία τους αυθημερόν. Εξάλλου, οι γεννήσεις έχουν πέσει τόσο στη χώρα μας που κάθε μέτρο που θα ενθάρρυνε (και θα ελάφρωνε) τις επίτοκες μητέρες θα έπρεπε να έχει χαρακτήρα εθνικής επιταγής. Και βέβαια έχει κόστος η νοσοκομειακή φροντίδα, είτε για αρρώστια είτε για τοκετό, φυσιολογικό ή επιπεπλεγμένο. Στις γέννες όμως θα δείξει το κράτος την τσιγγουνιά του, όταν από κάθε άλλη πλευρά χάνει ή σπαταλάει δισεκατομμύρια; 

Το έθνος να λυπάστε

Το σκίτσο είναι του ΚΥΡ από το προχθεσινό ΒΗΜΑ. Μου άρεσε ιδιαίτερα το κείμενο του Χαλίλ Γκιμπράν, και το παραθέτω στη συνέχεια.

«Το έθνος να λυπάστε αν φορεί ένδυμα που δεν το ύφανε.
Ψωμί αν τρώει, αλλά όχι απ’ τη σοδειά του.
Κρασί αν πίνει, αλλά όχι από το πατητήρι του.
Το έθνος να λυπάστε που δεν υψώνει τη φωνή παρά μονάχα στην πομπή της κηδείας.
Που δεν συμφιλιώνεται παρά μονάχα μέσα στα ερείπιά του.
Που δεν επαναστατεί παρά μονάχα σαν βρεθεί ο λαιμός του ανάμεσα στο σπαθί και την πέτρα.
Το έθνος να λυπάστε που έχει αλεπού για πολιτικό, απατεώνα για φιλόσοφο, μπαλώματα και απομιμήσεις είναι η τέχνη του.
Το έθνος να λυπάστε που έχει σοφούς από χρόνια βουβαμένους».

Χαλίλ Γκιμπράν, Ο Κήπος του Προφήτη (1923).

Συγκύπτουσα

Κάθε φορά που διαβάζω ή ακούω το σημερινό ευαγγέλιο, στο μυαλό μου έρχεται η κυρα-Μαρίτσα. Τη γνωρίσαμε υπερήλικη στον Άγιο Νικόλαο του Κάρδιφ πριν είκοσι χρόνια. Ήταν ‘μη δυναμένη ανακύψαι εις το παντελές’, αλλά δεν έλειπε από καμιά ακολουθία στο ναό, κι ας έμενε σε πόλη που απείχε κάπου μια ώρα με τη συγκοινωνία, και με τα πόδια. Κύπρια στην καταγωγή, χήρα από τα νιάτα της, ερχόταν διπλωμένη σε ορθή γωνία και υποβασταζόμενη από τη βακτηρία της, όταν δεν την έφερνε κάποιος με το αυτοκίνητο. Ζούσε μόνη της, ταπεινά αλλά με αξιοπρέπεια, όσο μπορούσε να αυτοεξυπηρετείται. Μάθαμε ότι εξεδήμησε μερικά χρόνια μετά που είχαμε φύγει από την Ουαλία. Τώρα ‘ουκ αφίσταται από του ιερού, ημέρας και νυκτός’. Αιωνία η μνήμη της.

Δονκιχωτισμοί

‘Ταμείο-γίγας με νανοσυντάξεις’, διαβάζω προχθές στον Αγγελιοφόρο. Και θυμάμαι ένα επεισόδιο από τον μακροσκελέστατο ‘Δον Κιχώτη’ του Μιγκέλ Θερβάντες, όπου ο Σάντσο Πάντσα καλείται να εκτελέσει χρέη δικαστή, ως κυβερνήτης του φανταστικού νησιού της Μπαραταρία, σε μια φάρσα που έχουν σκηνοθετήσει κάποιοι φίλοι του. Έρχεται κάποιος και καταγγέλλει ένα ράφτη ότι του έκλεψε το ύφασμα που του έδωσε. «Τον ρώτησα αν μπορούσε να μου ράψει ένα πανωφόρι», λέει. «Μου απάντησε καταφατικά με τόσο ζήλο, που φοβήθηκα ότι θέλει να με ξεγελάσει, οπότε τον ρώτησα αν μπορεί με το ίδιο ύφασμα να ράψει δυο πανωφόρια. Όταν μου απάντησε ‘Ναι’, τον ρώτησα για τρία, στη συνέχεια για τέσσερα, και τελικά συμφωνήσαμε στα εφτά, και νά τι μου έφερε», και παρουσιάζει εφτά μικροσκοπικά πανωφόρια. Απολογούμενος ο ράφτης λέει ότι ο πελάτης δεν έβαλε ποτέ θέμα μεγέθους, παρά μόνο ρωτούσε συνεχώς για όλο και περισσότερα πανωφόρια. «Όσα συμφωνήσαμε, τόσα του έφτιαξα», είναι το συμπέρασμα. Ο πρακτικός Σάντσο λύνει τη διαφορά: ο ράφτης χάνει τα ραφτικά και ο πελάτης το ύφασμα. 
     Κάπως έτσι φαίνεται ότι θα γίνει και με το Ταμείο-μαμούθ: Το κεφάλαιο που έχει συσσωρευθεί τόσα χρόνια θα χαθεί, ενώ αυτό που θα παίρνουν οι συνταξιούχοι θα είναι μισή μερίδα ο καθένας.

Αχ Παντελή...

‘Ήταν καμάρι της αυγής και καβαλάρης όμορφος, τώρα μια χούφτα χιόνι...’

 

Οι στίχοι του Νίκου Γκάτσου από το γνωστό μοιρολόι του Μ. Χατζιδάκι στον ‘Ματωμένο Γάμο’ μου ήρθαν στη σκέψη όταν πληροφορήθηκα από το τηλέφωνο τον αναμενόμενο θάνατο του Παντελή. Γεμάτος από αρρώστια ‘κακή, εφιαλτική’ εδώ και χρόνια (στο τραγικό ‘Γιατί;’ της μάνας του δεν υπάρχει ανθρώπινη απάντηση), έχοντας εξαντλήσει κάθε δυνατότητα θεραπευτικής παρέμβασης εδώ και αλλού, ξαναγενήθηκε σ’ έναν άλλο κόσμο, χωρίς πόνο, λύπη και στεναγμό, προχθές το μεσημέρι. Μετά από εικοσιτέσσερα μόλις χρόνια στον προθάλαμο της ζωής.   

Χρυσάφι στην πόλη

Ταπεινά, πανέμορφα δώρα του φθινοπώρου στο πεζό αστικό μας τοπίο.

Ανταμώματα

Ένα συνέδριο έχει και τα παρασκήνιά του. Έτσι η πρόσφατη τριήμερη κάθοδος στην Αθήνα, εκτός από την συνεχιζόμενη εκπαίδευση, έδωσε ευκαιρίες για συναντήσεις με φίλους παλιούς και καινούργιους. Τη μια μέρα ο Χρήστος, ‘κολλητός’ από το Δημοτικό Σχολείο πριν από χρόνια αμνημόνευτα, την άλλη ο Κοσμάς, μέχρι τώρα διαδικτυακός γνώριμος και τώρα προσωπικός φίλος, και κάτι παραπάνω. Ύστερα μια ολόκληρη πεντάδα από ξαδέρφια που μαζεύτηκαν εκ των ενόντων για να αναθερμάνουμε την κοινωνία μεταξύ μας. Κι άλλα ξαδέρφια και ανίψια την επομένη. Ανθρώπινες επαφές, τόσο απαραίτητες για την ψυχική μας επιβίωση στους καιρούς που ζούμε. Κατά τον Διονύση Σαββόπουλο, ‘να μας έχει ο Θεός γερούς, πάντα ν’ ανταμώνουμε’.

Φοροϊδέες

Μια και βρίσκεται ‘στα σκαριά’ το νέο φορολογικό νομοσχέδιο, καταθέτω δυο σκέψεις, για διαβούλευση. Η συλλογή καταναλωτικών αποδείξεων για την οικοδόμηση του αφορολογήτου εισοδήματος με βρίσκει ριζικά αντίθετο, ιδίως με την μορφή της φοροκάρτας. Η ευκολία της τελευταίας μπορεί να φαντάζει ελκυστική, ωστόσο αποτελεί μια μορφή παρουσίας του ‘Μεγάλου Αδελφού’ στη ζωή μας, και αυτήν δεν μπορώ ως πολίτης να την αποδεχθώ, ιδίως μάλιστα όταν το οικονομικό όφελος του φορολογουμένου είναι από μικρό έως αθέατο. Το ίδιο ισχύει βέβαια και για τους φημολογούμενους ‘οικιακούς ισολογισμούς’, με την υποχρέωση της αναλυτικής δήλωσης δαπανών και καταθέσεων από όλους. Η φαντασία των οικονομολόγων θα πρέπει να βρει άλλους τρόπους για να κάνει πιο δίκαιο το σύστημα.  

Αντίθετα, με δεδομένα τα αυξημένα φορολογικά βάρη που καλούμαστε όλοι να πληρώσουμε, για ακίνητα, τέλη επιτηδευμάτων, ειδικές εισφορές κτλ, σε μια εποχή που τα εισοδήματα περικόπτονται καθημερινά, θα αποτελούσε στοιχειώδες δείγμα δικαιοσύνης από την πλευρά της πολιτείας να αφαιρεί τους άμεσους φόρους από το ακαθάριστο εισόδημα που δηλώνεται και να φορολογεί τους πολίτες μόνο για το ποσό που απομένει [Το έχω ξαναγράψει ΕΔΩ]. Οι άμεσοι φόροι αποδίδονται απευθείας στο κράτος και ουσιαστικά δεν αποτελούν εισόδημα. Κάτι τέτοιο θα ήταν πολύ δικαιότερο από τη συλλογή αποδείξεων και θα αποτελούσε και ένα ισχυρό κίνητρο για την έγκαιρη καταβολή των φόρων.

[Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 10/12/2011]

Διαμαρτυρία

Πολλοί επίσκοποι της Αγγλικανικής Εκκλησίας ανησυχούν για την περικοπή των οικογενειακών επιδομάτων που σχεδιάζει η κυβέρνηση της Βρετανίας στο νομοσχέδιο για την αναμόρφωση της κοινωνικής πρόνοιας (Welfare Reform Bill) και γράφουν στις εφημερίδες για να εκφράσουν την αντίθεση αυτή. Σημειώνεται ότι 26 από τους 44 επισκόπους της εκκλησίας της Αγγλίας--μεταξύ τους και 16 που υπογράφουν τη σχετική επιστολή--είναι και μέλη της Βουλής των Λόρδων και συνεπώς του κρατικού ‘κατεστημένου’, και μια τέτοια χειρονομία έχει ιδιαίτερα συμβολική, αλλά και ουσιαστική σημασία. Με βάση στοιχεία της Εταιρείας Παίδων (Children’s Society), γράφουν ότι η εισαγωγή ‘πλαφόν’ στα επιδόματα μπορεί να ρίξει σε βαθιά φτώχια μέχρι και 210.000 παιδιά στην Αγγλία, αφήνοντας χωρίς στέγη περίπου 80.000. Επί λέξει: «Η Εκκλησία της Αγγλίας έχει την ηθική υποχρέωση να μιλήσει για κείνους που δεν έχουν φωνή... Μια τέτοια απόφαση είναι βαθιά άδικη». Οι επίσκοποι καλούν την κυβέρνηση να αναθεωρήσει τις διατάξεις του νομοσχεδίου πριν αυτό ψηφισθεί, ώστε να γίνει πιο δίκαιο για τα πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας.
    Ανεξάρτητα από τις δογματικές μας διαφορές, μια τέτοια ενέργεια δεν θα άξιζε να βρει μιμητές και στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία;

Προανάκρουσμα

Τα Εισόδια της Θεοτόκου σήμερα, και ο ποιητής Κοσμάς ο Μελωδός δανείζεται τους στίχους του Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου και σαλπίζει αναγγέλλοντας το μεγάλο γεγονός των Χριστουγέννων που θα εορτάσουμε σ’ ένα μήνα:

Χριστός γεννάται, δοξάσατε!
Χριστός εξ ουρανών, απαντήσατε!
Χριστός επί γης, υψώθητε!

Scripta manent

 

Δεν παίζεται αυτός ο Κ. Μητρόπουλος!

Μπλέξιμο

Κυκλοφορεί αγγλιστί στο Διαδίκτυο, και το παραθέτω σε δική μου απόδοση:

Οι άνθρωποι πλάστηκαν για να τους αγαπούμε.
Τα πράγματα έγιναν για να τα χρησιμοποιούμε.
Ο λόγος που ο κόσμος βρίσκεται σε ΧΑΟΣ
είναι ότι αγαπούμε τα πράγματα,
και χρησιμοποιούμε τους ανθρώπους.

Ποτέ πια σταυρόλεξο!

Κλείνω τα βιβλία του ιατρείου υπό τους ήχους της μαγευτικής ‘Σεχραζάτ’ του Ρίμσκι-Κόρσακοφ και αναπολώ την πιο περίεργη ιστορία που άκουσα εδώ και καιρό στα πλαίσια μιας επαγγελματικής συζήτησης.
    Ο σημερινός άρρωστός μου έχει σοβαρό αναπνευστικό πρόβλημα και παραπονιέται για έλλειψη απασχόλησης, μια και δεν κινείται ελεύθερα. «Δεν λύνεις κανένα σταυρόλεξο;» του προτείνω, κρίνοντας εξ ιδίων. «Ποτέ σταυρόλεξο!» έρχεται η απάντηση, τόσο εμφατικά λες και του είχα προτείνει να πιεί ρετσινόλαδο. Δεν ήξερα ότι αυτή η τόσο προσφιλής ασχολία μπορεί να έχει και δυσάρεστες παρενέργειες. Όπως είναι φυσικό, ζητώ εξηγήσεις, κι αυτές έρχονται αβίαστα.
    «Στα νιάτα μου ήμουν αθλητής στο στίβο, και στη συνέχεια κριτής αγώνων. Μια φορά ήμουν χρονομέτρης σε Βαλκανικούς αγώνες. Ξεκινούν τα 800 μέτρα δρόμου. Είχα βρει ένα σταυρόλεξο και καταγινόμουν να το λύσω. Δεν είμαι μορφωμένος, αλλά δούλευα σαν τυπογράφος και τα πήγαινα καλά με τις λέξεις. Οι δρομείς έκαναν τον πρώτο γύρο του σταδίου και έτρεχαν τον δεύτερο. Εγώ είχα αφοσιωθεί στο σταυρόλεξο, όταν ξαφνικά σηκώνω το κεφάλι και βλέπω τον πρώτο να πλησιάζει στο τέρμα! Πετάω αμέσως το σταυρόλεξο και πιάνω το χρονόμετρο. Ευτυχώς δεν έγινα ρεζίλι μπροστά σε τόσο κόσμο, να αδικήσω και τους αθλητές. Από τότε δεν ξανάπιασα σταυρόλεξο στα χέρια μου».
    Αναρωτιέμαι αν κανείς μας ποτέ μεταμελήθηκε τόσο ριζικά για κάποια λανθασμένη συμπεριφορά του...  

Είσοδος κοινού

[Φωτογραφία από το ΒΗΜΑ]

Αφελής απορία: Οι κύριοι που βγαίνουν από την πόρτα έδειξαν αστυνομική ταυτότητα για να μπουν;

Πομφόλυγες

Δεν είμαι ειδικός στα παγκόσμια οικονομικά. Ωστόσο, με την έντεχνη πλύση εγκεφάλου που έχουμε υποστεί όλοι από επίσημα και ανεπίσημα χείλη εδώ και χρόνια, θα μπορούσα ίσως να διεκδικήσω τον τίτλο του... εμπειροτέχνη. Η μεθοδική επίθεση που εκτυλίσσεται κατά των οικονομιών όλων των χωρών της Ευρωζώνης δεν πρόκειται βέβαια να σταματήσει στην Ιταλία. Εμείς είμαστε το πιο εύκολο θύμα, λόγω και των εγγενών μας αδυναμιών και κακών συνηθειών και επιλογών, αλλά το πράγμα έχει και συνέχεια. Που στηρίζεται η επίθεση αυτή; «Ρίζα πάντων των κακών η φιλαργυρία», έγραφε ο Απόστολος Παύλος. Στη ζήτηση χρήματος, που καλλιεργείται εικονικά, με ‘άυλους τίτλους’ που φουσκώνουν και ξεφουσκώνουν κατά την βούληση των μαέστρων που κινούν τα σκοτεινά τους νήματα στα παρασκήνια, με σκοπό να αυξάνεται την εισροή πραγματικού πλούτου μόνο στις τσέπες τους. Μέσα για τον σκοπό αυτό είναι η υπόσχεση του εύκολου μέγιστου κέρδους, η προαγωγή της κατανάλωσης, η προβολή ενός ‘lifestyle’ που ζητάει όλο και περισσότερα, η διαφήμιση προς κάθε ηλικία και κατεύθυνση, η εξάρτηση από την κάθε είδους αγορά (αυτό που τόσο... χαριτωμένα ονομάζουν shopping therapy).
    Ποια θα είναι η έκβαση της κατάστασης αυτής; Ούτε προφήτης είμαι. Ωστόσο οι πομφόλυγες δεν διαρκούν επ’ άπειρον: αργά ή γρήγορα θα σκάσουν και θα ξεσκεπασθεί η ματαιότητά τους. Και τότε θα ξαναγυρίσουμε στην πραγματική οικονομία (= διαχείριση του οίκου) που πρεσβεύει ότι «έχοντες διατροφάς και σκεπάσματα τούτοις αρκεσθησόμεθα». Η απεξάρτηση από τα περιττά πλεονάσματα που κυνηγούμε όλοι καθημερινά δεν είναι εύκολη υπόθεση ούτε ανώδυνη, καθώς συνδέεται με οδυνηρή στέρηση (όπως και οι φαρμακευτικές εξαρτήσεις). Τελικά όμως ίσως να μας αφήσει πιο ‘καθαρούς’. Γιατί δεν κάνουμε κάτι προς την κατεύθυνση αυτή;  

Spread

Εδώ και αρκετούς μήνες μας μύησαν και σ’ αυτή την έννοια, που έχει σχέση με (τι άλλο;) επιτόκια δανεισμού και άλλα τέτοια τοκογλυφικά εργαλεία. Είναι ενδιαφέρον ότι οι Άγγλοι με τη λέξη ‘spread’ (= απλώνω) περιγράφουν και όλα τα φαγώσιμα υλικά που απλώνονται στο ψωμί, από τη μαρμελάδα και τη μαργαρίνη μέχρι τη μαγιονέζα και την ταραμοσαλάτα. Που σημαίνει, με μαγειρικούς όρους, ότι όλοι όσοι μας δανείζουν το κάνουν αποκλειστικά και μόνο για να τους βουτυρώνουμε το ψωμί.