Τετάρτη 19 Απριλίου 2023

Μεταπανδημικά

Διάβασα στο 'Αντίφωνο' το άρθρο του φίλου Πάνου Τσεπενέκα, όπως έχω διαβάσει και άλλα ανάλογα κατά καιρούς. Ας μου επιτραπεί μια καλόπιστη κριτική, με όποιο κύρος μου δίνει η ιατρική μου ιδιότητα (πνευμονολόγος εδώ και 30 χρόνια), χωρίς φόβο και χωρίς πάθος (το οποίο διαβλέπω στα περισσότερα σχόλια του άρθρου).

     Αυτό που μάθαμε (όσοι τουλάχιστον βλέπουμε χωρίς παρωπίδες) από την πανδημία είναι ότι, όσα κι αν έχουμε ανακαλύψει από επιστημονικής πλευράς είναι σταγόνες μπροστά σε όσα ο φυσικός κόσμος (η Δημιουργία του Θεού) κρύβει μέσα του. Η κάθε μέρα, ο κάθε νέος άρρωστος, η κάθε επόμενη νόσος μας θέτει μπροστά σε αινίγματα και διλήμματα που ως τώρα δεν είχαμε συναντήσει. Αυτό σημαίνει ότι, από ανθρωπίνης πλευράς, αντιμετωπίζουμε καταστάσεις με βάση τις προηγούμενες εμπειρίες μας, την συσσωρευμένη γνώση (όσο ελλιπής κι αν είναι) και την έκταση του προβλήματος. Η αντιμετώπιση αυτή τροποποιείται και βελτιώνεται με την εξέλιξη των πραγμάτων, τα αποτελέσματα των προτεινομένων θεραπειών και τις όποιες καινούργιες ανακαλύψεις. Συνεπώς δεν είναι παράδοξο ότι πολλά φάρμακα δοκιμάσθηκαν και απορρίφθηκαν, πολλές τεχνικές υποστήριξης είχαν την ίδια τύχη, και η αποτελεσματικότητα και η διάρκεια των εμβολίων αναθεωρήθηκε προς τα κάτω με την πάροδο του χρόνου, αλλά και με τις συνεχείς μεταλλάξεις του ιού SARS-CoV19.

     Είπα παραπάνω ότι η έκταση ενός προβλήματος είναι καθοριστικός παράγων στη διαδικασία αντιμετώπισης. Άλλο είναι ένα νέο αλλά μη μεταδοτικό νόσημα που μπορεί να αφορά σε έναν ή λίγους ασθενείς και άλλο ένας ιός που μέσα σε λίγες μέρες από την πρώτη του ανίχνευση έχει κάνει τον γύρο του κόσμου, με υψηλό δείκτη διασποράς. Ώσπου να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει, οι νοσούντες και οι θνήσκοντες συσσωρεύονται. Εδώ ο χρόνος πιέζει, και δεν έχουμε την πολυτέλεια των μακροχρονίων συγκριτικών μελετών για να ανακαλύψουμε τη βέλτιστη θεραπεία ή πρόληψη. Και ας μη σπεύσει κάποιος να προβάλει το γνωστό επιχείρημα ότι δεν οφείλονταν όλοι οι θάνατοι στον Covid: όταν τα νοσοκομεία (ακόμη και στις εξαιρετικά προηγμένες χώρες) κατακλύζονται από ασθενείς με μεγάλες απαιτήσεις σε προφυλακτικά νοσηλευτικά μέτρα και φόρτο φροντίδας, δυστυχώς η γενική θνησιμότητα αυξάνεται, οι επιπλοκές και επιλοιμώξεις κάνουν κι αυτές τη ζημιά τους, και οι συνθήκες δεν επιτρέπουν την ακριβή ταυτοποίηση των αιτίων θανάτου. Κι εδώ που τα λέμε, αν ένας διαβητικός ή καρδιοπαθής αποβιώσει με εικόνα πνευμονίας, αυτή αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου, ενώ τα άλλα είναι υποκείμενα νοσήματα και επιβαρυντικοί παράγοντες.

     Δυστυχώς η διαχείριση της νόσου Covid στην κοινότητα έγινε εξαρχής όχι μόνο από ειδικούς αλλά εν πολλοίς από τα μέσα ενημέρωσης (κυρίως το διαδίκτυο), από ανθρώπους που είχαν δικές τους αντιλήψεις και συμφέροντα (όχι κατ’ ανάγκην οικονομικά), χωρίς ειδικές γνώσεις. Το δυστυχέστερο είναι ότι το ιατρικό/κοινωνικό πρόβλημα της πανδημίας ‘μολύνθηκε’ από μεταφυσικές και δήθεν θρησκευτικές αντιλήψεις που συσκότισαν την κατάσταση και έφεραν σε δύσκολη θέση μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Έτσι υιοθετήθηκαν αβασάνιστα (ακόμη και από εκκλησιαστικούς κύκλους – όχι όλους βέβαια) χονδροειδή ψέματα, που οδήγησαν σε βαριά νόσο και θάνατο πολλούς συμπολίτες μας, μεταξύ των οποίων πολλούς και σεβαστούς κατά πάντα κληρικούς.     

     Ξαναγυρίζοντας στην αρχική μου τοποθέτηση, θα έλεγα ότι αν έχουμε να διδαχθούμε κάτι από την όλη ιστορία (που δεν έχει λήξει ακόμη οριστικά), είναι να βλέπουμε με ταπείνωση και αυτογνωσία κάθε νέα περίσταση που εκδηλώνεται σε ατομικό ή συλλογικό ή παγκόσμιο επίπεδο (νόσο, σεισμό, φονικό δυστύχημα), και να αναλογιζόμαστε ότι αυτό αποτελεί μια προειδοποίηση του Θεού για το επικείμενο μέλλον μας, αν δεν αλλάξουμε νοοτροπία και πορεία πλεύσης στη ζωή μας. Δεν νομίζω ότι αυτό το έχουμε δει ακόμη.

[Δημοσιεύθηκε ως σχόλιο στο παραπάνω άρθρο]

Δευτέρα 17 Απριλίου 2023

Εκκλησίες και Εκκλησία

Μέσα στην αναστάσιμη ατμόσφαιρα διαβάζω στη Guardian ένα αναλυτικό άρθρο για το Πάσχα στην Ουκρανία. Μεταφράζω πρόχειρα κάποια αποσπάσματα:

     ‘Φέτος τα πράγματα άλλαξαν. Για πρώτη φορά από τον 17ο αιώνα οι πασχαλινές ακολουθίες έγιναν από κληρικούς ανεξάρτητους από το Πατριαρχείο της Μόσχας. Προΐστατο η Ορθόδοξη εκκλησία της Ουκρανίας και όχι η Ουκρανική Ορθόδοξη εκκλησία. Εξωτερικά, οι διαφορές μεταξύ των δύο μπορεί να φαίνεται σαν λεπτομέρειες. Όμως στην μπερδεμένη ιστορία της Ορθόδοξης κοινότητας με σχίσματα, διαμάχες για την εξουσία και ανακηρύξεις αυτοκεφαλίας, η πολιτική ποτέ δεν απείχε πολύ. Στην Πετσέρσκαγια Λαύρα υπήρχε αστυνομικός κλοιός που έλεγχε τα χαρτιά όσων προσέρχονταν. Ένας νεαρός είπε: «Πήραν τη Λαύρα από την αληθινή εκκλησία. Βέβαια, τεχνικά ανήκει στο κράτος, το οποίο όμως ποτέ δεν τη φρόντισε». Άλλος είπε, αναφερόμενος στη στενή σχέση του Πούτιν με τον πατριάρχη Κύριλλο: «Οι εκκλησίες του Πατριαρχείου της Μόσχας ευλογούν τον πόλεμο και επιδοκιμάζουν τους σκοτωμούς των παιδιών μας. Μέσα μου δεν μπορώ να πηγαίνω σε Μοσχοβίτικες εκκλησίες»’.

     Μπορεί τα δημοσιεύματα στον τύπο να είναι επιλεγμένα και να χρησιμοποιούνται στα πλαίσια της επικρατούσας πολιτικής υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς (άλλωστε σε ελληνικά μέσα βρίσκει κανείς αντίθετες αναφορές, βασισμένα σε ιστορικά, κανονικά, ακόμη και δογματικά επιχειρήματα). Με κίνδυνο να παρεξηγηθώ, αναρωτιέμαι πόση σημασία έχουν όλα αυτά για τον κοινό πιστό, που η σχέση του με τον Θεό και η λατρευτική του ζωή δεν περνάει υποχρεωτικά από τον προθάλαμο κάποιου πατριαρχείου. Δυστυχώς στην εκκλησιαστική ιστορία η κοσμική και η εκκλησιαστική εξουσία πολύ συχνά σφιχταγκαλιάσθηκαν, είτε με αμοιβαία προώθηση συμφερόντων είτε με εκβιαστικές πρακτικές και συνωμοσίες (πράγματα καθόλου άγνωστα και στο δικό μας Βυζάντιο). Βέβαια αρχηγός της Εκκλησίας (με κεφαλαίο Ε) είναι ο Κύριος Ιησούς Χριστός, που δεν επηρεάζεται ούτε εκβιάζεται από ανθρώπινα σχήματα και πρόσωπα, και η Εκκλησία του μπορεί να κλυδωνίζεται αλλά δεν καταποντίζεται. Και Εκείνος είναι που είπε ότι «ἀνένδεκτόν ἐστι τοῦ μὴ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα· οὐαὶ δὲ δι' οὗ ἔρχεται», όποιος κι αν είναι αυτός ο τελευταίος.

     Ο πόλεμος Ρωσίας και Ουκρανίας κάποια στιγμή θα πάρει τέλος. Η ιστορία όμως μας διδάσκει ότι τα εκκλησιαστικά σχίσματα και τραύματα είναι δυσίατα και μπορεί να χρονίζουν, με δυσάρεστες συνέπειες για τους απλούς ανθρώπους, που άλλα περιμένουν από τους επικεφαλής υπευθύνους. Ένας βασικός λόγος για να τους θυμόμαστε στην προσευχή μας, όχι με εμπόλεμη αλλά με έμπονη διάθεση, ώστε να φωτίζονται και να αίρονται πάνω από τα εγκόσμια συμφέροντα. Γένοιτο!

Κυριακή 16 Απριλίου 2023

Χριστός ανέστη!

«Νῦν πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανός τε καὶ γῆ καὶ τὰ καταχθόνια·

ἑορταζέτω γοῦν πᾶσα κτίσις τὴν Ἔγερσιν Χριστοῦ, ἐν ᾗ ἐστερέωται»

 Είθε να φωτισθεί ο κόσμος όλος «ἐκ τοῦ ἀνεσπέρου φωτός».