Αναπαραγωγή

Προ ημερών άκουσα μια ραδιοφωνική συνέντευξη για την τεχνητή γονιμοποίηση, όπου εκτός των άλλων έμαθα ότι στην Ελλάδα υπάρχουν 72 κλινικές που ασχολούνται με την αναπαραγωγική ιατρική – προφανώς πρόκειται για μια ανθούσα βιομηχανία. Την ίδια μέρα διάβασα σε εφημερίδα ένα άρθρο που παρουσίαζε την κατάψυξη ωαρίων για μέλλουσα χρήση, κι αυτή με το αζημίωτο βέβαια. Και τα δυο αποτελούν εκφράσεις των προσπαθειών του ανθρώπου να χαλιναγωγήσει την φυσική λειτουργία της αναπαραγωγής από βιολογική και κοινωνική πλευρά. Με την αφορμή αυτή καταγράφω κάποιες σκέψεις για το θέμα αυτό.

     Η επιθυμία της αναπαραγωγής είναι έμφυτη στον άνθρωπο, και συνδέεται με την ιδιαίτερη ευλογία του Θεού «αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε», γι’ αυτό και ανέκαθεν θεωρούσαμε τα παιδιά ως δώρα του Θεού, όπως και είναι. Ωστόσο, η καθημερινή πείρα δείχνει ότι υπάρχουν πολλά βιολογικά προβλήματα που παρεμποδίζουν ή και ακυρώνουν την αναπαραγωγική λειτουργία τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Η γονιμότητα δεν είναι δεδομένη και εγγυημένη σε όλες τις περιπτώσεις. Σε πολλές από αυτές διαπιστώνονται παθολογικά αίτια, για τα οποία υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες, ενώ σε πολλές άλλες αυτό είναι αδύνατο. Εδώ έρχεται η σύγχρονη ειδικότητα της αναπαραγωγικής ιατρικής και υπόσχεται ποικίλες λύσεις, από την φαρμακευτική διέγερση των ωοθηκών για παραγωγή ωαρίων μέχρι την εξωσωματική γονιμοποίηση με σπέρμα δότη και εμφύτευση των γονιμοποιημένων ωαρίων στη μήτρα.   

     Εκτός όμως από τα βιολογικά κωλύματα της αναπαραγωγής υπεισέρχεται και η ανθρώπινη βούληση και οι αλλαγές στην παραδοσιακή μορφή της οικογένειας. Έτσι σήμερα έχουμε εν πολλοίς μετατρέψει το παιδί σε ένα είδος προϊόντος που το αποκτούμε και το χρησιμοποιούμε (ή και το καταστρέφουμε) όταν και όπως θέλουμε. Όπως λέμε π.χ. «Θέλω ένα καινούργιο τηλέφωνο» ή «Σήμερα προτιμώ το τάδε φαγητό» και κάνουμε τις απαραίτητες ενέργειες και δαπάνες για να ικανοποιήσουμε την επιθυμία μας, κάπως έτσι και με τα παιδιά. «Θέλω να αποκτήσω παιδί πάση θυσία» (έστω και αν αυτό βιολογικά είναι αδύνατο, λόγω ηλικίας ή ιατρικών προβλημάτων κλπ.) Ή: «Θέλω ένα παιδί όταν θα έχω τακτοποιήσει όλη την υπόλοιπη ζωή μου». Ή ακόμη, «Θέλω ένα παιδί χωρίς σύζυγο και πατέρα», όπως θα ήθελα ένα κατοικίδιο ζωάκι. Η αναπαραγωγική ιατρική προσφέρει λύσεις για την κάθε επιθυμία, με το ανάλογο τίμημα.

     Το γεγονός ότι πολλές από τις λύσεις αυτές είναι αντιδεοντολογικές και ανήθικες δεν φαίνεται να απασχολεί ούτε τους ανθρώπους που τις επιδιώκουν ούτε αυτούς που τις παρέχουν. Έτσι π.χ. η ορμονική διέγερση των ωοθηκών συχνά έχει ως αποτέλεσμα την δημιουργία πολλών εμβρύων και στη συνέχεια καταστροφή των περισσοτέρων, ώστε να μείνουν ένα ή δύο βιώσιμα. Εξάλλου, σήμερα ακούμε κάθε τόσο για παρένθετες μητέρες που κυοφορούν βρέφη ξένα προς τον δικό τους οργανισμό και τα εκχωρούν (= πωλούν) στους ‘εκμισθωτές’ τους. Προφανώς η πρακτική αυτή καταργεί κάθε έννοια γονεϊκότητας.

     Η επιθυμία της τεκνογονίας είναι ιερή και ευλογημένη, όταν επιδιώκεται σύμφωνα με τους όρους της βιολογίας και με σεβασμό στη ζωή και τα δικαιώματα του παιδιού που πρόκειται να έρθει στον κόσμο: να έχει δικούς του αφοσιωμένους γονείς, πατέρα και μητέρα (όχι 1 και 2, ούτε βέβαια άτομα του ιδίου φύλου), που θα έχουν την κοινή ευθύνη για την φροντίδα, ανατροφή και αγωγή του. Ωστόσο, ισχύει και εδώ η ρήση του Παύλου, ότι «οὐ τοῦ θέλοντος οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ» [Ρωμ. 9:16], όπως και το ψαλμικό «ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον (ή οικογένεια), εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες» [Ψ. 126:1]. Αν αυτό έχει εφαρμογή σε κάθε υλική επιδίωξη του ανθρώπου, κατά μείζονα λόγο ισχύει για τη δημιουργία νέων ανθρώπων: αυτή μπορεί να αποτύχει ακόμη και όταν εφαρμοσθούν όλες οι υπάρχουσες τεχνικές δυνατότητες, αθέμιτες ή και θεμιτές. Και αντίστροφα βέβαια, έχουμε ακούσει τόσες και τόσες περιπτώσεις απόκτησης τέκνων «τοῦ Κυρίου συνεργήσαντος», με θαυματουργική επέμβαση, εκεί που ιατρικά αυτό είχε αποκλεισθεί.