Κρίσεις και μέτρα

Οι κάθε είδους κρίσεις αναδεικνύουν τα χειρότερα και τα καλύτερα σε ανθρώπους και συστήματα, αλλά γίνονται και αφορμή για βελτιώσεις. Έτσι, παράλληλα με την αναζήτηση πανάκριβων δανεικών από το εξωτερικό, γιατί να μη δώσει το κράτος τη δυνατότητα στους πολίτες του να κάνουν δωρεές στο Δημόσιο, που θα εκπίπτουν από το φορολογητέο εισόδημά τους; Δεν ξέρω πόσοι θα μπορούσαν να συνεισφέρουν σε τέτοιες προαιρετικές προσπάθειες, αλλά ίσως να μην ήταν και λίγοι.

Ακόμη, γιατί να μην εισαχθούν εναλλακτικοί τρόποι πληρωμής του φόρου εισοδήματος; Όπως π.χ. η μηνιαία προκαταβολή ‘έναντι’ και η εκκαθάρισή της στο τέλος του έτους. Έτσι, αντί να είναι κανείς αναγκασμένος να καταβάλλει εφάπαξ κάποιες χιλιάδες ευρώ, να μπορεί να δίνει μερικές εκατοντάδες κάθε μήνα και να εξοφλεί τη διαφορά τον επόμενο χρόνο. Κάτι τέτοιο θα πρόσθετε ρευστό στα ταμεία και θα διευκόλυνε την λειτουργία του κράτους, αλλά και τους πολίτες, ιδίως αν συνδυαζόταν με κάποια μικρή έκπτωση (όπως εκείνη για υποβολή δηλώσεων μέσω Διαδικτύου). Πρόκειται για κάτι αντίστοιχο με την παρακράτηση του φόρου από τους μισθωτούς και συνταξιούχους ή την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών στα ταμεία. Λίγη σκέψη, ευελιξία και καλή διάθεση χρειάζεται.

[Απεστάλη στο ΒΗΜΑ]

Δομές και διαρθρώσεις

‘Δομικές στρεβλώσεις’ έχει το σύστημα. ‘Διαρθρωτικές αλλαγές’ μας χρειάζονται, συνήθως μεγάλες. Εκτός από τα οικονομικά, υπάρχουν κατά κανόνα και ‘θεσμικά αιτήματα’. Φράσεις που συνηθίσαμε να τις ακούμε από πολιτικούς και δημοσιογράφους. Αν ρωτήσουμε τι σημαίνουν, πολλοί θα δυσκολευτούν να δώσουν έναν επαρκή και πρακτικό ορισμό. Γι’ αυτό και περιορίζονται στα μερεμέτια και τα μπαλώματα, που συνήθως έχουν οικονομικό αντίκρυσμα. Ας προσπαθήσουμε να το καταλάβουμε αλλιώς. Οι Κινέζοι λένε ότι αν δώσεις ένα ψάρι στον πεινασμένο, θα τον χορτάσεις για μια μέρα. Αν του μάθεις να ψαρεύει, τον χορταίνεις για μια ζωή. Όμως στην πράξη; Είναι πολύ πιο εύκολο να δώσεις ένα κέρμα σ' ένα φτωχό παρά να του βρεις δουλειά. Είναι πιο βολικό να δώσεις σε μια επαγγελματική τάξη ένα οικονομικό προνόμιο παρά να την διδάξεις να λειτουργεί (= έργο λαού) με διαφορετικό τρόπο. Το δεύτερο σημαίνει κόπο και ‘ξεβόλεμα’, που κανείς δεν είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί, έστω κι αν όλοι αναγνωρίζουν ότι απαιτούνται θυσίες (από όλους τους άλλους). Αυτό είναι που λένε οι Άγγλοι "You can’t teach an old dog new tricks" (δεν μπορείς να μάθεις νέα κόλπα σε γέρο σκύλο). Αυτή τελικά είναι η μεγάλη διαρθρωτική αλλαγή: να μάθουμε όλοι, καθένας στον χώρο της ευθύνης του, να 'ψαρεύουμε' αλλιώς. Τα έτοιμα ‘ψάρια’ κάποτε τελειώνουν. Μαζί με τα ψέματα με τα οποία καλοζούσαμε τόσα χρόνια.

Πιάσε μια πίτσα!

Το Βήμα μας πληροφορεί σήμερα ότι η Πίτσα Ναπολιτάνα έγινε Εγγυημένο Παραδοσιακό Ιδιότυπο Προϊόν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και κατοχυρώθηκε με ειδικές αυστηρές προδιαγραφές. Όποιος θέλει να τις μάθει, και να πληροφορηθεί και πολλά άλλα ενδιαφέροντα γι' αυτό το τόσο δημοφιλές (και παρ' ημίν) έδεσμα, μπορεί να ανατρέξει ΕΔΩ.

Οι έμποροι των εθνών

Δεν ξέρω αν ο μακαρίτης Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης γνώριζε ή φανταζόταν πόσο ρεαλιστικός ήταν ο τίτλος της νουβέλας του: όταν ως μαθητής τον είχα πρωτοδιαβάσει μου φάνηκε εξωπραγματικός. Τόσο ήξερα. Σήμερα, ζώντας μέσα στο επίκεντρο της οικονομικής κρίσης και ακούγοντας όσα ‘ευχάριστα’ μας αναγγέλλουν κάθε μέρα «οι τούτων κύριοι» και βλέποντας ότι ολόκληρα κράτη γίνονται βορά των ορέξεων των απρόσωπων κερδοσκόπων Αγορών (όλοι χρωστάνε! Μα σε ποιους, τέλος πάντων;), που ανεβάζουν και κατεβάζουν την τιμή του χρήματος κατά το δοκούν, χωρίς κανένα ενδιαφέρον και συναίσθημα για ανθρώπινες τραγωδίες, εθνικές αξιοπρέπειες και άλλα τέτοια μελοδραματικά επιφαινόμενα, τον καταλαβαίνω απόλυτα. Όπως καταλαβαίνω και την ευαγγελική ρήση ‘Ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και Μαμωνά’: αν εγκαταλείψουμε τον Ένα, γινόμαστε υποχρεωτικά υποχείριοι του άλλου. Που η όρεξή του δεν γνωρίζει κόρον. Θα το συνειδητοποιήσουμε εγκαίρως;

ΥΓ. Εις επίρρωσιν των παραπάνω μπορεί να διαβάσει κανείς το σημερινό εύστοχο κείμενο του Ν. Ξυδάκη με τίτλο 'Το αίμα των κοινωνιών' στην Καθημερινή.

Το κάπνισμα και ο νόμος

Παραθέτω αυτούσιο το ομότιτλο κύριο άρθρο τη σημερινής Καθημερινής, χωρίς άλλα λόγια, πέρα από την άνευ όρων επικρότηση:

"Στην Ελλάδα έχουμε πολλούς και ιδιαίτερα αυστηρούς νόμους, οι οποίοι απλώς... δεν εφαρμόζονται. Πέρυσι υποτίθεται ότι το κάπνισμα απαγορεύθηκε σε δημόσιους χώρους, γεγονός το οποίο συνοδεύθηκε από μια πανάκριβη σχετική διαφημιστική καμπάνια. Από τότε δεν άλλαξε βεβαίως τίποτα, γιατί το κάπνισμα συνεχίζεται και ουδείς έχει ενδιαφερθεί για την επιβολή του νόμου. Η κυβέρνηση θα πρέπει ή να ακυρώσει τον νόμο ή να σκεφθεί πώς θα τον εφαρμόσει πραγματικά. Το φαινόμενο των νόμων που δεν εφαρμόζονται ενισχύει τη νεοελληνική κουλτούρα της ανομίας και της διαδεδομένης παραβατικότητας".

Αισιοδοξία

Μάσκες στους δρόμους
Κνίσσα χτυπάει τη μύτη
Το θέλει η μέρα!

Άσχετο με τα παρακάτω το 'χαικού', αλλά... το προκάλεσε η Τσικνοπέμπτη! Αν η κακοήθης διάγνωση πάγωσε την καρδιά γιατρού και ασθενούς, η πρώτη φανερή ανταπόκριση στη θεραπεία μετά από μόλις δυο εβδομάδες έκανε φτερά να φυτρώσουν στην ψυχή και των δύο. Γιατί δεν το φωνάζουμε; Δόξα τω Θεώ, με χέρια και με πόδια, όπως είπε ένας μοναχός. Μέσα στα τόσα οδυνηρά που βλέπουμε και βιώνουμε καθημερινά, τα όποια αισιόδοξα μηνύματα πρέπει να τα διαλαλούμε. Όχι ως αφορμές καύχησης: αυτή "εξεκλείσθη", δεν την δικαιούμαστε, δεν μας ανήκει. Αλλά ως μήνυμα ελπίδας προς τους γύρω μας και προς τον "έσω άνθρωπον" που πνίγεται στην αμφιβολία της ρουτίνας. Και ως ευγνωμοσύνη. Το υγιέστερο συναίσθημα της ψυχής.

Αθεϊσμός

Βρήκα κάπου τον παρακάτω ορισμό, και τον παραθέτω αυτούσιο στα αγγλικά, μαζί με τη μετάφρασή του. Τα δικά μου σχόλια περιττεύουν, τα δικά σας ευπρόσδεκτα, όπως πάντα:

Atheism: The belief that there was nothing, and nothing happened to nothing, and then nothing magically exploded for no reason, creating everything, and then a bunch of everything magically rearranged itself for no reason whatsoever into self-replicating bits which then turned into dinosaurs. Makes perfect sense.

Αθεϊσμός: Η πίστη ότι κάποτε δεν υπήρχε τίποτε, και τίποτε δεν συνέβη στο τίποτε, κι έπειτα το τίποτε μαγικά εξερράγη χωρίς κανένα λόγο και δημιούργησε το παν, κι έπειτα ένας σωρός από αυτό το παν μαγικά αναδιατάχθηκε χωρίς κανένα λόγο σε αυτοπολλαπλασιαζόμενα κομμάτια που έπειτα μεταβλήθηκαν σε δεινόσαυρους. Φαίνεται απόλυτα λογικό.

"Από την άλλη πλευρά"

Ας μου επιτραπεί να αφιερώσω τη σημερινή ανάρτηση στην Anna Donald, γιατρό με πτυχία ιστορίας και οικονομικών και με διακεκριμένη σταδιοδρομία στην Οξφόρδη και τη Βοστώνη, που πριν τρία χρόνια βρέθηκε να πάσχει από μεταστατικό καρκίνο. Με την προτροπή του Richard Smith, τότε διευθυντή του περιοδικού British Medical Journal, άνοιξε ένα ιστολόγιο με τίτλο ‘From the other side’ (= από την άλλη πλευρά), όπου περιγράφει τις εμπειρίες ενός γιατρού από τη σκοπιά του αρρώστου. Ρεαλιστική, επίμονη στην προσπάθειά της να πολεμήσει την αρρώστια, ανθρώπινη στα βάσανα που συνεπάγονταν οι θεραπείες αλλά και στις μεταφυσικές αναζητήσεις όπου επιχειρούσε να δώσει διέξοδο στις ανησυχίες της, και με μια ζωντανή αίσθηση χιούμορ και αυτοσαρκασμού, η Anna έγραψε στο ιστολόγιο αυτό μέχρι τις 22 Δεκεμβρίου 2008. Μετά από ένα μήνα σιωπής, μια ανάρτηση από τον σύζυγό της μας γνωστοποίησε ότι άφησε τον κόσμο ακριβώς πριν ένα χρόνο, σαν σήμερα. Μέσα στην ‘εικονική’ κοινωνία του Διαδικτύου η αναγγελία του θανάτου της ισοδυναμούσε με την απώλεια μιας φίλης. Έστω και άγνωστης. Τα κείμενά της (στα αγγλικά) αποτελούν διδακτικό ανάγνωσμα για μας τους γιατρούς, αλλά και για καθένα που αντιμετωπίζει το φάσμα της ανίατης ασθένειας. Αιωνία η μνήμη της.

'Μωραίνει Κύριος...'

Αντιγράφω την είδηση από το χθεσινό Βήμα (30/1/2010):

ΒΑΡΣΟΒΙΑ. Μηχάνημα αυτόματης αναγνώρισης δακτυλικών αποτυπωμάτων εγκατέστησε καθολικός ιερέας στην εκκλησία όπου λειτουργεί, στην πόλη Γριφάου Σλάσκι της Πολωνίας, για να ελέγχει τις παρουσίες των μαθητών Δημοτικού στην κυριακάτικη λειτουργία. Οι μαθητές θα αφήνουν τα αποτυπώματά τους για τρία χρόνια και, αν συγκεντρώσουν περισσότερους από 200 εκκλησιασμούς, δεν θα χρειάζεται να υποβληθούν σε γραπτή δοκιμασία πριν από την τελετή με την οποία γίνονται δεκτοί στους κόλπους της Εκκλησίας. Το μέτρο σημειώνει επιτυχία καθώς οι μαθητές προτιμούν το θρησκευτικό «φακέλωμα» από το διαγώνισμα.

Μήπως κάπου κάποιοι χάσανε το μέτρο; Χώρια που τα τρία χρόνια δεν βγάζουν 200 Κυριακές, ακόμη κι αν είναι δίσεκτα.

Χωρίς κουπιά και άρμενα...

Στη σχολή αλεξιπτωτιστών ο εκπαιδευτής προετοιμάζει τους μαθητές για το πρώτο τους άλμα στο κενό. Αφού τους εξηγεί πώς λειτουργεί το αλεξίπτωτο με τον στατικό ιμάντα (που ανοίγει με το άλμα, χωρίς κάποια ενέργεια του αλεξιπτωτιστή), ρωτάει για απορίες. Ο ανήσυχος του τμήματος σηκώνει το χέρι: «Αν δεν ανοίξει το αλεξίπτωτο, κ. εκπαιδευτά;» Απάντηση: «Γι’ αυτό έχετε κρεμασμένο μπροστά σας το εφεδρικό, που ανοίγει με τον κρίκο». «Κι αν δεν ανοίξει κι’ αυτό;» επιμένει ο ανήσυχος μαθητής. «Τότε παρακαλάτε τον Άγιο Σώστη για βοήθεια», είναι η ρεαλιστική απάντηση του εκπαιδευτή. Οι μαθητές επιβιβάζονται στο αεροπλάνο και την κατάλληλη ώρα πηδούν στο κενό. Καθώς το αεροπλάνο κάνει κύκλο για να προσγειωθεί, ο πιλότος βλέπει μπροστά του τον ανήσυχο μαθητή να κουνάει απεγνωσμένα τα χέρια σαν φτερά και να ξεφωνίζει: «Πώς τον είπατε τον άγιο;»

Δεν ξέρω γιατί, αλλά θυμήθηκα πρόσφατα το ανέκδοτο αυτό διαβάζοντας τις τακτικές αναλύσεις διαφόρων γνωστών και εγκύρων σχολιαστών για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Όπως λέει και λαϊκή παροιμία κράτους γνωστού για τη ναυτοσύνη του, «Χωρίς κουπιά και άρμενα, Άγιε Νικόλα βόηθα με».