Σάββατο 24 Φεβρουαρίου 2024

Δείγματα γραφής

Ξέρουμε από την ελληνική πολιτική πραγματικότητα ότι ψηφίζονται συχνά νόμοι που μένουν στο ράφι, ωσεί νομοθετικά γεροντοπαλίκαρα, διότι η ενεργοποίησή τους απαιτεί την υπογραφή μιας ‘εφαρμοστικής εγκυκλίου’, η οποία όμως αναβάλλεται για κάποιον πολιτικά χρήσιμο χρόνο ή επ' αόριστον (στις λεγόμενες Ελληνικές καλένδες). Έτσι, το κράτος μπορεί άνετα να ισχυρίζεται ότι έχει νομοθετήσει σχετικά με κάποιο θέμα, ωστόσο ο νόμος παραμένει κενό γράμμα και τίποτε δεν έχει αλλάξει στο καθημερινό γίγνεσθαι. Έστω κι αν το θέμα ήταν (και συνεχίζει να είναι) ουσιώδες για την ορθή λειτουργία ποικίλων θεσμών.

     Με δεδομένη την συχνή αυτή πρακτική, είναι αξιοθαύμαστη η σπουδή περί την εφαρμογή του προσφάτου νόμου για την ‘ισότητα στον πολιτικό γάμο’. Έτσι διαβάζουμε ότι μόλις μέσα σε μία εβδομάδα από την ψήφισή του παρουσιάσθηκαν οι νέες ληξιαρχικές πράξεις γάμου και γεννήσεως που, όπως μας λέει η σχετική είδηση «μεταβάλλονται ως προς την αποτύπωση των στοιχείων γονέων και συζύγων». Παρατίθενται μάλιστα και τα ανάλογα υποδείγματα, όπως δημοσιεύονται στο ΦΕΚ. Να τα χαίρονται οι εμπνευστές και δημιουργοί τους!

 

Τετάρτη 21 Φεβρουαρίου 2024

Γκουλάγκ

Όλοι έχουμε ακούσει τη ρωσική αυτή λέξη. Πρόκειται για ακρωνύμιο των λέξεων Glavnoye Upravleniye LAGerey, που σημαίνουν Κεντρική Διοίκηση Στρατοπέδων. Από το 1930 χρησιμοποιήθηκε για να περιγράφει στρατόπεδα-φυλακές στη Σιβηρία και σε άλλες περιοχές της Ρωσίας, που λειτουργούσαν υπό εξαιρετικά άσχημες συνθήκες, με σκληρή καταναγκαστική εργασία των κρατουμένων. Έγιναν ευρέως γνωστά από τα βραβευμένα έργα ‘Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ’ και ‘Μια ημέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς’ του μακαρίτη νομπελίστα Αλεξάνδρου Σολζενίτσιν. Από τέτοια στρατόπεδα πέρασαν εκατομμύρια αντιφρονούντες στην πρώην Σοβιετική Ένωση, πολλοί από τους οποίους άφησαν εκεί τα κόκκαλά τους, από τα οποία είχε στερέψει το κρέας και κρεμόταν μόνο το πετσί. Όσοι διαβάσαμε τη βιογραφία του συγχρόνου Αγίου Λουκά του χειρουργού (και άλλες παρόμοιες) έχουμε μια ιδέα και για τις ‘σωφρονιστικές αποικίες’ στα βόρεια του Αρκτικού Κύκλου, εκεί που οι πάγοι δεν λιώνουν ποτέ. Αν νομίζαμε ότι όλα αυτά έπαψαν να υπάρχουν με την κατάρρευση του ‘υπαρκτού σοσιαλισμού’ το 1989, ο θάνατος του Ρώσου αντικαθεστωτικού Αλεξέι Ναβάλνι τις μέρες αυτές σε μια τέτοια αποικία τα έφερε και πάλι στο προσκήνιο της επικαιρότητος. Μαζί με πολλές λεπτομέρειες και υποψίες για τα μέσα που χρησιμοποιούν οι σύγχρονοι διάδοχοι της Σοβιετίας για να καταστέλλουν τις αντίθετες φωνές στη χώρα τους.

     Σύμφωνα με μια ρήση του λόρδου Acton (βρετανού ιστορικού του περασμένου αιώνα), «η εξουσία διαφθείρει· η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα». Η διαφθορά δεν είναι υποχρεωτικά οικονομική ή ‘ηθική’ με τη στενή έννοια του όρου. Ουσιαστικά σημαίνει την εξαχρείωση του ανθρώπου που μπορεί να εκδηλώνεται με ποικίλους τρόπους, που φτάνουν μέχρι το κάθε είδους έγκλημα που υπαγορεύει η υπεροπτική ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας του εξουσιαστή. Όπως όμως γράφει ο Άγ. Ιωάννης της Κλίμακος, «ὅπου πτῶμα (= πτώση) κατέλαβεν, ἐκεῖ ὑπερηφάνεια προεσκήνωσε». Όταν καβαλήσει περήφανα το καλάμι κάποιος, δύσκολα θα κατέβει φυσιολογικά. Και όσο πιο ψηλά κάθεται, τόσο πιο επώδυνη θα είναι η πτώση. Συχνά με τραγικές συνέπειες και για τους γύρω του και για τον υπόλοιπο κόσμο.

Κυριακή 18 Φεβρουαρίου 2024

Συγκρίσεις

Ξαναδιαβάζοντας τον πολύ διδακτικό ‘Μικρό Πλούταρχο’ του Λέοντος Μελά συναντώ το παρακάτω απόσπασμα (που αναφέρεται στον δίκαιο, γενναίο και αφιλοχρήματο Φωκίωνα), σε δική μου προσαρμογή από την λογία γλώσσα του πρωτοτύπου:

     «Σκεπτόμενοι ότι πολλοί από τους δικούς μας [πολιτικούς] δεν τολμούν δυστυχώς να εκφράζουν δημόσια τις φρόνιμες πεποιθήσεις τους, επειδή φοβούνται την αφρόνως διαμορφωμένη κοινή γνώμη, πρέπει να ομολογήσουμε ότι ή οι τότε [οι αρχαίοι] πολιτικοί άνδρες ήταν πιο τολμηροί και γενναίοι από τους δικούς μας, ή ότι οι σύγχρονοι δεν σέβονται την ελευθερία του λόγου όσο την σέβονταν οι πρόγονοί μας, παρόλο που βρίσκονταν σε παρακμή».

     Νομίζω ότι περιγράφει ξεκάθαρα τη μεγάλη πλειοψηφία των σημερινών ανδρών και γυναικών του ελληνικού κοινοβουλίου, με κάποιες φωτεινές εξαιρέσεις. Και παραπέμπει, τηρουμένων των αναλογιών, στο σχόλιο του Ευαγγελιστή Ιωάννη για τους άρχοντες της εποχής του:  «μέντοι καὶ ἐκ τῶν ἀρχόντων πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν, ἀλλὰ διὰ τοὺς Φαρισαίους οὐχ ὡμολόγουν, ἵνα μὴ ἀποσυνάγωγοι γένωνται· ἠγάπησαν γὰρ τὴν δόξαν τῶν ἀνθρώπων μᾶλλον ἤπερ τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ» [Ιω. 12:42-43].