Συνηγορία του διαβόλου

Επειδή πολλά θα ακουστούν και θα γραφούν για την επέτειο του θανάτου του Αλέξη Γρηγορόπουλου, κάποιος θα πρέπει να κάνει τον ‘συνήγορο του διαβόλου’, και να θέσει ερωτήματα που η ‘πολιτική ορθότητα’ ίσως δεν επιτρέπει. Λοιπόν, αν βγω στο δρόμο, σηκώσω μια πέτρα και την εκσφενδονίσω εναντίον ενός πεζού ή ενός αυτοκινήτου (άσχετα αν φοράει στολή ή έχει κάποια ιδιαίτερα διακριτικά), διαπράττω ή όχι αξιόποινη πράξη; Αν εκείνος που θα δεχθεί την πέτρα (άσχετα αν φοράει ή όχι στολή) μου την επιστρέψει με πιο εύστοχο τρόπο και με χειρότερο αποτέλεσμα, θα έχει ή όχι ελαφρυντικά για την ενέργειά του; Υπάρχουν κατηγορίες πολιτών (με ή χωρίς στολή) που αποτελούν ‘θεμιτό στόχο’ λιθοβολισμού χωρίς ποινικές συνέπειες; Αν ναι, τότε πώς ζητούμε από τους ανθρώπους αυτούς να εκτίθενται καθημερινά σε απρόκλητες επιθέσεις χωρίς το δικαίωμα της αντίδρασης; Ίσως όλοι θα επιθυμούσαμε να ισχύει το Χριστιανικό ιδεώδες ‘αν κάποιος σε ραπίσει στο ένα μάγουλο, γύρισέ του και το άλλο’, αρκεί εμείς να εξαιρούμασταν από την εφαρμογή του. Χωρίς να επιθυμώ με κανένα τρόπο να υποβαθμίσω την τραγικότητα του χαμού ενός νέου ανθρώπου ή την ευθύνη του δράστη για την ακραία αντίδρασή του, οφείλω να καταθέσω τα ερωτήματα αυτά, έστω με ρητορική μορφή και μη περιμένοντας, υπό τις παρούσες συνθήκες, να πάρω έλλογες απαντήσεις. Ιδίως από εκείνους που δίδαξαν τον νεαρό Αλέξη, με λόγια ή με έργα, ότι μπορεί κανείς να πετάει πέτρες χωρίς συνέπειες.

Θανατική ποινή

Μαθαίνουμε από τις σημερινές εφημερίδες ότι στο Τενεσή των ΗΠΑ θανατώθηκε χθες κατάδικος που βρισκόταν φυλακισμένος σχεδόν τριάντα χρόνια περιμένοντας την εκτέλεση. Με την ευκαιρία του γεγονότος αυτού μαθαίνουμε ακόμη ότι οι θανατοποινίτες στις ΗΠΑ περνούν κατά μέσον όρο 12 χρόνια στη φυλακή πριν εκτελεσθεί η ποινή, περιμένοντας να τελεσιδικήσουν οι διάφορες εφέσεις, αναστολές, ακυρώσεις, αιτήσεις χάριτος κ.τ.λ.
Μπορεί άραγε κανείς να μας απαντήσει πειστικά σε τι διαφέρει μια τέτοια εκτέλεση από την πρωτόγονη ‘βεντέτα’, όπου κάποιος παίρνει μετά από πολλά χρόνια ‘το αίμα του πίσω’ σκοτώνοντας εκείνον που τον αδίκησε ή τον πρόσβαλε; Σε απλά ελληνικά μια τέτοια ενέργεια δεν λέγεται ποινή: Δεν σωφρονίζει κανέναν, δεν διορθώνει καμία αδικία, δεν αποκαθιστά κανενός είδους έννομη τάξη. Είναι απλώς η εκδίκηση μιας πολιτισμένης κοινωνίας που καλλιέργησε και δίδαξε συστηματικά την απανθρωπία (βλ. τις ‘υπερπαραγωγές’ του Χόλιγουντ και της τηλεόρασης), αλλά δεν μπορεί να την ανεχθεί να ξεσπά επάνω της.

Κρίνα του αγρού

'Καταμάθετε τα κρίνα του αγρού... ου κοπιά ουδέ νήθει... Λέγω δε υμίν ότι ουδέ Σολομών εν πάση τη μεγαλοπρεπεία αυτού περιεβάλλετο ως έν τούτων. Ει δε τον χόρτον του αγρού, σήμερον όντα και αύριον εις κλίβανον βαλλλόμενον, ο Θεός ούτως αμφιέννυσιν, ου πολλώ μάλλον υμάς, ολιγόπιστοι;'

Μια σύγκριση της γνωστής αυτής θεώρησης της ζωής, όπως εκτίθεται με λίγες γραμμές στην Επί του Όρους Ομιλία, με τον σύγχρονο καταναλωτικό τρόπο ζωής που αβασάνιστα έχουμε όλοι μας υιοθετήσει ίσως έχει πολλά να μας διδάξει.

Πρωτόκλητος

Μνήμη του Αγ. Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου σήμερα (θρονική εορτή του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως), και ευκαιρία να θυμηθούμε οπτικά τον ωραίο ναό που φιλοξενεί την κάρα του στην Πάτρα. Η επίσκεψη ήταν λίγες μέρες μετά τη μνήμη του, και ο ναός ήταν ακόμη στολισμένος με τους χιαστούς σταυρούς που θυμίζουν το μαρτύριο του Αγίου. Ας έχουμε τις πρεσβείες του.

Εισαγγελική γρίπη

Αξιοζήλευτο το επιστημονικό ενδιαφέρον του εισαγγελέα Ρόδου, που, όπως μας πληροφορούν οι εφημερίδες, αποφάσισε να εφαρμόσει την δικονομική μεθοδολογία (επείγουσα προκαταρκτική εξέταση) προκειμένου να απαντήσει στις ‘ενστάσεις ιδιωτών ιατρών για τις παρενέργειες που μπορεί να υπάρξουν από τον εμβολιασμό’ [Καθημερινή 27/11/2009]. Η έμφαση είναι δική μου: η εξέταση δεν αναφέρεται σε κάτι ύποπτο που ήδη συνέβη, αλλά στην ενδεχόμενη μελλοντική εμφάνιση παρενεργειών. Με το πνεύμα αυτό, η ενέργεια αυτή είναι κάπως ανάλογη με το να αναλάβει π.χ. ένα μικροβιολογικό εργαστήριο να αποφανθεί, μετά από ανάλογες εξετάσεις, αν ΘΑ είναι ένοχος κάποιος που μπορεί αύριο να κατηγορηθεί για ένα αδίκημα. Φαίνεται ότι μετά το ΚΕΕΛΠΝΟ και την Επιτροπή Πανδημίας τον τελευταίο λόγο για τους εμβολιασμούς θα τον έχει ο Άρειος Πάγος. Καλά πάμε.

Ψυχραιμία!

Η μόνιμη απάντηση των κάθε είδους ‘ειδικών’ στον κάθε είδους πανικό. Σεισμικές δονήσεις, καιρικά φαινόμενα, υγειονομικά προβλήματα, ποικίλες απειλές (πραγματικές ή εικονικές), όλα δοκιμάζουν κατά καιρούς την ψυχική αντοχή μας και τη... θερμοκρασία του αίματός μας. Κοντά σ’ όλα αυτά και οι κάθε τόσο ‘μαύρες μέρες’ των χρηματιστηρίων και των άλλων οικονομικών οργανισμών. Ούτε το Ντουμπάι δεν γλίτωσε από την ‘αδηλότητα του πλούτου’: τα ψεύτικα νησιά στον ωκεανό και τα ουρανομήκη κτίριά του φαίνεται ότι στηρίζονται σε πήλινα πόδια. Και δώστου κλάμα στις ‘αγορές’, και δώστου πανικός και ρευστοποιήσεις τίτλων και σπασμωδικές κινήσεις. Και δώστου εκκλήσεις ‘ειδικών’ για ψυχραιμία.

Άγγελος κακών

Ομολογώ ότι λυπούμαι τον (εκάστοτε) διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος. Κανένας δεν ακούει ευχάριστα τα πορίσματα και τις εκθέσεις που ως εκ της θέσεώς του είναι υποχρεωμένος να καταρτίζει. Είναι--ας πούμε--αυτός που κρατάει το κεντρικό ‘βαλάντιο’, που ξέρει (καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο) πόσα έχουμε και πόσα χρωστάμε ως κράτος ανά πάσα στιγμή. Και είναι αναγκασμένος να εκθέτει πραγματικά στοιχεία και όχι να χαϊδεύει τα αυτιά των πολιτών. Όσο μεγαλύτερη η απόκλιση ανάμεσα στα δικά του μεγέθη και τους σχεδιασμούς, τις υποσχέσεις και τα ταξίματα των πολιτικών, τόσο μεγαλύτερη η δυσαρέσκεια που προκαλεί. Συνήθως η εύκολη απάντηση είναι να τον βάζουν στο στόχαστρο είτε οι κυβερνώντες (διότι λέει την αλήθεια που εκείνοι δεν πολυσυμπαθούν) είτε οι πολίτες (διότι τους κομίζει μαύρα μαντάτα). Ωστόσο, με το να πετροβολάς αυτόν που σου αναγγέλλει την χρεοκοπία δεν γλιτώνεις από τις συνέπειές της. Στην αρχαία τραγωδία ο Οιδίποδας οργισμένος κατηγορεί τον μάντη ότι είναι "τυφλός τα τ' ώτα τον τε νουν τα τ' όμματα". Μόνο που στο τέλος βγάζει ο ίδιος τα μάτια του. Όταν είναι πλέον αργά.

Το ΕΣΥ και ο καθένας μας

Εξαιρετικά εύστοχες στη λιτότητά τους οι παρατηρήσεις του Κ. Λεονταρίδη για την ‘αντισυνταγματικότητα’ του ΕΣΥ [Καθημερινή 21/11/2009]. Ας μου επιτραπεί να επισημάνω κάτι που έχω γράψει κατά καιρούς σε διάφορους χώρους, ελπίζοντας ότι μια μέρα κάποιοι μπορεί να το προσέξουν. Η θεμελιώδης αρχή για τη λειτουργία του συστήματος (χωρίς την οποία δεν μπορεί να λέγεται Εθνικό) είναι η ισοτιμία στην πρόσβαση και τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Αυτό πρακτικά σημαίνει Ενιαίο Φορέα Ασφάλισης Υγείας, ανεξάρτητο από επάγγελμα, συντάξεις, εφάπαξ και άλλες παροχές, στον οποίο θα ανήκουν όλοι οι πολίτες από τη γέννηση ως το θάνατό τους ως άμεσα μέλη του (και όχι ως «έμμεσα ασφαλισμένοι» από τους γονείς, τους συζύγους ή τα παιδιά τους--άραγε όταν αρρωσταίνουν είναι «έμμεσα ασθενείς»;).

Ενιαία ασφάλιση σημαίνει ότι ο καθένας δικαιούται ό,τι δικαιούνται και όλοι οι άλλοι. Σημαίνει ότι οι περιορισμοί και οι κανόνες ισχύουν για όλους. Σημαίνει ότι όλοι σέβονται εξίσου το Σύστημα διότι όλοι περιμένουν φροντίδα από αυτό. Σημαίνει τελικά οικονομία διότι απλουστεύει σημαντικά τη γραφειοκρατία και την διοικητική υποστήριξη που χρειάζεται ένα πολυδαίδαλο ασφαλιστικό καθεστώς σαν αυτό που έχουμε σήμερα.

Αν το Σύστημα Υγείας δεν στηθεί πάνω σε μια τέτοια βάση, νομίζω ότι είναι υποκριτικό και μάταιο να συζητούμε για οτιδήποτε άλλο. Ίσως η επικείμενη αναγκαστική αναψηλάφηση του ασφαλιστικού αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για να τεθεί το θέμα αυτό τουλάχιστον σε διαβούλευση.

[Απεστάλη στην Καθημερινή 21/11/2009]

Καιρού επιτρέποντος

Μπαίνει στο σπίτι ή το αυτοκίνητό μας με την άνεση ενός παλιού φίλου ή συγγενούς. Συχνά κρεμόμαστε από τα χείλια του για να προγραμματίσουμε τις ασχολίες μας, όπως θα κάναμε με τις συμβουλές ενός σοφού παππού ή θείου. Μας μιλάει πάντα με ευγένεια, και γενικά δεν μας διχάζει, αφού οι γνώμες του δεν έχουν να κάνουν με ποδόσφαιρο ή πολιτικά. Έκανε το χόμπι του επάγγελμα, και την επιστήμη του χόμπι, και όπως είπε ο ίδιος σε μια συνέντευξη που άκουσα σήμερα στο ραδιόφωνο, είναι ευλογία Θεού να μπορείς να συνδυάζεις αυτά τα πράγματα. Πρόκειται για τον γνωστό μετεωρολόγο Δημήτρη Ζιακόπουλο, που έχει καταγράψει την επιστημονική γνώση και την πρακτική του πείρα σε ένα βιβλίο με τίτλο ‘Καιρός: Ο γιός της Γης και του Ήλιου’ (το πρώτο μιας τριλογίας για τον καιρό). Αν είναι τόσο γλαφυρός στο γράψιμο όσο είναι ευχάριστος στο λόγο, το βιβλίο θα πρέπει να είναι πραγματικά αξιόλογο.

Νόμος και τάξη

Τι μαθαίνεις διαβάζοντας ξένες εφημερίδες! Όπως μας πληροφορεί η σημερινή Guardian, η υπαρχηγός του Εργατικού Κόμματος Harriet Harman αντιμετωπίζει ποινική δίωξη διότι οδηγούσε μιλώντας στο κινητό της τηλέφωνο, με αποτέλεσμα να τρακάρει σε σταθμευμένο όχημα. Η παράβαση (που χαρακτηρίζεται ως ‘οδήγηση χωρίς την δέουσα προσοχή’) επισύρει πρόστιμο μέχρι 5000 λίρες και μέχρι εννιά πόντους ποινής στην άδεια οδήγησης του παραβάτη. Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς! Το θράσος της αστυνομίας να μηνύσει κορυφαίο στέλεχος της κυβέρνησης; Ή την έλλειψη αυτοπεποίθησης της κυρίας Harman που αρνείται μεν τις κατηγορίες, αλλά δήλωσε ότι θα συνεργασθεί με την αστυνομία; Αντί να στείλει τον αστυνομικό διευθυντή να μετράει πρόβατα στις Βόρειες Εβρίδες νήσους. Κι εκείνη η Βουλή των Κοινοτήτων; Έτσι υπερασπίζεται το συνάφι της; Να τους στείλουμε τον νόμο περί ευθύνης υπουργών, μπας και ανοίξουν τα μάτια τους.