Εξομολογήσεις

Όπως έγραφα τις προάλλες, ένα από τα βιβλία που ξαναδιαβάζω αυτές τις μέρες είναι το ‘Do No Harm’ του Άγγλου νευροχειρουργού Henry Marsh. Ένα βιβλίο πολύ ενδιαφέρον, πολύ καλογραμμένο, που δικαιολογημένα κέρδισε πολλές εγκωμιαστικές κριτικές για την ειλικρίνεια στην περιγραφή των δύσκολων καταστάσεων που αντιμετώπισε στην επαγγελματική του πορεία. Η ειλικρίνεια αυτή ασφαλώς θα ήταν πολύ επώδυνη για τον ίδιο, μια και δεν διστάζει να αναφέρει περιπτώσεις που δεν πήγαν καλά και που είχαν τραγικές συνέπειες για κάποιους ασθενείς του. Δυστυχώς η επαγγελματική πείρα στις δύσκολες ιατρικές ειδικότητες αποκτάται μεταξύ άλλων και με ανθρώπινο κόστος, και αυτό δεν αφήνει ανέγγιχτο τον χειρουργό ή τον κάθε κλινικό γιατρό που έχει την απαραίτητη ευαισθησία, αυτό που συνηθίσαμε να ονομάζουμε ενσυναίσθηση, απέναντι στους ασθενείς του. Η εξωτερίκευση των επώδυνων συναισθημάτων (το γράψιμο είναι ένας καλός τρόπος γι’ αυτήν) ενεργεί ψυχοθεραπευτικά για τον γιατρό, σαν ένα είδος δημόσιας εξομολόγησης. Ένα από τα παράπλευρα οφέλη της είναι ότι βάζει τον αναγνώστη στη θέση του γράφοντος, ώστε κι αυτός να αναλογίζεται τα προβλήματα και τα διλήμματα που αντιμετωπίζει ο θεράπων του.

     Ο Henry Marsh περιγράφει τα συναισθήματα αυτά και αγγίζει, έστω και ακροθιγώς, τα μεταφυσικά ερωτήματα που η αρρώστια και ο θάνατος γεννούν στον καθένα. Περιγράφοντας τα στερνά της μητέρας του (που έπασχε από καρκίνο), την θεωρεί τυχερή διότι εκκλησιάζεται και πιστεύει στη μετά τον θάνατο ζωή, ενώ ο ίδιος δεν έχει αυτή την πίστη. Ακούγεται κάπως παράδοξο: αν θεωρείς κάποιον τυχερό (ευτυχισμένο ή μακάριο θα ήταν καλύτερη διατύπωση) για κάτι, γιατί δεν το ασπάζεσαι κι εσύ, ιδίως όταν αυτό είναι ευπρόσιτο, δεν απαιτεί ιδιαίτερο κόπο ούτε έχει οικονομικό κόστος; Η πίστη στον Θεό είναι δωρεάν, ελεύθερη για όλους και ‘εγγύς’ κατά τον απόστολο Παύλο [Ρωμ. 10:8]: το μόνο που θέλει είναι να ανοίξει κανείς την καρδιά και τη διάθεσή του, παραμερίζοντας τον προσωπικό εγωισμό που, συνειδητά ή υποσυνείδητα, εμποδίζει το άνοιγμα αυτό. Η καθημερινή επαφή με την ανίατη αρρώστια και τον θάνατο (αυτά που συχνά θεωρούμε ως ιατρικές αποτυχίες) θα πρέπει να μας οδηγεί σε ‘επαγγελματική ταπείνωση’, αν επιτρέπεται η έκφραση, μπροστά στο μεγάλο μυστήριο. Μακάρι να μπορούμε να την κατορθώνουμε.