Τρίτη, 23 Μαΐου 2017

Επιστροφή

Διάβασα με προσοχή του άρθρο του Απ. Λακασά με τίτλο ‘Υπουργείο Παιδείας: «Επιστρέψτε τα βιβλία σας»’ (21 Μαΐου) και κούνησα το κεφάλι συγκαταβατικά. Εδώ και δεκαετίες παρακολουθούσαμε την ετήσια ‘τελετουργική’ καταστροφή χιλιάδων σχολικών βιβλίων από μαθητές όλων των τάξεων, με τη σιωπηρή ανοχή (αν όχι και με την ανοικτή επιδοκιμασία) γονέων, εκπαιδευτικών και πολιτικών κάθε απόχρωσης. Ήταν κι αυτή αναπόσπαστο κομμάτι του ασύδοτου τρόπου ζωής της ελληνικής κοινωνίας, που οδήγησε στη σημερινή κρίση. Οι λίγοι που διαμαρτύρονταν ακούγονταν σαν «φωνές βοώσες εν ερήμω». Και τώρα φθάσαμε να μην έχουμε χαρτί για φωτοτυπίες, των οποίων βέβαια γίνεται κατάχρηση: στα μαθητικά και φοιτητικά μας χρόνια συνηθίζαμε να κρατούμε χειρόγραφες σημειώσεις. Ένα παλαιό εκπαιδευτικό δόγμα έλεγε ότι μία γραφή ισοδυναμεί με πέντε αναγνώσεις: ευκολώτερα μαθαίνεις αυτό που γράφεις με το χέρι. Έστω και με καθυστέρηση, ας αναγνωρίσουμε ότι λάθος κατευθύνσεις ακολουθήσαμε τόσα χρόνια. Το θέμα δεν είναι πολιτικό-κομματικό, και θα είναι ντροπή να μη προχωρήσουμε σε μια πιο σώφρονα αντιμετώπιση της σχολικής περιουσίας για λόγους ιδεολογικούς. Ποτέ δεν είναι αργά για να αλλάξουμε τακτική. Έχουμε την απαραίτητη βούληση και σύνεση;
[Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή σήμερα]

Δευτέρα, 22 Μαΐου 2017

Όπως η Μάλτα

Το άκουσα στο ραδιόφωνο, το αναζήτησα στις εφημερίδες, αλλά πουθενά. Απόρησα. Τελικά με λίγο ψάξιμο το βρήκα στην 'Εφημερίδα των Συντακτών', μια εφημερίδα που ιδεολογικά δεν με εμπνέει. Λοιπόν, σύμφωνα με δημοσίευμα του γερμανικού Spiegel, η Μάλτα αποτελεί παράδεισο για ποικίλες γνωστές εταιρείες ευρωπαϊκών (και δη γερμανικών) συμφερόντων, λόγω των χαμηλών φορολογικών συντελεστών της (μόνο 6%). Αποτέλεσμα: οι εν λόγω επιχειρήσεις δεν πληρώνουν φόρους στην πατρίδα τους, αλλά αφήνουν σημαντικά οφέλη στην φιλόξενη νήσο Μελίτη, που μάλιστα προεδρεύει της Ευρωπαϊκής Ένωσης το τρέχον εξάμηνο. Σύμφωνα με γαλλικό δημοσίευμα, η Μάλτα στερεί τις υπόλοιπες χώρες από 2 δισεκατομμύρια ευρώ σε φόρους κάθε χρόνο. Ωστόσο ο πρωθυπουργός της δηλώνει ότι αυτό δεν είναι μυστικό: απλώς, όπως λέει, η χώρα του έχει ένα ανταγωνιστικό σύστημα, που είναι ελκυστικό για όσους δεν θέλουν να πληρώνουν περισσότερα.
     Δυο συμπεράσματα βγάζω από την είδηση. Αφού είναι όλα νόμιμα και υπεράνω υποψίας, γιατί δεν εφαρμόζουμε κι εμείς στη χώρα μας ένα ανάλογο, κατά πάντα έντιμο σύστημα που να εξυπηρετεί -- με το αζημίωτο -- τους μεγαλοκαταθέτες όλου του κόσμου; Τι ακριβώς μας εμποδίζει; Μήπως το περίφημο "ηθικό πλεονέκτημα";
     Το δεύτερο είναι πιο σημαντικό. Αυτή την είδηση πρέπει να την έχουμε κολλημένη στην πρώτη σελίδα της κάθε διαπραγματευτικής μας προσπάθειας, ώστε μόλις ο ανάπηρος Γερμανός (ή όποιος άλλος στη θέση του) αρχίζει να κουνάει επιτιμητικά το δάχτυλο και να μιλάει για φοροδιαφυγή στην Ελλάδα και άλλα παρόμοια, να του θυμίζουμε τι κρύβει η δική του πατρίδα στον δικό της σάκκο, που σύμφωνα με τον Αισώπειο μύθο, κρέμεται στην πλάτη της κι έτσι κάνει ότι δεν τον βλέπει.

Συμφέροντα

Η αφρικανική χώρα που σήμερα είναι γνωστή ως Ζιμπάμπουε κάποτε λεγόταν Ροδεσία και ήταν βρετανική αποικία. Το 1980, μετά από ένα σκληρό ανταρτοπόλεμο εναντίον της λευκής μειοψηφίας, έγιναν εκλογές που τις κέρδισε ο Ρόμπερτ Μουγκάμπε, ο οποίος στη συνέχεια εξαπέλυσε μια βίαια επιχείρηση καταστολής των πολιτικών του αντιπάλων, χρησιμοποιώντας την ειδικά εκπαιδευμένη (από βορειοκορεάτες ‘ειδικούς’) και φανατικά αφοσιωμένη σ’ αυτόν Πέμπτη Ταξιαρχία. Σύμφωνα με τους ιστορικούς που μελέτησαν και κατέγραψαν τα γεγονόταν, η καταστολή αυτή οδήγησε σε ατέλειωτη σειρά δολοφονιών και βιασμών αόπλων πολιτών, και ο αριθμός των νεκρών υπολογίζεται σε 10-20 χιλιάδες, με πολύ περισσότερους σωματικά και ψυχικά τραυματισμένους. Η ιστορία ξανάρχεται σήμερα στο φως διότι, σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα της Guardian, οι ερευνητές ανακάλυψαν εκτεταμένη διπλωματική αλληλογραφία που δείχνει ότι η βρετανική κυβέρνηση γνώριζε καλά τις ακρότητες του καθεστώτος, αλλά συστηματικά τις αποσιωπούσε ή τις υποβάθμιζε για να μη θιγούν τα βρετανικά συμφέροντα στην πρώην αποικία. Ας σημειωθεί ότι ο Μουγκάμπε εξακολουθεί να είναι πρόεδρος μετά 37 χρόνια (πάντα... εκλεγμένος βέβαια), ενώ οι πιστοί του υποστηρίζουν ότι θα είναι πρόεδρος ακόμη και μετά θάνατον! 
     Εξάλλου, αυτές τις μέρες μάθαμε ότι ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στο πρώτο του υπερατλαντικό ταξίδι υπέγραψε συμφωνία πώλησης οπλισμού αξίας 350 δισεκατομμυρίων δολαρίων στη Σαουδική Αραβία, μια χώρα που δεν φημίζεται για τις επιδόσεις της στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ξέρουμε από άλλες περιπτώσεις πόσο κραυγαλέες είναι οι διαμαρτυρίες της αμερικανικής διπλωματίας για πράξεις που (κατά τη γνώμη της) παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα: μέχρι και ανθρωπιστικούς πολέμους έχει κηρύξει. Ωστόσο, το συμφέρον της εθνικής τσέπης φαίνεται να είναι το υπέρτατο κριτήριο ανθρωπισμού και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού. Υπάρχει άραγε παγκόσμιο Νόμπελ υποκρισίας;

Πέμπτη, 18 Μαΐου 2017

Συνείδηση

Σε μια πρωτοφανή όσο και αξιοθαύμαστη κίνηση, όλες οι αναισθησιολόγοι του νοσοκομείου της Σάμου αποφάσισαν για λόγους συνειδήσεως να μη χορηγούν αναισθησία σε επεμβάσεις διακοπής κύησης, εκτός αν συντρέχουν ιατρικοί λόγοι κινδύνου της ζωής ή της υγείας της εγκύου. Η απόφαση έχει ξεσηκώσει ποικίλες αντιδράσεις από κάθε κατεύθυνση, που βέβαια αναμασούν τα γνωστά επιχειρήματα περί ελεύθερης επιλογής και διαχείρισης του σώματος των γυναικών, αλλά αφήνουν και σαφείς αιχμές για θρησκευτικά δόγματα που μας γυρίζουν στο Μεσαίωνα και άλλα συναφή. Δεν λείπουν κι αυτοί που υποστηρίζουν ότι υπό συνθήκες κρίσεως είμαστε πάρα πολλοί στην Ελλάδα και δεν πρέπει να γεννάμε παιδιά μέχρι να στρώσουν τα πράγματα! Ακόμη, κάποιοι ρωτούν πώς οι ίδιες αναισθησιολόγοι μέχρι πρό τινος δεν είχαν συνειδησιακά προβλήματα με τις αμβλώσεις και ξαφνικά τα απέκτησαν (εδώ θα μπορούσε να αντιτάξει κανείς το ακλόνητο και άκρως επίκαιρο επιχείρημα ότι κάποιοι μέχρι πρόσφατα είχαν πρόβλημα με τα μνημόνια, το οποίο λύθηκε ως δια μαγείας, αλλά ας μη πολιτικοποιήσουμε το θέμα...).
     Επί της ουσίας και τελείως σοβαρά, από δεοντολογικής πλευράς κανείς δεν μπορεί να επιβάλει σε κανέναν γιατρό να ενεργήσει αντίθετα στη συνείδησή του. Ο Κώδικας Δεοντολογίας είναι σαφής: «Ο ιατρός μπορεί να επικαλεσθεί τους κανόνες και τις αρχές της ηθικής συνείδησής του και να αρνηθεί να εφαρμόσει ή να συμπράξει στις διαδικασίες τεχνητής διακοπής της κύησης, εκτός εάν υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της υγείας της» (άρθρο 31). Ακόμη, πολύ σημαντικό, δεν είναι άγνωστο να αλλάζουν οι άνθρωποι ζωή και συμπεριφορά: στην εκκλησιαστική γλώσσα αυτό λέγεται μετάνοια. Ανεξάρτητα από το τί έκανε παλαιότερα ένας γιατρός, μπορεί να αναθεωρήσει τη στάση του απέναντι στο μεγάλο θέμα της Ζωής σε κάθε της μορφή. Έχω γράψει πριν από χρόνια για τον Μπέρναρντ Νάθανσον, Αμερικανό μαιευτήρα με χιλιάδες εκτρώσεων στο ‘ενεργητικό’ του, που το 1979 σταμάτησε οριστικά τις επεμβάσεις αυτές, δηλώνοντας: «Είναι αναμφίβολο ότι η ζωή αρχίζει με τη σύλληψη και απαιτεί όλη την προστασία και την ασφάλεια που απολαμβάνει καθένας από μας». 
     Συγχαίροντας τις συναδέλφους για τη στάση τους αυτή, τους ευχόμαστε καλή δύναμη και υπομονή για να αντιμετωπίσουν τα πυρά των κάθε είδους ‘προοδευτικών’. Όπως μας λέγει η Έξοδος, ‘εὖ ἐποίει ὁ Θεὸς τὰς μαίας’ των Εβραίων που δεν θανάτωναν τα αρσενικά μωρά σύμφωνα με τη διαταγή του Φαραώ στην Αίγυπτο. Και δεν λείπουν σε κάθε εποχή εκείνοι που ακολουθούν το παράδειγμά τους.

Τρίτη, 16 Μαΐου 2017

Πλαστικά


Έχετε ακούσει ποτέ το νησί Χέντερσον; Ούτε κι εγώ. Όπως διαβάζω στη Guardian, είναι ένα ακατοίκητο ερημονήσι του Νοτίου Ειρηνικού, απ’ αυτά που στις τουριστικές φωτογραφίες μοιάζουν με επίγειους παραδείσους: γαλαζοπράσινη θάλασσα, σειρές από φοινικιές, ατέλειωτη λευκή άμμος, ένα ελαφρό αεράκι να σαλεύει τα κλαδιά και τα κύματα, και… πλαστικό, πολύ πλαστικό. Στο συγκεκριμένο νησί βρέθηκαν συνολικά κάπου 18 τόννοι (υπολογίσθηκαν σε 38 εκατομμύρια κομμάτια) του συνθετικού υλικού (σακούλες, μπουκάλια, συσκευασίες κάθε είδους, παιχνίδια και εξαρτήματα από κάθε γωνιά της γης) στην επιφάνεια της παραλίας, και σε βάθος μέχρι και 10 εκατοστά. Πώς έφτασε τόσο πλαστικό στην ερημιά; Στην είδηση και στα πολυάριθμα σχόλια που ακολουθούν οι κυρίαρχες απόψεις είναι ότι πρόκειται αφενός για σποραδικά απορρίμματα από πλοία που ταξιδεύουν στις θάλασσες (πόσα χρειάζονται για να φτάσουν τους 18 τόννους σε ένα μόνο ερημονήσι;) και αφετέρου -- κάτι που ακούγεται πιο πιθανό αλλά και κυνικό συγχρόνως -- για σκουπίδια που αδειάζονται σωρηδόν στη μέση του ωκεανού, μακριά (υποτίθεται) από κατοικημένες περιοχές, όπου κανείς δεν τα θέλει.
     Όποια κι αν είναι η εξήγηση, το σίγουρο είναι ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αλλοιώνουμε και να υποβαθμίζουμε το περιβάλλον στο οποίο ζούμε. Κανένα μέρος δεν είναι πλέον τόσο μακριά ώστε να μη μας αφορά. Ο Ειρηνικός, η Αρκτική, η Ανταρκτική, τα Ιμαλάια και οι Άλπεις επηρεάζουν έμμεσα τη ζωή μας όσο την επηρεάζει πιο άμεσα η κατάσταση στη λίμνη Κορώνεια ή τον Θερμαϊκό κόλπο. Είναι απλώς θέμα χρόνου να βρούμε μπροστά μας τους τόννους των σκουπιδιών που αλόγιστα συσσωρεύουμε "κάτω από το χαλί", νομίζοντας ότι γλιτώσαμε από αυτά.

Δευτέρα, 15 Μαΐου 2017

Συμμέτοχοι

Όπως είναι γνωστό, το Βάπτισμα είναι μη επαναλαμβανόμενο Μυστήριο. Ούτε ξαναγίνεται, αλλά ούτε και ξεγίνεται, όπως κάνουν κάποιοι άθεοι σε άλλες χώρες που υπογράφουν ‘πράξεις ξεβαπτίσματος’ (πάντως για Ορθοδόξους δεν το έχω ακούσει ως τώρα) -- άλλο αν συχνά αμαυρώνεται και μολύνεται με την μετέπειτα ζωή μας. Ωστόσο, παρακολουθώντας χθες την βάπτιση του μικρού Κωνσταντίνου, έκανα ξανά τη σκέψη ότι δεν μας εμποδίζει κανείς και τίποτε να συμμετέχουμε στα Μυστήρια και να κατανοούμε όσα λέγονται σ’ αυτά σαν να αναφέρονται και σε μας τους ίδιους, κάτι που δεν μπορούσαμε βέβαια να κάνουμε ως νήπια. Έτσι, οι εξορκισμοί, η αποταγή του Σατανά και η σύνταξη με τον Χριστό, η συνταφή και συνανάσταση στο νερό της κολυμβήθρας, η χρίση με το Μύρο, οι ευχές, όλα αυτά ισχύουν για κάθε Χριστιανό που εντάχθηκε στην Εκκλησία με τον τρόπο αυτό. Η ακρόασή τους ας είναι μια υπόμνηση όσων υποσχεθήκαμε -- μέσω των αναδόχων μας -- να τηρήσουμε στη ζωή μας, και μια αφορμή για αυτοαξιολόγηση. Το ίδιο βέβαια ισχύει και για τον Γάμο, αλλά και για την Εξόδιο ακολουθία. Ας μην είμαστε παθητικοί κοινωνικοί θεατές αυτών των εκκλησιαστικών γεγονότων, που τόσο δογματικό βάθος και πνευματικό περιεχόμενο έχουν.

Κυριακή, 14 Μαΐου 2017

Μεταστροφή

 
 
 



Κυριακή της Σαμαρείτιδος σήμερα, μια μέρα αφιερωμένη σε μια συζήτηση του Κυρίου με μια ξένη γυναίκα, που ξεκίνησε με το απλό και φυσικό αίτημα «Δος μου να πιώ» και έφτασε στην αποκαλυπτική δήλωση «Εγώ που σου μιλώ είμαι ο Μεσσίας». Ποτέ δεν είχε αποκαλύψει πιο ξεκάθαρα την σωτήρια ιδιότητα και αποστολή του ο Χριστός. Και το κάνει τώρα όχι προς κάποιον νομοδιδάσκαλο, αρχιερέα, έγκριτο και καταρτισμένο πρεσβύτερο του λαού του, αλλά σε μια γυναίκα αλλοεθνή και με βεβαρυμένο ηθικό παρελθόν, η οποία αφενός εκδηλώνει την θρησκευτική της περιέργεια με τα ερωτήματά της, και αφετέρου σπεύδει να ανακοινώσει στους συμπατριώτες της όσα θαυμαστά έμαθε, χωρίς να τη νοιάζει πώς θα την σχολιάσουν εκείνοι. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: οι συμπολίτες της πιστεύουν στον Χριστό και η ίδια και η οικογένειά της γίνονται ισαπόστολοι και μετέπειτα μάρτυρες. Και η Εκκλησία κάθε χρόνο θυμάται το μοναδικό αυτό γεγονός και τιμά την πρωταγωνίστριά του.
     Στις εικόνες βλέπουμε το πηγάδι του Ιακώβ και τον μεγάλο και πολύ φωτεινό ναό που το περιβάλλει σήμερα, από την επίσκεψή μας εκεί τον Νοέμβριο.

Παρασκευή, 12 Μαΐου 2017

Εφιάλτης

Η πρώτη είδηση που διάβασα ανοίγοντας τη Guardian σήμερα ήταν για μια μεγάλης κλίμακας ηλεκτρονική επίθεση στους υπολογιστές των νοσοκομείων σε πολλές υγειονομικές περιφέρειες της Βρετανίας, που οδήγησε σε ακύρωση χιλιάδων ραντεβού, αναστολή όλων των λειτουργιών μέχρι να επιλυθεί το πρόβλημα και γενικό χάος. Καθένας που επιχειρούσε να χρησιμοποιήσει έναν υπολογιστή έπαιρνε ένα μήνυμα ότι τα αρχεία είναι κλειδωμένα και θα παραμείνουν απρόσιτα μέχρι να πληρωθούν λύτρα.
     Όπως έλεγαν παλιά για το ενδεχόμενο κάποιοι τρομοκράτες να εκβιάζουν κυβερνήσεις με κλεμμένα πυρηνικά όπλα, ήταν θέμα χρόνου πριν συμβεί κάτι τέτοιο. Το καλωδιωμένο ‘παγκόσμιο χωριό’ στο οποίο ζούμε προσφέρει πρακτικά απεριόριστες δυνατότητες επικοινωνίας και ενημέρωσης, αλλά και εξίσου απεριόριστες δυνατότητες κατάχρησης και εγκληματικής συμπεριφοράς. Ακόμη και χωρίς το στοιχείο του οικονομικού εκβιασμού, πάντα υπάρχουν τα δυνητικά κίνητρα της φάρσας, της κακοήθους καταστροφικής μανίας και της ιδεολογικής απέχθειας προς την τεχνολογία (η νοσηρή τεχνοφοβία) που μπορεί να οδηγήσουν σε παρόμοιες πράξεις, με πολύ δυσάρεστες συνέπειες για τον ψηφιακά εξαρτημένο κόσμο μας.
      Ξαναγυρίζω στην εφημερίδα και διαβάζω ότι το φαινόμενο παίρνει επιδημικές διαστάσεις, με πάνω από 45.000 εκβιαστικές προσβολές παρόμοιου τύπου σε 74 χώρες ανά την υφήλιο. Φαίνεται ότι ο ‘θαυμαστός καινούργιος κόσμος’ είναι πιο εφιαλτικός από την επιστημονική φαντασία.

Πέμπτη, 11 Μαΐου 2017

Αυτοπεποίθηση

Οι προσκλήσεις έρχονται αλλεπάλληλες: «Να μας μιλήσεις για την επικοινωνία», «Να ξανακάνουμε την ομιλία σε ευρύτερο ακροατήριο», «Να κάνεις και στο τμήμα μας ένα μάθημα για τις δυσάρεστες ειδήσεις». Το ίδιο και τα σχόλια ως επίλογος: «Πολύ ωραία!», «Κανείς δεν μας τα είπε αυτά», «Πολύ χρήσιμα για όλους», «Να μας τα ξαναπείς». Μέσα στο πλήθος αυτό των επιδοκιμασιών, η επισήμανση (από το βιβλίο) ότι πάντα καραδοκεί η παγίδα της αυτοπεποίθησης και της αυτάρκειας περνάει μάλλον απαρατήρητη.
     Κι έρχεται η επόμενη μέρα, αμέσως μετά τα μαθήματα και τα κηρύγματα και τα χειροκροτήματα, να καταγράψει στο παθητικό της δυο χονδροειδή σφάλματα επικοινωνίας, δυο κατάφωρες παραβιάσεις βασικών αρχών που τις έχω διδάξει τόσες φορές. Το αντιλαμβάνομαι, με καθυστέρηση. Μπαλώνω τα πράγματα όπως μπορώ, αλλά βέβαια το ψυχικό τραύμα για τους αρρώστους δεν επουλώνεται εύκολα. Η ιδιαίτερη κόπωση της ημέρας, σωματική και ψυχική, από τα συσσωρευμένα ιατρικά προβλήματα με οικείους και ξένους ανθρώπους, μόνο ως ελαφρυντικό μπορεί να λογισθεί, σίγουρα όχι ως αθώωση. Και ξανάρχονται στο νου οι σοφές ρήσεις του Αγ. Ιωάννου της Κλίμακος («όπου πτώμα (= πτώση) κατέλαβεν, εκεί υπερηφάνεια προεσκήνωσε») και του Απ. Παύλου («ο δοκών εστάναι...»). Προς γνώσιν.

Δευτέρα, 8 Μαΐου 2017

Γλωσσικά

Για να αλλάξουμε... γεύση, παραθέτω δυο μαργαριτάρια, σαν εκείνα που λένε ότι έπινε διαλυμένα στο ξίδι η Κλεοπάτρα για να διατηρεί επιδερμίδα.
     Ακούω αυτές τις μέρες σε ελληνική ραδιοφωνική διαφήμιση τον όρο mixologist. Στο Google το βρίσκω να ερμηνεύεται ως ‘πρόσωπο πεπειραμένο στην ανάμιξη κοκτέιλ και άλλων ποτών’. Για δοκιμάστε να το πείτε ελληνικά. Μιξολόγος; Θα δηλώνατε ποτέ τέτοιο επάγγελμα; Και γιατί μια καινούργια λέξη για κάποιον που μέχρι τώρα τον λέγαμε απλώς μπάρμαν; Τι διαφορετικό κάνουν οι δυο ‘ειδικοί’;
     Ο Τ. Θεοδωρόπουλος παραθέτει στο προχθεσινό άρθρο του στην Καθημερινή (Το Δημόσιο βλάπτει σοβαρά την υγεία, 6/5/2017) το ακόλουθο απόσπασμα από την ιστορική «ανάκληση της αναπομπής» του θέματος των διατηρητέων του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού: «Η ανάκληση έγινε ύστερα από ενδελεχή έλεγχο του σχετικού φακέλου, κατά τον οποίον διαπιστώθηκε πως δεν υπάρχουν νέα στοιχεία τα οποία δεν συνεκτιμήθηκαν στην αρχική εξέταση ώστε να αιτιολογείται η αναπομπή του θέματος». Δεν έχω ανά χείρας ολόκληρο το περισπούδαστο κείμενο για να καταλάβω από τα συμφραζόμενα περί τίνος πρόκειται, ωστόσο το παραπάνω ψήγμα απαιτεί όχι απλώς συντακτική ανάλυση, αλλά αλγεβρική επίλυση μιγαδικής εξίσωσης τρίτου βαθμού μετά ψυχιατρικής πραγματογνωμοσύνης για την κατανόησή της. Ποιος είπε ότι η γλώσσα δεν έχει κόκκαλα;

     Και μια ύστερη προσθήκη. Όπως είναι γνωστό ακόμη και στα νήπια, το αριθμητικό επίθετο 'ένας' στα ελληνικά είναι τριγενές και τρικατάληκτο: ένας, μία, ένα. Και όμως, ακούμε κατά συρροήν ραδιοφωνικούς εκφωνητές να μας λένε π.χ. ότι «Στη Μπιενάλε της Βενετίας συμμετέχουν πενήντα ΕΝΑ χώρες» και άλλα συναφή. Τόσος βαρβαρισμός σ' ένα τόσο απλό λήμμα! 

Σάββατο, 6 Μαΐου 2017

Κατάπαυσις

Προκειμένου να τελειώσει (ακόμη μια φορά...) η δεύτερη αξιολόγηση, έχει τεθεί και πάλι επί τάπητος το άνοιγμα των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές. Σε θεωρητική βάση, θα ήθελα πολύ να μου εξηγήσουν κάποιοι πώς και με ποιο τρόπο θα βελτιώσει στο ελάχιστο την εθνική οικονομική μας δυσπραγία ένα τέτοιο μέτρο, που όσες φορές εφαρμόσθηκε δεν απέφερε απολύτως τίποτε και στο οποίο αντιτίθενται όλοι οι εργαζόμενοι (θα τολμούσε άραγε η κυβέρνηση να κάνει δημοψήφισμα για το θέμα;). Θα ήθελα όμως ακόμη περισσότερο να δω μια ουσιαστική τοποθέτηση της Εκκλησίας (κι ας θεωρηθεί πολιτική παρέμβαση) βασισμένη σε επιχειρήματα θεολογικά, όπως π.χ. τα παρακάτω του Αγ. Ιωάννου Δαμασκηνού: 
     «Σάββατον ἡ ἑβδόμη ἡμέρα κέκληται, δηλοῖ δὲ τὴν κατάπαυσιν· ἐν αὐτῇ γὰρ «κατέπαυσεν ὁ Θεὸς ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ», ὥς φησιν ἡ Γραφή... πρῶτον μέν, «ἵνα ὁ δοῦλος καὶ τὸ ὑποζύγιον ἀναπαύσηται», ὡς γέγραπται... ἅμα δὲ ἵνα καὶ σχολὴν ἄγοντες ἐκ τοῦ περὶ τὴν ὕλην περισπασμοῦ πρὸς Θεὸν συνάγωνται «ἐν ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς» καὶ μελέτῃ τῶν θείων Γραφῶν ἅπασαν τὴν ἑβδόμην ἀναλίσκοντες καὶ ἐν τῷ Θεῷ καταπαύοντες... ἐλθόντος γὰρ τοῦ τελείου... ἑορτάζομεν τὴν τελείαν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως κατάπαυσιν, φημὶ δὴ τὴν τῆς ἀναστάσεως ἡμέραν».
     Σε μετάφραση: «Η έβδομη ημέρα έχει ονομασθεί Σάββατο και φανερώνει την ξεκούραση· διότι αυτή την ημέρα «ο Θεός αναπαύθηκε από τα έργα του», όπως λέει η Αγία Γραφή... πρώτα «για ν’ αναπαύονται οι δούλοι και τα μεταφορικά ζώα»... και παράλληλα, για να διακόπτουν την απασχόλησή τους με τα υλικά και να συγκεντρώνονται να υμνήσουν το Θεό «με ψαλμούς, ύμνους και πνευματικά άσματα»· με τη μελέτη των θείων Γραφών να περνούν όλη την έβδομη ημέρα και ν’ αναπαύονται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού... όταν ήλθε το τέλειο, εορτάζουμε πλέον την τέλεια ανάπαυση της ανθρωπίνης φύσεως, εννοώ την εορτή της αναστάσεως [την Κυριακή]» [Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου Πίστεως, κεφ. 96, κείμενο και μετάφραση παρμένα από ΕΔΩ]

Τετάρτη, 3 Μαΐου 2017

Υποσχέσεις

Συνειδητοποίησα αρκετά νωρίς τη σημασία που έχει στην ιατρική να μην υπόσχεσαι τον ουρανό με τ’ άστρα, γιατί αν πέσεις έξω και τα πράγματα δεν εξελιχθούν καλά, θα αντιμετωπίσεις τις διαμαρτυρίες και την δίκαια αγανάκτηση του αρρώστου (αν βέβαια είναι ακόμη ζωντανός...) και των οικείων του. Αν είσαι επιφυλακτικός σε προβλέψεις και συγκρατημένος σε υποσχέσεις και τα πράγματα πάνε καλύτερα, κανείς δεν πρόκειται να στενοχωρηθεί γι’ αυτό, και όλοι θα πουν «Δόξα τω Θεώ» για το καλό αποτέλεσμα. Στην πράξη δεν ακολουθούν όλοι οι συνάδελφοι την τακτική αυτή, και μεγαλόστομες υποσχέσεις του τύπου «Εγώ θα σε κάνω καλά!» ή «Τα δικά μου χειρουργεία δεν στραβώνουν ποτέ!» ακούγονται κάθε τόσο, με τις ανάλογες συνέπειες.
     Ο χώρος της πολιτικής έχει τους δικούς του κανόνες, μέσα στους οποίους περιλαμβάνεται και η μεγαλοστομία. Δεν υπάρχει υπόσχεση που να είναι έξω από το ρεπερτόριο του πολιτικάντη: «Και ποτάμια θα σας φέρουμε!» είναι το κλασικό παράδειγμα που φαίνεται ότι ενέπνευσε εκείνον τον αείμνηστο να ασχοληθεί με τον Αχελώο (που ακόμη περιμένει την εκτροπή του...). Όσες φορές κι αν έχουν διαψευσθεί προηγουμένως (οι ίδιοι ή οι προϋπάρξαντες), δεν παύουν να υπόσχονται ότι οσονούπω κλείνει η αξιολόγηση, ανοίγει η κάνουλα του χρήματος, γεννιέται η ανάπτυξη, σβήνει το χρέος, τέρμα τα βάσανα. Γιατί δεν περιμένουν λίγο; Η όποια καλή έκβαση των πραγμάτων δεν θα περάσει απαρατήρητη. Αν όμως τα πράγματα πάνε ανάποδα ή το χρονοδιάγραμμα ξεφύγει ή βρεθούμε σε μερικούς μήνες πάλι με το χέρι απλωμένο και με τρίτη αξιολόγηση επί θύραις; Τότε υπάρχει και η άλλη στρεψόδικη τεχνική, της μετονομασίας. Ξέρετε, όπως η τρόικα έγινε θεσμοί και το Όχι Ναι και το κρέας ψάρι. Με το κατάλληλο όνομα όλα τα ‘μέτρα’ γίνονται... φαγώσιμα. Ιδίως για τους αεί πεινασμένους.

Τρίτη, 2 Μαΐου 2017

Επιθανάτια

Καταγράφω κάποιες σκόρπιες σκέψεις για τον θάνατο ως επίλογο του προσφάτου συνεδρίου. Δεν νομίζω ότι τις άκουσα πουθενά, αλλά ήταν τόσο πολλές οι εισηγήσεις, και σε διαφορετικούς χώρους, που σίγουρα κάτι έχασα.
     Πότε πρέπει να πεθαίνουμε; Η απλή απάντηση είναι «όταν έλθει το πλήρωμα του χρόνου»: ο Θεός είναι «ο καιρούς και χρόνους εν τη ιδία εξουσία θέμενος», «ζωής ο κυριεύων και του θανάτου» σύμφωνα με τη νεκρώσιμη ακολουθία, και άρα η επιλογή δεν είναι δική μας. Σίγουρα αυτό έρχεται σε αντίθεση με το προβαλλόμενο από κάποιους ως ‘δικαίωμα στο θάνατο’, αποτέλεσμα της ναρκισσιστικής θεώρησης του εαυτού μας, που δεν αντέχουμε να τον δούμε να γερνάει, να παραμορφώνεται, να φθίνει ‘αναξιοπρεπώς’. 
     Γενικά στην εκκλησία απευχόμαστε τον αιφνίδιο θάνατο, που έρχεται «ως παγίς» και μας στερεί τη δυνατότητα της μετανοίας. Παρακαλούμε βέβαια να είναι τα τέλη μας «ανώδυνα», αλλά κυρίως να είναι «Χριστιανά, ανεπαίσχυντα, ειρηνικά», κάτι που μπορεί να επιτυγχάνεται ακόμη και μέσα από «πολυώδυνα βάσανα». Μια ωραία παραλλαγή της ευχής αυτής διαβάζουμε στη Λειτουργία του αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου: «Ημών δε τα τέλη της ζωής, χριστιανά και ευάρεστα και αναμάρτητα εν ειρήνη κατεύθυνον, Κύριε, ... ότε θέλεις και ως θέλεις, μόνον χωρίς αισχύνης και παραπτωμάτων». Αυτή η τελευταία δέηση είναι ό,τι πρέπει. Μαζί με την ‘Ακολουθία εις ψυχορραγούντα’ και την ‘Ευχή εις ψυχήν κρινομένην’ που βρίσκουμε στο Ευχολόγιο, θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε ‘Χριστιανική ευθανασία’. Δεν είναι κακό, απεναντίας είναι απόλυτα σύμφωνο με την Ορθόδοξη διδασκαλία και παράδοση να ευχόμαστε να λυτρωθεί από τα δεσμά του σώματος κάποιος που βασανίζεται από ανίατο νόσημα (ακόμη κι εμείς οι ίδιοι), αντί να τον παιδεύουμε με μάταιες θεραπείες που απλώς παρατείνουν τη διαδικασία του τέλους. 

     Πόσο απλούστερα γίνονται κάποια πράγματα όταν τα σκέφτεσαι αλλιώς...

Κυριακή, 30 Απριλίου 2017

Γιάννινα

 Άποψη της λίμνης με το κάστρο
 Το Μουσείο Αργυροτεχνίας, στο Ιτς Καλέ
 Ο πρόεδρος του συνεδρίου Γ. Δημολιάτης και μερικοί από τους φοιτητές που βοήθησαν στη διοργάνωση
 Και μια πράσινη άποψη της πανεπιστημιούπολης


«Πρώτα στ’ άρματα, στα γρόσια και στα γράμματα» τα θέλει η λαϊκή μούσα. Πάντα ευχαρίστως αδράχνουμε ευκαιρίες για να πηγαίνουμε στην ηπειρωτική πρωτεύουσα, από την ιατρική σχολή της οποίας πήρα το διδακτορικό μου και όπου έχω κατά καιρούς διδάξει σε μεταπτυχιακά μαθήματα για τον πόνο. Αυτή τη φορά ή ευκαιρία ήταν ο Θάνατος: όχι ως συγκεκριμένο συμβάν αλλά ως παγκόσμιο φαινόμενο και κοινή μοίρα των ανθρώπων, που απασχόλησε ένα τριήμερο συνέδριο με τον τελείως πρωτότυπο τίτλο Πότε πρέπει να πεθαίνουμε. Γιατροί ποικίλων ειδικοτήτων, φιλόσοφοι, θεολόγοι, βιολόγοι, λογοτέχνες και ποιητές, νομικοί, αλλά και φοιτητές διαφόρων σχολών κατέθεσαν ποικίλες απόψεις για πτυχές του θανάτου που αφορούν όλους μας, για τους φροντιστές, για την κάθε λογής ανίατη νόσο. Κοινή διαπίστωση: η ανάγκη για καλύτερη επικοινωνία των ειδικών με τους ασθενείς που πλησιάζουν στο τέλος και με τους οικείους τους, αλλά και για νομοθετική ρύθμιση θεμάτων όπως η μη κλιμάκωση ή η απόσυρση μιας θεραπείας που εκ των πραγμάτων αποδεικνύεται άκαρπη και μάταια. Πολλή κουβέντα για ευθανασία, αλλά και για καλή ανακούφιση, που πάντα είναι δυνατή και αποτελεί την καλύτερη απάντηση στο αίτημα αυτό. Γενικά ωραίες εισηγήσεις, πολύς προβληματισμός, διάλογος, και πολλές ομολογίες πίστεως από διαφόρους ανθρώπους. Αν προσθέσει κανείς την άψογη διοργάνωση, το πολύ ωραίο συνεδριακό κέντρο του πανεπιστημίου, τις ξεναγήσεις στα μουσεία (ιδίως στο καινούργιο Μουσείο Αργυροτεχνίας, μέσα στο κάστρο), τους μεζέδες, την ηπειρώτικη φύση, αλλά και τον καλό καιρό, η ‘συνταγή’ πέτυχε απόλυτα. Δόξα τω Θεώ.

Δευτέρα, 24 Απριλίου 2017

Πυξίδα

Διάβασα πρόσφατα [ΕΔΩ] μια ρήση του Ζήσιμου Λορεντζάτου: «Το μέγιστο που μπορείς μια μέρα να γίνεις για τον τόπο σου: μια καλή πυξίδα». Με μια διαφορετική παρομοίωση ουσιαστικά παραφράζει τα λόγια του Χριστού στην επί του όρους ομιλία: «οὕτω λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα καὶ δοξάσωσι τὸν πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς».
     Πυξίδες και φάροι: τόσο χρήσιμα και τα δυο στην «θάλασσαν του βίου» και τον «κλύδωνα των πειρασμών». Να ένας ωραίος στόχος για τη ζωή του καθενός, κι ένα κριτήριο με το οποίο μπορεί (και ίσως θα πρέπει) να κρίνεται καθένας που ανακατεύεται με τα δημόσια πράγματα. Πόσοι από τους επώνυμους διάσημους λειτούργησαν/λειτουργούν ως πυξίδες, και μάλιστα καλές; Πόσοι έλαμψαν/λάμπουν μπροστά στους ανθρώπους με φως που να κατευθύνει κι όχι να στραβώνει;

Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

Γέννηση


Ως κυοφορία είχα χαρακτηρίσει την έναρξη της εκδοτικής διαδικασίας για το βιβλίο ‘Μιλώντας με τον άρρωστο’, ελπίζοντας ότι δεν θα φτάσει τους εννιά μήνες. Τελικά τους ξεπέρασε: ακριβώς δέκα συμπληρώθηκαν από την ημέρα που παρέδωσα το χειρόγραφο μέχρι χθες που πήρα στα χέρια μου το πρώτο αντίτυπο. Δόξα τω Θεώ! Το τελικό αποτέλεσμα είναι άκρως ικανοποιητικό από αισθητική άποψη, χάρη στη δουλειά πολλών ανθρώπων που ένωσαν τα τάλαντά τους και έβαλαν πολύ κόπο και εργασία και έμπνευση (μόνο το εξώφυλλο πέρασε από είκοσι διαφορετικές εκδοχές). Ευχαριστίες ανήκουν σε όλους τους τεχνικούς συντελεστές και στους συναδέλφους που έγραψαν κεφάλαια στο βιβλίο. Όσο για την ουσία, θα περιμένουμε την κρίση και αξιολόγηση των αναγνωστών, γιατρών και αρρώστων, προς τους οποίους απευθύνεται με την ευχή να βοηθήσει στην οικοδόμηση σχέσεων αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ τους και στην καλύτερη άσκηση της ιατρικής στην καθημερινή πράξη. 
     Για κάθε ενδιαφερόμενο, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις University Studio Press, με ISBN 978-960-12-2322-3. Ελπίζω εν καιρώ και σε μια πιο επίσημη παρουσίαση.

Παρασκευή, 21 Απριλίου 2017

Πριν πενήντα χρόνια

Την πρωτακούσαμε σαν «επανάσταση», και η παλιότερή μας μνήμη είναι κάποια τανκς στους δρόμους, εμβατήρια στο ραδιόφωνο και το ότι εκείνη τη μέρα μας έδιωξαν από το σχολείο προς το τέλος της πρώτης ώρας (στην Πέμπτη Δημοτικού αυτό κυρίως μας ένοιαζε). Στη συνέχεια μεγαλώνοντας μάθαμε και τα συνώνυμα της «επανάστασης»: πραξικόπημα, δικτατορία, χούντα, αλλά και τα πάρεργά της – βασανιστήρια, εκτοπίσεις, πραξικόπημα Κύπρου, εισβολή Αττίλα – μέχρι την κατάρρευσή της, τη δίκη των Απριλιανών και τη μεταπολίτευση. Όλα αυτά ξεκίνησαν σαν σήμερα, πριν πενήντα χρόνια. Πολύ νερό κύλησε στο αυλάκι του χρόνου από τότε.
     Τι κρατούμε σαν ανάμνηση; Ας μην παρεξηγηθώ αν καταγράψω εγωιστικά το ότι τελείωσα το Γυμνάσιο χωρίς να χάσω ούτε μια μέρα μάθημα σε συνελεύσεις, απεργίες, καταλήψεις και συναφή κοινωνικά δρώμενα. Κρίνοντας από όσα είχαν προηγηθεί και ακολούθησαν τις επόμενες δεκαετίες, δεν το θεωρώ καθόλου λίγο. Το τίμημα σε ευρύτερο επίπεδο ήταν βαρύ, και το πλήρωσαν η Ελλάδα, οι Έλληνες και οι Χριστιανοί, τρεις λέξεις που τόσο αμαυρώθηκαν από την κατάχρηση που υπέστησαν από τους «εθνοσωτήρες». Ωστόσο, πιστεύω ότι η επτάχρονη ανελευθερία δεν εμπόδισε όσους ήθελαν να μάθουν να σκέφτονται ελεύθερα και να εκφράζουν τη γνώμη τους. Όπως δεν εμπόδισε και τους Ρώσους η μακρόχρονη κομμουνιστική χούντα που ακολούθησε την επανάσταση του Οκτωβρίου του 1917 (μη μας ξενίζει ο όρος: το ίδιο φαινόμενο ήταν, με άλλο χρώμα ενδύματος), που φέτος κλείνουν διπλάσια χρόνια από την έναρξή της, και ευτυχώς κι αυτή αποτελεί ζοφερή ανάμνηση.  
     Οι ιστορικές εκτροπές (για να χρησιμοποιήσω έναν γενικό όρο) λαμβάνουν χώρα υπό συγκεκριμένες συνθήκες που αποτελούν γενεσιουργά αίτια (τα οποία πρέπει κανείς να λάβει υπόψη για να τις ερμηνεύσει) ή έστω δικαιολογίες. Μπορεί να λειτουργούν θετικά ως κάποιο σημείο, μέχρι που ξεφεύγουν από τον αρχικό τους δηλωμένο στόχο και γίνονται καθεστωτικός αυτοσκοπός (σ' αυτό δεν διαφέρουν από πολλές δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις...). Από εκεί και πέρα οι αρνητικές τους συνέπειες είναι πολύ χειρότερες, και βέβαια η κατάληξή τους συνήθως τραγική. Όλα αυτά αποτελούν το «τελευταῖον ἐκβὰν» που κατά τον Δημοσθένη κρίνει «ἕκαστον τῶν πρὶν ὑπαρξάντων».
     Ευχής έργο θα ήταν να μην υπάρχουν ούτε οι δικτατορικές εκτροπές κάθε είδους, αλλά ούτε και οι πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που τις γεννούν. Αυτό το τελευταίο φαντάζει πολύ ουτοπικό: μια ματιά στον γύρω μας κόσμο θα μας πείσει, και ίσως μας δώσει και μια εξήγηση για την άνοδο των ακραίων στοιχείων στις πιο δύσμορφες εκδοχές τους. Η λύση δεν είναι η καταστολή τους (η δράση γεννά αντίδραση), αλλά η ουσιαστική ακύρωσή τους μέσα από τη μεταμόρφωση του κοινωνικού τοπίου. Αν δεν καλλιεργούμε την χυδαία ανισότητα και αδικία (πολιτική, οικονομική, κοινωνική) και τον γεωπολιτικό συμφεροντολογικό διαγκωνισμό (το δίκαιο του ισχυροτέρου), δεν δίνουμε δικαίωμα σε κανέναν να επαναστατεί με σημαία μια ψευδεπίγραφη «ελευθερία, ισότητα, δικαιοσύνη», την οποία κουρελιάζει και καταπατεί με την πρώτη ευκαιρία.

Πέμπτη, 20 Απριλίου 2017

Μετ' εμποδίων

Ξέρουμε όλοι τα συνηθισμένα εμπόδια που μπορεί να παρεμβαίνουν στο γράψιμο. Τον τρόμο της λευκής σελίδας. Την αμηχανία για το πώς ξεκινάς και πώς φτάνεις εκεί που θέλεις να πάς. Την ‘αφλογιστία’ της πέννας. Και τόσα άλλα. Τα γράφουν οι επί της γραφής ειδικοί στα εγχειρίδιά τους, τα συναντούμε κάθε τόσο μπροστά μας, όπως τότε που ως φοιτητές διαβάζαμε νοσολογία και σπεύδαμε να μεταφέρουμε συμπτώματα και νοσήματα στον εαυτό μας (ιδίως τα ψυχιατρικά...).
     Υπάρχουν όμως κι άλλα, πιο πρακτικά κωλύματα. Ας πούμε, το στυλό με την πολύ λεπτή μύτη που προκαλεί μια ανατριχίλα καθώς χαράζει σκληρά το πρόχειρο χαρτί (το Parker της τσέπης είναι το άλλο άκρο του φάσματος..., πολύ μαλακό και λείο). Και μια που το ’φερε η κουβέντα, συχνά το πληκτρολόγιο δεν με εμπνέει για το πρώτο σχεδίασμα ενός κειμένου. Άλλη είναι η σχέση με το κάθε είδους μολύβι: στέλνει σήματα στον εγκέφαλο, ενισχύει την κινητική μνήμη, σε παρακινεί να συνεχίσεις, σου δίνει ένα οπτικό feedback – τον προσωπικό γραφικό χαρακτήρα – που λειτουργεί ενθαρρυντικά. Λες και είναι πιο ζωντανές οι λέξεις που σχεδιάζονται – μια μορφή τέχνης – από εκείνες που απλώς τυπώνονται.
     Κι έπειτα είναι εκείνη η μνήμη, ή καλύτερα η ανεπάρκειά της. Πολύ θα ’θελα να φωτογραφίσω με λέξεις σκηνές της καθημερινότητας: χρώματα, πρόσωπα, ήχους, οσμές, κινήσεις, συναισθήματα, εκεί, επί τόπου, όπως τα προσλαμβάνω. Πιο δύσκολο είναι να τα πλάσω με το εργαλείο της φαντασίας. Την επόμενη στιγμή όμως έχουν φύγει (‘πτερόεντα’ όλα!) αφού πήγαμε παρακάτω, αλλάξαμε χώρο, γυρίσαμε σελίδα, δεν σταθήκαμε να καταγράψουμε την προηγούμενη. Όταν θα βρεθεί πρόσφορος χρόνος, οι μνήμες αυτές έχουν κιόλας διαγραφεί. Όπως και τα φάρμακα που έδωσα σε κάθε ασθενή, και οι λεπτομέρειες των εξετάσεών του ή της συζήτησης που κάναμε με τον καθένα τους: οι άλλοι βέβαια περιμένουν να τα έχω όλα αυτά σε πρώτο πλάνο στη RAM του εγκεφάλου μου, όπου διαγκωνίζονται μύρια όσα ετερόκλιτα θέματα για προτεραιότητα. Πού τέτοια ικανότητα;
     Διάβασα πρόσφατα στο περιοδικό ‘New Yorker’ ένα διήγημα του John Lanchester με τίτλο ‘Signal’ (‘Σήμα’), και απόλαυσα και λίγο ζήλεψα την έμπνευση, την πρωτοτυπία, τη χρήση της γλώσσας. Ένα τελείως μοντέρνο και απροσδόκητο μυστικό (που αποκαλύπτεται μόλις στο τέλος), μέσα σε μια περιρρέουσα καθαρά ‘γοτθική’ ατμόσφαιρα. Μια απόμακρη έπαυλη, ένας ψηλός άγνωστος που εμφανίζεται μυστηριωδώς κάθε τόσο, μικροί και μεγάλοι παίκτες σε ποικίλους ρόλους, μια περίεργη Πρωτοχρονιά, αλλά καθόλου βία, κανένα πτώμα, κατάλληλο και για ανηλίκους ακόμη. Πώς καταφέρνει να φτάσει τις εξήμισι χιλιάδες λέξεις με πλήρη και συγχρόνως οικονομική αφήγηση, ήρωες, διάλογο, πλοκή, σκηνικά, σασπένς; Σίγουρα όχι κάνοντας παράλληλα και κάτι άλλο.
     Το δεύτερο ανάγνωσμα της ημέρας, από το ίδιο περιοδικό είναι του Siddartha Mukherjee. Γνωστός γιατρός και συγγραφέας, καταπιάνεται με τη σχέση τεχνητής νοημοσύνης και ιατρικής και τη διαγνωστική ακρίβεια των υπολογιστών σε ειδικότητες που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εικόνες, όπως η ακτινολογία και η δερματολογία. Πόσο καλή είναι; Πόσο πετυχημένη; Θα μας αντικαταστήσουν τα κομπιούτερ μια μέρα; Ένα σωρό φιλοσοφικά ερωτήματα, μαζί με μια πολύ ενδιαφέρουσα παρουσίαση και ανάλυση για το πώς τελικά μαθαίνουμε, πώς εκπαιδεύουμε τους νευρώνες και τις συνάψεις του μυαλού μας να αναγνωρίζουν εικόνες και να τις ερμηνεύουν. Θα μπορέσουμε ποτέ να κάνουμε μηχανές που θα πετυχαίνουν το ίδιο ή πρόκειται για ένα ονειρικό εγχείρημα επιστημονικής αλαζονείας και θράσους (η ‘ύβρις’ των αρχαίων ημών);
     Μέσα σε όλα αυτά η επίσκεψη της νεαρής Σοφίας, αποθεραπευμένης από την πρόσφατη πνευμονία της, και τα καλά της εργαστηριακά αποτελέσματα, φτιάχνουν μια μικρή όαση πραγματικότητας στην ατέλειωτη φαντασιακή Σαχάρα. Απαραίτητη και ευπρόσδεκτη συνάμα, όπως το τρεχούμενο νερό και οι χουρμαδιές για τους ταξιδιώτες της ερήμου.

Τρίτη, 18 Απριλίου 2017

Γνώση

Διάβασα προ ημερών ότι μια γνωστή νεοζηλανδή τηλεπαρουσιάστρια έκανε δημόσια ένα τεστ DNA στον εαυτό της, που έδειξε ότι είναι πρακτικά 100% ιθαγενής Μαορί, μια φυλή που θεωρούνταν ότι δεν υπάρχει πλέον σε αμιγή μορφή. Την είδηση ακολουθούσαν διάφορα σχόλια: άλλα επαινετικά, άλλα σχετλιαστικά, άλλα εντελώς άσχετα προς το θέμα. Προτίμησα να το σκεφτώ μόνος μου.
     Η γνώση είναι βέβαια καλό πράγμα. Διαφωνεί κανείς; Δηλαδή δεν πρέπει να ξέρουμε; Η γνώση είναι δύναμη, υποστηρίζει ένα γνωστό σύνθημα. «Κάλλιο γνώση παρά γρόσι» λέει μια παλιά παροιμία -- τότε δεν υπήρχε το ευρώ... (αν και αναφέρεται στη γνώση ως παιδεία). Σε όλα όμως υπάρχει και μια αρνητική πλευρά. Πόσα πρέπει να γνωρίζουμε για τον εαυτό μας, για τον διπλανό μας, για όλους τους άλλους; Δεν δικαιούμαστε να έχουμε μυστικά που δεν θέλουμε να τα κοινοποιούμε δεξιά κι αριστερά; Είναι η κάθε είδους γνώση ωφέλιμη, γόνιμη, δημιουργική; Οδηγεί σε αληθινή αυτογνωσία (άρα με ταπείνωση) ή απλώς επαυξάνει τον προσωπικό μας εγωισμό; Και ως προς το συγκεκριμένο θέμα, ας υποθέσουμε ότι σε μια δυστοπική εποχή κάποια φυλετική ομάδα τίθεται υπό διωγμόν, και ο καθένας θα πρέπει να αποδεικνύει πόσο βιολογικά ‘καθαρός’ είναι για να αποφύγει την καταδίωξη. Η περηφάνεια του χθες μπορεί να γίνει ο εφιάλτης του αύριο. Είναι αλήθεια ανάγκη να τα ξέρουμε όλα; Μας κάνει μια τέτοια γνώση καλύτερους ως ανθρώπους; Πολύ αμφιβάλλω. «Η γνῶσις φυσιοῖ, ἡ δὲ ἀγάπη οἰκοδομεῖ», μας λέει ο Απ. Παύλος. Κάτι θα ήξερε.

Κυριακή, 16 Απριλίου 2017

Χριστός ανέστη

 «Ἄγγελοι σκιρτήσατε, ἀγαλλιᾶσθε γηγενεῖς καὶ πανηγυρίσατε χαρμονικῶς, ὅτι Χριστὸς ἀνέστη, κράτος καθελών θανάτου καὶ κόσμον ἀφθαρτίσας, ῶφθη τε μυροφόροις τριήμερος ἐκ νεκρῶν ὡς ἐκ παστοῦ Νυμφίος. Ὅθεν κροτοῦντες χείρας ἐν ὕμνοις γηθοσύνως κράξωμεν: Πάσχα Κυρίου Πάσχα, Πάσχα τῶν πιστῶν ἡ λύτρωσις καὶ λύπης ἡ ἀφαίρεσις καὶ κόσμου ἡ τερπνότης, Πάσχα καινόν, Πάσχα τερπνόν, Πάσχα τῆς Τριάδος τιμὴ καὶ δόξα θεία. Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πατήσας, καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι ζωὴν χαρισάμενος».
     [Αρχαίο αναστάσιμο ιδιόμελο που προβλέπεται από το Τυπικό του ναού της Αναστάσεως ως κοινωνικό ή και δοξαστικό της ημέρας. Το μελοποίησε ο πατέρας μας και το περιέλαβε στο ‘Μουσικό Πεντηκοστάριο’, απ’ όπου το ψάλλουμε κατά περίπτωση, ειδικά στους Αγ. Αποστόλους]

Παρασκευή, 14 Απριλίου 2017

Δια Σταυρού

"Πᾶσα μὲν οὖν πρᾶξις καὶ θαυματουργία Χριστοῦ μεγίστη καὶ θεία καὶ θαυμαστή, 
ἀλλὰ πάντων ἐστὶ θαυμαστότερον ὁ τίμιος αὐτοῦ σταυρός. 
Δι᾿ οὐδενὸς γὰρ ἑτέρου ὁ θάνατος κατήργηται,
ἡ τοῦ προπάτορος ἁμαρτία λέλυται, 
ὁ ᾅδης ἐσκύλευται, 
ἡ ἀνάστασις δεδώρηται, 
δύναμις ἡμῖν τοῦ καταφρονεῖν τῶν παρόντων καὶ αὐτοῦ τοῦ θανάτου δέδοται, 
ἡ πρὸς τὴν ἀρχαίαν μακαριότητα ἐπάνοδος κατώρθωται, 
πύλαι παραδείσου ἠνοίγησαν, 
ἡ φύσις ἡμῶν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ κεκάθικε, 
τέκνα Θεοῦ καὶ κληρονόμοι γεγόναμεν, 
εἰ μὴ διὰ τοῦ σταυροῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. 
Διὰ σταυροῦ γὰρ ταῦτα πάντα κατώρθωται."
[Ιω. Δαμασκηνού, Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως, κεφ. 84]

Πέμπτη, 13 Απριλίου 2017

Ανθοδέσμη

 Μια τυχαία νυκτερινή πασχαλινή σύνθεση 


Το πανταχού παρόν χρώμα της εποχής


Και οι ευχές ενός νεαρού νοσηλευτή που πρόσφατα ολοκλήρωσε την πρακτική του εκπαίδευση στηκν κλινική μας
Το κάλλος, εξωτερικό και εσωτερικό, είναι γύρω μας, αρκεί να έχουμε μάτια ανοιχτά.
Καλή Ανάσταση!

Τρίτη, 11 Απριλίου 2017

Αντιθέσεις

Η βραδινή ακολουθία της Μεγάλης Τρίτης είναι πασίγνωστη στους Χριστιανούς για το ‘μέγα ιδιόμελον’ της Κασσιανής, με την εμπνευσμένη ποίηση, την πλούσια θεολογία, αλλά και την περίτεχνη μελοποιία του. Ωστόσο, αυτό είναι το αποκορύφωμα μιας ολόκληρης σειράς ύμνων που αντιδιαστέλλουν τη σωτήρια μεταστροφή της αμαρτωλής γυναίκας με το προδοτικό κατάντημα του πρώην αποστόλου Ιούδα Ισκαριώτη. Για την πρώτη η προηγούμενη άθλια ζωή διαγράφηκε με μια ριζική πράξη μετανοίας, ενώ για τον δεύτερο το αποστολικό αξίωμα δεν εξασφάλισε από μόνο του την αιωνιότητα, αφού «τα στερνά δεν τίμησαν τα πρώτα», σύμφωνα με το λαϊκό λόγιο. Αυτή την αντιδιαστολή κάνει ο ποιητής του ακόλουθου τροπαρίου από τους Αίνους:
     Ὅτε ἡ ἁμαρτωλός προσέφερε τὸ μύρον,
     τότε ὁ μαθητής συνεφώνει τοῖς παρανόμοις·
     ἡ μὲν ἔχαιρε κενοῦσα τὸ πολύτιμον, ὁ δὲ ἔσπευδε πωλῆσαι τὸν ἀτίμητον·
     αὕτη τὸν Δεσπότην ἐπεγίνωσκεν, οὗτος τοῦ Δεσπότου ἐχωρίζετο·
     αὕτη ἠλευθεροῦτο, καὶ ὁ Ἰούδας δοῦλος ἐγεγόνει τοῦ ἐχθροῦ·
     δεινὸν ἡ ῥαθυμία! μεγάλη ἡ μετάνοια!
     ἥν μοι δώρησαι Σωτήρ, ὁ παθὼν ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ σῶσον ἡμᾶς.

Κυριακή, 9 Απριλίου 2017

Αφωνία

Δεν μπορώ να θυμηθώ τον εαυτό μου να μη ψάλλει στις ακολουθίες της Μ. Εβδομάδος, είτε εντός είτε εκτός Ελλάδος. Θυμούμαι τον κυρ-Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη που υπόσχεται ότι «τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἐνόσω ζῶ καὶ ἀναπνέω καὶ σωφρονῶ, δεν θὰ παύσω πάντοτε, ἰδίως δὲ κατὰ τάς πανεκλάμπρους ταύτας ἡμέρας, νὰ ὑμνῷ μετὰ λατρείας τὸν Χριστόν μου...». Να όμως που η σημερινή μέρα μου επεφύλασσε και την εμπειρία αυτή. Η ακολουθία των Βαΐων βγήκε με δυσκολία, και αρκετά βραχνή έως παράφωνη. Μέχρι το απόγευμα, κατά την ψαλμική γλώσσα, «ἐγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος οὐκ ἔχων ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ ἐλεγμούς». Έτσι αναγκαστικά έγινα μόνο ακροατής και όχι ποιητής λόγου. Δεν βλάπτει κι αυτό: παιδαγωγικό μέτρο είναι για τις μικρές και μεγάλες επάρσεις που δημιουργεί η δημόσια προβολή. «Τότε κατειργάσθη ἡ ἀφωνία πρὸς τιμωρίαν». Και τώρα περιμένω την θεραπεία.
     Ακροώμενος τα ιδιόμελα της ημέρας, στέκομαι στο δεύτερο απόστιχο, υπό το κράτος και των ποικίλων τραγικών γεγονότων σε παγκόσμια κλίμακα (πολύνεκρες επιθέσεις σε κοπτικούς ναούς στην Αίγυπτο, τρομοκρατικά χτυπήματα στη Ρωσία και τη Σουηδία, βομβαρδισμοί και αντιβομβαρδισμοί στη Συρία, ων ουκ έστιν αριθμός):
     «Κύριε, τὰ τελεώτατα φρονεῖν, τοὺς οἰκείους παιδεύων Μαθητάς, μὴ ὁμοιοῦσθαι τοῖς ἔθνεσιν ἔλεγες, εἰς τὸ κατάρχειν τῶν ἐλαχιστοτέρων· οὐχ οὕτω γὰρ ἔσται ὑμῖν τοῖς ἐμοῖς Μαθηταῖς, ὅτι πτωχὸς θέλων ὑπάρχω· ὁ πρῶτος οὖν ὑμῶν, ἔστω πάντων διάκονος, ὁ δὲ ἄρχων, ὡς ὁ ἀρχόμενος, ὁ προκριθεὶς δὲ ὡς ὁ ἔσχατος· καὶ γάρ ἐλήλυθα αὐτὸς τῷ πτωχεύσαντι Ἀδὰμ διακονῆσαι, καὶ λύτρον δοῦναι ἀντὶ πολλῶν, τὴν ψυχὴν τῶν βοώντων μοι· Δόξα σοι».
     Σε απλά ελληνικά: «Κύριε, εκπαιδεύοντας τους μαθητές σου να φρονούν τα τελειότερα, τους έλεγες να μη μοιάζουν με τα έθνη στο να καταδυναστεύουν τους ελαχίστους. Δεν πρέπει να κάνετε έτσι εσείς οι μαθητές μου, διότι εγώ θέλοντας είμαι φτωχός. Λοιπόν, ο πρώτος από σας να είναι υπηρέτης όλων, ο άρχοντας σαν υποτακτικός, ο πρόκριτος σαν τελευταίος. Διότι κι εγώ ήλθα για να διακονήσω τον πτωχευμένο Αδάμ και να δώσω την ψυχή μου λύτρο για όλους όσοι μου φωνάζουν: Δόξα σοι».

Σάββατο, 8 Απριλίου 2017

Τρία χρόνια


Η εβδομάδα που τελειώνει ήταν γεμάτη από τη μνήμη του πατέρα μας. Την περασμένη Κυριακή τελέσαμε το μνημόσυνο για τα τρία χρόνια από την εκδημία του -- πότε πέρασαν, αλήθεια; «Ως όναρ, ως άνθος ο χρόνος του βίου τρέχει», ακούσαμε στον Μεγάλο Κανόνα την περασμένη εβδομάδα. Μια και ήταν μέσα στο Τριώδιο, την ημέρα την μετρούμε και στις ‘κινητές εορτές’: εσπέρας της Τρίτης της Στ’ Εβδομάδας των Νηστειών. Η απογευματινή Προηγιασμένη της Τετάρτης συνέπεσε με την ώρα της νεκρώσιμης ακολουθίας. Και σήμερα, ογδόη του μηνός Απριλίου, είναι η ακριβής ημερολογιακή επέτειος. 
     Στα αναγνώσματα της Τετάρτης διαβάσαμε στη Γένεση για τον Ιωσήφ που ρωτάει τα αδέρφια του στην Αίγυπτο: «ἔτι ὁ πατήρ μου ζῇ;». Την απάντηση στο αντίστοιχο ερώτημά μας τη δίνει η προσδοκία της αναστάσεως των νεκρών, όπως διαβάζουμε στο συναξάρι του Μεγάλου Βασιλείου: «Ζῇ καὶ θανὼν ἐν Κυρίῳ». Ωστόσο, όπως συνεχίζει το δίστιχο, «ζῇ καὶ παρ᾽ ἡμῖν, ὡς λαλῶν ἐκ τῶν βίβλων». Και από βιβλία μας άφησε ουκ ολίγα. Τα αναθεωρημένα λειτουργικά έργα του (Ιερατικό, Εγκόλπιο Αναγνώστου και Ψάλτου, Τριώδιο, Σύστημα Τυπικού) που χρησιμοποιούνται πρακτικά σε όλους τους ναούς. Τα μουσικά του χειρόγραφα που καλύπτουν όλο το φάσμα των εορτών του έτους και των άλλων ψαλτικών αναγκών. Και το κηρυκτικό-ερμηνευτικό του έργο στην Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, που σταδιακά εκδίδεται για μελέτη και καταρτισμό των ευλαβών αναγνωστών. Όσοι εντρυφούν στα βιβλία αυτά με οποιαδήποτε ιδιότητα ας εύχονται υπέρ αναπαύσεώς του, και είθε
όλοι να έχουμε την ευχή του και κάτι από τον ζήλο και την φιλοπονία του.

Παρασκευή, 7 Απριλίου 2017

Νηπιότητες

Ακούσαμε στα πρόσφατα εγκαίνια των σηράγγων στα Τέμπη όσα είπε (και διαβάσαμε για όσα δεν είπε) ο πρωθυπουργός. Η κοινή λογική και η πείρα μας λέει ότι ένα μεγάλο δημόσιο έργο -- ενδεικτικά: αυτοκινητόδρομος, αεροδρόμιο, νοσοκομείο, μετρό, σύστημα υγείας ή παιδείας, Ολυμπιάδα -- δεν είναι υπόθεση μερικών μηνών ή μιας κυβερνητικής θητείας, ενός υπουργού, πρωθυπουργού ή κόμματος. Συχνά απαιτεί χρονικά όρια που υπερβαίνουν τις κυβερνητικές θητείες (ακόμη κι αν αυτές ανανεώνονται στην ώρα τους και όχι στα μισά του δρόμου) και τα αντίστοιχα πρόσωπα ή σχήματα. Και όμως, με την απάτη αυτή (δεν υπάρχει άλλη πιο κατάλληλη λέξη) πολιτεύονται όλοι οι κυβερνητικοί σχηματισμοί, που βασίζονται στην οπαδική ευπιστία των ψηφοφόρων για να διαιωνίζουν το ‘λάγνο ψέμα’ τους, διαλαλώντας ότι «Εμείς το κάναμε!» ή «Επί των ημερών μας κόπηκε η κορδέλα». Αφού επί χρόνια ως αντιπολίτευση στύλωναν τα πόδια και κωλυσιεργούσαν με κάθε δυνατό τρόπο, οι κυβερνώντες σπεύδουν να καρπωθούν τα οφέλη από τεράστιες επενδύσεις που κανένας δεν θα έκαμνε στη χώρα αν τους έβλεπε να κυβερνούν. Έτσι το κριτήριο της επιτυχίας δεν πρέπει να είναι τόσο το «πόσα εγκαινιάσαμε» όσο το «πόσα προσελκύσαμε». Δυστυχώς οι συνήθεις θριαμβολογίες ακούγονται ως «κύμβαλα αλαλάζοντα». Μπορούμε κάποτε να ωριμάσουμε πολιτικά, ξεπερνώντας τέτοιες νηπιακές συμπεριφορές και αναγνωρίζοντας ότι η υπόθεση «κράτος» είναι κάτι πολύ ευρύτερο και σπουδαιότερο από προσωπικούς και κομματικούς εγωισμούς;  
[Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή]

Κυριακή, 2 Απριλίου 2017

Προσευχή

Η ιστορία είναι αληθινή: την άκουσα από τον ίδιο τον πρωταγωνιστή της, και συνέβη πριν λίγες μέρες σε διεθνές ιατρικό συνέδριο στη Γαλλία. Στην τελετή έναρξης του συνεδρίου παρουσίασαν ως μέρος του ψυχαγωγικού προγράμματος έναν ‘μάγο’, ο οποίος διάβαζε τη σκέψη. Ως πρώτη του επίδειξη μάντεψε ένα τυχαίο όνομα που κάποιος από τους συνέδρους είχε βάλει στο μυαλό του μετά από δική του προτροπή. Όταν στη συνέχεια είπε ότι θα επιχειρήσει το ίδιο με τρία διαφορετικά πρόσωπα, ένας Ορθόδοξος γιατρός που βρισκόταν στο ακροατήριο, υποπτευόμενος ότι πρόκειται για δαιμονική ενέργεια, άρχισε να λέει μέσα του την ευχή του Ιησού. Ο ‘μάγος’ ξεκίνησε την προσπάθεια, αλλά ύστερα από λίγο ανήγγειλε ότι «ξέρετε, δεν πετυχαίνει πάντα το τέχνασμα», και αφού ίδρωσε και ξεΐδρωσε τελικά εγκατέλειψε αποτυχημένος την αίθουσα για να μη ξαναγυρίσει.
     Ας αφήσουμε κατά μέρος την... έμπνευση που είχαν οι υπεύθυνοι να περιλάβουν τη μαγεία σε επιστημονικό συνέδριο, και ας μείνουμε στο γεγονός της προσευχής. Όπως μας λένε οι άγιοι, να κάνουμε προσευχή ακόμη κι αν δεν νιώθουμε τη δύναμή της. Τη νιώθει ο διάβολος, και μάλιστα με πολύ καυστικό τρόπο.

Δικαιοσύνη

Πολλά γράφτηκαν τις μέρες που πέρασαν για τα εγκαίνια του ‘μουσείου Μπελογιάννη’. Δεν υπάρχει λόγος να ανασκαλεύει κανείς ξανά και ξανά τέτοιες υποθέσεις -- άλλωστε, οι όποιες αναφορές σε Γράμμο, Βίτσι, Κόνιτσα, Λιτόχωρο, Μελιγαλά, Νάουσα, σύνταγμα Μακρυγιάννη κτλ. ως γνωστόν είναι ‘γιορτές μίσους’, ενώ η ίδρυση μουσείων και ανέγερση αδριάντων για τους δράστες της ‘απέναντι’ πλευράς είναι καταφανώς εκδηλώσεις... Χριστιανικής αγάπης και συγχωρητικότητος. Δεν είμαι υπέρμαχος της θανατικής ποινής για οποιονδήποτε λόγο και για κανέναν άνθρωπο και, δόξα τω Θεώ, την είδα να καταργείται στη χώρα μας και ελπίζω να μην την ξαναβγάλουμε ποτέ από το χρονοντούλαπο. Αυτό δεν σημαίνει ότι όσοι την υπέστησαν κάποτε, και μάλιστα σε εποχές δύσκολες, μετά από χρόνια τραγικά για τη χώρα, ήταν αθώες περιστερές και πρέπει να ‘αγιοποιηθούν’. Σύμφωνα με τον λόγο του Χριστού, «πάντες οἱ λαβόντες μάχαιραν ἐν μαχαίρᾳ ἀποθανοῦνται». Κάποια στιγμή αποδίδεται δικαιοσύνη ανάλογη με τα αδικήματα του καθενός. Κι αν η ανθρώπινη δικαιοσύνη συχνά έχει τις αδυναμίες και τις ατέλειές της, η τελική και απόλυτα δίκαιη κρίση θα είναι του Θεού, για όλες τις πλευρές. Και κανένας δεν θα μπορεί να έχει παράπονο ή να ασκήσει έφεση. Τελεία και παύλα.

Πέμπτη, 30 Μαρτίου 2017

Απαίδευτοι

Μαθαίνουμε ότι 28 βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος κατέθεσαν πρόταση να καταργηθεί δια νόμου η αναγραφή της ‘διαγωγής’ των μαθητών στα σχολεία, και ο υπουργός Παιδείας την υποστηρίζει και πιστεύει ότι θα ψηφιστεί στη Βουλή. Ξέραμε ότι με την αριστεία δεν τα πήγαιναν ποτέ καλά οι του συγκεκριμένου χώρου. Θα είχε ενδιαφέρον -- έστω... ακαδημαϊκό -- να δοθούν στο φως στοιχεία για τη διαγωγή των 28 βουλευτών στο σχολείο (αλλά και όλων των άλλων, ένα είδος εκπαιδευτικού «πόθεν έσχες»). Τόσο βαθιά ριζωμένα συμπλέγματα μόνο στην παιδική ηλικία δημιουργούνται. Μα πού τα βρήκαμε όλα αυτά τα μπουμπούκια;
     Ακόμη, διαβάζουμε ότι το υπουργείο Παιδείας ‘φρενάρει’ την πρόταση δημιουργίας αγγλόφωνου προπτυχιακού τμήματος στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, που αποσκοπεί στην προσέλκυση ξένων φοιτητών επί πληρωμή. Σύμφωνα με την είδηση, εκτός άλλων λόγων (δευτερευόντων, κατά τη γνώμη μου), στέλεχος του υπουργείου υποστήριξε ότι «η πρόταση συνάδει με μια πρόχειρη ρητορική εξωστρέφειας, που συχνά υιοθετείται και από κόμματα της αντιπολίτευσης» (σε απλά ελληνικά, δεν το προτείνουν ημέτεροι). Προφανώς η αριστερά εμμονή κατά της παιδείας είναι πολύπλευρη και πολυεπίπεδη. Δεν ξέρεις από πού να τους πιάσεις τους ανθρώπους!
     Ας προσθέσω και κάτι που έγραψε χθες ο Δ. Γουσέτης στην Καθημερινή: 'Ενας προσφιλής μου μετανάστης, καθηγητής πανεπιστημίου στο Εδιμβούργο, μου είπε: «Αυτό που κυρίως εμποδίζει τον επαναπατρισμό μου δεν είναι η εξοντωτική φορολογία, ούτε τα capital controls ούτε η κοινωνική αδικία. Είναι η “καφρίλα” που επικρατεί» (Κάφρος: κάποιος που δρα χωρίς να λαμβάνει υπόψη του τα συναισθήματα ή την ενόχληση των άλλων).' Συμφωνώ.

Τετάρτη, 29 Μαρτίου 2017

Αλήθεια

Δεν ξέρω πόσοι διάβασαν τη σημερινή επιστολή του κ. Π. Νικολόπουλου, ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και επίτιμου διευθυντή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, στην Καθημερινή, με τίτλο ‘Η αλήθεια είναι διεθνής γλώσσα’. Δεν ενδιαφέρει τόσο η αναφορά της στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, όσο οι πληροφορίες που περιέχει για την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ιαπωνίας στο Τόκιο. Αντιγράφω ένα απόσπασμα με ιδιαίτερη σημασία:

     «Στην είσοδο του κεντρικού αναγνωστηρίου του νέου κτιρίου της Εθνικής και της Διαίτης Βιβλιοθήκης της Ιαπωνίας στο Τόκιο υπάρχει επιγραφή στα ελληνικά και παρουσιάζει το χωρίον του Ευαγγελίου του Ιωάννου με τη ρήσιν του Χριστού: Η αλήθεια ελευθερώσει υμάς. Στην απορία μου πώς σ’ ένα κρατικό ίδρυμα κράτους το οποίο ελάχιστη σχέση έχει με τον χριστιανισμό και τον ελληνισμό τοποθετείται επιγραφή με χριστιανική ρήση και μάλιστα στα ελληνικά, η απάντηση ήταν αποκαλυπτική· ότι ο χριστιανισμός και ο ελληνισμός αποτελούν τη βάση του σύγχρονου πολιτισμού. Η δε επιγραφή αυτή είναι η αρμοδιότερη για να χαρακτηρίσει τη σημασία του κεντρικού αναγνωστηρίου μιας βιβλιοθήκης, μάλιστα εθνικής». 

     Ερμηνευτική σημείωση: Η ονομασία ‘Εθνική Δίαιτα’ αναφέρεται στο ιαπωνικό κοινοβούλιο (kokkai). Πρόκειται συνεπώς για την βιβλιοθήκη του κοινοβουλίου της Ιαπωνίας. Τυχόν συγκρίσεις με τα καθ’ ημάς αφήνονται στη φαντασία των αναγνωστών.

Τρίτη, 28 Μαρτίου 2017

Αριστερότερα

«Αν η συμφωνία που θα φέρει η κυβέρνηση είναι μια συμφωνία που μπορεί να τη διαχειριστεί ιδεολογικά ο Τσίπρας, τότε μπορεί να τη διαχειριστεί ο κάθε βουλευτής. Κανείς δεν είναι περισσότερο ευαίσθητος ή περισσότερο αριστερός από τον πρωθυπουργό». Την σεμνή και ταπεινή αυτή ανακοίνωση εξέδωσε... το Μέγαρο Μαξίμου, δηλ. η πρωθυπουργική έδρα. Είναι περίπου σαν να ανακοινώνει το σπίτι μου ότι καλύτερος γιατρός από μένα δεν υπάρχει. Ή να βγάζει ο Λευκός Οίκος δελτίο τύπου που να διακηρύσσει ότι πιο Αμερικανός από τον Πρόεδρο δεν υπάρχει. Ή το Βατικανό να μας πληροφορεί ότι ο πιο Χριστιανός είναι ο Πάπας. Και ούτω καθεξής.
     Αν συνέβαινε κάτι από τα παραπάνω (φανταστικά) παραδείγματα, ασφαλώς και δικαίως θα ακούγαμε τον εξάψαλμό μας για αλαζονεία και καβάλημα του καλαμιού και ό,τι άλλο. Η αριστερά όμως έχει ασυλία από τέτοιες κριτικές, διότι ως γνωστόν πάντα αυτοαξιολογείται, έχει για μέτρο σύγκρισης μόνο τον εαυτό της, και επιπλέον μπορεί να διατυπώνει αξιώματα που αντιβαίνουν στους κανόνες της λογικής.

Ελαττώματα

Αντιγράφω απόσπασμα από πρόσφατη επιστολή του (αγνώστου μου) Μιλτιάδη Καυκαλέτου στην ‘Καθημερινή’ (24/3/2017), με τίτλο Τα προτερήματα των Ισραηλιτών

     «Να εκριζώσουμε τα καταστροφικά και ολέθρια ελαττώματά μας, δηλαδή την επιπολαιότητα, την ασυνέπεια, την ανειλικρίνεια, τον εξυπνακισμό, την υποτίμηση της νοημοσύνης των άλλων, την ημιμάθεια και τον άκρατο φθόνο προς τους επιτυχημένους συμπατριώτες μας. Αυτά είναι θανάσιμα ελαττώματα που μας καταστρέφουν εδώ και πολλούς αιώνες».


     Ίσως να λείπουν και μερικά ακόμη, αλλά η παραπάνω σύνοψη μου φάνηκε ιδιαίτερα επιτυχής και εύγλωττη.