‘Των οικιών ημών εμπιμπραμένων…’ (28/2/2008)

Ενώ οι γείτονές μας συλλαλούν εναντίον μας και σφετερίζονται το όνομα και την ιστορία της Μακεδονίας, εμείς τσικνίζουμε και καρναβαλίζουμε και φοράμε κέρατα στα κεφάλια μας, διυλίζουμε τους κώνωπες των DVD και των blog και καταπίνουμε αμάσητες καμηλοπαρδάλεις ολόκληρες από πλαστούς και ψευδεπίγραφους χάρτες των Βαλκανίων ζωγραφισμένους κατά το δοκούν του καθενός. Προς Θεού όμως, μην τύχει και κατέβουμε στους δρόμους και χαλάσουμε τους λεπτούς χειρισμούς στη διεθνή πρέφα. Μας αρκεί ο καρνάβαλος, δεν είναι τώρα καιρός για ηρωισμούς, ας κρατήσουμε το κεφάλι χαμηλά, όπως έλεγε άλλοτε ο περίφημος ‘Δοξάστε με’ του Χάρυ Κλυν. Ευτυχώς που μας ‘ξελασπώνει’ ο Μίκης (όπως και σε άλλες περιπτώσεις) και νιώθουμε ότι δεν χάθηκε τελείως αυτό που αυτάρεσκα ονομάζουμε φιλότιμο, ή απλά ‘τσίπα’. Χωρίς να ξέρουμε περί τίνος πρόκειται.

Ο ασφαλισμένος Ιβάν Ντενίσοβιτς (25/2/2008)

Δανείζομαι τον τίτλο από την ομώνυμη χθεσινή επιφυλλίδα του Χρήστου Γιανναρά στην ‘Καθημερινή’ (αναζητείστε την στην ιστοσελίδα της εφημερίδας, αξίζει τον κόπο), για να συμφωνήσω με τα γραφόμενα και να παραθέσω μια μόνο παράγραφο:

‘Τι είναι αυτό που διαφοροποιεί τη συμπεριφορά, την εμφάνιση, το ύφος και το ήθος των εργαζόμενων σε ιδιωτικές κλινικές ή ιδιωτικές ασφαλίσεις, σε σύγκριση με τον σατραπισμό, την αναίδεια, την προκλητική φυγοπονία της δημοσιοϋπαλληλίας; Γιατί το ιδιωτικό συμφέρον να επιβάλλει αυτονόητα την ευπρέπεια και ευγένεια, το δημιουργικό ενδιαφέρον για τη δουλειά, ενώ το κοινωνικό λειτούργημα να βυθίζει νομοτελειακά τον λειτουργό στη χαύνωση ή στην εξουσιαστική ιταμότητα και στον σαδισμό; Χωρίς απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα και συνακόλουθη πολιτική πρόταση δεν μπορεί να υπάρξει κόμμα πραγματικά και τίμια αριστερό.’

Κι ένα συμπέρασμά του: ‘Αρκείται η δημοσιοϋπαλληλία στη δική της βολή θωρακισμένη με ατιμωρησία και μονιμότητα’. (Ο τονισμός των λέξεων δικός μου, χωρίς σχόλια).

Το όνομα του ρόδου (24/2/2008)

Για να καταλάβω κι εγώ ο αφελής: όλη μας η διαφωνία τόσα χρόνια είναι αν το βορείως των συνόρων μας κρατίδιο θα λέγεται ‘Ανεξάρτητη’, ‘Λαϊκή’ ή ‘Νέα δημοκρατία’ (το τελευταίο ιδίως όνομα ακούγεται εξαιρετικά ύποπτο—αποτελεί σφετερισμό κομματικής ονομασίας και ίσως υποκρύπτει πολιτικό αλυτρωτισμό), ενώ το υπόλοιπο θα μπορεί να είναι Μακεδονία, Θεσσαλία, Πελοπόννησος ή ό,τι άλλο τους καπνίσει; Αν η ικανότητα του ειδικού ‘πραματευτή’ (οποιασδήποτε προέλευσης και εθνικότητας) κινείται μέσα στα περιθώρια αυτά, τότε φοβούμαι ότι ο εν λόγω κύριος στερείται δημιουργικής φαντασίας ή μας περνάει για ‘αμερικανάκια’. Χάθηκε ο κόσμος να ονομασθεί το κράτος ‘Μασκεδονία’; Είναι παρόμοιο μ’ αυτό που ζητάνε (κι όμως διαφέρει), δεν βλάπτει κανένα, δεν είναι σύνθετο, και δεν απέχει και πολύ από την πραγματικότητα.

[Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 15/3/2008]

Νοσοκομείο – Ιδιώτης – Νοσοκομείο (11/2/2008)

Δέχθηκα σήμερα τηλεφώνημα από συγγενή παλαιού μου ασθενούς από επαρχία της Μακεδονίας. Το αίτημα περίεργο: η μητέρα της έχει κάποιο πρόβλημα υγείας, το εκεί Δημόσιο νοσοκομείο της συνιστά να κάνει μια εξειδικευμένη εξέταση που γίνεται (όπως της λένε εκεί) στο Δημόσιο νοσοκομείο Α ή Β της Θεσσαλονίκης (απ’ όσα γνωρίζω γίνεται και στο Γ και το Δ, αλλά ας μη διευρύνουμε άσκοπα το θέμα). Το εκεί Δημόσιο νοσοκομείο όμως δεν μπορεί να κλείσει στην ασθενή ραντεβού στο Α ή το Β, επικαλούμενο την ελευθερία επιλογής της ασθενούς («διάλεξε εσύ πού θέλεις να πας»). Έτσι η ασθενής βρίσκεται στην παράλογη ανάγκη να καταφύγει στη βοήθεια ιδιώτη γιατρού για να της κλείσει ραντεβού σε Δημόσιο νοσοκομείο, κάτι που άλλο (Δημόσιο πάλι) νοσοκομείο δεν μπορεί (ή δεν θέλει) να κάνει. Κι ύστερα απορούμε για τη διόγκωση του ιδιωτικού τομέα στην υγεία. Για ποιο Σύστημα μιλάμε όταν, όπως λέει η παροιμία, «με τον ήλιο τα βάζω, με τον ήλιο τα βγάζω, τι έχουν τα έρμα και ψοφάνε;»

Η τιμή της Τιμής (6/2/2008)

Προς όλους εκείνους που σκέφτονται να (με) δωροδοκήσουν: παρακαλώ να περιορίσετε τη γενναιοδωρία σας σε ποσά μικρότερα των 73.000 ευρώ, διότι ο νόμος άλλαξε, και μπορεί να βρεθούμε κατηγορούμενοι και για κακούργημα! Το ίδιο υπόσχομαι να κάνω κι εγώ με τη σειρά μου, σεβόμενος την προσωπική σας ελευθερία (και το ποινικό σας μητρώο). Έτσι, μη περιμένετε από μένα περισσότερα χρήματα, διότι θα μπλέξουμε αμφότεροι.

Αθλιότης υποτροπιάζουσα (4/2/2008)

Ο Βίκτωρ Ουγκό γράφει στους ‘Αθλίους’ ότι η κοινωνία μισεί δυο κατηγορίες ανθρώπων: αυτούς που την πολεμούν κι αυτούς που την υπερασπίζονται. Αν η αστυνομία κάνει σωστά τη δουλειά της, κάποιος θα την πάει στα δικαστήρια διότι άνοιξε ένα ρουθούνι. Αν καεί το μισό Πανεπιστήμιο, τότε η αστυνομία δεν έκανε καλά τη δουλειά της. Αλήθεια, παραιτήθηκε μήπως (έστω και συμβολικά) η Σύγκλητος σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις καταστροφές στο ίδρυμα του οποίου προΐσταται; Αν έγινε κάτι τέτοιο και δεν το πήρα είδηση, ζητώ συγγνώμη: δεν το ανέφεραν τα Μέσα Μαζικού Εκμαυλισμού. Ρωτάω όμως ως φορολογούμενος πολίτης, που καλούμαι κάθε τόσο να (ξανα)πληρώνω το κόστος των βανδαλισμών: πότε επιτέλους θα δούμε κάποιον πραγματικά Υπεύθυνο να κλείσει μέσα, με την κατηγορία της συμμετοχής σε βίαια επεισόδια και της φθοράς δημόσιας περιουσίας, όλους αυτούς που ‘προσήχθησαν και αφέθησαν ελεύθεροι’; Και όσους τους υποκινούν και τους υπερασπίζονται, θα πρόσθετα.

Κόμματα και πρόσωπα (2/2/2008)

Πολλή συζήτηση για εκφυλισμό και παρακμή του πολιτικού συστήματος, σχεδόν παντελής έλλειψη προτάσεων για λύσεις. Κάποιοι πιθανώς βολεύονται με τα αδιέξοδα: ίσως περιμένουν να μαζέψουν τα ψίχουλα. Γιατί όμως δεν λέμε τα πράγματα με το όνομά τους; Βασικός θεσμός του πολιτικού συστήματος είναι τα κόμματα—στην ελληνική τουλάχιστον εκδοχή τους. Εκεί ας αναζητήσουμε τους αιτίους της κρίσης. Γιατί δεν δίνουμε βάρος σε πρόσωπα, υπεράνω κομμάτων, που να έχουν γνωστή ικανότητα και αξία, να μπορούν—στοιχειωδώς—να μιλούν μεταξύ τους χωρίς να αλληλοπροπηλακίζονται, να διατηρούν την ελευθερία και το θάρρος της γνώμης τους και να μην υπόκεινται σε κομματικές πειθαρχίες ούτε σε δημοσιογραφικές πιέσεις και εκβιασμούς; Στο κάτω-κάτω, το άλλο σύστημα το δοκιμάσαμε αρκετά.

Οπαδοί και στελέχη (2/2/2008)

Οπαδοί κάθε ποιότητος—αντιεξουσιαστές και ακροδεξιοί σήμερα, Παναθηναϊκοί και Ολυμπιακοί προ ημερών, συνδικαλιστές διαφόρων χρωμάτων κάθε τρεις και λίγο—χρήσιμα κοινωνικά εργαλεία για την άσκηση ‘πολιτικής’ εκ του ασφαλούς. Κάποιοι πρέπει να κάνουν το ‘dirty work’ σ’ αυτή την κοινωνία. Να μη λερώνουν τα χεράκια τους τα ‘στελέχη’ και οι ‘παράγοντες’. Που βέβαια σπεύδουν να αθωώσουν τους ‘δικούς τους’ ρίχνοντας το βάρος στους απέναντι. Χωρίς να νοιάζονται ότι είτε δεξιός τη βάζει τη φωτιά είτε αριστερός, είτε Πράσινος είτε Βένετος, το σπίτι όλων μας καίγεται. Ενώ κάποιους δεν τους καίγεται ούτε καρφί.

Σύνδρομο στέρησης (1/2/2008)

Η εκδημία του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου έγινε αφορμή να δούμε κάπως διαφορετική τηλεόραση. Συναυλίες κλασικής μουσικής, λίγο πιο σοβαρές συζητήσεις, λιγότερη φλυαρία στα δελτία ‘ειδήσεων’. Πάει όμως κι αυτή. Από σήμερα, και πάλι επιταγές και εκλογές, άσπρα και μαύρα χρήματα (και μάλιστα με γερμανικό επώνυμο), μετρημένα κουκιά και απροσμέτρητοι Κούκοι, λάλοι κομματικοί εκπρόσωποι και λαύρες πολιτικές αντισφαιρίσεις. Κι εγώ αναρωτιόμουν τι μου είχε λείψει τόσες μέρες;

Η ιστορία με τους πολιτικούς που ίσως χρηματίζονταν (για πρώτη φορά;) από μεγάλη εταιρεία (και μόνο από αυτή;) για εξασφάλιση ανάθεσης ακριβών έργων θυμίζει λιγάκι (κατ’ αντίστροφη φορά) μια από τις ιστορίες του Νασρεντίν Χότζα. Κάποτε, ενώ καθόταν στο καφενείο, του λέει ένας φίλος του: ‘Χότζα, περνούν δυο με μια παχιά χήνα’. ‘Και τι με νοιάζει εμένα;’ ρωτάει ο Χότζας. ‘Μα μπαίνουν στην αυλή σου!’ επιμένει ο άλλος. ‘Και τι σε νοιάζει εσένα;’ αντιδρά ο Χότζας. Αν το ενδιαφέρον κάποιων εξαντλείται (όπως δικαιούται καθείς να υποπτεύεται) στο αν τα λεφτά μπήκαν στην τσέπη κάποιων άλλων (και όχι τη δική του), τότε να θυμηθούμε και τον Αισωπικό μύθο για τας ‘δύο πήρας’ που φέρει 'ανθρώπων έκαστος’.

"Οι γαρ δίκαιοι ζώσι και τεθνηκότες" (28/1/2008)

Κρίσεις και σχόλια για τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο θα ακούσουμε πολλά αυτές τις μέρες. Ας περιορισθούμε εδώ σε κάτι κάπως ιατροπρεπές. Ίσως μέσα από την βιωματική εμπειρία της ασθένειας του εκλιπόντος, που έγινε σε κάποιο βαθμό δημόσιο κτήμα, ο καρκίνος έγινε λιγότερο ‘επάρατος’, λιγότερο ‘ταμπού’. Χωρίς να παύει να είναι δύσκολος, βαρύς, σταυρός για όσους τον φέρουν, έγινε αντικείμενο συζήτησης, προβληματισμού, έδωσε αφορμή για να σκεφτούμε όλοι το τέλος όπως θα πρέπει να είναι (αν όχι πάντα ανώδυνο, τουλάχιστον ανεπαίσχυντο και ειρηνικό, δηλαδή Χριστιανικό). Εκεί που ο θάνατος είναι πλέον ορατός είναι καλύτερες οι λιγότερες ιατρικές παρεμβάσεις. Πιο αποτελεσματική ανακούφιση, στο περιβάλλον της επιλογής του αρρώστου (όπου αυτό είναι πρακτικά εφικτό), όχι μάταιες χημειοθεραπευτικές και άλλες σκιαμαχίες ενάντια στην προσωπική μας αίσθηση ιατρικής αποτυχίας. Ας κρατήσουμε αυτό το μήνυμα από τις τελευταίες ημέρες του Ιεράρχη, και ας δίνουμε κι εμείς το περιθώριο στους καρκινοπαθείς και άλλους ασθενείς μας να έχουν ‘καλά στερνά’, και καλόν Παράδεισο.

ΖΗΤΩ ΣΥΓΓΝΩΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ, ΑΛΛΑ Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΣΤΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΕΧΕΙ ΑΚΟΜΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ. ΠΙΣΤΕΥΩ ΟΤΙ ΘΑ ΛΥΘΟΥΝ ΚΑΠΟΙΑ ΣΤΙΓΜΗ, ΑΛΛΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΡΕΜΑΩ ΜΕΡΙΚΕΣ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΞΕΧΝΙΟΜΑΣΤΕ.

ΤΕΛΛαιπωρίΑΣ τέλος (21/1/2008)

Και τω Θεώ δόξα! Μετά από τρεισήμισι μήνες κενού στην ηλεκτρονική επικοινωνία, από χθες τα πράγματα λειτουργούν ξανά, σχεδόν ομαλά. Ο χρόνος θα βεβαιώσει του λόγου το ασφαλές. Ωστόσο το μάθημα από την περιπέτεια αυτή είναι να διαβάζει κανείς τα ψιλά γράμματα πριν υπογράψει συμβόλαια, ιδίως με εταιρείες που υπόσχονται ότι ‘στην πόλη μας θα είσαι ελεύθερος να επιλέξεις’. Οι επιλογές είναι ‘ή εμάς ή τίποτε’. Αν δεν έχετε σοβαρό λόγο να αλλάξετε τηλεφωνικό δίκτυο (ιδίως προς νεόκοπες εταιρείες που πουλάνε ‘τζάμπα’ υπηρεσίες), σκεφθείτε το πολύ καλά πριν μπλέξετε. Και να θυμάστε: η αποδέσμευση έγινε μόνο αφού η Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών (που την ευχαριστώ και από τη θέση αυτή) κάλεσε σε απολογία την υπαίτια εταιρεία. Άρα τα θεσμικά όργανα λειτουργούν, και καλό είναι να τα ενημερώνουμε για παρατυπίες που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία τους. Καλή συνέχεια λοιπόν!

Μα πού ζούνε οι άνθρωποι; (20/1/2008)

Ταξίδεψα στο Λονδίνο το βράδυ που το Boeing έκανε αναγκαστική προσγείωση στο Heathrow (έφθασα μάλιστα με 2 ώρες καθυστέρηση λόγω του συμβάντος). Το επόμενο πρωί άνοιξα την TV για να μάθω λεπτομέρειες. Τι απογοήτευση! Μετά από μια λιτή περιγραφή του γεγονότος ο παρουσιαστής συνδέθηκε ζωντανά με έναν καθηγητή της αεροναυπηγικής. ‘Γιατί νομίζετε ότι δεν ανταποκρίθηκαν οι κινητήρες του σκάφους;’ τον ρώτησε. ‘Θα το δείξει η έρευνα,’ ήταν η απάντηση, και η συζήτηση έκλεισε εκεί. Ούτε παράθυρα ούτε τρίτες, πέμπτες και δέκατες γνώμες. Την επόμενη μέρα το σκάφος ρυμουλκήθηκε στο υπόστεγο για εξέταση, και ο κόσμος ξαναγύρισε στις δουλειές του. Μα είναι ενημέρωση αυτή;

Απορία πολίτου (16/1/2008)

Όπως ξέρουμε όλοι, για να διορισθείς δάσκαλος, καθηγητής ή άλλος δημόσιος υπάλληλος θα πρέπει να περάσεις από διαγωνισμούς ΑΣΕΠ και άλλες τέτοιες διαδικασίες. Για να προσληφθείς στο ΕΣΥ ως γιατρός πρέπει να καταθέσεις χαρτιά επί χαρτιών, να περάσεις από εισηγητικές εκθέσεις, συμβούλια κρίσης, συνεντεύξεις (αλλά και από βουλευτικά γραφεία). Για να τοποθετηθείς γενικός γραμματέας υπουργείου (ή και υπουργός) χρειάζεται τίποτε απ’ όλα αυτά; Η τυχόν αρνητική απάντηση στο ερώτημα ερμηνεύει έμμεσα και το γιατί θέσεις π.χ. διευθυντών σε νοσοκομειακές κλινικές του ΕΣΥ μένουν κενές επί χρόνια, ενώ η θέση του γενικού γραμματέα καλύπτεται εν μια νυκτί.

Μια σεμνή και ταπεινή πρόταση (15/1/2008)

Με δεδομένη τη σημασία που έχουν αποκτήσει τα DVD για την πολιτική και πολιτιστική ζωή αυτού του τόπου, προτείνεται οι συνεδριάσεις κοινοβουλευτικών ομάδων, επιτροπών μορφωτικών υποθέσεων, αρχαιολογικών συμβουλίων, συντακτικών επιτροπών εφημερίδων και άλλων θεσμικών και κομματικών οργάνων να λαμβάνουν χώρα σε video club, ώστε οι συμμετέχοντες να έχουν άμεση πρόσβαση σε πρωτογενές υλικό.

Εναλλακτικά: ‘Κεντρικό video club διαθέτει αίθουσα χωρητικότητας μέχρι 300 ατόμων, την οποία παραχωρεί έναντι λογικού τιμήματος για συνεδριάσεις κοινοβουλευτικών ομάδων, επιτροπών μορφωτικών υποθέσεων, αρχαιολογικών συμβουλίων, συντακτικών επιτροπών εφημερίδων και άλλων θεσμικών και κομματικών οργάνων, με αυστηρή διασφάλιση της ανωνυμίας και του απορρήτου των προσερχομένων. Δεκτές όλες οι πιστωτικές κάρτες, αλλά προτιμάται η πληρωμή με μορφή πολιτιστικών επιχορηγήσεων.’

Το απόρρητο από τους δημοσιογράφους (10/1/2008)

Όπως έλεγε ο Conan Doyle, δια στόματος Σέρλοκ Χολμς, πριν ένα αιώνα και κάτι, ‘πάσχουμε από μια πληθώρα εικασιών, φαντασιών και υποθέσεων. Η δυσκολία έγκειται στο να ξεχωρίσουμε τα γεγονότα—τα απόλυτα, αναντίρρητα γεγονότα—από τις γαρνιτούρες των σχολιαστών και των δημοσιογράφων’. Από τότε τα πράγματα έχουν βέβαια αλλάξει σημαντικά—επί τα χείρω. Τον όρο ‘trial by television’ (= δίκη δια τηλεοράσεως) τον πρωτάκουσα πριν πολλά χρόνια στην Αγγλία. Το φαινόμενο εκεί δεν κράτησε πολύ (ίσως δεν ευδοκιμεί σε πιο ψυχρά κλίματα). Το γνώρισα όμως και το υφίσταμαι καθημερινά σε βαθμό αηδίας στην εγχώρια (ραδιο)τηλεοπτική σκηνή, όπου η αυτάρεσκα ονομαζόμενη ‘τέταρτη εξουσία’ αντικαθιστά ανακριτές, εισαγγελείς, δικαστικούς όλων των βαθμίδων, κατηγόρους και – σπάνια – συνηγόρους, μόλις δοθεί οποιαδήποτε ευκαιρία, αστικού, ποινικού ή πολιτικού χαρακτήρα. Όσο κι αν κόπτονται όλοι για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, από τη στιγμή που οι υποθέσεις ‘δικάζονται’ στα παράθυρα, πόσο αμερόληπτα μπορεί να δουλέψει ο οποιοσδήποτε δικαστικός; Και τι είδους απαίτηση είναι αυτή να παραδίδονται στοιχεία (ονόματα κτλ.) στο δημόσιο κουτσομπολιό πριν (ή και χωρίς) να τεθούν υπόψη της Θέμιδος; Αν έπρεπε να υπάρχει ένα ακόμη απόρρητο (κοντά στα διάφορα άλλα) θα έπρεπε να είναι το απόρρητο από τους δημοσιογράφους, μπας και γλιτώσουμε από τη μάστιγα της ‘ενημέρωσης’ που συνήθως αποτελείται από απέραντες πιθανολογίες, απίθανα σενάρια, εξωφρενικές υποθέσεις και φτηνή αστυνομική φιλολογία. Χίλιες φορές καλύτερος ο Σέρλοκ Χολμς.

Οι ζωές των άλλων (9/1/2008)

Στο τιμόνι του ταξί που με πήρε για το κέντρο καθόταν μια γυναίκα. Μόλις είχε πιάσει βάρδια, και απαντώντας στην ερώτηση της συνεπιβάτιδάς μου αν είναι δικό της το ταξί, μας έμπασε για λίγο στη ζωή της. Σε ήρεμο, αξιοπρεπή τόνο, στον οποίο διέβλεπες αγάπη για τη δουλειά, χωρίς γκρίνια ή απαίτηση. ‘Ξεκίνησα τώρα (5 μ.μ.) και θα τελειώσω αύριο το πρωί. Αν ήταν δικό μας, θα μ’ άφηνε ο άνδρας μου να δουλεύω όλη τη νύχτα; Πληρώνω 45 ευρώ στη βάρδια την αποκοπή στον ιδιοκτήτη και 15 ευρώ το ένσημο. Κάνω μια βδομάδα μέρες, μια νύχτες. Αν θέλω μπορώ να μη δουλέψω την Κυριακή. Θα πρέπει όμως να τα δώσω τα 45. Άλλα 15 με 17 ευρώ είναι το πετρέλαιο. Όπως έχουν πάει οι τιμές, θα πρέπει να μας δώσουν κάποια αύξηση. Τι παιχνίδια είναι αυτά με τα χρηματιστήρια; Δώρο της φύσης είναι και το πετρέλαιο.’ Αλήθεια, τι μορφή εργασίας είναι το ταξί, μισθωτή ή ελεύθερη; Δύσκολο ερώτημα, που δείχνει ότι δεν χωρούν όλα τα επαγγέλματα σε συγκεκριμένες κατηγορίες. Η οδήγησή της ήταν συνετή, χωρίς ίχνος μαγκιάς ή ‘εξυπνάδας’. Στην προσπάθεια της άλλης επιβάτιδας να κατεβεί από την αριστερή μεριά μέσα στην κίνηση έσπευσε να τη βοηθήσει: ‘Περιμένετε, κυρία! Εγώ θα σας ανοίξω την πόρτα’. Μόλις επιβιβάσθηκα μου υπέδειξε αμέσως ότι θα πλήρωνα μείον 1,70 ευρώ απ’ ό,τι έγραφε το ταξίμετρο (διότι είχε ήδη την άλλη κυρία), και μου το θύμισε όταν φτάσαμε στον προορισμό μου. Θα μπορούσε πολύ εύκολα να το είχε ξεχάσει. Κατέβηκα αφήνοντας πίσω μου μια Κυρία με γνήσια επαγγελματική συνείδηση, και σκεπτόμενος πόσα χάνουμε (ιδίως εμείς οι γιατροί) όταν δεν ρίχνουμε έστω και μια φευγαλέα ματιά στις ζωές των άλλων, των Ανθρώπων που δεν πιάνει ο φακός της δημοσιότητας.

Πολιτικές πράξεις, κόστος και συνέπειες (8/1/2008)

Ο Αϊνστάιν είπε κάποτε: ‘Αν οι θεωρίες μου αποδειχθούν σωστές, οι Γάλλοι θα λένε ότι είμαι Γάλλος και οι Γερμανοί ότι είμαι Γερμανός. Αν αποδειχθούν λανθασμένες, οι Γάλλοι θα λένε ότι είμαι Γερμανός και οι Γερμανοί ότι είμαι Εβραίος’. Η ρήση έχει διαχρονική αξία. Όσο κάποιες ενέργειες ή κινήσεις βγάζουν κέρδος (ή τουλάχιστον δεν προκαλούν ορατή ζημία), είναι ‘δικές μας’ και αποτελούν ‘συνειδητές πολιτικές επιλογές’ (ή φροντίζουμε να τις οικειοποιηθούμε, για να καρπωθούμε το όφελος). Αν κάπου ‘κόψει ή μαγιονέζα’ ή τα αυγά αποδειχθούν κλούβια, σπεύδουμε να πάρουμε απόσταση και να πλύνουμε τα χέρια μας από τη μπογιά (ροζ ή όποιου άλλου χρώματος), η οποία πλέον έχει μόνο ‘προσωπικό χαρακτήρα’ (πολύ πιθανό). Από τη στιγμή όμως που τόσο πολλά πράγματα στην δημόσια ζωή γίνονται – κακώς – με ‘πολιτικό’ (δηλ. κομματικό) χρίσμα, είναι δυνατόν οι συνέπειές τους να μη παίρνουν – καλώς ή κακώς – πολιτικές διαστάσεις; Συνεπώς, ή διαχωρίζουμε την πολιτική (δηλ. τα κόμματα) από διορισμούς και άλλες τέτοιες μαγγανείες, ή αποδεχόμαστε όλες τις συνέπειες. Ακόμη και τις παρδαλές.

Το περί την ηλικίαν αδίκημα (6/1/2008)

Η πρόσφατη ‘κατάληψη’ της επικαιρότητας από την ‘34χρονη’ (το όνομα της οποίας ‘παίζει’ σε όλα τα έντυπα αλλά αποκρύπτεται αιδημόνως από τα ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας) μου ξανάφερε στο νου κάτι που παρατήρησα εδώ και καιρό: ότι δηλ. η ηλικία τείνει να αποτελεί σχεδόν το μόνο στοιχείο περιγραφής ενός προσώπου, όχι μόνο για τα ‘Μέσα’ αλλά και στις καθημερινές συζητήσεις. Ακούμε π.χ. για ένα τροχαίο ότι σκοτώθηκε η 80χρονη που διέσχιζε το δρόμο ενώ τραυματίσθηκε ελαφρά ο 20χρονος οδηγός. Υποθετικό το παράδειγμα, αλλά δίνει μια ιδέα για το τι εννοώ. Αντί να λέμε ‘γυναίκα 80 ετών’ προτιμούμε μόνο τον ηλικιακό προσδιορισμό. Το ίδιο γίνεται και σε παρουσιάσεις ιατρικών περιστατικών ιδίως από νεότερους συναδέλφους (‘πρόκειται για 42χρονο με πυρετό και δύσπνοια…’). Δεν ξέρω αν κάπου εμπλέκεται η πανταχού παρούσα ‘Αρχή Προστασίας Δεδομένων’, αλλά με την τάση αυτή σε συνδυασμό με την αυξανόμενη επιδίωξη της ανωνυμίας δεν αποκλείεται να φτάσουμε να ακούμε εκφράσεις του τύπου ‘ο 52χρονος πρωθυπουργός της χώρας’ ή ‘ο 60άρης Γεν. Γραμματέας του ΟΗΕ’ (ελπίζω να μην τον αδικώ—δεν γνωρίζω την ηλικία του). Την αρχή βέβαια έκανε ο Ζαμπέτας με τον ‘πενηντάρη’ που κολακευτικά αναγόρευσε σε ‘νέο της εποχής’, αλλά πόσοι συνάδελφοι και μη θα ήθελαν να ακούνε τους άλλους να λένε ‘ο πενηντάρης γιατρός μου’ ή ‘η σαραντάρα συμβολαιογράφος μου’;

Για την ενημέρωσή σας (4/1/2008)

Από τα ‘Δελτία’ των τελευταίων ημερών (με την δέουσα ανωνυμία):

· ‘Σύμφωνα με πληροφορίες, ο εισαγγελέας πρόκειται προσεχώς να δώσει εντολή να αρθεί το τηλεφωνικό απόρρητο και να ανοιχθούν οι τραπεζικοί λογαριασμοί του ΑΧ για την υπόθεση ΒΑΧ’

· ‘Αναμένεται να δοθεί εντολή για την άρση του τηλεφωνικού απορρήτου…’

· ‘Ο εισαγγελέας θα ζητήσει την άρση…’

· ‘Αύριο ο εισαγγελέας θα ζητήσει την άρση…’

· ‘Σήμερα ο εισαγγελέας θα ζητήσει…’

· ‘Δόθηκε σήμερα/χθες εντολή από τον εισαγγελέα…’

· ‘Ήδη έχει δοθεί…’

Κι έτσι βγάλαμε ειδήσεις για μια εβδομάδα. Άντε τώρα για κάτι καινούργιο.

Xenomania (3/1/2008)

Η μεγάλη αφίσα στη στάση του λεωφορείου μας πληροφορεί ότι γνωστό κατάστημα προσφέρει ‘Παπούτσια 100% leather’ και από κάτω ‘Ζώνες 100% leather’. Προφανώς οι προσφορές απευθύνονται μόνο σε αγγλομαθείς, ή το δικό μας ‘δέρμα’ είναι ‘φασόν’ ή ‘μαϊμού’. Σε επόμενες στάσεις, άλλες αφίσες (του ιδίου καταστήματος) μας πλασάρουν ‘Γραβάτες 100% silk’ και ‘Πουκάμισα 100% cotton’. Η ίδια λογική κι εδώ. Μήπως η ματαιοδοξία μας δεν μας επιτρέπει να ντυνόμαστε με ευτελή υλικά όπως ‘δέρμα’ και ‘μετάξι’ και πρέπει να τους φραγκέψουμε τα ονόματα μπας και καλύψουμε το πολιτισμικό μας ξυποληταριό επί το ‘ευγενέστερον’;

Και κάτι ακόμη: όλα αυτά τα ‘μιγαδικά’ αντικείμενα διαφημίζονται ως ‘Made in Italy’. Τότε γιατί ‘leather’ και όχι ‘pelle’, γιατί ‘silk’ και όχι ‘seta’; Ή είμαστε Βαβυλωνία ή δεν είμαστε.

Στην αλλαγή του χρόνου (31/12/2007)

Δεν υπάρχει περίπτωση να ανοίξεις ραδιόφωνο ή εφημερίδα αυτές τις μέρες και να μη ξαναζήσεις (με τις ποικίλες αναπολήσεις και αναλύσεις) τα συμβάντα του 2007 που φεύγει. Γνωστό το φαινόμενο, και αναπληρώνει σε κάποιο βαθμό τις ατέλειες της μνήμης μας, που εύκολα και γρήγορα απωθεί (ευτυχώς!) πολλά πικρά και δυσάρεστα. Ωστόσο, κάποια πράγματα δεν θα πρέπει να τα ξεχνούμε, όχι για να μνησικακούμε, αλλά για να διδασκόμαστε—αν αυτό δεν ακούγεται υπερβολικά ουτοπικό στην Ελλάδα.

Δεν πρέπει λοιπόν ποτέ να λησμονήσουμε τις πυρκαγιές του καλοκαιριού. Κανείς δεν θα ήθελε να ξαναδεί τέτοιο θέαμα: ούτε στον εχθρό μας δεν θα το ευχόμασταν. Κοντά σ’ αυτό όμως, προσωπικά δεν θέλω να ξαναδώ και την καπηλεία των όποιων φυσικών καταστροφών (με ή χωρίς συνεργία ανθρωπίνης χειρός—αυτό είναι άλλο θέμα) από πολιτικούς και δημοσιογράφους προς ίδιον όφελος. Είναι απαράδεκτο, ‘των οικιών [και των δασών] ημών εμπιμπραμένων’, να βλέπουμε κάποιους περίπου να τρίβουν τα χέρια τους διότι τους δίνεται μια ακόμη ‘ευκαιρία’ να κάνουν αντίπραξη στους ‘υπευθύνους’ ή να πουλήσουν φύλλα ή τηλεθέαση. Καλύτερα περισσότερα σηκωμένα μανίκια και κοινή εργασία (και έγκαιρη προετοιμασία) παρά περισσότερες εικόνες καταστροφής και τεντωμένα δάχτυλα που δείχνουν πάντα τους απέναντι. Το πρώτο λέγεται κοινωνικός πολιτισμός, το δεύτερο καννιβαλισμός. Ποιο προτιμούμε;

Χωρίς απαισιοδοξία, καλή χρονιά, και έχει ο Θεός (και είχε, και θα έχει πάντα, και για μας και για όλους).

Ταλαιπωρίας συνέχεια (28/12/2007)

Μετά από ποικίλες ενέργειες και παρέμβαση της Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών φαίνεται ότι η τηλεφωνική μου γραμμή πιθανώς θα αποδεσμευθεί από την υφαρπάστρια εταιρεία (σημειώνω ότι στην επιστολή της ΕΕΤΤ υπήρχαν συνημμένες άλλες 17 καταγγελίες πλην της δικής μου, που σημαίνει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο επεισόδιο). Τηλεφωνικά μου έδωσαν και ημερομηνία αποδέσμευσης, σε 12 μέρες (καλοσύνη τους…). Ωστόσο, χθες διαπίστωσα ότι έχασα την ηλεκτρονική μου διεύθυνση (την οποία ήλπιζα να καταφέρω να διατηρήσω), ενώ σήμερα πληροφορήθηκα ότι αυτό έγινε λόγω της μεταφοράς της τηλεφωνικής μου γραμμής. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να ξαναρχίσω σχεδόν από το μηδέν την επαφή μου με τη διαδικτυακή πραγματικότητα (νέα γραμμή ADSL, νέα διεύθυνση, και όλα τα μηνύματα των τελευταίων 3 μηνών χαμένα). Συνεπώς, μη στέλνετε τίποτε στην παλιά μου διεύθυνση—δεν ισχύει πλέον. Όσο για την καινούργια, έχει ο Θεός! ‘Άκρη δεν έχει ο ουρανός… τέλος δεν έχει ο καημός’, όπως τραγουδούσε ο μακαρίτης Γ. Ζωγράφος. Ή, σύμφωνα με την ποίηση των κατασκονισμένων παρμπρίζ, ‘Υπομονή! Κάποτε θα βρέξει!’.

25 Δεκεμβρίου (25/12/2007)

Η ημερομηνία τα λέει όλα. Αν ξεφύγουμε από το θάμπωμα των φώτων και θυμηθούμε τον ποιητή που λέει πως ‘ήταν φώτα, χίλια φώτα, μα δεν ήτανε το Φως’, μπορούμε να συνεχίσουμε τις ποιητικές μας αναζητήσεις στον Μελωδό Ρωμανό (‘Την Εδέμ Βηθλεέμ ήνοιξε, δεύτε ίδωμεν, την τρυφήν εν κρυφή εύρομεν, δεύτε λάβωμεν τα του Παραδείσου ένδον του σπηλαίου’) ή στον κύριο Κοσμά (‘Ιδών ο Κτίστης ολλύμενον τον άνθρωπον χερσίν ον εποίησε κλίνας ουρανούς κατέρχεται’) και τον Δαμασκηνό Ιωάννη (‘Ήνεγκε γαστήρ ηγιασμένη Λόγον σαφώς αφλέκτω ζωγραφουμένη βάτω’). Ίσως το μόνο που θα καταλάβουμε να είναι το ‘στέργειν μεν ημάς… ράον σιωπήν’. Προτιμότερη η σιωπή από την πολυλογία μας.

Φθινοπωρινή σονάτα (2/12/2007)

Τα αναπάντεχα δώρα είναι συχνά τα καλύτερα, ιδίως όταν έρχονται από το φυσικό μας περιβάλλον. Ένα τέτοιο δώρο ήταν η σημερινή επιστροφή από το προγραμματισμένο εκπαιδευτικό τριήμερο στη Λάρισα, με προέκταση μέχρι σχεδόν τα βόρεια σύνορα, στην Αξιούπολη. Ενώ η Θεσσαλία με αποχαιρέτισε με ομίχλη και περιορισμένη ορατότητα (που έδινε μια ασυνήθιστη όψη στα φθινοπωρινά Τέμπη), η βόρεια έξοδος της κοιλάδας ήταν ένας παράδεισος φωτός. Ολόκληρη η Μακεδονία ήταν λουσμένη στον ήλιο, με αποτέλεσμα το χρυσάφι των φύλλων να είναι πραγματικός πλούτος για τα μάτια, ενώ ο γερο-Όλυμπος μας κοίταζε περήφανος, πασπαλισμένος με τα πρώτα του χιόνια. Αν προσθέσουμε στο σκηνικό τα ‘Madrigali amorosi’ του Monteverdi σε πολύ ωραία εκτέλεση, καταλαβαίνει κανείς ότι το δίωρο ταξίδι (που κατέληξε σε νοστιμότατο γεύμα) ήταν μια μοναδική αισθητική πανδαισία. ‘Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν’. Και καλό χειμώνα!

Περί καταλήψεων συνέχεια (24/11/2007)

Στον αγαπητό σχολιαστή που μου γράφει ότι κάποιοι βαρέθηκαν και κατέθεσαν τα όπλα, θα ήθελα να επισημάνω ότι όσοι καταθέτουν τα όπλα δεν γράφουν δημόσια και επώνυμα τη γνώμη τους. Αν δεχθώ ότι τα κόμματα δεν υποκινούν τις καταλήψεις, τότε γιατί θριαμβολογούν γι’ αυτές; Το χειροκρότημα και ο έπαινος (όπως γνωρίζουν όσοι ανεβαίνουν σε μπαλκόνια και πίστες) είναι η καλύτερη μορφή παρακίνησης (ή υποκίνησης). Εξάλλου, αν ισχυριζόμαστε ότι ο θόρυβος γίνεται για την παιδεία, να θυμηθούμε ότι η έλλειψη αιθουσών, πόρων ή και καθηγητών δεν εμπόδισε ποτέ (ακόμη και στην Κατοχή του 41-44) αυτούς που ήθελαν να μορφωθούν να πετύχουν τους στόχους τους. Χωρίς η αναφορά να σημαίνει κατ’ ανάγκην επιθυμία επιστροφής στο παρελθόν, το σχολείο των έξη ημερών και με εναλλασσόμενο ωράριο (π.χ. Τετάρτη απόγευμα – Πέμπτη πρωί) ήταν ο κανόνας στις μέρες μας, όταν οι βαθμοί του Γυμνασίου ήταν πραγματικοί (και όχι φουσκωμένοι με ‘αναβολικά’) και οι θέσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση πολύ περιορισμένες. Αυτά τα ολίγα.

Ιατρική και ενιαία ασφάλιση υγείας (21/11/2007)

Ο άρρωστός μου έχει πάθει τρεις πνευμονίες μέσα σ’ ένα μήνα, έχει περάσει από επίσημα νοσοκομεία του συστήματος, έχει διαπιστωθεί ότι έχει αιματολογικό πρόβλημα, που κατά πάσα πιθανότητα ευθύνεται για το όλο σκηνικό. Οι συνάδελφοι που τον είδαν στο διάστημα αυτό δεν έκαναν την απαραίτητη συνειρμική συσχέτιση, που θα οδηγούσε σε σωστή διάγνωση με απλές εξετάσεις και ανάλογη θεραπεία. Όπως λέει η πείρα, ο τελευταίος γιατρός είναι ‘ο πιο έξυπνος’, διότι έχει ολόκληρη εικόνα μπροστά του και πιο εύκολα οδηγείται στο σωστό συμπέρασμα. Ξέροντας την πιθανή διάγνωση, τον τρόπο επιβεβαίωσης και την αναγκαία θεραπεία, αδυνατώ να βοηθήσω τον ασθενή μου. Το εμπόδιο; Είναι ασφαλισμένος στον ΟΓΑ, που σημαίνει ότι μόνο σε δημόσιο νοσοκομείο μπορεί να εξυπηρετηθεί χωρίς να ξοδέψει μια περιουσία. Έτσι η ιατρική μου ικανότητα εξαντλείται στο να του δώσω ένα ενημερωτικό σημείωμα με την πιθανή εξήγηση του προβλήματός του και την προτεινόμενη αντιμετώπιση, και να αφεθώ στην καλή πρόθεση κάποιου συναδέλφου στο εφημερεύον νοσοκομείο (που προ ολίγου είχε εξαποστείλει τον ασθενή με μια ακτινογραφία στο χέρι, λόγω απεργίας) ώστε να τον εισαγάγει για τις πρέπουσες ενέργειες (που δεν μπορούν να περιμένουν να λήξει η απεργία).
Καταλαβαίνει κανείς ότι το πρόβλημα είναι σύνθετο: απαιτεί επιστημονική επάρκεια για τη διάγνωση, αποβολή της δημοσιοϋπαλληλικής νοοτροπίας στα νοσοκομεία, αλλά, κυρίως, μια και είμαστε σε εποχή που πολύς λόγος γίνεται για τις κοινωνικές ασφαλίσεις, επιτέλους καθιέρωση της ενιαίας ασφάλισης υγείας για όλους τους πολίτες. Οι αρρώστιες είναι δημοκράτισσες: δεν κοιτάζουν τι βιβλιάριο ασφάλισης έχεις ούτε τι επάγγελμα κάνεις. Η υγεία έχει ένα πραγματικό, αντικειμενικό, μετρήσιμο κόστος. Σ’ αυτό θα πρέπει να συμβάλλουν προληπτικά όλοι ανάλογα με τις οικονομικές τους δυνάμεις, ώστε να απολαμβάνουν τις ανάλογες παροχές όταν τις χρειάζονται με τη μικρότερη δυνατή άμεση συμμετοχή τους. Μόνο υπό τις συνθήκες αυτές, και με την καλλιέργεια ανάλογης συνείδησης σε όλους, μπορεί να λειτουργήσει η ιατρική με επιστημονικά κριτήρια και μόνο, χωρίς κωλύματα και διλήμματα που σχετίζονται με τον Μαμμωνά και την πολιτική.'Η τον συνδικαλισμό.

Οι καλύτεροι του κόσμου; (15/11/2007)

Ότι στην Ελλάδα ρέπουμε συλλογικά στην υπερβολή είναι γνωστό. Εκδήλωση του φαινομένου αυτού είναι η γνωστή ‘καραμέλα’ που ακούμε κάθε φορά που γίνεται κάποιο σκάνδαλο στον ιατρικό χώρο, ότι ‘Στην Ελλάδα έχουμε τους καλύτερους γιατρούς του κόσμου’ (ή άλλες συνώνυμες εκφράσεις). Να πούμε ότι έχουμε πολύ καλούς (και πολλούς καλούς) γιατρούς το δέχομαι, και έτσι είναι. Ωστόσο, μη έχοντας ούτε την εμπειρία ούτε τα κριτήρια για να συγκρίνουμε τους ‘εδώ’ με όλους τους άλλους, ας αποφεύγουμε να αυτοαναγορευόμαστε σε ‘καλύτερους του κόσμου’ διότι οι διαψεύσεις μπορεί να είναι πολύ οδυνηρές.
Με αφορμή την είδηση ότι καρδιοχειρουργός χρησιμοποιούσε πλαστά πιστοποιητικά, ας σημειώσουμε ότι αν άλλα συστήματα υγείας (όπως το Αγγλικό) απολαμβάνουν κάποιας φήμης, είναι και για τον λόγο ότι διαθέτουν μηχανισμούς ελέγχου του επιστημονικού προσωπικού και της επάρκειάς του. Έτσι π.χ. τα ποσοστά θνητότητας αναδεικνύουν διαφορές ανάμεσα σε νοσοκομεία και κλινικές για τις ίδιες κατηγορίες νόσων ή επεμβάσεων, που αν ξεφεύγουν από τα αποδεκτά όρια του στατιστικού λάθους γίνονται αντικείμενο έρευνας ως προς τα αίτιά τους (όπως έγινε με το Bristol Heart Centre πριν μερικά χρόνια). Εκεί που διαπιστώνεται υπαιτιότητα προσώπων, οι συνέπειες μπορεί να κυμαίνονται από την αναγκαστική επανεκπαίδευση (ακόμη και διευθυντών) αν πρόκειται για θέμα τεχνικής ανεπάρκειας μέχρι την απόλυση και ανάκληση της άδειας άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος αν υπάρχει δόλος ή κερδοσκοπία (προ ετών στην Αγγλία διαγράφηκαν δυο διευθυντές χειρουργοί που πήραν χρήματα για υπέρβαση λίστας αναμονής για επέμβαση). Η αποφυγή της συγκάλυψης και ατιμωρησίας και το γεγονός ότι στα θεσμικά όργανα κρίσης των περιπτώσεων αυτών συμμετέχουν τόσο γιατροί όσο και μη γιατροί κάνει τις διαδικασίες αδιάβλητες και εξασφαλίζει την εμπιστοσύνη του κοινού περισσότερο από τις μεγαλόστομες διακηρύξεις με τις οποίες συνήθως ‘ευλογούμε τα γένια μας’.

Ιστορίες καθημερινής TρELLAS (9/11/2007)

Εδώ και ένα μήνα και πλέον η φερώνυμη εταιρεία εξακολουθεί να έχει αποκλεισμένο τον γράφοντα από την ευρυζωνική σύνδεσή του (μέσω άλλου παρόχου, τον οποίο εξακολουθώ βέβαια να πληρώνω κανονικά) στο Διαδίκτυο [βλ. Τηλε-παγίδες (15/10/2007)], παρεμποδίζοντας την καθημερινή του ενημέρωση και επικοινωνία και δυσχεραίνοντας την διεκπεραίωση ανειλημμένων ακαδημαϊκών υποχρεώσεων (επίβλεψη και διόρθωση πτυχιακών εργασιών, οργάνωση μαθημάτων, διακίνηση επιστημονικών δημοσιεύσεων σε περιοδικά κτλ). Τι αποζημίωση δικαιούται άραγε κανείς από τους νεόκοπους νομείς των τηλεπικοινωνιών που μάλιστα μας υπόσχονται ότι ‘στην πόλη μας θα είσαι ελεύθερος να επιλέξεις;’

Ακαδημαϊκό παράδειγμα (6/11/2007)

Από το δελτίο ‘College Commentary’ (Οκτώβριος 1987) του Βασιλικού Κολλεγίου Ιατρών του Λονδίνου αντιγράφω το παρακάτω ιστορικό σχόλιο, χωρίς σχόλια.

‘Στο παρεκκλήσι του Trinity College [στο Καίμπριτζ] υπάρχει άγαλμα του Isaac Barrow που γεννήθηκε το 1630. Ως την ηλικία των 30 ετών είχε μεταφράσει τα 15 βιβλία του Ευκλείδη και διορίσθηκε καθηγητής των Ελληνικών, στα 32 ήταν καθηγητής της Γεωμετρίας και στα 33 καθηγητής στην έδρα των Μαθηματικών στο Καίμπριτζ. Στα 39, όταν διαπίστωσε ότι ένας από τους μαθητές του (ο Νεύτων) ήταν πιο έξυπνος απ’ αυτόν, ο Barrow παραιτήθηκε από την έδρα για να του την παραχωρήσει—μια πράξη που δεν έχει επαναληφθεί ποτέ.’