"Εκ στόματος"

Οι επαφές με ασθενείς – όπως άλλωστε και με κάθε άλλη κατηγορία ανθρώπων – μπορεί να κρύβουν απρόσμενες εκπλήξεις και ξαφνιάσματα, και να γίνονται αφορμές για περίσκεψη, προβληματισμό, κάποτε και περηφάνεια. Ας γίνω πιο σαφής.

     Έπαιρνα χθες το ιστορικό μιας γυναίκας κάπου εβδομήντα ετών, και μου έλεγε πώς, έχοντας τελειώσει μόνο το Δημοτικό σχολείο, παντρεύτηκε και βρέθηκε στη Γερμανία. Συνήθης μεταναστευτικός προορισμός τη δεκαετία του 60, για βιοπορισμό όχι μόνο του μετανάστη αλλά συχνά και της ευρύτερης οικογένειας που έμενε πίσω στην πατρίδα. Πηγαίνοντας κάποια στιγμή για συνέντευξη για εργασία, μαζί με πολλούς άλλους υποψηφίους, μόλις είπε στον Γερμανό υπεύθυνο ότι είναι Griechin άκουσε ένα ξερό «Raus!». Βγήκε, αλλά δεν απομακρύνθηκε. Περίμενε να τελειώσουν όλοι οι άλλοι και τότε ξαναμπήκε στο γραφείο του. «Γιατί με διώξατε; Επειδή είμαι Ελληνίδα;» τον ρώτησε. Εκείνος σηκώθηκε και της έδειξε με απότομο ύφος το κομμένο πόδι του. «Αυτό το έπαθα στη μάχη της Κρήτης!» της είπε κοιτάζοντάς την εχθρικά. Η συμπατριώτισσά μας δεν έχασε την ψυχραιμία της. «Τι δουλειά είχατε εκεί πέρα;» του είπε. Αρχικά ο Γερμανός κοκκάλωσε με την απάντησή της. Ωστόσο, όχι μόνο δεν την έδιωξε πάλι, αλλά την πήρε στη δουλειά και από τότε έγιναν και φίλοι. Κάποια στιγμή της είπε πάνω σε μια συζήτηση: «Εσείς οι Έλληνες είστε καλοί άνθρωποι, αλλά έχετε ένα μεγάλο ελάττωμα: μισείτε ο ένας τον άλλο».

     Περηφάνεια, περίσκεψη, προβληματισμός. Για την παρρησία που μπορεί να δείχνει μια απλή νεαρή μετανάστρια με γνώσεις Δημοτικού σε ξένο περιβάλλον. Και για τις εντυπώσεις, θετικές και αρνητικές, που δίνουμε ως λαός στους έξω, που μπορεί να βρέθηκαν κάποτε απέναντί μας, αλλά περιμένουν να δουν την καλή μας όψη για να μας εκτιμήσουν.

Αγουρίδες

Παρακολούθησα ολόκληρη την χθεσινή ομιλία του πρωθυπουργού στο Αμερικανικό Κογκρέσο. Πέρα από την απόλυτα ορθή χρήση της Αγγλικής γλώσσας, είχε τον σωστό τόνο και ύφος για το συγκεκριμένο ακροατήριο: ούτε ευτελείς κολακείες και τεμενάδες, ούτε παράπονα και ζητιανιά, αλλά παράθεση ιστορικών γεγονότων και εύστοχες νύξεις για τα προβλήματα που καίνε γενικά τον κόσμο και ειδικά την περιοχή και τη χώρα μας. Τα λεκτικά σχήματα και οι φιλοφρονήσεις προς τους οικοδεσπότες ήταν απλώς η προβλεπόμενη από το διπλωματικό σαβουάρ βιβρ διακόσμηση για ένα ‘μενού’ ουσίας. Και η επιδοκιμασία του κοινού ήταν εμφανής και δεν χρειάζεται επεξήγηση.

Δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνω κάθε τόσο ότι το ιστολόγιο δεν έχει κανενός είδους κομματική δέσμευση, ούτε ότι αγαπάει τον παππού Αίσωπο για τις σοφές ‘παραβολές’ του. Δυστυχώς οι αντιδράσεις όλων των κομμάτων της αντιπολίτευσης στην ομιλία του Κ. Μητσοτάκη αναδεικνύουν την διαχρονική επικαιρότητα και ισχύ του μύθου της αλεπούς με τους ‘ὄμφακες’ που έβλεπε στην ψηλή και απρόσιτη γι’ αυτήν κληματαριά: όλες ανεξαιρέτως αναδίδουν την οσμή της ξινίλας. Εφόσον δεν μίλησε ‘δικό μας παιδί’, δεν μπορεί, κάτι στραβό θα είπε. Και αν οι (αναμενόμενες) αντιδράσεις των Τούρκων πολιτικών και δημοσιογράφων φανερώνουν τον εκνευρισμό και την αμηχανία τους μπροστά στο – τουλάχιστον επικοινωνιακό – προβάδισμα της Ελλάδας στον διπλωματικό στίβο, εκείνες των ομοεθνών μας μόνο μικρότητα και πικροχολία προβάλλουν. Σε μια εποχή που η εθνική ενότητα είναι απολύτως απαραίτητη.   

Δάσκαλοι και PISA

 Είναι τοις πάσι γνωστό ότι η κάθε είδους εκπαίδευση ολοκληρώνεται με την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της, πόσο δηλαδή πέτυχε να μεταδώσει στους εκπαιδευομένους το συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο που τους δίδαξε. Εδώ και πολλά χρόνια η αξιολόγηση επεκτάθηκε και στις μεθόδους διδασκαλίας και στους ίδιους τους διδάσκοντες, αφού έγινε συνείδηση ότι δεν είναι όλοι ίδιοι και εξίσου επαρκείς, όχι μόνο σε γνώσεις αλλά και σε διδακτική τεχνική και διάθεση και αποδοτικότητα. Για παράδειγμα, στα μεταπτυχιακά μαθήματα – από τα οποία έχω διδακτική εμπειρία αρκετών ετών – η αξιολόγηση των διδασκόντων από τους φοιτητές είναι καθιερωμένη τακτική.

     Διαβάζουμε [ΕΔΩ και ΕΔΩ] ότι τόσο η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδος όσο και η Ομοσπονδία Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης αποφάσισαν να κηρύξουν απεργία/αποχή για να παρακωλύσουν ή να ματαιώσουν τη διεξαγωγή του αυριανού διαγωνισμού PISA που κάνει ο ΟΟΣΑ κάθε τρία χρόνια και που εξετάζει την αποτελεσματικότητα των διαφόρων διδακτικών συστημάτων και άλλες παραμέτρους της εκπαιδευτικής διαδικασίας, με σκοπό φυσικά την βελτίωση των συστημάτων αυτών. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει αλλαχού, στη χώρα μας η αξιολόγηση είναι ταμπού για τους εκπαιδευτικούς. Αυτοί τα ξέρουν όλα, αυτοί τα κάνουν όλα σωστά, δεν χρειάζονται καμία βελτίωση· ποιος ο λόγος να τους θυμίζει κανείς (με στοιχεία) ότι οι επιδόσεις των μαθητών τους είναι κάτω από την 40ή θέση ανάμεσα σε 78 χώρες; Και γιατί να μάθουν πώς πρέπει να αλλάξουν; Σε δουλειές να βρίσκονται;

     Κάποτε η προσωνυμία ‘δάσκαλος’ αποτελούσε τίτλο τιμής και κοινωνικής καταξίωσης, και έδινε και το ανάλογο κύρος σε όποιον την έφερε. Δεν έχουν χαθεί βέβαια οι δάσκαλοι (κάθε βαθμίδας) από την ελληνική κοινωνία. Ωστόσο μια μεγάλη μερίδα των συγχρόνων Ελλήνων εκπαιδευτικών – με πρωτοπόρους τους συνδικαλιστές τους – μοιάζουν με τον κεκλιμένο πύργο της Πίζας, οπότε τι ανάγκη έχουν από… PISA; Ας μην απορούμε λοιπόν όταν οι καλύτεροι φοιτητές και καθηγητές μας βρίσκουν αλλού καταφύγιο και κλαιγόμαστε για brain drain.

Πειρασμοί και θλίψεις

 Είναι πολύ χρήσιμο, εκτός από τους ποικίλους αναλυτές – πολιτικούς, στρατιωτικούς, οικονομικούς, δημοσιογράφους – να ανατρέχουμε και σε πνευματικούς ανθρώπους, για μια πιο ισόρροπη κατανόηση όσων συμβαίνουν γύρω μας. Έτσι διαβάζω σήμερα στο βιβλίο του π. Ζαχαρία Ζαχάρου ‘Ως εκ νεκρών ζώντες’ [έκδοση Ι. Μονής Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ 2021] τα παρακάτω:

     «Όταν έρχονται πειρασμοί και θλίψεις είναι άσκοπο και ανώφελο να εξετάζουμε από πού ή από ποιον προήλθαν. Ανυψώνουμε τον νου μας στον Θεό και τα δεχόμαστε όλα ως ‘το Ποτήριον του Πατρός’… Συχνά στα παθήματα ο νους μας σκοτίζεται. Αδυνατούμε να δούμε τη δική μας αδικία και μεμφόμαστε τους άλλους. Ως εκ τούτου, η αγάπη ψύχεται και οδηγούμαστε σε μεγαλύτερη ερήμωση. Εκ των υστέρων, όταν περάσει ο πειρασμός, συνειδητοποιούμε την αγαθή Πρόνοια του Θεού, που είτε μας έσωσε από κάποια μεγαλύτερη συμφορά, είτε μας άνοιξε ευρύτερους ορίζοντες και μας δίδαξε νέα γνώση… Στις θλιβερές δοκιμασίες πρέπει με όλες μας τις δυνάμεις να αποφύγουμε τον πειρασμό της μεμψιμοιρίας και της μνησικακίας. Οφείλουμε να εντείνουμε τον διάλογό μας με τον Κύριο και να δεχόμαστε τις θλίψεις ως δίκαια μισθαποδοσία… Επιπλέον, οφείλουμε να μην παραμείνουμε μόνο στον πόνο, αλλά να ευχαριστήσουμε τον Θεό που μας έστειλε τις θλίψεις, για να μας ανελκύσει από τον βυθό της αμέλειας και της ακηδίας» [σελ. 466-467].  

     Είπαμε· διαφορετική προσέγγιση, που βέβαια μας θυμίζει τα λόγια του Κυρίου προς τους μαθητές του λίγο πριν από το Πάθος: «ἐν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἕξετε· ἀλλὰ θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον». Και το πιο αξιοπρόσεκτο: στον ίδιο στίχο, αμέσως πριν από τα παραπάνω τους είπε: «ταῦτα λελάληκα ὑμῖν ἵνα ἐν ἐμοὶ εἰρήνην ἔχητε» [Ιω. 16:33]. Η ειρήνη αυτή προϋποθέτει την πίστη και την αποδοχή των λόγων του, με την βεβαιότητα ότι αυτός θα είναι ο τελικός νικητής.

Φάλτσες νότες

Δεν έχω ιδιαίτερες σχέσεις με τη Eurovision και με τον ετήσιο τραγουδιστικό διαγωνισμό της, που μαζεύει τα πλέον παράδοξα (επιεικώς μετριοπαθής η έκφραση) προϊόντα της μουσικής παραγωγής. Ωστόσο ο σχετικός βομβαρδισμός από τα Μέσα είναι τέτοιος που δεν μπορεί κανείς να αποφύγει πλήρως την έκθεσή του στο show αυτό. Βλέπω λοιπόν, με όχι ολίγη έκπληξη, στις προβλέψεις για την πρώτη δεκάδα τραγουδιών να περιλαμβάνεται και η συμμετοχή της… Αυστραλίας! Ήξερα από προηγούμενες χρονιές ότι η γεωγραφία της Eurovision δεν είχε καμία σχέση με αυτή που μάθαμε στο σχολείο, και ότι η τηλεοπτική ‘Ευρώπη’ περιλάμβανε χώρες όπως το Ισραήλ και η Γεωργία. Δεν είχα συνειδητοποιήσει ότι είχε φτάσει και μέχρι τον Νότιο Ειρηνικό. Τι απομένει πλέον; Να υιοθετήσει τον διαγωνισμό ο ΟΗΕ και να συμμετέχουν όλα τα 193 κράτη-μέλη, από την Αργεντινή μέχρι τη Ζιμπάμπουε. Ποιος ξέρει; Ίσως (και μιλάω σοβαρά, χωρίς καμιά διάθεση ειρωνείας) αν περιλάβει και την Αφρική να ανέβει και η ποιότητα των τραγουδιών.