Φιλοδοξίες

Τις τελευταίες ημέρες κάποιοι άνθρωποι βρήκαν τον θάνατο ανηφορίζοντας προς το Έβερεστ, την ψηλότερη κορυφή των Ιμαλαΐων. Τραγική περίπτωση, μια νέα γυναίκα που πέθανε στα χέρια του συζύγου της από τη νόσο του μεγάλου υψομέτρου, μερικές εκατοντάδες μέτρα κάτω από την κορυφή-στόχο. Άλλοι πέθαναν από ατυχήματα ή από κρυοπαγήματα. Αναρωτιέται κανείς: γιατί; Μόνη απάντηση: η προσωπική φιλοδοξία. Είναι γνωστή η απάντηση που είχε δώσει παλαιότερα κάποιος από τους αναρριχητές, όταν ρωτήθηκε γιατί θέλει να ανεβεί στο βουνό αυτό: «Γιατί είναι εκεί». Πρόκληση στις ανθρώπινες δυνάμεις, που θέλουν να αποδείξουν ότι μπορούν να ‘υπερβούν τους της φύσεως όρους’. Μήπως δεν υπάρχουν τόσοι άλλοι τρόποι, πιο ακίνδυνοι και συγχρόνως δημιουργικοί και επωφελείς για το σύνολο;
     Διαβάζω ότι φέτος η κυβέρνηση του Νεπάλ έχει εκδώσει ως τώρα 289 άδειες αναρρίχησης. Βέβαια η πάμφτωχη αυτή χώρα εισπράττει πολλά από τους επίδοξους κατακτητές των ορέων. Καθένας πληρώνει 11.000 δολάρια στο κράτος και άλλες 20-25 χιλιάδες δολάρια στις εταιρείες που παρέχουν εξοπλισμό και οδηγούς Σέρπα για τις ορειβατικές αποστολές. Ωστόσο, τα ίδια χρήματα θα βγάλουν είτε φτάσει κανείς στην κορυφή είτε όχι. Ο Θεός έχει δώσει στους ανθρώπους το λογικό για να σκέφτονται τις συνέπειες των πράξεών τους. Αξίζει άραγε τη ζωή ενός και μόνο ανθρώπου η δόξα μιας κατάκτησης; Και πώς θα μπορεί ποτέ ο σύζυγος αυτός να καυχιέται για το επίτευγμά του όταν αυτό του έχει στοιχίσει τη γυναίκα του; 

Αρετή και αναγνώριση

Προ ημερών βρέθηκα σε φιλολογικό σπίτι, και αναζητώντας (απαραίτητο) μεσημβρινό ανάγνωσμα έπιασα από τη βιβλιοθήκη τον Επιτάφιο του Περικλή και τον διάβασα ολόκληρο, μερικές δεκαετίες μετά την πρώτη σχολική γνωριμία μαζί του. Προσπερνώντας τα πολλά άλλα γνωμικά και διδάγματα του κειμένου, στάθηκα στην προτελευταία παράγραφο, όπου ο Θουκυδίδης βάζει στο στόμα του ‘πρώτου ανδρός’ την ακόλουθη φράση: «ἆθλα γὰρ οἷς κεῖται ἀρετῆς μέγιστα, τοῖς δὲ καὶ ἄνδρες ἄριστοι πολιτεύουσιν». Σε σύγχρονη γλώσσα: «Εκεί όπου ορίζονται σπουδαία έπαθλα για την ανδρεία (ή την αρετή, γενικώτερα), εκεί υπάρχουν και οι άριστοι πολίτες» [μετάφρ. Α. Βλάχου]. Αυτά τα περισπούδαστα έλεγε ο Περικλής τιμώντας τους νεκρούς του πρώτου χρόνου του Πελοποννησιακού Πολέμου.
     Έρχομαι στη σημερινή πραγματικότητα. Αν στην πολιτεία δεν βραβεύεται η αριστεία αλλά η αχρηστία, τότε επικρατούν οι άχρηστοι πολίτες. Αν επιδοκιμάζεται η αλητεία, κάνουν κουμάντο οι αλήτες. Αν η καπατσοσύνη, η απατεωνία, η αναίδεια, είναι ‘προσόντα’ που εξασφαλίζουν την ανέλιξη σε δημόσιους άνδρες, τότε γιατί οι πολίτες να βάλουν για ιδανικά ‘τἀναντία τούτων’; Όπως η ατιμωρησία προάγει και συντηρεί την παρανομία και ασυδοσία, έτσι και η μη αναγνώριση της νομιμότητας και της αληθινής αξίας κατεβάζει τον κοινωνικό πήχυ στο κατώτερο δυνατό επίπεδο. Απλά αρχαιοελληνικά μαθήματα, και γι’ αυτό ‘ψιλά γράμματα’ για τους κρατούντες.

Πολιτισμός

Όπως μαθαίνουμε, η ‘Επιτροπή Εθνικού και Κοινωνικού Διαλόγου’ (περί τινος πρόκειται;) εισηγείται, μεταξύ άλλων, την κατάργηση στα σχολεία των παρελάσεων, του υποχρεωτικού εκκλησιασμού και της προσευχής. Ας αφήσουμε τις υπόλοιπες αντιεκπαιδευτικές προτάσεις της ‘Επιτροπής’ (π.χ. κατάργηση βαθμών και εξετάσεων) κι ας αναρωτηθούμε λίγο τι κακό πάθαμε όλοι εμείς που επί τόσα χρόνια στα σχολεία μας και παρελάσεις κάναμε και στην εκκλησία πηγαίναμε και στην καθημερινή προσευχή συμμετείχαμε. Ανεξάρτητα από τον δρόμο που (συνειδητά) επέλεξε ο καθένας αργότερα στη ζωή του, ζημιωθήκαμε σε κάτι; Μέσα στην γενική κοσμοχαλασιά που ζούμε είναι ανάγκη να αφαιρέσουμε από τους νεότερους οτιδήποτε θυμίζει πειθαρχία, συνείδηση, πίστη, καθήκον, ένα σημείο αναφοράς έξω και πάνω από τα ανθρώπινα; Τι άλλο θα πρέπει να περιμένουμε από τέτοιους σοφούς ‘Επιτρόπους’;
     Κατά συγκυρίαν, φέτος συμπληρώνονται πενήντα χρόνια από την κήρυξη της διαβόητης Μορφωτικής Επανάστασης στη Μαοϊκή Κίνα. Διαβάστε όπου βρείτε τις αναμνήσεις ανθρώπων που έζησαν την τραγική αυτή εμπειρία (π.χ. τους ‘Άγριους Κύκνους‘ της Γιουνγκ Τσανγκ), όταν όλοι οι μαθητές ενθαρρύνονταν από το κομμουνιστικό καθεστώς να καταδίδουν τους γονείς τους, να ξυλοκοπούν, ακόμη και να σκοτώνουν με βασανιστήρια τους δασκάλους τους δι’ ασήμαντον αφορμήν, και γενικά να 'εκπολιτίζουν' αλλήλους με το στανιό. Ποια σχέση έχει αυτό με το προηγούμενο; Κατά τον Ντοστογιέφσκι, αν δεν υπάρχει Θεός (όχι με την έννοια της ανυπαρξίας, αλλά αν δεν τον αναγνωρίζεις ως Θεό), όλα επιτρέπονται: δέχεσαι τις εισηγήσεις και τις συμβουλές του οποιουδήποτε παράφρονα, μέχρι την ακραία βαρβαρότητα. Εκεί θέλουν να οδηγήσουν οι δικοί μας τα πράγματα; Ας ξέρουν όμως ότι όπως στρώνει κανείς έτσι θα πλαγιάσει μια μέρα.

Μετάλλαξη

Ακούω το πρωί στο ραδιόφωνο να μιλάει γνωστός συνταγματολόγος καθηγητής, τρίβω τ’ αυτιά μου για να βεβαιωθώ ότι λειτουργούν σωστά, κουνάω το κεφάλι με μια κυνική απαισιοδοξία. Ο ίδιος δεν ήταν που κατακεραύνωνε προηγούμενους πρωθυπουργούς για εθνικές υποχωρήσεις και αντισυνταγματικές πρακτικές και μέτρα; Που, σύμφωνα με το βιογραφικό του, «τα τελευταία χρόνια το επιστημονικό του έργο έχει επικεντρωθεί στην άσκηση αυστηρής κριτικής στο ελληνικό πολιτικό σύστημα»; Και τώρα, με την ουρά στα σκέλια και από την απόσταση ασφαλείας των Βρυξελλών, επιχειρεί να δικαιολογήσει (ή απλούστερα, να καταπιεί αμάσητα) τα προβλεπόμενα στις 7500 σελίδες της πρόσφατα υπογραφείσης συμφωνίας, εξηγώντας με μισόλογα (καμία σύγκριση με τις ρητορείες του χθες) ότι βέβαια δεν είναι ό,τι καλύτερο, αλλά -- πώς να το κάνουμε; -- ο δανειστής πάντα βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση απέναντι στον οφειλέτη, και θα δούμε μετά το 2018 και άλλα παρεμφερή. Αυτή είναι η 'αυστηρή κριτική στο πολιτικό σύστημα'; Τι σου κάνει μια πολυθρόνα στο Ευρωκοινοβούλιο...      Και μου έρχεται στο νου ο Λουκιανός Κηλαηδόνης που τραγουδούσε πριν χρόνια: 

«Είδα τη Ρίτα κι ήταν καλά,

αχ, Ρίτα, αχ μωρέ Ρίτα, κάποτε μιλούσες για πολλά».

Εκπνοή

Κάθε τόσο τα Μέσα μας δίνουν μικρές αφορμές για χαμόγελα ανάμεσα στις γενναίες δόσεις των καταθλιπτικών που σερβίρουν ως κύριο πιάτο. Μια από τις πιο νόστιμες των τελευταίων ημερών ήταν η φράση που άκουσα σε δελτίο ειδήσεων της ΝΕΤ μετά τα αποτελέσματα των προσφάτων Αυστριακών εκλογών: «Η Ευρώπη εκπνέει ένα στεναγμό ανακούφισης» (ευτυχώς που δεν κέρδισε η ακροδεξιά). Εκείνο το καημένο το ρήμα... Και βέβαια ο στεναγμός ακούγεται κυρίως στην εκπνευστική φάση της αναπνοής (αφού έχει προηγηθεί ανάλογη εισπνοή) και συνοδεύεται στην δραματοποιημένη του μορφή από σκούπισμα του μετώπου και στροφή των οφθαλμών προς τα άνω (όπως μας έχουν διδάξει τόσες ξένες κωμωδίες). Ωστόσο συνήθως χρησιμοποιούμε το ρήμα προκειμένου να αφήσουμε την τελευταία μας πνοή και όχι έναν στεναγμό. Υποπτεύομαι ότι η μετάφραση ήταν εκ του αγγλικού, με τη σχετική μπανανόφλουδα.

Ρουά ματ

Όπως ξέρουμε, οι καλοί σκακιστές κρίνονται από το πόσες κινήσεις του αντιπάλου μπορούν να προβλέψουν, ώστε να σχεδιάσουν τις δικές τους απαντήσεις σε κάθε πιθανό ενδεχόμενο. Οφείλουμε δε να ομολογήσουμε ότι αυτού του είδους ο σχεδιασμός δεν ταιριάζει με το εθνικό ταμπεραμέντο των νεοελλήνων. Μάθαμε στο «Εδώ και τώρα» (ανάθεμα την ώρα...) και στο άμεσο και χειροπιαστό κέρδος, και ξεχάσαμε εντελώς την αγία υπομονή που φέρνει καρπούς και οφέλη μακροπρόθεσμα, όπως και τις θυσίες που απαιτούνται γι’ αυτά. Το «κόποις κτώνται» αντικαταστάθηκε με την «ήσσονα προσπάθειαν». Τι στρατηγικός σχεδιασμός και ανοησίες; Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει ως τότε; (Εμείς είναι η απάντηση, αλλά ας το αφήσουμε προς το παρόν).
     Στην άλλη πλευρά του φράχτη, οι Δυτικοί επιδίδονται εκ συστήματος στο άθλημα αυτό. Βλέποντας λοιπόν την πορεία μας και τα δείγματα της γραφής μας, ήξεραν ότι οποιαδήποτε προσπάθεια μεταρρύθμισης (ακόμη και της πιο αναγκαίας και επιβεβλημένης) θα είχε εξαρχής φωνακλά αντίπαλο τη διψασμένη για φασαρία αριστερά με τις διάφορες εκφάνσεις της (π.χ. κρατικοδίαιτος συνδικαλισμός). Η ευκαιρία που τους δόθηκε ήταν μοναδική. Μόλις η αριστερά κάθησε στην καρέκλα της εξουσίας και άρχισε τη διαπραγμάτευση με τον ξεκούμπωτο γιακά και το πουκάμισο απ’ έξω, την έφεραν σε σημείο που να υπογράψει (και μάλιστα με αλαλαγμούς χαράς...) όσα μέχρι χθες καταριόταν. Με το ίδιο σμπάρο πέτυχαν δυο τρυγόνια: αφόπλισαν την παραδοσιακή ‘αντιπολίτευση’ και πέρασαν τα μέτρα που ήθελαν με βάση την οικονομική τους λογική, βελτιωμένα και επαυξημένα. Και με αριστερή σφραγίδα και υπογραφή. Ρουα και ματ σε μία κίνηση.
     Κάτι τέτοιες μέρες θυμούμαι μια τηλεοπτική εκπομπή για την κατάπνιξη της ‘άνοιξης της Πράγας’ το 1968 από τους σοβιετικούς. Ρωτούσε ο παρουσιαστής τον εκπρόσωπο του ‘κόμματος’ στο πάνελ: «Καλά, τα τανκς των συνταγματαρχών στην Ελλάδα ήταν κακά και εκείνα των σοβιετικών ήταν καλά;» Ο δασκαλεμένος κομισάριος απάντησε με συγκαταβατικό ύφος για το αφελές του ερωτήματος: «Μα, αγαπητέ μου, ο στρατός στην Τσεχοσλοβακία είναι λαϊκός!» Προφανώς μια τέτοια δικαιολογία καλύπτει κάθε είδους αμάρτημα.

Συγκρίσεις

Δεν ωφελεί να ξύνει κανείς πληγές, ούτε ισχυρίζομαι ότι γνωρίζω τι ακριβώς προέβλεπε εκείνο το αποδιοπομπαίο ‘μέιλ Χαρδούβελη’, ο φόβος του οποίου αποτέλεσε το έναυσμα (εκτός από άλλες αιτίες) για να οδηγηθούμε στην αρ-Υστερική σημερινή κατάσταση. Ωστόσο, έτσι, για την ιστορία και ‘φιλολογικώ τω τρόπω’, ίσως θα άξιζε να γίνει μια κοστολογημένη σύγκριση μέτρο προς μέτρο εκείνου του κειμένου με όσα ψήφισε και θα ψηφίσει προσεχώς (και θριαμβολογώντας) η τρέχουσα κυβέρνηση. Για να αποδειχθεί για άλλη μια φορά ότι το να σέρνουμε τα πόδια μας μπροστά στην πικρή θεραπεία κάνει την τελική εφαρμογή της τρισχειρότερη.

Ευαισθησίες

Είναι γνωστό το παραμύθι για την βασιλοπούλα που μπορούσε να αισθάνεται την παρουσία ενός μπιζελιού κάτω από μια στοίβα από στρώματα. Ακούγοντάς το ελεεινολογούμε την καλομαθημένη και υπερευαίσθητη ευγενή που προφανώς είχε μεγαλώσει στα πούπουλα τρώγοντας μόνο παντεσπάνι. Και όμως, η πραγματική ευαισθησία των εξειδικευμένων ανθρωπίνων αισθητηρίων είναι απείρως μεγαλύτερη από τα παραμύθια. Έτσι η επιφάνεια του ματιού μας δεν ανέχεται ούτε μια μικροσκοπική τρίχα ή έναν κόκκο σκόνης πάνω της, ενώ τα ούλα μας αντιδρούν με επώδυνο τρόπο αν μια ίνα κρέατος σφηνωθεί ανάμεσα στα δόντια. Επίσης, οι διάφορες επιφάνειες του σώματός μας, ακόμη κι όταν αποτελούνται από το ίδιο είδος κυττάρων (π.χ. δέρμα) έχουν διαφορετικό βαθμό ευαισθησίας, ανάλογο με την εργασία που επιτελούν και τις ανάγκες που εξυπηρετούν. Άλλη η ευαισθησία των πελμάτων και άλλη των παλαμών και άλλη της ράχης του χεριού. Άλλη για την πίεση και άλλη για τη θερμοκρασία. Άλλη για τη λεπτή διακριτική αφή και άλλη για την ‘εν τω βάθει’ αίσθηση, που μας πληροφορεί για τη θέση των μελών του σώματος στον χώρο. Τόση διαφοροποίηση και πολυπλοκότητα, με μόνο σκοπό την αρμονική λειτουργία και την αδιάκοπη προστασία του σώματος από τις διαρκείς και σύνθετες επαφές και αλληλεπιδράσεις, χρήσιμες και επιβλαβείς, με το περιβάλλον του. Μπορούμε ως άνθρωποι να καταφέρουμε ποτέ κάτι αντίστοιχο; Μόνο ‘ο τα πάντα κατασκευάσας Θεός’ μπορεί να διεκδικήσει τέτοιες πρωτότυπες ‘ευρεσιτεχνίες’. Οτιδήποτε άλλο είναι απλώς... γενόσημη απομίμηση. 

Υποσχέσεις

Η Τασούλα Καραϊσκάκη είναι από τις αρθρογράφους της Καθημερινής που γράφει συνήθως μετρημένα, για σοβαρά και ενδιαφέροντα θέματα που απαιτούν και λίγη σκέψη (ίσως γι’ αυτό και δεν συγκεντρώνει τον αριθμό των σχολίων που μετρούν οι πιο δηκτικοί συνάδελφοί της -- ονόματα δεν λέμε). Στη χθεσινή στήλη της, με τίτλο ‘Η κοινή τέχνη της κυβίστησης’, ασχολείται με το άθλημα που στη σύγχρονη πολιτική γλώσσα συνηθίσαμε να ονομάζουμε ‘κωλοτούμπα’: την υπαναχώρηση και πλήρη αλλαγή πλεύσης απ’ όσα ένας πολιτικός υπόσχεται. Μας θυμίζει τον Μακιαβέλι που έγραφε ότι «σε έναν ηγεμόνα δεν λείπουν ποτέ οι νόμιμοι λόγοι για να παραβεί μια υπόσχεση». Και προσθέτει:
     «Οι υποσχέσεις δεν δεσμεύουν παρά μόνο εκείνους που τις πιστεύουν, λένε κυνικά κάποιοι. Και συμβαίνει το οξύμωρο, ενώ η ασυνέπεια εξοργίζει τον πολίτη περισσότερο από τη σκληρότητα (δεν θίγεται η ηθική του, αλλά η λογική του), ταυτόχρονα νιώθει ασφάλεια μόνο εγκατεστημένος στη γαλήνια σιγουριά ενός σύμπαντος όπου οι πολιτικοί είναι πολιτικοί χάρη στο πιο ευανάγνωστο από τα χαρακτηριστικά τους: τη διανομή υποσχέσεων».
     Οπωσδήποτε ενδιαφέρουσα και χρήσιμη υπενθύμιση, αλλά ας μη ξεχνούμε ότι από οξύμωρα βρίθει η δημόσια ζωή μας. Έτσι, όλοι θέλουμε Αξιοκρατία, αρκεί να μη μας βγάζει δεύτερους. Όλοι κοπτόμεθα για Κράτος Δικαίου, αρκεί να είμαστε εμείς οι νομοθέτες και οι κριτές όλων των άλλων. Μ’ ένα λόγο, όλοι κοιτάζουμε την ‘έμπροσθεν πήραν’ του Αισώπου, ενώ αγνοούμε επιμελώς την ‘όπισθεν’, αυτή που φέρει τα δικά μας στραβά και ελαττώματα. Το ίδιο και με τις υποσχέσεις των πολιτικών: χαϊδεύουν τ’ αυτιά μας και τις δεχόμαστε ευχάριστα, σουφρώνουμε τα φρύδια μόλις δούμε να αθετούνται, αλλά και πάλι τείνουμε ‘ευήκοον ους’ στο επόμενο τάξιμο. Εις το διηνεκές.

Κραυγή

Αντιγράφω από την χθεσινή Καθημερινή το παρακάτω κείμενο που τοιχοκόλλησε Μεγάλη Εβδομάδα στο νοσοκομείο Αργοστολίου ο εκεί εφημερεύων γιατρός. Μιλάει μόνο του, και  πρέπει να αποτελεί διαρκές επιχείρημα στη διαπραγμάτευση της όποιας κυβέρνησης απέναντι στους λογιστές των αθέσμων ‘θεσμών’. Ελπίζω κάποιοι να το προσέξουν, και να συμμερισθούν την τελευταία φράση του συναδέλφου: μόνο από τον Θεό ελπίζουμε ουσιαστική βοήθεια.
     «Σήμερα δεν υπάρχει εφημερεύων Παθολόγος για τα επείγοντα Παθολογικά περιστατικά και την Παθολογική Κλινική. Οι γιατροί του Νοσοκομείου εδώ και μήνες εκπέμπουν κραυγή αγωνίας προς όλες τις κατευθύνσεις (υπουργείο Υγείας, βουλευτή, Δήμο, Περιφέρεια) για το επερχόμενο κακό (έλλειψη ιατρικού προσωπικού). Εφαρμόσιμη λύση δεν δόθηκε από κανένα. Ο γιατρός που θα βρείτε σήμερα να εξυπηρετεί τα επείγοντα Παθολογικά περιστατικά και την Παθολογική Κλινική το κάνει ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΑ και μόνον αφού: 1. Είναι Νεφρολόγος και όχι Παθολόγος. 2. Εφημερεύει για τη Μονάδα Τεχνητού Νεφρού, που λειτουργεί σήμερα κανονικά και προσφέρει θεραπεία σε 18 ασθενείς. Αρα καλύπτει δύο τμήματα, πού είναι πανελλήνια νοσοκομειακή πρωτοτυπία. 3. Δεν προβλέπεται από καμιά διαδικασία, ούτε αποτελεί οδηγία από κανένα αρμόδιο φορέα, αλλά προκύπτει μόνο από την κατανόηση ότι όσοι ασθενείς έρθουν σήμερα στο Νοσοκομείο περιμένουν να βρουν ένα γιατρό που να μπορεί να βοηθήσει, κατά τη γενική ιατρική του κρίση, ακόμη και χωρίς αρμοδιότητα, αφού δεν διατίθεται αρμόδιος ειδικός Παθολόγος. Η κατάσταση μοιάζει με καταρρέον μέτωπο μάχης, με μερικούς ζωντανούς ακόμη μαχόμενους φαντάρους. Οι στρατηγοί την... έκαναν για Πάσχα. Ζητάω την κατανόησή σας και θα προσπαθήσω το καλύτερο που μπορώ για να βοηθήσω, συν Θεώ, του οποίου όλοι ζητάμε συνειδητά τη βοήθεια».

Κατήφορος

Ας αφήσουμε κατά μέρος την εγχώρια σκηνή και ας κοιτάξουμε λίγο πέρα από τα σύνορα, πέρα και από τη μεγάλη θάλασσα που χωρίζει δυο κόσμους. Διαβάζω λοιπόν ότι κάποια στιγμή το 2012 ένας 32χρονος λευκός πυροβόλησε και σκότωσε έναν μαύρο έφηβο σε κάποια γειτονιά των ΗΠΑ διότι τον θεώρησε κακοποιό. Παρά τις ποικίλες διαμαρτυρίες ο δράστης αθωώθηκε από τα δικαστήρια (‘νόμιμη άμυνα’ ήταν η απόφαση), και πρόσφατα η αστυνομία του επέστρεψε το πιστόλι του φόνου. Τώρα ο κάτοχός του το βγάζει σε δημοπρασία στο Διαδίκτυο, με τιμή έναρξης των προσφορών τα 5000 δολάρια, και με το ‘διαφημιστικό’ μήνυμα ότι «αυτή είναι η ευκαιρία να αγοράσετε ένα κομμάτι της Αμερικανικής ιστορίας». Μάλιστα.
     Το να σκοτώσεις έναν άνθρωπο είναι τραγικό, έστω και κατά λάθος. Να τον σκοτώσεις εκ προθέσεως και μόνο με την υποψία, είναι εγκληματικό. Ωστόσο, χειρότερη από το έγκλημα είναι η νομική του κάλυψη. Τώρα ακολουθεί και η (επίσης κατά πάντα νόμιμη) προσπάθεια να κερδίσει ο δράστης χρήματα από το όπλο του φόνου, προβάλλοντας το έγκλημά του ως 'ιστορία'. Υπάρχει άλλο σκαλοπάτι στην κατηφορική κλίμακα του κακού;  

     ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ:  Όπως διαβάζω (17/5), το όπλο πουλήθηκε στη δημοπρασία για 138.900 δολάρια (η λιανική τιμή που δίνει η κατασκευάστρια εταιρεία είναι 356 δολάρια). Προφανώς εκτός από τον πωλητή υπάρχουν και πολλοί άλλοι που κατεβαίνουν την 'Κακιά Σκάλα'. 

Ύστερες σκέψεις

Κανείς δεν θέλει να γίνεται μάντης κακών, αλλά όλη αυτή η κυβερνητική θριαμβολογία για την ‘αναθεώρηση του χρέους’ και την ‘ανάπτυξη που θα αρχίσει’ (αφού πρώτα πιούμε το κώνειο που λέγαμε χθες) μου θυμίζει Νέα Δημοκρατία και Σαμαρά μετά τις ευρωεκλογές. Εκείνοι έσπευσαν να μιλήσουν για έξοδο από το μνημόνιο στο τέλος του 2014, δεν έκαναν απολύτως τίποτε (πέρα από πολιτικές γκάφες) όλο τον υπόλοιπο χρόνο, και είδαμε τι κληρονομιά μας άφησαν στις αρχές του 2015. 
     Πώς το τραγουδούσε εκείνο η Χάρις Αλεξίου; «Δε νιώθω θλίψη, μα μού ’χει λείψει το λάγνο ψέμα σου που τά ’κανε όλα ωραία». Φαίνεται τα τραβάει ο οργανισμός μας τα ψέματα.

Πικρό ποτήρι

(Συνέχεια από το προηγούμενο) Άνοιξα χθες βράδυ κάπου στα μισά το δελτίο ειδήσεων, κι έπιασε το αυτί μου ότι ο πρωθυπουργός ενημέρωσε τηλεφωνικά τους αρχηγούς των κομμάτων και τώρα μεταβαίνει στο Προεδρικό Μέγαρο. Η πρώτη σκέψη μου ήταν «Για παραίτηση πάει, εκλογές θα προκηρύξει πάλι!». Όταν κατάλαβα ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, η επόμενη (και μόνη) ‘εναλλακτική’ εκμυστήρευσή του προς τους ομοτέχνους του θα μπορούσε να διατυπωθεί περίπου ως εξής: «Ξέρετε, οι ξένοι αποφάσισαν ότι από εδώ και προς θα πρέπει να παίξουμε με τη δική τους μπάλα και τους δικούς τους κανόνες. Τέρμα τα όβολα. Φινίτο. Καπούτ. Θα λέμε αναγκαστικά στο λαό μόνο αλήθειες, έστω και στη δική μας ‘κορακίστικη’ διάλεκτο. Έτσι, παίξτε κι εσείς ανάλογα, μπας και σώσουμε την παρτίδα» (συγγνώμη για τον τελικό αναγραμματισμό, αλλά δεν έχω πεισθεί ότι όλο αυτό το θέατρο έγινε υπέρ παΤρίδος).
     Τελικό συμπέρασμα: είτε μισοάδειο είτε μισογεμάτο το βλέπουμε το ποτήρι που μας κέρασε το Γιουρογκρούπ, το περιεχόμενό του είναι κώνειο, ή τουλάχιστον καστορέλαιο. Εδώ που φτάσαμε, η ακριβής δοσολογία πολύ μικρή σημασία έχει.

Το ζην επικινδύνως

Από μνημόνια είχαμε επαρκή πείρα. Είχαμε αποκτήσει με κόπους και βάσανα και θυσίες τα δυο προηγούμενα μοντέλα, αλλά δεν ήταν ακριβώς της αρεσκείας μας, και η τρέχουσα κυβέρνηση είχε υποσχεθεί να τα σχίσει μόλις εκλεγεί. Καθυστέρησε κάπως το σχίσιμο, αλλά η αναμονή έφερε καρπούς: το γνήσιο αριστερό μνημόνιο που έλειπε από τη συλλογή μας είναι πλέον καθ’ οδόν. Με υπογραφές και σφραγίδες, με τις κόκκινες γραμμές μας--κάπως άτσαλα τραβηγμένες είναι αλήθεια, χωρίς χάρακα, και ξέφυγαν αρκετά από την αρχική τους θέση--εν πάση περιπτώσει αυτά είναι ψιλά γράμματα, έχουμε έτοιμα και ψηφισμένα τα πρόσθετα μέτρα και τραβάμε για το σημερινό κρίσιμο Γιουρογκρούπ, με απαιτήσεις πλέον. Σε λίγο θα ακούσουμε και τις σχετικές κραυγές: «Έ - έ - έρχεται!». Χαλάλι η αναμονή, θα μας κάνει να ξεχάσουμε όλα τα προηγούμενα, η ευτυχία μας θα έχει ολοκληρωθεί.
     Έχω όμως μια απορία: κι εμείς γυρεύοντας πηγαίνουμε; Κάθε φορά σε ‘κρίσιμες’ συνεδριάσεις πέφτουμε; Χάλασε δηλαδή ο κόσμος αν πάμε μια φορά σε ένα μη κρίσιμο Γιουρογκρούπ; Τόση τόλμη... να μη πάθουμε και τίποτε στο τέλος!

Με τη γλώσσα και την πένα του Αρκά:

Αφύπνιση

 

Διαβάζω στις ξένες εφημερίδες για την τεράστια δασική πυρκαγιά στην Αλμπέρτα του Καναδά, που έχει κατακάψει την πόλη Φορτ ΜακΜάρεϊ (που είχε προηγουμένως εκκενωθεί από τους 80 χιλιάδες κατοίκους του) και προς το παρόν φαίνεται να μαίνεται ‘επταπλασίως καιομένη’, όπως θα λέγαμε στη βιβλική γλώσσα. Άγνωστη η αιτία (ιδιότροπες κλιματικές συνθήκες, ξηρό δάσος κτλ.), αλλά μέσα σε λίγες στιγμές πήρε ανεξέλεγκτες διαστάσεις, ανατρέποντας τη ζωή όλης της περιοχής.
     Γιατί τη σχολιάζω εδώ; Διότι, όπως και το τραγικό τροχαίο που μας απασχόλησε προχθές, είναι μέρος του άγνωστου μέλλοντος που δεν ξέρουμε πότε μας περιμένει. Επιπλέον, αναδεικνύει ανάγλυφη την ανθρώπινη αφροσύνη όταν αντιδιαστέλλεται προς τις μικρότητες και τα πάθη των δημοσίων προσώπων, πολιτικών και άλλων, αλλοδαπών και εγχωρίων (και σε μικρότερη κλίμακα όλων ημών). «Άφρονες», μας λέει μέσα από τα γεγονότα ο Κύριος, «αυτή τη νύχτα (ή τη μέρα) πεθαίνετε». Όχι διότι Εκείνος μας αρπάζει με το ‘έτσι θέλω’, αλλά διότι το απρόοπτο είναι υπόθεση κυριολεκτικά μιας στιγμής. Λοιπόν, «τίνι έσται» όσα σχεδιάζουμε και ονειρευόμαστε και επενδύουμε, για τα οποία εκβιάζουμε και μαχόμαστε και ποδοπατούμε και εξοντώνουμε τους άλλους; Και τι αξία έχει η κάθε ιδεολογία που δεν λαμβάνει υπόψη της αυτή τη μοναδική αναντίρρητη πραγματικότητα του αιφνιδίου τέλους;   
     Πόσο αλλιώτικοι άραγε θα ήμασταν αν πριν από κάθε ενέργειά μας φέρναμε στο μυαλό μας τέτοιες εικόνες απροσδόκητης συμφοράς; Όχι για να αναστείλουμε κάθε δραστηριότητα, αλλά για να ρυθμίζουμε ανάλογα (προς το καλύτερο) τη συμπεριφορά μας απέναντι στον υπόλοιπο κόσμο, γνωρίζοντας ότι όλοι είμαστε ίσοι μπροστά στη συμφορά, που μπορεί να χτυπήσει σε κάθε πόρτα τυχαία. Σήμερα εκείνοι, αύριο εμείς. Τι καλύτερο μάθημα για όλο τον κόσμο;
     ΣΗΜ. Ας μη παραλείψουμε να μνημονεύσουμε και σήμερα, ημέρα της μνήμης του, τον δίκαιο Ιώβ που αναφέραμε προχθές: τα λόγια του είναι πάντα επίκαιρα.

Μέρα Μαγιού

Μέσα στην αναστάσιμη χαρά που μας περιβάλλει αυτή τη ‘μέρα Μαγιού’, μας δόθηκε σήμερα η αναπάντεχη αφορμή να θυμηθούμε δυο βιβλικά κείμενα που διαβάστηκαν στη διάρκεια της πρόσφατης Σαρακοστής. Έτσι, την Παρασκευή του Ακαθίστου ακούσαμε στον εσπερινό ότι «ὁ Θεός ἐπείρασε τὸν ῾Αβραὰμ» ζητώντας του να θυσιάσει τον μονάκριβο γιό του. Ακριβώς πριν μία εβδομάδα, Μεγάλη Τρίτη πρωί, ακούσαμε τον Ιώβ να λέει, έχοντας χάσει διαμιάς όλα τα παιδιά του και την περιουσία του, τα συγκλονιστικά εκείνα: «Αὐτὸς γυμνὸς ἐξῆλθον ἐκ κοιλίας μητρός μου, γυμνὸς καὶ ἀπελεύσομαι ἐκεῖ· ὁ Κύριος ἔδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλετο· ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν, οὕτω καὶ ἐγένετο· εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας». Η αιφνίδια και τραγική εκδημία της νεαρής Μαρίας-Ανδρομάχης σε τροχαίο δυστύχημα σήμερα το πρωί είναι μια δεινή δοκιμασία για τη μητέρα και τα αδέλφια της, που προσπαθούν να βρουν την απάντηση στα λόγια του δικαίου Ιώβ. Εμείς ας μιμηθούμε τους φίλους του, που αρχικά έμειναν σιωπηλοί και συμπαριστάμενοι επί επτά ημέρες: πιο πολλά πρόσφεραν με τη σιγή τους παρά όταν στη συνέχεια προσπάθησαν να ερμηνεύσουν τα γεγονότα. Μόνη ερμηνεία είναι ότι ο Θεός ξέρει ποιούς δοκιμάζει ‘ὡς χρυσὸν ἐν χωνευτηρίω’--δεν είμαστε όλοι Αβραάμ και Ιώβ. Χριστός ανέστη!

Υπερευλογημένο Σάββατο

Κάτω από τους Παλαιολόγειους θόλους των Αγίων Αποστόλων, όπου πρωτακούσαμε και αργότερα ψάλαμε για πρώτη φορά το ‘Ιδού ο Νυμφίος’, το ‘Ἐν ταῖς λαμπρότησι τῶν Ἁγίων σου’, το ‘Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις’, το ‘Ὅτε οἱ ἔνδοξοι μαθηταί’, το ‘Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου’, το ‘Σὲ τὸν ἀναβαλλόμενον’, το ‘Κύματι θαλάσσης’, είπαμε και σήμερα το ‘Ἀνάστα, ὁ Θεός’ και το ‘Σιγησάτω πᾶσα σάρξ βροτεία’ και το ‘Μνήσθητι εὔσπλαγχνε καὶ ἡμῶν’, κλείνοντας το Τριώδιο εκεί όπου το αρχίσαμε. Μνημονεύοντας με ευγνωμοσύνη τους γονείς ημών και διδασκάλους και πάντας τους προαπελθόντας, στους οποίους χρωστούμε όλα αυτά τα έξοχα μαθήματα και ακούσματα.
     ‘Τούτο Σάββατόν εστι τό υπερευλογημένον, εν ώ, Χριστός αφυπνώσας, αναστήσεται τριήμερος’. Είθε όλοι, και οι προηγούμενοι και ημείς και οι ερχόμενοι, να έχουν μέρος στην κοινή Ανάσταση.

Προκλήσεις

Πολλά ακούστηκαν αυτές τις μέρες για την Ένωση Αθέων και την ημέρα κρεωφαγίας που αυτή κήρυξε για τη σημερινή Μεγάλη Παρασκευή. Προχθές πρόσεξα στην είσοδο γνωστού (κλειστού εκείνη την ώρα) εστιατορίου κολλημένη μια πρόσκληση: ‘Μεγάλη Παρασκευή ελάτε για τσίπουρο και μεζέδες’. Φυσικά και δεν απαγορεύεται να φάει κανείς ό,τι θέλει, όποια μέρα θέλει, και δεν θα του ζητήσει κανείς τον λόγο. Ωστόσο, όταν μια ενέργεια παίρνει δημόσιο χαρακτήρα και αναφανδόν αντιβαίνει σε μια έστω παραδοσιακή κοινή πρακτική νηστείας, επιδέχεται κριτική. Θυμούμαι τον αείμνηστο π. Συμεών που μας μιλούσε κάποτε για το διαστημόπλοιο Challenger που καταστράφηκε λίγο μετά τη εκτόξευσή του το 1986, με επτά νεκρούς αστροναύτες. «Ήταν ανάγκη να του δώσουν τέτοιο όνομα;» αναρωτήθηκε. Στα αγγλικά Challenger σημαίνει τον διεκδικητή, αυτόν που προκαλεί--ποιόν άραγε; Μπορούν τέτοιες προκλήσεις να γίνονται αψήφιστα; Ο Απ. Παύλος ρωτάει τους Κορινθίους: «ἢ παραζηλοῦμεν τὸν Kύριον; μὴ ἰσχυρότεροι αὐτοῦ ἐσμεν;» [Α΄ Κορ. 10:22]. Κρίμα που στην δεινώς χειμαζόμενη Ελλάδα του 21ου αιώνα θεωρούμε ξεπερασμένα τέτοια βασικά υπαρξιακά ερωτήματα. «Μή ημίν λογισθείη».

Deja vu

«Για πρώτη φορά...» Πόσες τέτοιες πρώτες φορές έχετε ζήσει στη δημόσια ζωή, όπου κάθε υπουργός, πρωθυπουργός, δημόσιος άνδρας (και γυναίκα) διεκδικεί την ‘ευρεσιτεχνία’ για κάποια ενέργεια, μέτρο, κατόρθωμα κάποιου είδους; Προφανώς η ιστορική μνήμη είναι πολύ κοντή, ή οι πολιτικοί πιστεύουν στο κοινωνικό Αλτσχάιμερ, για να μας σερβίρουν κάθε τόσο ξαναζεσταμένο το περυσινό φαγητό, πικρό, στυφό, ξινό, αλμυρό και γενικά δύσπεπτο. Έτσι και τώρα, μεσούσης της Εβδομάδος των Παθών, έχει ήδη μπει στα μικροκύματα το ψυχόδραμα του περασμένου καλοκαιριού, και απλώς περιμένουμε να συμπληρωθεί ο απαραίτητος χρόνος για το ζέσταμα. Επαγγελματίες τοκογλύφοι από την έξω μεριά, ερασιτέχνες ταχυδακτυλουργοί από την άλλη, και στη μέση ένας κόσμος ολόκληρος που περιμένει να δει προς τα πού θα γείρει αυτή η ισορροπία του τρόμου. Τουλάχιστον τα πασχαλινά αρνιά δεν ξέρουν ότι προορίζονται για σφαγή σε μερικές μέρες...
     Πάντως δεν χάσαμε το ανέκδοτο της ημέρας. Άκουσα να λένε σε δελτίο ειδήσεων ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να νομοθετήσει συμπληρωματικά οικονομικά μέτρα υπό προϋποθέσεις διότι, λέει, ό,τι υπογράφεται από τη Βουλή εφαρμόζεται αμέσως. Παράδειγμα, τόσοι και τόσοι νόμοι στην Ελλάδα, που περιμένουν στο συρτάρι την αντίστοιχη υπουργική απόφαση που θα εκδοθεί στον κατάλληλο καιρό: τις γνωστές ελληνικές καλένδες. 
     Σημ. Ο γαλλικός όρος του τίτλου χρησιμοποιείται στην Ψυχατρική για να δηλώσει την ψευδαίσθηση που έχουν κάποιοι ασθενείς ότι ξαναζούν μια κατάσταση που ήδη έχουν βιώσει στο παρελθόν.

ΑΞΙΟΣ!

Κάθε επίσκεψη στο Άγιον Όρος είναι μια ξεχωριστή εμπειρία, έστω και μόνο για την βραχεία αποστασιοποίηση από τους βιοτικούς θορύβους και την επαφή με τη ζωή της ησυχίας, της αμεριμνησίας για τα κοσμικά και τα μάταια, την μετοχή δια της ωσμώσεως στο όλο κλίμα της κατάνυξης που δημιουργούν οι μακρές ακολουθίες των εορτασίμων ημερών και ειδικά της Μεγάλης Εβδομάδας. Φέτος ο εορτασμός της Κυριακής των Βαΐων συνδυάσθηκε με τη χειροτονία σε διάκονο του νεαρού ανιψιού Σεβαστιανού, που πριν τρία χρόνια, τέτοια μέρα πάλι, είχε περιβληθεί το μοναχικό σχήμα. Έτσι η εορτή προσέλαβε και ‘οικογενειακό’ (ας επιτραπεί ο όρος) χαρακτήρα, με συμμετοχή συγγενών, φίλων και γνωστών που έκαναν το ταξίδι έστω και για 24 ώρες για να είναι παρόντες στο γεγονός. Μαζί τους και όλοι οι προσκυνητές που βρέθηκαν στη Μονή του Δοχειαρίου για την εορτή, Έλληνες και Ρώσοι, και που επεκύρωσαν ομόφωνα το ‘Άξιος!’ στην προτροπή του Μητροπολίτη Αγαπητού (εξ Ουκρανίας κι αυτός, μαζί με τους συμπαρόντες επισκόπους Ιωνά και Αλέξιο). Μεγίστη τιμή για τον νεοχειροτονημένο, μεγάλη χαρά για τον Γέροντα Γρηγόριο, πολλή συγκίνηση για όλους μας, και ασφαλώς ιδιαίτερη χαρά για τον πατέρα μας που παρακολούθησε άνωθεν τον εγγονό να ακολουθεί στα βήματά του. Ας εύχεται κι εκείνος τόσο για τον νέο διάκονο όσο και για όλους μας, να διανύσουμε και τη φετινή Μεγάλη Εβδομάδα με την πρέπουσα κατάνυξη και να φθάσουμε ‘το άγιον Πάσχα πνευματικώς εναγαλλιώμενοι’.  

 

Γλωσσολίσθημα

Άκουσα σήμερα εν παρόδω από αγορεύοντα πολιτικό στη Βουλή μια λέξη που την είχα ξεχάσει: ‘προσκολλυώμενοι’. Είναι βέβαια γλωσσικά ανύπαρκτη, και ζητώ συγγνώμη για την βαρβαρική ορθογραφία της, αλλά είναι η πλησιέστερη προς το σωστό, μια και αυτοί που την ξεστομίζουν μπερδεύουν το ‘προσκολλώμενοι’ που εννοούν (αυτό που λέμε λαϊκά ‘της προσκολλήσεως’, οι παρατρεχάμενοι) με το στρατιωτικό ‘κωλυόμενοι’ (κάτι μου λέει ότι το λάθος το κάνουν πιο συχνά ή σχεδόν αποκλειστικά άρρενες που έχουν υπηρετήσει τη θητεία τους και έχουν περάσει από αναφορά λόχου). Που είναι κάποιος Μπαμπινιώτης να τους τραβήξει το αυτί;

Μαραθώνιος

Οι ραδιοφωνικοί μαραθώνιοι είναι μια σχετικά καινούργια μέθοδος δημόσιου εράνου, συλλογής χρημάτων για κάποιον κοινωφελή σκοπό. Χρησιμοποιούν την κοινωνική δικτύωση και τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας για να γνωστοποιήσουν τον σκοπό και να κινήσουν το ενδιαφέρον των ακροατών, που με διάφορους τρόπους συνεισφέρουν στο ταμείο. Η επιτυχία τους φαίνεται από τα ποσά που συγκεντρώνονται και από τη συνεχιζόμενη εφαρμογή τους. Ο σημερινός ραδιομαραθώνιος της ΕΡΤ για τη UNICEF και τα παιδιά που βρίσκονται σε κίνδυνο από πείνα, πολέμους, φτώχια, διάφορους αποκλεισμούς και κακοποιήσεις δεν ήταν εξαίρεση. Καλός και γενικά αποδεκτός ο σκοπός και σημαντικό το προϊόν του: πάνω από πενήντα χιλιάδες ευρώ σε πρώτη εκτίμηση, όπως άκουσα κάποια στιγμή το βράδυ. Αρνητικό σχόλιο: ο ΦΠΑ που προστίθεται στο κάθε SMS που αποστέλλεται για προσφορά, για τον οποίο βέβαια δεν ευθύνεται ούτε η ΕΡΤ ούτε η UNICEF αλλά το πάνσοφο ελληνικό κράτος. Δεν ήξερα ότι και η φιλανθρωπία υπόκειται σε φόρο προστιθέμενης βλακείας. Μήπως θα πρέπει και οι κάθε είδους επαίτες να υποβάλλουν τριμηνιαίες καταστάσεις επιστροφής ΦΠΑ;

      Θα χρησιμοποιούσα τον όρο 'γυφτιά' για τη συμπεριφορά αυτή, αλλά φοβούμαι μην παρεξηγηθώ από τους γύφτους που είναι πιο αξιοπρεπείς στις συναλλαγές τους.

Ιδιόμελον

Τελευταίος κατανυκτικός Εσπερινός για το τρέχον έτος ο προχθεσινός--και του χρόνου πάλι, Θεού θέλοντος. Μια και η ημέρα είναι αφιερωμένη στον πλούσιο και τον πτωχό Λάζαρο της παραβολής, το ιδιόμελο απόστιχο αναφέρεται στα δυο αυτά πρόσωπα με ιδιαίτερα ποιητικό τρόπο:

     "Θαυμαστὴ τοῦ Σωτῆρος, ἡ δι' ἡμᾶς φιλάνθρωπος γνώμη· τῶν μελλόντων γὰρ τὴν γνῶσιν, ὡς παρόντων κεκτημένος, τοῦ Λαζάρου καὶ τοῦ Πλουσίου, τὸν βίον ἐστηλίτευσε· τῶν ἑκατέρων οὖν τὸ τέλος ἑνοπτριζόμενοι, τοῦ μὲν φύγωμεν, τὸ ἀπηνὲς καὶ μισάνθρωπον, τοῦ δὲ ζηλώσωμεν, τὸ καρτερὲς καὶ μακρόθυμον, πρὸς τὸ σὺν αὐτῷ τοῦ Ἀβραὰμ κόλποις, ἐνθαλπόμενοι βοᾶν· Δικαιοκρῖτα Κύριε, δόξα σοι."

     Αν και τα αργά ιδιόμελα δεν αρέσουν σε όλους τους ακροατές τους (εδώ που τα λέμε, δεν αποδίδονται πάντα και σωστά), ας το ακούσουμε εδώ σε μια έξοχη εκτέλεση από την χορωδία του Θρ. Στανίτσα, μια και εκτός από θαυμάσιο ποίημα είναι και ωραιότατο στο μέλος.  

Αναβολή

Η Ευανθία γεννήθηκε μόλις μπήκα στην Ιατρική. Όταν τη γνώρισα, εικοσιτέσσερα χρόνια αργότερα, είχε σοβαρή ιδιοπαθή πνευμονική υπέρταση, ζούσε με οξυγόνο και η πρόγνωση για τη ζωή της μετριόταν κυριολεκτικά σε μήνες. Η πάθησή της ήταν εξελισσόμενη, η δύσπνοια βαριά, και οι τότε θεραπευτικές επιλογές ανύπαρκτες: μεταμόσχευση ή θάνατος. Ξέροντας ότι στην Αγγλία δοκιμάζονταν πειραματικά νέα φάρμακα, της πρότεινα να πάει εκεί. Μετά τις σχετικές συνεννοήσεις πέταξε προς το άγνωστο, με σοβαρές πιθανότητες να μην αντέξει καν το ταξίδι. Όλοι φοβόμασταν το χειρότερο, όμως «άλλαι μεν βουλαί ανθρώπων, άλλα δε Θεός κελεύει». Γύρισε πίσω με έναν εμφυτευμένο κεντρικό φλεβικό καθετήρα και συνεχή έγχυση φαρμάκου, και τα επόμενα χρόνια πάλεψε με κάθε είδους εμπόδια και δυσκολίες, τόσο από πλευράς ιατρικών επιπλοκών (λοιμώξεις, αλλεργίες, τραυματικές καταστάσεις, χειρουργεία) όσο και από πλευράς διοικητικής για εγκρίσεις δαπανηρών φαρμάκων και αναλωσίμων υλικών. Η θέλησή της αποδείχθηκε ισχυρότερη από όλα, και ανάγκασε ακόμη και τους γραφειοκράτες του ταμείου της όχι να της κάνουν ‘χάρες’, αλλά να της αναγνωρίσουν το δικαίωμα στη θεραπεία και στη ζωή. Και στο διάστημα αυτό, η εντυπωσιακή πρόοδος στην έρευνα έφερε στο προσκήνιο φάρμακα απροσδόκητα αποτελεσματικά, που της επέτρεψαν να ζήσει σχεδόν φυσιολογικά, χωρίς οξυγόνο, και να ρυθμίζει μόνη την αγωγή της, με οδηγίες εξ αποστάσεως, δεκαεπτά χρόνια μετά τη διάγνωση και τη ‘θανατική καταδίκη’. Με απλά ελληνικά, δεν θα δίσταζα να χαρακτηρίσω την περίπτωσή της ως θαύμα.
     Είχα πολύ καιρό να μάθω νέα της, μέχρι που προχθές, σε μια επιστημονική εκδήλωση, άκουσα να περιγράφουν μια ασθενή που έζησε τόσα χρόνια μετά τη διάγνωση και τελικά πέθανε προ μηνών ενώ περίμενε για μεταμόσχευση. «Η Ευανθία ήταν;» ρώτησα τη συνάδελφο, γνωρίζοντας ενδόμυχα την απάντηση. «Ναι», μου είπε. Η μακρά αναβολή του τέλους είχε φτάσει στο τέλος της. Ο Θεός να την αναπαύσει.

Η πρόληψη του θανάτου

Συναντηθήκαμε για πρώτη φορά πριν μία εβδομάδα. Άνθρωποι στα ογδόντα τους, απόμαχοι της ζωής στο ύπαιθρο, που κουβαλούσαν τις ‘νοσολογικές αποσκευές’ που καθένας μαζεύει σε μια τόσο μακρά διαδρομή, και τα φαρμακευτικά τους παρελκόμενα: επτά σκευάσματα η σύζυγος, δύο επί επτά ο σύζυγος -- είναι και λίγο μεγαλύτερος άλλωστε. Όταν έφυγαν, με την άνεση του χρόνου και ως άσκηση πρακτικής αριθμητικής, υπολόγισα το κόστος των θεραπειών αυτών: 205 ευρώ η κυρία, 337 ο κύριος, το όλον 542 ευρώ τον μήνα. Δεν τους είχα ρωτήσει βέβαια τι σύνταξη παίρνουν, αλλά ΟΓΑ είναι αυτός, ο νοών νοείτω. Ακόμη και με 10% συμμετοχή η δική τους επιβάρυνση είναι 54 ευρώ το μήνα, ενώ απομένουν 490 για όλο τον υπόλοιπο ασφαλισμένο πληθυσμό της Ελλάδος. Οι παθήσεις τους συνηθισμένες: στεφανιαία νόσος, διαβήτης, υπέρταση, θυρεοειδής, προστάτης, ΧΑΠ, αναιμία. Τίποτε ακραίο ή εξωτικό. Όμως (κι εδώ ανακύπτει το δύσκολο ερώτημα) χρειάζονται πράγματι τόσα φάρμακα; Μήπως οι κοινές αυτές παθήσεις θα μπορούσαν να ρυθμιστούν αλλιώς; Δεν πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη την ηλικία των ανθρώπων; Άλλο είναι να θεραπεύεις νοσήματα που προκαλούν συμπτώματα και λειτουργική επιβάρυνση των αρρώστων και τελείως άλλο να τους δίνεις επιπλέον αγωγή δια παν ενδεχόμενον. Τι νόημα έχουν όλα αυτά τα ‘προληπτικά’ φάρμακα για να μη πάθουμε το Α ή το Β, για να μη ξεφύγει η χοληστερίνη μας πάνω από το συμβατικό όριο (στα 80+), για να μη πάθει το στομάχι μας από... τα πολλά φάρμακα, τελικά για να μην πεθάνουμε; Το τελευταίο βέβαια είναι άπιαστο όνειρο και μάταια ελπίδα. Με τα λόγια του Ευριπίδη, ‘τιν’ ες χρόνον ζητούμεν μηκύναι βίον;’ Και μέχρι πού αντέχει το σύστημα υγείας και η οικονομία όλη αυτή την φαρμακευτική ‘πρόληψη’ του θανάτου; Φιλοσοφικό βέβαια το ερώτημα, και καθαρά ρητορικό. Για προβληματισμό και συζήτηση.

Επιτροπές

Σε πρόσφατο άρθρο του στην Καθημερινή ο τέως Πρόεδρος της Βουλής Απ. Κακλαμάνης επικρίνει τον θεσμό των εξεταστικών επιτροπών διότι αυτές συγκροτούνται από τους αρχηγούς των κομμάτων και περιλαμβάνουν μόνο βουλευτές που ακολουθούν την κομματική γραμμή, και συνήθως μάλλον συγκαλύπτουν παρά αποκαλύπτουν τις υποθέσεις που -- υποτίθεται -- εξετάζουν. Συμπεραίνει δε ότι στα κόμματα ισχύει η ‘ενός ανδρός αρχή’ και ότι οι βουλευτές δεν ψηφίζουν κατά συνείδηση, και προτείνει τα μέλη των επιτροπών να εκλέγονται με κλήρωση και όχι να ορίζονται από τους αρχηγούς.
      Όλες αυτές οι ορθές διαπιστώσεις μου γέννησαν την εύλογη απορία: τόσα χρόνια που διετέλεσε πρόεδρος της Βουλής ο συντάκτης του άρθρου τι έκανε για να αναμορφωθεί η δημοκρατική λειτουργία των κομμάτων και να μην κυριαρχεί η ‘ενός ανδρός αρχή’; Δεν του προσάπτω προσωπική μομφή, αλλά έχουμε διαβάσει κατά καιρούς κριτικές διαφόρων συστημάτων (π.χ. κόμματα, Πανεπιστήμια) γραμμένες εκ του ασφαλούς, όταν πλέον δεν έχει να ζημιωθεί τίποτε από την αλήθεια ούτε ο κάθε γράφων ούτε ο χώρος που τον στεγάζει. Βλέπετε, εκείνη η ‘ενός ανδρός αρχή’ κρατάει τον καθένα στη θέση του, την οποία δεν παραδίδει εύκολα.
     Κάποιος διαδικτυακός αναγνώστης αναρωτήθηκε γιατί ένα ανεξάρτητο όργανο όπως π.χ. το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν αναλαμβάνει τη διαλεύκανση τέτοιων υποθέσεων αντί για τις επιτροπές της Βουλής. Δυστυχώς συχνά το πολιτικό σύστημα αρνείται de facto σε ανώτατα δικαστικά όργανα εξουσίες που εκείνα ως εκ της φύσεώς τους έχουν. Όμως, αν το να παρεμβαίνει κραυγαλέα η εκτελεστική εξουσία στη δικαστική είναι ανεπίτρεπτο, εξίσου άθεσμο είναι να αφαιρεί δικαιοδοσίες από τη δικαιοσύνη. Αλλά βέβαια το πολιτικό κατεστημένο (κόμματα, κυβερνήσεις, βουλή) αφενός δεν θέλει να κρίνεται από άλλα όργανα (λες και η εκλογή από το λαό δίνει στους ‘αιρετούς’ άφεση αμαρτιών διαρκείας) και αφετέρου εισπράττει σεβαστές αμοιβές για συμμετοχή στις ‘επιτροπές’, που συνήθως δεν καταλήγουν σε κανένα ουσιαστικό και κοινά αποδεκτό συμπέρασμα. Το τελευταίο μάλιστα γεγονός γεννά το αυθόρμητο ερώτημα: τότε γιατί γίνονται; Νομίζω ότι η απάντηση είναι αυτονόητη: χρήμα, κομματική αυτοπροβολή, και στάχτη στα μάτια των πολιτών.

Μακαρία λήξις

Τετάρτη πρωί της τετάρτης εβδομάδος των Νηστειών σηκώθηκε και πήγε στην πρωινή Προηγιασμένη. Μετά τη Λειτουργία ήπιε έναν καφέ με τους ιερείς του ναού, με τους οποίους είχε μακρά γνωριμία και συνεργασία, και έφυγε για το σπίτι. Δεν πέρασε πολλή ώρα, και οι ιερείς δέχθηκαν ένα τηλεφώνημα που τους ανήγγειλε την εκδημία του. Έτσι ανεχώρησε χθες από τον κόσμο αυτό ο Γιάννης Νικολαΐδης, συνταξιούχος επιθεωρητής φιλόλογος, πλήρης αγαθών έργων στα οποία τον παρακινούσε το πάντα εύστροφο και δημιουργικό πνεύμα του. Μόλις πριν μερικές εβδομάδες είχε κάνει μια εξαιρετική ομιλία στην ‘Προς Διόγνητον Επιστολή’, αυτό το μικρό κόσμημα της πρωτοχριστιανικής γραμματείας. Σήμερα τον προπέμψαμε στην άλλη ζωή, όπου ‘προσετέθη προς τους πατέρας του’, κατά την ωραία έκφραση της Παλαιάς Διαθήκης, για να εορτάζει το αιώνιο Πάσχα. Ένα τέλος πραγματικά Χριστιανικό, ανώδυνο, ανεπαίσχυντο, ειρηνικό. Καλόν Παράδεισο να έχει. 

Παναμόχαρτα

Με την ονομασία αυτή (της οποίας ελπίζω να κατοχυρώνω εδώ την εν Ελλάδι πατρότητα, Panama Papers στα αγγλικά) συζητιέται αυτές τις μέρες το σκάνδαλο της μεγαλύτερης διαρροής εγγράφων στον κόσμο: εντεκάμισι εκατομμύρια σελίδες, με ονόματα, διευθύνσεις, τηλέφωνα και άλλα στοιχεία ανθρώπων υποκάτω αλλά και υπεράνω υποψίας που φρόντιζαν να εξασφαλίζουν τα χρήματά τους εκεί όπου ούτε φόροι ούτε δασμοί αφανίζουν και όπου δεν θα το μάθαινε κανένας. Για να επιβεβαιωθεί περίτρανα ο λόγος του Χριστού ότι ‘οὐδὲν ἐστι κεκαλυμμένον ὃ οὐκ ἀποκαλυφθήσεται, καὶ κρυπτὸν ὃ οὐ γνωσθήσεται’.
     Δεν ξέρω βέβαια μέχρι πού θα φτάσουν οι συνέπειες της αποκάλυψης αυτής, και αν θα έχουν κι άλλοι την ευθιξία του Ισλανδού πρωθυπουργού να παραιτηθούν από δημόσια αξιώματα. Το ιδανικό θα ήταν να γίνει κάποια παγκόσμια κίνηση για να καταργηθεί το καθεστώς των ‘φορολογικών παραδείσων’ και να μεταφερθούν τα κεφάλαια που κρύβονται σ’ αυτούς στις χώρες προέλευσης, να φορολογηθούν ανάλογα, και από εκεί και πέρα βλέπουμε. Ιδανικό είπα, και όπως όλα τα ιδανικά είναι αναρτημένο κι αυτό σε περίοπτη θέση, άπιαστο από βέβηλα χέρια που θα θελήσουν να παραβιάσουν κεκτημένα δικαιώματα του παγκόσμιου πλούτου. Ο οποίος είναι άδηλος, σαθρός, αβέβαιος, σήμερα υπάρχει και αύριο... μην τον είδατε. Γι’ αυτό και δεν κρατάω την ανάσα μου περιμένοντας ουσιαστικές εξελίξεις. Από πυροτεχνήματα, άλλο τίποτε. Εντός και εκτός Ελλάδος.

Επαναπροώθηση

Κάθε τόσο μια λέξη γίνεται πολιτικό σύνθημα: ακούγεται και επαναλαμβάνεται συχνά (για να την εμπεδώσουμε και να την πιστέψουμε), και μόλις ωριμάσει στο μυαλό της κοινής γνώμης μπαίνει σε εφαρμογή. Αναγγέλλεται από τα Μέσα, γίνεται για πρώτη φορά με μεγάλη δημοσιότητα... κι αυτό ήταν: το θαύμα της μιας μέρας (ούτε καν τις τρεις της παροιμίας δεν φτάνει).

     Η τελευταία αυτή λέξη της πολιτικής μόδας θυμίζει τις κατεδαφίσεις των αυθαιρέτων κτισμάτων. Ακούσαμε να διατυμπανίζεται ότι προβλέπεται από τις διεθνείς συμφωνίες, ότι θα αποτελέσει τη λύση του μεγάλου προσφυγικού προβλήματος, ότι επιτέλους θα αναγκάσει και τον γείτονα να αναλάβει τις ευθύνες του! Και τις κατεδαφίσεις βέβαια τις προβλέπει ο νόμος, αλλά πάντα υπάρχει το βολικό ‘παράθυρο’ κι έτσι περιορίσθηκαν σε μία, ενός κλειστού παρακτίου κέντρου διασκέδασης (το θυμάστε, επί ΓΑΠ;). Έτσι και με την επαναπροώθηση: την ίδια μέρα που ξεκίνησε ανακαλύψαμε ότι οι αιτούμενοι άσυλο είναι περισσότεροι από τους επαναπροωθησίμους (ας πλάσω κι εγώ έναν όρο, κοντά στους αλληλέγγυους και τις συλλογικότητες), τους οποίους φρόντισαν να δασκαλέψουν ανάλογα οι ‘αρμόδιοι’ των ΜΚΟ. Έτσι η όλη διαδικασία αναστέλλεται εν τη γενέσει της (όπως και οι κατεδαφίσεις αυθαιρέτων) με νομική κωλυσιεργία, καθυστέρηση, κατενάτσιο, σύρσιμο των ποδιών, πέταγμα της μπάλας στις κερκίδες. Πλούσια η γλώσσα μας σε λεκτικά σχήματα και η πολιτική μας σε ανάλογα τερτίπια.

Λαθρανάγνωση

Χαζεύοντας χθες τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων είδα μια φράση που θα πρέπει να πάρει το βραβείο παραδοξολογίας: ‘Αν είχε πιεί λίγο παραπάνω θα πέθαινε’. Πού βρίσκεται το παράδοξο; Στο ότι το υποκείμενο της πρότασης (γνωστός νεαρός τραγουδιστής) σκοτώθηκε πριν μερικές εβδομάδες με το αυτοκίνητο που οδηγούσε υπό την επήρεια οινοπνεύματος, και τα επίπεδα αλκοόλ στο αίμα του βρέθηκαν έξι φορές πάνω από το επιτρεπόμενο όριο. Με άλλα λόγια, δεν τα κατάφερε να πεθάνει πίνοντας, αλλά λίγο μετά σκοτώθηκε εξαιτίας του οινοπνεύματος, αφήνοντας και δυο κοπέλες σοβαρά τραυματισμένες. Ας σημειωθεί ότι τόσες μέρες οι εφημερίδες λαϊκής κατανάλωσης είχαν επιδοθεί σε συναγωνισμό φαντασιοκοπίας για τα πιθανά αίτια του θανάτου του (μόνο για εμπλοκή εξωγηίνων δεν διαβάσαμε). Το απλό και ξεκάθαρο μήνυμα ότι δυστυχώς πέθανε από βλακεία πόσοι άραγε θα το προσέξουν;
     Σε δρόμους κάποιων επαρχιών της Αγγλίας βλέπει κανείς πινακίδες με στατιστικά στοιχεία του τύπου ‘Στο τμήμα αυτό του δρόμου έχουν σκοτωθεί ΧΧ άτομα από το 1990’, σε μια προσπάθεια των τοπικών αρχών να συνετίσουν τους απρόσεκτους οδηγούς και να αποτρέψουν μελλοντικά ατυχήματα. Φαντασθείτε μια ανάλογη πινακίδα στο σχετικό σημείο: ‘Εδώ σκοτώθηκε ο Π.Π. που οδηγούσε μεθυσμένος’. Όση ανθρώπινη θλίψη κι αν νιώθει κανείς για τον χαμό ενός νέου, τέτοιες ειδήσεις δεν θα πρέπει να γίνονται ρεαλιστικά μηνύματα παραδειγματισμού για όλους τους άλλους; Κάτι σαν τις ετικέτες τύπου ‘Το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο’ στα πακέτα των τσιγάρων. Κι όποιος θέλει ας τις προσέξει.