Ένα κοινό όχι στη βία

Ακούω στο ραδιόφωνο μια ακόμη εκπομπή για τη βία. Οι συνομιλητές επισημαίνουν την μεγάλη αύξηση των βιαίων επεισοδίων με ποικίλες μορφές (βία ενδοοικογενειακή, οπαδική, νεανική, πανεπιστημιακή κτλ.) και αναζητούν αίτια και τρόπους αντιμετώπισης. Καλά όλα αυτά. Ωστόσο, ας σημειώσω δυο παράγοντες που, κατά τη γνώμη μου, δεν αναδεικνύονται (τουλάχιστον όσο θα έπρεπε) στις σχετικές συζητήσεις. Ο ένας είναι η συστηματική έκθεση της κοινωνίας (που περιλαμβάνει φυσικά και τα παιδιά και τους εφήβους και όλες τις ηλικίες) σε βίαιες συμπεριφορές. Έχουν κατά καιρούς δημοσιευθεί στατιστικές που μας λένε πόσες χιλιάδες φόνους (και όχι μόνο) έχει δει ένα παιδί μέχρι να ενηλικιωθεί. Τι κάνουμε για να μειωθεί αυτή η ‘υπερδοσολογία’ βίας στην καθημερινή ζωή; Απολύτως τίποτε. Περιστασιακά βλέπω ακόμη και αστυνομικά σήριαλ στην TV να φέρουν την ηλικιακή ένδειξη ‘8’, άρα κατάλληλα για παιδάκια Δημοτικού σχολείου. Αλήθεια, ποιος αποφασίζει γι’ αυτούς τους χαρακτηρισμούς και με τι κριτήρια;

     Ο δεύτερος παράγων έχει να κάνει με τις βασικές αρχές της αγωγής. Αν διδάσκαμε στα παιδιά και εφαρμόζαμε εμείς οι μεγάλοι τον αρχαίο αλλά πάντα επίκαιρο Χρυσό Κανόνα «ὃ μισεῖς, μηδενὶ ποιήσῃς» [Τωβίτ 4:15] που επανέλαβε με θετική μορφή ο Κύριος στην επί του όρους ομιλία του («Πάντα ὅσα ἂν θέλητε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, οὕτω καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς» [Ματθ. 7:12]), πόσες πράξεις λεκτικής και σωματικής βίας θα είχαμε αποφύγει; Η λογική του είναι πολύ απλή: Αν δεν θέλω να με δέρνουν, δεν δέρνω. Αν δεν θέλω να με βρίζουν, δεν βρίζω. Αν δεν θέλω να με αδικούν, δεν αδικώ. Και ούτω καθεξής. Αυτό δεν αποτελεί θρησκευτική κατήχηση, αλλά βασικό δόγμα και θεμέλιο κοινωνικής ζωής.

     Άφησα τελευταίο ένα ακόμη ‘αγκάθι’ στο θέμα της βίας. Η αντιμετώπισή της δεν είναι ομοιόμορφα καταδικαστική από όλες τις πολιτικές πτέρυγες ούτε για όλες τις μορφές της. Η λεκτική βία (ο «μετά θράσους λόγος» του Ισοκράτη) αποτελεί σύνηθες φαινόμενο μεταξύ πολιτικών προσώπων. Ακόμη, υπάρχουν πολιτικοί σχηματισμοί που ανέχονται ή επικροτούν και συχνά υποκινούν την κομματική ή ‘ιδεολογική’ βία ως μέσο επίτευξης των στόχων τους, ενώ καταδικάζουν στο εξώτερο πυρ την αστυνομική βία (που συχνά είναι η θεσμική απάντηση στην προηγούμενη: αν η αστυνομία σε βλέπει να καταστρέφεις ξένη περιουσία ή να καις αυτοκίνητα, θα πρέπει να μείνει με σταυρωμένα χέρια;). Η κοινή πείρα μας λέει ότι αν από κάπου ξεκινήσει η βία, πολύ εύκολα κλιμακώνεται και ξεφεύγει από κάθε έλεγχο. Όσο δεν υπάρχει η πλήρης και χωρίς «ναι μεν αλλά» και αστερίσκους δημόσια και πλήρης αποκήρυξη της βίας και δεν λαμβάνονται υπόψη οι δυο παράγοντες που προαναφέραμε, δεν πρέπει να περιμένουμε καλύτερες μέρες στο ζήτημα αυτό.  

 

Πτήσεις

Στον απόηχο όσων ζοφερών μαθαίνουμε στις μέρες μας για το κλίμα και τα προβλήματά του, διαβάζω στη Guardian ότι αυξάνεται συνεχώς σε ύψη ρεκόρ η παγκόσμια αγορά και χρήση ιδιωτικών τζετ, ο αριθμός των οποίων έχει διπλασιασθεί την τελευταία εικοσαετία. Απόγειο της αλαζονικής επίδειξης πλούτου θα χαρακτήριζε κανείς το φαινόμενο, όταν πολλοί αρχηγοί κρατών ταξιδεύουν με πτήσεις της γραμμής. Μια έκθεση από την ομάδα ‘Πατριώτες Εκατομμυριούχοι’ στις ΗΠΑ (που πιέζει για φορολόγηση του μεγάλου πλούτου) αναφέρει ότι το 2022 έγιναν 5,3 εκατομμύρια ιδιωτικές πτήσεις σε όλο τον κόσμο. Ένας από τους συντάκτες της έκθεσης δήλωσε: «Τα ιδιωτικά αεροπορικά ταξίδια από τους υπερπλούσιους επιφέρουν τεράστιο κόστος σε όλους εμάς τους υπόλοιπους. Όχι μόνο οι κοινοί ταξιδιώτες και φορολογούμενοι επιδοτούν τον εναέριο χώρο για τα ιδιωτικά τζετ, αλλά και οι κάτοχοί τους προκαλούν σημαντικά μεγαλύτερη ρύπανση από τους άλλους ταξιδιώτες». Σύμφωνα με την έκθεση, ο γνωστός Έλον Μασκ έρχεται πρώτος στις ιδιωτικές πτήσεις. Μέσα στο 2022 αγόρασε καινούργιο τζετ, έκανε 171 πτήσεις (μία από οποίες διήρκεσε μόλις έξι λεπτά), κατανάλωσε πάνω από 800.000 λίτρα καυσίμου και επιβάρυνε την ατμόσφαιρα με πάνω από 2000 τόννους διοξειδίου του άνθρακα. Αν εφαρμοζόταν η προτεινόμενη φορολογική αύξηση, θα είχε πληρώσει 4 εκατομμύρια δολάρια σε φόρους μόνο για τη δραστηριότητα αυτή.

     Χρειάζονται σχόλια; Μόνο ένα: τα σκέφτονται αυτά άραγε οι αναρίθμητοι χρήστες του Twitter και οι οδηγοί των Tesla;

Παράλογα και ανήθικα

Κοντά στα πολλά λαϊκιστικά και ανεύθυνα που εκτοξεύονται τις μέρες αυτές από τον πρώην πρωθυπουργό της χώρας που ζητάει ξανά, με πλεόνασμα θράσους, την ψήφο μας, ακούμε ότι θεωρεί την ελάχιστη βάση εισαγωγής στα ΑΕΙ «παράλογη και ανήθικη» και υπόσχεται να την καταργήσει μόλις του δώσουμε αυτό το δικαίωμα (Θεός φυλάξοι!). Προφανώς δεν γνωρίζει ούτε τη σημασία των λέξεων. Τι σημαίνει ‘παράλογος’; Αυτός που αποκλίνει από τη λογική. Τι λέει η λογική; Ότι για κάθε θέση, αξίωμα, βαθμίδα εκπαίδευσης κτλ. υπάρχουν κάποια κριτήρια επιλογής ή διαλογής μεταξύ των υποψηφίων, ώστε να διασφαλίζουν τις στοιχειώδεις γνώσεις ή ικανότητες που απαιτούνται για την θέση αυτή. Πρόσφατα έγινε τόσος θόρυβος για τον σταθμάρχη της Λάρισας που δεν πληρούσε ηλικιακά και άλλα κριτήρια. Τηρουμένων των αναλογιών, το ίδιο πρέπει να ισχύει παντού.

     Όσο για το ‘ανήθικο’, στην κοινή γλώσσα υποδηλώνει αυτό που ξεφεύγει από κανόνες και κώδικες ηθικής συμπεριφοράς. Κανένας τέτοιος κώδικας δεν αποκλείει τη χρήση ποιοτικών μέτρων επιλογής για σπουδές, το αντίθετο μάλιστα. Προφανώς (κατά τον λεγάμενο) πρόκειται γι’ αυτόν που δεν συμμορφώνεται με το περιβόητο ‘ηθικό πλεονέκτημα της αριστεράς’, το οποίο μόνο ως ανέκδοτο μπορεί να εκληφθεί.

     Για να σοβαρευτούμε, ένα από τα πράγματα που λείπουν ως βασικοί στόχοι της παιδείας μας είναι ο ορθολογικός επαγγελματικός προσανατολισμός. Η ανώτατη εκπαίδευση δεν είναι νηπιαγωγείο ή δημοτικό σχολείο. Δεν έχουν όλοι ούτε τα γνωστικά προσόντα ούτε την συγκέντρωση και την επιμονή που απαιτούν οι σπουδές. Η ελάχιστη βάση μπορεί να είναι το κόσκινο για την πρόσβαση σ’ αυτήν, αλλά πριν φθάσει κανείς να δαπανήσει χρόνο, χρήμα και προσπάθεια (συχνά καταναγκαστική από γονείς ή άλλους) θα πρέπει να αξιολογείται στη διάρκεια της γυμνασιακής/λυκειακής παιδείας και να δέχεται κατάλληλες υποδείξεις για τις ικανότητές του, ώστε να ξέρει πού ταιριάζει να στραφεί στη ζωή του. Τέτοιος προσανατολισμός και συμβουλευτική καθοδήγηση δεν έχουμε ακούσει να προτείνεται από κανέναν πολιτικό. Βλέπετε, τα ‘πυροτεχνήματα’ είναι πάντα η εύκολη λύση.

     Και παρεμπιπτόντως, μια και πλησιάζουν εκλογές, τι νόημα έχει η υποψηφιότητα των αρχηγών των κομμάτων σε τρεις περιφέρειες; Ακούμε για ‘συμβολικές’ κινήσεις και άλλα τέτοια φούμαρα (ας μου επιτραπεί ο μη πολιτικός όρος) και αναρωτιόμαστε: για ανόητους μας περνάνε οι υποψήφιοι ηγέτες της χώρας; Δυστυχώς, βλέποντας και ακούγοντας δηλώσεις όπως οι παραπάνω, η απάντηση είναι προφανής, και (δυστυχώς και πάλι) έχει διακομματική ισχύ. Εδώ το παράλογο είναι ο κανόνας.