Αλληλεγγύη

Στο πρόσφατο τραγικό αεροπορικό δυστύχημα η Chapecoense, μια μικρή ομάδα της Βραζιλίας που πήγαινε στην Κολομβία να παίξει στον τελικό του Κυπέλλου Νότιας Αμερικής, κυριολεκτικά ξεκληρίσθηκε. Παίκτες, προπονητές, παράγοντες σκοτώθηκαν από την πτώση του αεροπλάνου. Πώς αντέδρασε ο ποδοσφαιρικός κόσμος της χώρας; Διαβάζω σήμερα ότι όλες οι κορυφαίες ομάδες της Βραζιλίας προσφέρθηκαν να δανείσουν ποδοσφαιριστές στη χαροκαμένη ομάδα για την επόμενη σαιζόν, ώστε να μπορέσει να πάρει μέρος στο πρωτάθλημα. Επίσης ζήτησαν από την Ποδοσφαιρική Συνομοσπονδία της Βραζιλίας να εξαιρέσει για τρία χρόνια την Chapecoense από τυχόν υποβιβασμό. Το ποδόσφαιρο συχνά προβάλλεται στα Μέσα για τις χειρότερες εκδηλώσεις του (οπαδική βία, χουλιγκανισμός, στημένα παιχνίδια, ‘παράγκες’). Τέτοιες χειρονομίες όμως αποτελούν την καλύτερη αλληλεγγύη και μια ευπρόσδεκτη και αξιομίμητη εξαίρεση. Μπράβο τους!

Ομολογία

Επιστολές σαν την παρακάτω (δημοσιεύθηκε προ ημερών στην Καθημερινή), και μάλιστα από διακεκριμένους επιστήμονες, δεν βλέπουμε συχνά στον ημερήσιο τύπο. Αξίζει περισσότερες από μία αναγνώσεις, για τον ομολογιακό της χαρακτήρα.

«Κατάστικτος τοις μώλωψι...»

Κύριε διευθυντά,

Οπως είναι γνωστό, ως λαός εξ ιδιοσυγκρασίας ρέπουμε προς την υπερβολή. Οταν τα πράγματα μας πάνε καλά, υπερβάλλουμε προς τα πάνω και γινόμαστε απρόσεχτοι και αλαζονικοί. Και όταν δεν μας πάνε καλά, υπερβάλλουμε προς τα κάτω και μας πιάνει η απαισιοδοξία. Επειδή αυτή την εποχή τα πράγματα μας πάνε πολύ άσχημα, κινδυνεύει να μας καταβάλει η απελπισία. Επιτρέψτε μου, λοιπόν, να πω δυο λόγια που μπορούν ίσως να εμπνεύσουν κάποια αισιοδοξία και να δείξουν το φως στην άκρη του τούνελ (που δεν θα είναι το τρένο που έρχεται)! Πρόσφατα, είχα την τιμή και τη χαρά να πραγματοποιήσω ως προσκεκλημένος δύο ομιλίες στη Νομική Αθηνών. Οπως είπα στους φοιτητές, φοιτούν σε μία από τις καλύτερες νομικές σχολές στον κόσμο, πράγμα που φαίνεται στη διεθνή αναγνώριση και επιτυχία των αποφοίτων της. Με υπερηφάνεια διαπίστωσα πόσο ενήμεροι είναι οι συνάδελφοι στη Νομική Αθηνών για τις διεθνείς εξελίξεις στον τομέα τους, αλλά και πόσο καλά προετοιμασμένοι είναι οι φοιτητές. Στη θρυλική δε αίθουσα Σαριπόλων, όπου δίδαξαν μεγάλες φυσιογνωμίες της νομικής μας επιστήμης, είδα με χαρά πρόσωπα νεανικά, καθαρά, γεμάτα ενδιαφέρον και ελπίδα. Το συμπέρασμα είναι αβίαστο. Το εχέγγυο του μέλλοντος της χώρας μας είναι τα νιάτα και η παιδεία μας, ο πολιτισμός μας. Λοιπόν, την παιδεία μας, τον πολιτισμό μας, και τα μάτια μας!

     Αλλά ποια παιδεία, ποιον πολιτισμό, αυτόν που μυρίζει θάνατο ή αυτόν που μοσχοβολάει ζωή; Καθημερινά, με τον πόνο που έβλεπα γύρω μου στην Αθήνα μου ερχόταν στον νου το Καζαντζάκειο: «Νίκησα; Νικήθηκα; Τούτο μονάχα ξέρω: Είμαι γεμάτος πληγές και στέκομαι όρθιος». Αλλά ο νους μου δεν χώραγε τη συνέχεια αυτής της ρήσης: «Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβούμαι τίποτα, είμαι λέφτερος». Πώς μπορεί να είναι κανείς ελεύθερος αν δεν ελπίζει, αν δεν φοβάται τίποτα, όταν υπόκειται στον ζόφο του θανάτου, εκτός βέβαια αν είναι Θεός ή άψυχο ζώο, και όχι «ζώον τη προς Θεόν νεύσει θεούμενον»; Την απάντηση τη δίνει η Γ΄ Ωδή από τον Κανόνα του Επιταφίου Θρήνου: «Κατάστικτος τοις μώλωψι και πανσθενουργός». Ετσι είναι ο Ελληνας και ο πολιτισμός του σήμερα: γεμάτος μώλωπες από τα κτυπήματα και, εν τούτοις, πηγή κάθε δύναμης, όπως ο Κύριος και Θεός του. Τίποτα δεν μπορεί να τον καταβάλει, ούτε αυτός ο θάνατος. Ακριβώς γιατί ακουμπάει στον ζωοποιό τάφο που οδηγεί στην ανάσταση. Αυτό τον σταυροαναστάσιμο πολιτισμό οφείλουμε λοιπόν να φυλάξουμε ως κόρην οφθαλμού, για χάρη μας και για χάρη του κόσμου όλου. Το μόνο που πρέπει να κάνουμε είναι να μην αφήσουμε την καρδιά μας να σκληρύνει «εν τω παραπικρασμώ κατά την ημέραν του πειρασμού εν τη ερήμω», αλλά να τη βοηθήσουμε να κάνει το σωστό κλικ, και να πει ως ο πονεμένος πατέρας: «πιστεύω, Κύριε, βοήθει μοι τη απιστία», και ως ο άγιος ληστής: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθης εν τη Βασιλεία Σου»!

Σπύρος Μπαζίνας - Καθηγητής Νομικής, Βιέννη

Φιντέλ Κάστρο

Δεν μπορεί να μη σχολιάσει κανείς την αναχώρηση από τον κόσμο αυτό ενός ανθρώπου τόσο γνωστού όσο ο Φιντέλ Κάστρο, που πέθανε χθες έχοντας κλείσει τα 90. Όπως θα λέγανε οι αγγλοσάξωνες, είτε τον αγαπάς είτε τον μισείς, δεν μπορείς να τον αγνοήσεις. Από τα πρόσωπα που σημάδεψαν το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, το όνομά του έγινε συνώνυμο του Ψυχρού Πολέμου στο Δυτικό Ημισφαίριο, και ο ίδιος αγκάθι στο υπογάστριο των ΗΠΑ, οι οποίες προσπάθησαν να τον βγάλουν από τη μέση πάμπολλες φορές, αποδεικνύοντας έτσι ότι δυστυχώς οι υπερδυνάμεις καταφεύγουν στα ίδια μέσα, ανεξάρτητα από την κοσμοθεωρία τους. Για πολλές δεκαετίες οι αριστεροί όλου του κόσμου έπιναν νερό στο όνομά του, ενώ θυμάμαι τον πατέρα μου να μας λέει ότι μια οικογένεια πήγε στην εκκλησία και του ζήτησε να βαφτίσει τον γιό τους Φιντέλ (κάπου στα 1970), κάτι που ο ίδιος αρνήθηκε.

     Ο μακαρίτης Κ. Καραμανλής έλεγε κάποτε για τον Λεωνίδα Κύρκο: «Ο κατά πάντα συμπαθής πλήν της ιδεολογίας του». Έτσι κι εγώ δεν τρέφω καμία συμπάθεια για τα πιστεύω του ‘κομαντάντε’. Η εντύπωσή μου είναι ότι δίκαια επιβλήθηκε στην Κούβα διότι αντιτάχθηκε στο τελείως διεφθαρμένο προηγούμενο καθεστώς του Φουλγκένσιο Μπατίστα (κατ’ αναλογίαν με την επικράτηση του Μάο στην Κίνα απέναντι στους διάφορους φεουδάρχες), αλλά στη συνέχεια εγκαθίδρυσε ένα καταπιεστικό προσωποπαγές καθεστώς βασισμένο στην απόλυτη ανελευθερία της κομμουνιστικής σκέψης. Αυτό είναι το πρόβλημα με τους διάφορους επαναστάτες: δεν ξέρουν πού βρίσκεται το όριο ανάμεσα στην ελευθερία από το παλιό και τη σκλαβιά στο καινούργιο. Κι όπως έλεγε ο Τσώρτσιλ, όταν πλέον γίνουν δικτάτορες κυκλοφορούν καβάλα σε τίγρεις, από τις οποίες δεν τολμούν να κατέβουν. Κάτι που συνήθως διορθώνεται με τον θάνατό τους.

Eυπατρίδης

Σύμφωνα με τα λεξικά, είναι χαρακτηρισμός ατόμου που συνδυάζει την αριστοκρατική καταγωγή με την ευγένεια του χαρακτήρα και την πνευματική καλλιέργεια. Στην αρχαία Αθήνα περιέγραφε εκείνους που ανήκαν στην ανώτερη από τις τρεις κοινωνικές τάξεις. Έχουμε συνηθίσει να ακούμε τον όρο αυτό για πολιτικούς άνδρες (συνήθως μετά θάνατον), τον χρησιμοποίησαν κατά κόρον τα Μέσα και για τον προσφάτως εκλιπόντα τέως πρόεδρο Κωστή Στεφανόπουλο. Δεν θα κρίνω εδώ την ορθότητα ή την ειλικρίνεια τέτοιων χαρακτηρισμών. Ωστόσο μου γεννήθηκε ένα ερώτημα: δεν θα έπρεπε τα δημόσια πρόσωπα να είναι εξ ορισμού ‘ευπατρίδαι’ (συγγνώμη για την έλλειψη θηλυκού αντιστοίχου: βλέπετε, οι αρχαίοι Αθηναίοι αλλού είχαν ενταγμένες τις γυναίκες), και μάλιστα προ του τέλους; Αν όχι με την έννοια της αριστοκρατίας, αλλά τουλάχιστον ως προς την ευγένεια του χαρακτήρα και την καλλιέργεια του πνεύματος. Φαίνεται όμως ότι στην πολιτική ζωή λειτουργεί κάποιο είδος δαρβινικής φυσικής επιλογής που περιθωριοποιεί τους ευγενείς και καλλιεργημένους, αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο για την επιβίωση των ‘ισχυροτέρων’. Και όποιος αντέξει.

Ανεμομαζώματα

Διαβάζω στη χθεσινή Guardian ότι δυο γυναίκες από το Κατάρ έπεσαν θύματα ληστείας σε παρισινό αυτοκινητόδρομο. Τι το περίεργο; θα ρωτήσει κανείς, οι πρώτες είναι ή οι τελευταίες; Οι λεπτομέρειες είναι που κάνουν τη διαφορά. Οι δυο γυναίκες έφθασαν στο αεροδρόμιο, τις παρέλαβε μια λιμουζίνα Μπέντλεϊ με σωφέρ, αλλά καθ’ οδόν τις σταμάτησαν δυο μασκοφόροι, τις ψέκασαν με σπρέι και πήραν ό,τι είχαν και δεν είχαν μαζί τους: ρούχα, κοσμήματα και αποσκευές, συνολικής αξίας άνω των 5 εκατομμυρίων ευρώ. Ψιλοπράγματα, προφανώς ήταν το ‘χαρτζιλίκι’ τους για το σαββατοκύριακο. Έχω όμως μια απορία: πώς ήξεραν οι ληστές ότι οι συγκεκριμένες γυναίκες κουβαλούσαν τόσο πλούτο μαζί τους;
     Σε άλλη είδηση της ίδιας εφημερίδας μαθαίνω ότι, στη Γαλλία και πάλι, ένας άνθρωπος που κληρονόμησε ένα σπίτι από συγγενή του ανακάλυψε σε διάφορες κρυψώνες του ράβδους χρυσού και νομίσματα συνολικής αξίας πάνω από 3,5 εκατομμύρια ευρώ. Μη βιαστείτε να τον ζηλέψετε ή να τον μακαρίσετε για την τύχη του: θα πρέπει να πληρώσει φόρο κληρονομιάς 45 τοις εκατό, καθώς και αναδρομικό φόρο για τρία χρόνια αν ο νεκρός κληροδότης δεν είχε δηλώσει τον θησαυρό του στις φορολογικές αρχές. Μετά από όλα αυτά, ίσως κάτι να του μείνει και στο χέρι.

Προσγείωση

Καλό είναι να λείπει κανείς καμιά φορά. Να αλλάζει κλίμα και παραστάσεις, να χάνει την επαφή με τη ρουτίνα, να ξεχνάει για λίγο τις πιεστικές υποχρεώσεις, τα διάφορα προβλήματα, τις καταληκτικές ημερομηνίες, την αφόρητη πολιτική ‘επικαιρότητα’. Αν μάλιστα η απουσία συνδυάζεται με ένα προσκύνημα στους Αγίους Τόπους, τότε το όφελος είναι διπλό και τρίδιπλο. Περισσότερα για την ουσία του θέματος μόλις τακτοποιηθούν οι ταξιδιωτικές σημειώσεις και φωτογραφίες.
     Όμως στον κόσμο αυτό όλα τα καλά έχουν τέλος, και ακολουθεί η προσαρμογή στις καθημερινές απαιτήσεις. Ευτυχώς αυτή τη φορά έγινε σχετικά ανώδυνα από ιατρικής πλευράς (άλλες φορές πληρώνω την απουσία με... τόκο στους ασθενείς μου). Ακούω όμως στις ειδήσεις ότι έχουμε ανοικτές εκκρεμότητες με τους ‘θεσμούς’ για τα εργασιακά και για το δημοσιονομικό κενό του 2018. Και σκέφτομαι πόσο Ανόητοι (στην απόλυτη κυριολεξία) είναι οι άνθρωποι (ας τους αποδώσω συμβατικά τον χαρακτηρισμό αυτό) που με βάση κάποιο θεωρητικό οικονομικό μοντέλο αποφασίζουν και απαιτούν τις ομαδικές απολύσεις σήμερα για να γίνει ανταγωνιστική -- λένε -- η οικονομία σε βάθος χρόνου, και μελετούν τα υποθετικά κενά του 2018 όταν δεν ξέρουν αν θα προλάβουν να δουν το 2017. Προφανώς δεν έχουν διαβάσει ποτέ τον Αδελφόθεο Ιάκωβο που διαπιστώνει: «Οὐκ ἐπίστασθε τὸ τῆς αὔριον· ποία ἡ ζωὴ ὑμῶν; ἀτμὶς γὰρ ἔσται ἡ πρὸς ὀλίγον φαινομένη, ἔπειτα δὲ καὶ ἀφανιζομένη». 
     Δεν πειράζει που το τελευταίο το έγραψα ξανά, με την επανάληψη κάτι μπορεί να γίνει.

Δώδεκα ώρες

Πόσα πράγματα μπορούν να χωρέσουν στο δωδεκάωρο της ημέρας;
     Έχω δυο προγραμματισμένα ραντεβού στην κλινική. Και οι δυο ασθενείς με κακοήθειες, με μεγάλες συλλογές υγρού στους πνεύμονες, και όπως θέλει ο ‘νόμος της σειράς’, χρειάζονται και οι δυο διπλές παρακεντήσεις, ευτυχώς με καλά, έστω και προσωρινά αποτελέσματα. Στο ενδιάμεσο ετοιμάζω ένα εξιτήριο (νέος άνθρωπος, με σκλήρυνση κατά πλάκας από είκοσι χρόνια, που νοσηλεύθηκε με αναπνευστικά προβλήματα), μαθαίνω το αρνητικό αποτέλεσμα μιας βιοψίας (που θα πρέπει να επαναληφθεί) και απαντώ αναρίθμητα τηλεφωνήματα. Είναι παρατηρημένο: όταν βιάζεσαι, τότε θυμούνται όλοι να σε καλέσουν. Βλέπω κοινωνικά και δυο γνωστούς που νοσηλεύονται, ευτυχώς σε καλή κατάσταση. Ένα από τα τηλεφωνήματα με ενημερώνει ότι έφυγε από τον κόσμο μια ασθενής μου, και η κηδεία της είναι το μεσημέρι. Ίδωμεν.
     Καταφέρνω να φύγω στις 12.30: υποτίθεται ότι στη 1.00 προεδρεύω σε ομιλία στο συνέδριό μας. Η κίνηση όπως αναμένεται τέτοια ώρα, φθάνω στην άλλη άκρη της πόλης ακριβώς, αλλά υπολογίζω και στη συνηθισμένη ακαδημαϊκή καθυστέρηση της προηγούμενης συνεδρίας. Είμαι στην ώρα μου, και ακούω τον προεδρεύοντα να αναγγέλει ότι η επόμενη εκδήλωση δεν θα γίνει λόγω απουσίας του ομιλητή. «Χθες βράδυ το μάθαμε, δεν σε ειδοποίησα», μου λέει ο καθηγητής. Χαλάλι του. Θα πάω και στην κηδεία εγκαίρως. Παρακολουθώ μια άλλη ομιλία, φεύγω στις 2 για το Κορδελιό.
     Η Ορθόδοξη εξόδιος ακολουθία είναι πάντα μια ιδιαίτερη εμπειρία, και όταν τελείται κατά τάξιν διδάσκει και ‘ανεβάζει’ τους συμμετέχοντες. Καλοί ιερείς και σωστοί ψάλτες, πολύς κόσμος, μαζί και συνάδελφοι που γνώριζαν και παρακολουθούσαν ιατρικά την Ερμιόνη και ήρθαν να την αποχαιρετίσουν. Πένθος Χριστιανικό, μαζί με ελπίδα αναστάσεως, μεγάλη υπόθεση. Καλόν Παράδεισο να έχει. Μια και έχω μία ώρα κενό, καταλύω στο πατρικό σπίτι, λόγω εγγύτητος. Παρ’ ελπίδα βρίσκω και χώρο στάθμευσης στο κέντρο μεσημεριάτικα: φροντίζει ο φύλακας άγγελος. Λίγο φαγητό, λίγος ύπνος, ό,τι πρέπει για να μπορώ να παρακολουθήσω το απογευματινό μάθημα.
     Καρκίνος του πνεύμονα είναι το θέμα, και οι ξένοι ομιλητές ανασκοπούν στοιχεία παλαιά και καινούργια: στατιστικές, τυχαιοποιημένες μελέτες, μετα-αναλύσεις, ποσοστά ανταπόκρισης, καμπύλες επιβίωσης Kaplan-Meier, μ’ ένα λόγο απέλπιδες προσπάθειες απόκρουσης του μοιραίου. Το καλύτερο μήνυμα το αφήνει ένας Βέλγος καθηγητής: Κόψτε το κάπνισμα, στοιχίζει λιγότερο και ωφελεί περισσότερο απ’ όσα σας είπα παραπάνω.
     Μια ασθενής μου έχει εισαχθεί με δύσπνοια. Σχεδίαζα να πάω να την δω το βράδυ, αλλά μάλλον βολεύει τώρα. Το μετανιώνω καθ’ οδόν: η κίνηση είναι άλλο πράγμα, θυμίζει χελώνα με προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα. Κάνω τρία τέταρτα από το λιμάνι μέχρι την κλινική, πολύ περισσότερο απ’ όσο χρειάζομαι για να τελειώσω την εκεί δουλειά μου. Ελπίζω τουλάχιστον η θεραπεία να φέρει αποτέλεσμα.
     Επόμενη στάση το Πανεπιστήμιο. Ένας καθηγητής του Harvard και επίτιμος του δικού μας ΑΠΘ μιλάει για την εκπαίδευση στον 21ο αιώνα. Έχω ξανακούσει τις απόψεις του και ξέρω περίπου τι θα μας πει. Ακούγοντάς τον θα έλεγε κανείς: «Γίνονται αυτά τα πράγματα;» Από την άλλη, ξέροντας τις μέχρι τώρα επιδόσεις του στον ακαδημαϊκό και ερευνητικό τομέα, φαντάζομαι ότι αν κάποιος μπορεί να ανακατέψει το τέλμα και να κάνει κάτι, ίσως είναι ο κατάλληλος άνθρωπος. Αρχίζοντας από το παρατημένο ‘Κέντρο Αποκατάστασης Παραπληγικών’, που ποτέ δεν προχώρησε πέρα από τη φάση του μπετόν. Μακάρι να τα καταφέρει.
     Η ώρα είναι εννιά. Δώδεκα ώρες από την πρωινή αναχώρηση (απ’ αυτές κάπου δυομιση ώρες στο αυτοκίνητο). Τελικά μια μέρα χωράει πολλά. Αφήνει και χρόνο για βραδινό γράψιμο.

Μετά την κάλπη

«Θα είμαι πρόεδρος όλων των...» [συμπληρώνετε την εθνικότητα κατά περίπτωση].
     «Ο λαός μίλησε».
     «Τώρα αρχίζει το έργο μας». 

     Πόσες φορές έχουμε ακούσει συνθήματα σαν τα παραπάνω, από κάθε χρώματος υποψηφίους για ανώτατα πολιτικά αξιώματα, εντός και εκτός συνόρων; Μια και οι δημοσκοπήσεις έπεσαν (για μια ακόμη φορά) έξω, ας μην επιχειρήσουμε προβλέψεις για την μελλοντική πολιτεία του νέου προέδρου των ΗΠΑ, που στην μέχρι τώρα πορεία του ανταποκρίνεται πλήρως στον ‘ὑβριστήν καὶ βίαιον καὶ λίαν ἀσελγῶς διακείμενον’ που περιέγραφε ο Λυσίας στον Υπέρ αδυνάτου λόγο του. Ωστόσο μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι η δημαγωγία είναι μια τέχνη που δεν γνωρίζει σύνορα και δεν περιορίζεται από εθνικές και άλλες διακρίσεις. Και ότι, παρόλη την πολυδιαφημιζόμενη ‘εξυπνάδα’ και τη ‘δημοκρατική ευαισθησία’ και τα ‘αντανακλαστικά’ τους, οι διάφοροι λαοί έχουν δείξει κατά καιρούς την προτίμησή τους για τα διάφορα δολώματα που ρίχνουν οι εκπρόσωποι της τέχνης αυτής. Όπως όμως αναγραφόταν παλιά στα καταστήματα, μετά την απομάκρυνση από το ταμείο ουδέν λάθος αναγνωρίζεται. Ισχύει ακόμη περισσότερο για την κάλπη.

Πλανηταρχία

Προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ αύριο, και ας τους αφιερώσουμε κάποιες σκέψεις.
     Γεγονός παγκοσμίου ενδιαφέροντος είναι η ανά τετραετία εκλογή του σεμνά και ταπεινά επονομαζομένου Πλανητάρχη, όχι χωρίς λόγο βέβαια, μια και το πρόσωπο που παίρνει κάθε φορά το αξίωμα ενδιαφέρει και επηρεάζει, άμεσα ή έμμεσα, θετικά ή αρνητικά, τις εξελίξεις σε όλο τον κόσμο, ίσως περισσότερο εκτός ΗΠΑ παρά εντός (το γιατί θα φανεί παρακάτω). Δεν κατανοώ, ούτε συμπαθώ ιδιαίτερα το συγκεκριμένο εκλογικό σύστημα, που επί ένα έτος τουλάχιστο μετέρχεται όλα τα γνωστά τεχνάσματα του Χόλυγουντ και της διαφημιστικής τέχνης, βγάζει στη φόρα όλα τα άπλυτα των υποψηφίων και δεν γνωρίζει όρια στα μέσα που χρησιμοποιεί για την ανάδειξή τους. Έχοντας δει (συνήθως) τη χειρότερή τους πλευρά, τι μπορούμε να περιμένουμε όταν εκλεγούν; Και αν υποτεθεί ότι βγει τελικά κάποιος ‘καλός’ (ή ‘καλύτερος’ από τον άλλο), τι μπορεί να κάνει; Κάποιος σχολιαστής έγραφε προ καιρού: «Εδώ ο Ομπάμα νίκησε και κυβέρνησε επί δύο θητείες, αλλά δεν κατάφερε να κάνει μεγάλες αλλαγές».
     Δεν είμαι ειδικός στις εκλογές αυτές, αλλά σημειώνω δυο χαρακτηριστικά τους, κυρίως ως εμπειρικές παρατηρήσεις. Πρώτον, για να εκλεγεί κανείς Πρόεδρος (ή έστω υποψήφιος Πρόεδρος) θα πρέπει εν πολλοίς να έχει πουλήσει την ψυχή του αν όχι στον διάβολο, τουλάχιστον στα διάφορα λόμπι που με την ευλογία του νόμου προσπαθούν με κάθε τρόπο (πάνω και κάτω από το τραπέζι) να επηρεάσουν το εκλογικό αποτέλεσμα. Αυτό σημαίνει ότι όποιος τελικά εκλέγεται έχει να εξοφλήσει ‘γραμμάτια’ υποσχέσεων στους σπόνσορές του, είτε κάνοντας είτε μη κάνοντας αυτά που εκείνοι θέλουν ή δεν θέλουν.
     Δεύτερον, όσες εξουσίες κι αν έχει ο Πρόεδρος, ο ίδιος δεν αποτελεί παρά μόνο την εκτελεστική εξουσία και έχει απέναντί του την διφασική νομοθετική (Βουλή και Γερουσία). Με άλλα λόγια, δεν ισχύει το εγχώριο σύστημα της μη διάκρισης των δυο εξουσιών (διότι περί αυτού πρόκειται, αν δεν κάνω λάθος). Αυτό βέβαια είναι και καλό (έλεγχος και συγκράτηση της μιας εξουσίας από την άλλη), αλλά και κακό, διότι παίζονται κι εκεί διάφορα πολιτικά παίγνια και παζάρια. Προφανώς ιδανικό σύστημα διακυβέρνησης δεν υπάρχει στον κόσμο.
     Δεν ξέρω ποιος τελικά θα κερδίσει την αυριανή κούρσα. Ελπίζω μόνο να μην της/του απονείμουν προκαταβολικό βραβείο Νόμπελ (οποιασδήποτε κατηγορίας) όπως έκαναν με τον κατά τα άλλα συμπαθή Ομπάμα, που όμως μόνο ειρηνοποιός δεν αποδείχθηκε. Για κάποιο Όσκαρ (όχι πρώτου αλλά κατά προτίμησιν τελευταίου) ανδρικού ή γυναικείου ρόλου, θα μπορούσα να το συζητήσω.

Ματαιότητες

Αφήνουμε κατά μέρος τον κυβερνητικό ανασχηματισμό: έχουμε ασχοληθεί με το φαινόμενο κατά καιρούς, και το μόνο που μας εντυπωσιάζει είναι η ευκολία με την οποία αλλάζουν καρέκλες οι ‘πασπαρτού’ πολιτικοί, άνθρωποι για όλες τις δουλειές (χωρίς να μας ενδιαφέρει αν καταφέρνουν τίποτε ουσιαστικό στις θέσεις ευθύνης τους), αλλά και η ευπιστία ημών των πολιτών που δεχόμαστε τις εξαγγελίες για ‘πιο σφιχτά και συνεκτικά σχήματα’ σαν συνθήματα επιτυχίας για το μέλλον, χωρίς να σκεφτόμαστε ότι κατά καιρούς όλοι μας τα έχουν ξαναπεί αυτά τα κάλαντα.
     Τα προσπερνούμε αυτά καθώς διαβάζουμε ότι ο επιχειρηματίας Ανδρέας Βγενόπουλος έπαθε ξαφνικά καρδιακή προσβολή στα 63 του και εγκατέλειψε τον μάταιο αυτό κόσμο. Ούτε οι πολυσχιδείς επιχειρηματικές δραστηριότητες ούτε οι εντυπωσιακές επιτυχίες του στον κόσμο των μπίζνες απέτρεψαν το μοναδικό σίγουρο γεγονός της ζωής. Η αναφορά δεν γίνεται ως κρίση για τον εκλιπόντα, αλλά ως υπόμνηση προς όλους μας ότι, κατά τον υμνογράφο, ‘Ἀληθῶς ματαιότης τὰ σύμπαντα, ὁ δὲ βίος σκιὰ καὶ ἐνύπνιον· καὶ γὰρ μάτην ταράττεται πᾶς γηγενής, ὡς εἶπεν ἡ Γραφή, ὅτε τὸν κόσμον κερδήσομεν, τότε τῷ τάφῳ οἰκήσομεν’. Έχει άραγε το όποιο παρόν μας αντίκρυσμα στο μέλλον; Αυτό είναι το καίριο ερώτημα.

Μαγειρέματα

Η ‘Μακεδονία’ μας πληροφορεί σήμερα ότι η κρίση έστρεψε τα Ελληνικά νοικοκυριά στο μαγείρεμα και περιόρισε τις παραγγελίες έτοιμου φαγητού και τις επισκέψεις σε εστιατόρια, σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ). Δεν είναι βέβαια αυτή η εικόνα που σχηματίζει κανείς αν επισκεφθεί τα διάφορα φαγάδικα: το πλήθος του κόσμου και τα φορτωμένα τραπέζια διηγούνται μια λίγο διαφορετική ιστορία, ή ίσως φωτογραφίζουν μια άλλη όψη της εν κρίσει Ελλάδας. Ωστόσο, τα αποτελέσματα της έρευνας συμβαδίζουν με το πλήθος των μαγειρικών εκπομπών στην τηλεόραση και με την αφθονία συνταγών στον Τύπο και το Διαδίκτυο. Εκτός κι αν όλα αυτά επιδιώκουν να μας χορταίνουν εικονικά («φάτε, μάτια...») μπροστά σε άδεια τραπέζια. Σε κάθε περίπτωση, το μαγείρεμα στο σπίτι μόνο καλό κάνει, αρκεί να υπάρχουν τα απαραίτητα και η νοικοκυρά (ή ο νοικοκύρης) να ξέρει την τέχνη. Γιατί, όπως θα μας θύμιζε η μακαρίτισσα Μαρία Ιορδανίδου δια στόματος Λωξάντρας, σπίτι που δεν έχει τον ακρογωνιαίο λίθο του κάτω από την κουζίνα δεν στεριώνει.

Αν...

Πόσες φορές έχουμε παρακολουθήσει πολιτική συζήτηση που να μην περιέχει τουλάχιστον μια καταγγελτική αναφορά στο παρελθόν και στο τι έκαναν ή δεν έκαναν οι προηγούμενοι;
     Ας αναλογισθούμε λίγο πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα αν βάζαμε μπροστά τον καλό λογισμό.
     Αν σκεφτόμασταν ότι και οι ‘άλλοι’ είναι άνθρωποι όπως κι ‘εμείς’, με τις ίδιες ατέλειες, και ότι δούλεψαν και δουλεύουν και ζουν υπό τις ίδιες συνθήκες.
     Αν σε κάθε δημόσιο διάλογο μας ενδιέφερε κυρίως το να φτάσουμε κάπου και όχι η διαδικασία και το θεαθήναι.
     Αν δεν αποβλέπαμε στο να κερδίσουμε ‘πόντους’, ψήφους, τηλεθέαση, οπαδικό χειροκρότημα, αλλά να δημιουργήσουμε κάτι σωστό και χρήσιμο.
     Αν δεν ξεκινούσαμε με μια αναδρομή στο «τι δεν κάνατε εσείς τόσα χρόνια», αλλά στο τι επιδιώκουμε να κάνουμε τώρα, όλοι μαζί.
     Έχω μια βάσιμη υποψία ότι αν στη χώρα μας έτσι σκεφτόμασταν και εργαζόμασταν από την αρχή, δεν θα βρισκόμασταν στην κατάσταση που είμαστε τώρα. Τι λέτε;

Μυστήρια

Τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου σήμερα, αλλαγή της ώρας σε χειμερινή, αρχίζουμε να νιώθουμε ότι προχωρούμε προς τις κρύες εποχές -- συντελεί και ο πρωινός Βαρδάρης. Κι έχουμε την ευκαιρία να ζήσουμε, εκτός από την Θεία Λειτουργία, έναν Γάμο κι ένα Βάπτισμα-Χρίσμα. Τα γράφω μαζί διότι έτσι τελούνται, αν και το Χρίσμα συνήθως γίνεται με τρόπο που σχεδόν κανείς δεν παίρνει είδηση ότι εκείνη της στιγμή μεταδίδεται ‘σφραγίς δωρεάς Πνεύματος Αγίου’ στον ‘νεόλεκτο στρατιώτη του Χριστού’, όπως ακούμε στις ευχές. Δεν θα ήταν καθόλου άσχημο αν αυτή η μετάδοση αναγγελλόταν από τον τελετουργό ιερέα με τρόπο κάπως πιο ξεκάθαρο και επίσημο. Σε κάθε περίπτωση, μετέχοντας στα Μυστήρια αυτά της Εκκλησίας έχουμε κάθε φορά την ευκαιρία να ξαναζήσουμε το δικό μας Βάπτισμα, το δικό μας Χρίσμα, τον δικό μας Γάμο: να ξαναθυμηθούμε όλες εκείνες τις ευχές που μας έδωσε η Εκκλησία στα σημαντικά αυτά γεγονότα της ζωής μας, να αναλογισθούμε σε ποιο σημείο βρισκόμαστε σε σχέση με την απόταξη του Σατανά και τη σύνταξη με τον Χριστό, αν προκόψαμε πνευματικά κι αν τηρήσαμε τις υποσχέσεις που δώσαμε, είτε προσωπικά είτε δια του αναδόχου, και να ευχηθούμε από εδώ και μπρος να είμαστε λίγο καλύτεροι, βάζοντας αρχή ξανά.

     Ακούγοντας ραδιόφωνο το απόγευμα πληροφορούμαι ότι στην Αθήνα αυτές τις μέρες μπορεί κανείς να παρακολουθήσει εκδηλώσεις σχετικές με τη μεξικανική ‘Ημέρα των Νεκρών’, ενώ πολύς λόγος γίνεται για τα (δυτικόφερτα) σατανιστικά έθιμα του ‘Hallowe’en’ που κι αυτά γίνονται στο τέλος του μηνός (βλέπε και ΕΔΩ). Κανένα από αυτά βέβαια δεν έχει σχέση με την δική μας παράδοση, αλλά οι σύγχρονοι Έλληνες, αν και βαπτισμένοι Ορθόδοξοι, δεν έχουν πρόβλημα να υιοθετήσουν και να προσλάβουν κάθε εισαγόμενο ‘φρούτο’, έστω και με παγανιστικές ή διαβολικές αναφορές. Μυστήρια κι εδώ, με άλλες ‘θεότητες’ όμως, τις οποίες (υποτίθεται ότι) αποταχθήκαμε με το Βάπτισμα, όπως προαναφέραμε. Έτσι περιμένουμε να δούμε προκοπή στον τόπο αυτό;  

Επέτειος

 «Τῇ ΚΗ' τοῦ αὐτοῦ μηνὸς τὴν ἀνάμνησιν ἑορτάζομεν τῆς Σκέπης τῆς Ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας, τῆς πάντοτε καὶ κατ' ἐξαίρετον τρόπον σκεπούσης τὸ εὐσεβὲς ἡμῶν Ἔθνος, ὡς πάλαι ἔσκεπε τὴν Βασιλίδα τῶν πόλεων».
     Αξίζει να θυμηθούμε τα ιστορικά γεγονότα της ημέρας αυτής όπως τα απέδωσε μέσα από εύστοχες αγιογραφικές επιλογές στην ωραιότατη επίκαιρη ευχή του ο μακαριστός επίσκοπος Κοζάνης Διονύσιος. Δεν την ακούμε συχνά ολόκληρη, και είναι τόσο ωραία. Στο παρακάτω βίντεο την διαβάζει ο επίσης μακαριστός αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χριστόδουλος. Αιωνία ας είναι η μνήμη και των δύο, και όλων εκείνων που έδωσαν τότε τη ζωή τους για να γεννηθούμε και να ζούμε εμείς ελεύθεροι.

 

Απλές κουβέντες

Σε εόρτια επίσκεψη χθες βράδυ ακούμε από την τηλεόραση ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματικό τον νόμο για τα τηλεοπτικά κανάλια. «Δηλαδή, τι ακριβώς έγινε;» ρωτάει φίλη της παρέας. «Ας πούμε ότι αγόρασες ένα σπίτι», της λέω. «Έσπευσες να κάνεις μετακόμιση και να ξοδέψεις ένα σωρό λεφτά και να εγκατασταθείς πριν καλά-καλά ελέγξεις τη νομιμότητα της αγοραπωλησίας. Τώρα ο συμβολαιογράφος σου λέει ότι το συμβόλαιο αγοράς είναι παράνομο και ότι πρέπει να ξαναγυρίσεις στο παλιό σπίτι και να ακυρώσεις τις αγορές και τα έξοδά σου και ν’ αρχίσεις από την αρχή». Πάνω-κάτω.
     Δήλωσα πολλές φορές ότι δεν με ενδιαφέρουν τα κανάλια ούτε έχω κάποιο έννομο συμφέρον απ’ αυτά. Ωστόσο, δεν δέχομαι να αντιμετωπίζει το επίσημο κράτος τους πολίτες ως μειωμένης αντιλήψεως άτομα. Πρέπει οι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί να έχουν άδειες λειτουργίας; Βεβαίως. Να πληρούν σαφείς και συγκεκριμένους όρους και κανόνες; Βεβαιότατα. Να υπόκεινται σε τακτικό έλεγχο για την τήρηση των όρων λειτουργίας; Υπερβεβαίως. Πώς όμως θα εκδίδονται αυτές οι άδειες; Όπως ορίζουν οι νόμοι και το Σύνταγμα. Που σημαίνει ότι, εφόσον επικαλούμαστε τόσο πολύ τη νομιμότητα, θα πρέπει να την εφαρμόζουμε σε όλα τα ζητήματα, χωρίς πολιτικό συμφέρον ή υστεροβουλία. Αυτό ισχύει για όλα τα κόμματα, σε όποια μεριά του φράχτη κι αν κάθονται. Να αφήσουν λοιπόν οι ‘αρχηγοί’ τα παιδιαρίσματα, να συγκροτήσουν όπως πρέπει το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και τα πράγματα να πάρουν το δρόμο τους. Τελεία και παύλα.
     Αλλάζουμε κανάλι με την παρέα και πέφτουμε πάνω σε ‘Έκτακτη επικαιρότητα’: δυο μεγάλες σεισμικές δονήσεις συγκλόνισαν πάλι την γείτονα Ιταλία. Υπάρχει λοιπόν και πραγματικός κόσμος, με ουσιαστικά προβλήματα και όχι μ’ εκείνα που μόνοι μας δημιουργούμε και που τα κάνουμε τεχνηέντως σκοπό της ζωής μας και τροφή (διάβαζε κουτόχορτο) των μαζών. Όπως ακούσαμε στο συναξάρι της ημέρας, χθες, εκτός από τον Πολιούχο Άγιό μας, ήταν και ‘μνήμη τοῦ μεγάλου καὶ φρικώδους σεισμοῦ’. Έχουμε ζήσει σεισμούς και ‘ακοάς σεισμών’ πάμπολλες φορές, εντός και εκτός συνόρων. Ωστόσο οι μνήμες και τα διδάγματά τους είναι τόσο περιορισμένης χρονικής διάρκειας… Άλλωστε, τι είναι ένας ακόμη σεισμός μπροστά στο ‘πολύτιμο’ τηλεοπτικό μας τοπίο;

 [Η δεύτερη παράγραφος του παραπάνω κειμένου απεστάλη ως

επιστολή στην Καθημερινή και δημοσιεύθηκε στις 3/11/2016]

Μνήμη Πολιούχου

Ἔχει μὲν ἡ θειοτάτη σου ψυχὴ καὶ ἄμωμος, ἀοίδιμε Δημήτριε, 

τὴν οὐράνιον Ἱερουσαλὴμ κατοικητήριον, 

ἧς τὰ τείχη, ἐν ταῖς ἀχράντοις χερσὶ τοῦ ἀοράτου Θεοῦ ἐζωγράφηνται. 

Ἔχει δὲ καὶ τὸ πανέντιμον, καὶ ἀθλητικώτατόν σου σῶμα, 

τὸν περίκλυτον τοῦτον ναὸν ἐπὶ γῆς ταμεῖον ἄσυλον θαυμάτων, 

 νοσημάτων ἀλεξητήριον, ἔνθα προστρέχοντες, τὰς ἰάσεις ἀρυόμεθα. 

Φρούρησον πανεύφημε, τὴν σὲ μεγαλύνουσαν πόλιν, ἀπὸ τῶν ἐναντίων προσβολῶν, παρρησίαν ὡς ἔχων, πρὸς Χριστὸν τόν σὲ δοξάσαντα.

Τοιχογραφία στο Πρωτάτο των Καρυών (Μανουήλ Πανσέληνος, 1290-1310)

Ευλογίες

Μια επίσκεψη στην ιδιαίτερη πατρίδα είναι πάντα αξιοσημείωτη, και η φετινή, με αφορμή το ετήσιο μεταπτυχιακό μάθημα της Ανακουφιστικής Φροντίδας, δεν ήταν εξαίρεση. Εκτός όμως από το συνηθισμένο πρόγραμμα συναντήσεων με θείους και θείες (και τους σχετικούς μεζέδες), η Λάρισα επεφύλασσε και μια έκπληξη-ευλογία. Πηγαίνοντας το πρωί στον πολιούχο Άγιο Αχίλλειο (όπου προσκύνησα και το λείψανό του) διαπίστωσα ότι θα τελούσαν την Θεία Λειτουργία του Αγ. Ιακώβου του Αδελφοθέου (που σήμερα εορτάζεται), που είχα χρόνια να την ακούσω, μια και στη δική μου εμπειρία την είχα πάντα συνδεδεμένη με τον πατέρα μου και τον ναό των Αγ. Αποστόλων. Έτσι δικαιολόγησα τα δάκρυα στα μάτια μου όταν άκουσα να απαγγέλλεται από τον χοροστατούντα Μητροπολίτη κ. Ιγνάτιο η μεγαλειώδης εκείνη δοξολογική έναρξη:

     ‘Δόξα τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, τῷ Τριαδικῷ καὶ ἐνδόξῳ φωτὶ τῆς Θεότητος, τῆς ἐν Τριάδι μοναδικῶς ὑπαρχούσης καὶ διαιρουμένης ἀδιαιρέτως. Τριάς γὰρ εἷς Θεός παντοκράτωρ, οὗ τὴν δόξαν οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται, καὶ ἡ γῆ τὴν Αὐτοῦ δεσποτείαν, καὶ ἡ θάλασσα τὸ Αὐτοῦ κράτος, καὶ πᾶσα αἰσθητὴ καὶ νοητὴ κτίσις τὴν Αὐτοῦ μεγαλειότητα κηρύττει πάντοτε...’.

     Ας αναφέρω εδώ ότι αναδιφώντας προ καιρού τα πατρώα χειρόγραφα βρήκα αντίγραφο της λειτουργικής φυλλάδας της Λειτουργίας αυτής, γραμμένο σε κόκκινη και μαύρη μελάνη με τη χαρακτηριστική καλλιγραφία του πατέρα μου. Σημασία έχει όχι μόνο το ίδιο το έργο (75 σελίδες), αλλά και η σημείωση στο τέλος: ‘Αντεγράφη κατά μήνα Νοέμβριον του έτους 1944’ και η υπογραφή του. Μέσα στην Κατοχή, και έχοντας μόλις κλείσει τα δεκαπέντε, ‘αγαθήν μερίδα εξελέξατο’. 

Βιπ

Πρόκειται για αρκτικόλεξο αγγλικής προέλευσης (VIP= Very Important Person, πολύ σπουδαίο πρόσωπο) που έχει γίνει αυτόνομη λέξη και έχει μεταγραφεί και στην ελληνική (αν δεν με πιστεύετε, αναζητείστε την στον Μπαμπινιώτη και στο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής). Έχει επικρατήσει διεθνώς ως όρος που περιγράφει τις διασημότητες, πρόσωπα όχι κατ’ ανάγκην αξιόλογα, αλλά πάντως αναγνωρίσιμα: πολιτικούς, εφοπλιστές, ηθοποιούς, τραγουδιστές και άλλες ‘περσόνες’ της επικαιρότητος. Πάντως πολύ σπουδαίους.
     Γιατί αυτή η εισαγωγή; Όπως έχω ξαναγράψει, οι αρρώστιες είναι δημοκράτισσες και δεν κάνουν κανενός είδους διακρίσεις. Έτσι περιστασιακά φέρνουν στη δικαιοδοσία μας ανθρώπους της κατηγορίας αυτής, χρήσιμη υπόμνηση (για κείνους και για μας) ότι όλοι είμαστε άνθρωποι ‘εκ του ιδίου φυράματος’, υποκείμενοι ανά πάσα στιγμή στους νόμους της βιολογικής φθοράς με τις διάφορες εκδηλώσεις της. Τέτοιες συναντήσεις αποτελούν μια μικρή επαγγελματική ‘πρόκληση’: να δείξουμε τον καλύτερο εαυτό μας, να λύσουμε (Θεού θέλοντος) το πρόβλημά τους, να μη δημιουργήσουμε δυσάρεστες εντυπώσεις -- ποτέ δεν ξέρεις! Εμείς δεσμευόμαστε από το επαγγελματικό απόρρητο, εκείνοι όμως πόσο εχέμυθοι είναι και τι μπορεί να πουν για μας;
      Όσο κι αν μας κολακεύει το γεγονός της γνωριμίας μας με κάποιο σημαντικό πρόσωπο, ό,τι δούμε και ακούσουμε και κάνουμε, όπως και με κάθε άλλον άρρωστο, μένει αποκλειστικά μεταξύ μας. Δεοντολογικά δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιήσουμε γνωστά ονόματα για επαγγελματική προβολή ή διαφήμιση. Το τυχόν πρόβλημα του επισκέπτη μας δεν ενδιαφέρει κανέναν άλλο, ούτε καν το γεγονός ότι πήγε σε γιατρό δεν χρειάζεται να γίνει γνωστό. Άλλωστε, καραδοκούν και οι δημοσιογράφοι, και ποιος από μας θα ήθελε να αντιμετωπίσει μια πολιορκία από ‘κυνηγούς κεφαλών’;
     Αυτές και άλλες παρόμοιες σκέψεις κάνω έχοντας απέναντί μου έναν άνθρωπο που τον έχω δει πάμπολλες φορές στο γυαλί, τον έχω ακούσει να αγορεύει με ποικίλες ιδιότητες και σε διάφορα βήματα, τον σχολίασα, τον κατέκρινα, τον ειρωνεύθηκα... Και τώρα βλέπω ότι δεν είναι ούτε ήρωας ούτε τέρας, αλλά ένας άνθρωπος ευγενικός, με τα συμπτώματά του, τις ανησυχίες και τους ενδόμυχους φόβους του, την αδημονία να μάθει κάτι για το μέλλον του. Όπως κάθε ασθενής.
     Ευτυχώς δεν του βρίσκω τίποτε σημαντικό, όλα είναι εντάξει. Με ευχαριστεί, με πληρώνει, αποχαιρετιόμαστε με την ανάλογη ικανοποίηση, δεν αντέχω όμως να μην τον ρωτήσω: «Πώς βλέπετε τα πράγματα;» «Δύσκολα», είναι η λακωνική απάντηση, μ’ ένα μισοχαμόγελο αποσιωπητικό, σαν να μου λέει «μην περιμένεις να πω περισσότερα». Επιμένω εγώ, δραττόμενος της ευκαιρίας: «Αν είχαμε ενότητα, αν παρουσιάζαμε ένα κοινό μέτωπο προς τα έξω, δεν θα ήταν καλύτερα;» «Οπωσδήποτε θα είχαμε ισχυρότερη διαπραγμάτευση. Τα έχω πει αυτά», λέει εκείνος (σχεδόν πάντα τέτοιοι άνθρωποι «έχουν πει» οι ίδιοι αυτό που τους προτείνεις). Κρίμα που δεν έχω πρόχειρο να του δώσω το βιβλίο μου για την κρίση. Μια επόμενη φορά, αν υπάρξει. Ο επόμενος, παρακαλώ!

Αγάπη

Μου έστειλαν το παρακάτω ιατρικό ‘ανέκδοτο’ που δημοσίευσε στα αγγλικά ο χειρουργός Jim Clark στον Διαδίκτυο. Όπως θα διαπιστώσετε διαβάζοντάς το σε δική μου απόδοση, μόνο ‘ανέκδοτο’ δεν είναι. 

     Σήμερα χειρούργησα ένα κοριτσάκι. Χρειαζόταν αίμα ομάδος Ο-αρνητικό. Δεν είχαμε διαθέσιμο, αλλά ο δίδυμος αδελφός της είναι ομάδα Ο-αρνητικό. Του εξήγησα ότι είναι θέμα ζωής και θανάτου. Έμεινε για λίγο σιωπηλός, κι έπειτα είπε αντίο στους γονείς του. Δεν μου έκανε εντύπωση παρά μόνο μετά που του πήραμε το αίμα, όταν εκείνος με ρώτησε: «Λοιπόν, πότε θα πεθάνω;» Νόμισε ότι έδινε τη ζωή του για κείνη. Ευτυχώς, και οι δύο θα πάνε καλά.

     Και θυμήθηκα Εκείνον που μας είπε ότι «μείζονα ταύτης ἀγάπην οὐδεὶς ἔχει, ἵνα τις τὴν ψυχὴν αὐτοῦ θῇ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ». Και το έκανε πράξη. Για όλους μας. Κάτι που ένα μικρό παιδί το κατάλαβε τόσο καλά.

Ψηφιακά είδωλα

Πριν λίγες μέρες ο ψηφιακός κόσμος δέχθηκε ένα έντονο σοκ από την είδηση ότι το τελευταίο μοντέλο κινητού, η ‘ναυαρχίδα’ της Samsung, το Galaxy Note 7, είχε την κακή συνήθεια να εκρήγνυται απρόβλεπτα από υπερθέρμανση, βραχυκύκλωμα ή τέλος πάντων σπινθηρισμό της μπαταρίας του, που, όπως έμαθα, είναι ενσωματωμένη στη συσκευή (και όχι αφαιρούμενη, όπως σε όλα τα μέχρι τώρα τηλέφωνα). Οι ‘τρομοκρατικές’ αυτές συνήθειες οδήγησαν την εταιρεία στο να αποσύρει το συγκεκριμένο μοντέλο απ’ όλο τον κόσμο, με κόστος μερικών δισεκατομμυρίων, να αποζημιώσει τους αγοραστές του, και να χάσει άλλα μερικά δις σε αξία των μετοχών της.
     Όλα αυτά με έκαναν να σκεφθώ, ακόμη μια φορά, με πόση ευκολία (και μάλιστα εν μέσω κρίσης) πολύς κόσμος σπεύδει να αποκτήσει, με κόστος μερικών εκατοντάδων ευρώ, το τελευταίο μοντέλο πριν ακόμη αυτό δει το φως της ημέρας, κάνοντας ουρές στα σχετικά καταστήματα και βάζοντας παραγγελίες από μήνες νωρίτερα, μην τυχόν χάσει την ευκαιρία. Το ‘κινητό’, ένα καταρχήν χρηστικό εργαλείο που σίγουρα προσφέρει τεράστιες επικοινωνιακές δυνατότητες, έχει αναβαθμισθεί όχι απλώς σε σύμβολο επίδειξης πλούτου (όπως παλιότερα π.χ. ένα ακριβό ρολόι χεριού), αλλά σε είδωλο και θεότητα που οι πάντες, μικροί και μεγάλοι, προσκυνούν, τιμούν και επικαλούνται από το πρωί μέχρι το βράδυ. Ευτυχώς που υπάρχουν και μερικά ατυχήματα, μήπως τυχόν καταλάβουμε ότι, όπως όλα τα είδωλα, έτσι κι αυτό έχει πήλινα πόδια.    

Άλφα Κενταύρου

Το 1990 το μη επανδρωμένο διαστημόπλοιο Voyager-1 έφθασε στα όρια του ηλιακού μας συστήματος.  Από εκεί, κάπου 6 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά, μας έστειλε μια φωτογραφία της Γης που έγινε γνωστή ως ‘χλωμή γαλάζια κηλίδα’. Ο αστρονόμος Carl Sagan που ‘παρήγγειλε’ τη φωτογραφία είδε σ’ αυτήν ένα βαθύ νόημα. Σε διάλεξή του στο Πανεπιστήμιο Cornell το 1994 είπε τα εξής: «Κάθε άγιος και κάθε αμαρτωλός στην ιστορία του είδους μας έζησε εκεί: πάνω σε έναν κόκκο σκόνης, κρεμασμένο από μια ηλιαχτίδα. Για μένα, αυτό υπογραμμίζει την ευθύνη μας να φερόμαστε με περισσότερη καλοσύνη και συμπάθεια μεταξύ μας, και να φυλάγουμε και να αγαπούμε αυτή τη γαλάζια κηλίδα, το μόνο σπίτι που γνωρίσαμε ποτέ».

     Έμαθα τα παραπάνω διαβάζοντας [ΕΔΩ] ότι μια ιδιωτική εταιρεία σχεδιάζει ένα διαστημικό τηλεσκόπιο που θα προσπαθήσει να φωτογραφίσει ένα-δυο πλανήτες στο σύστημα Άλφα Κενταύρου, που ίσως (με βάση την απόστασή τους από το άστρο αυτό, και άρα την πιθανή ύπαρξη νερού) θα μπορούσαν να είναι βιώσιμοι. Με δεδομένη την απόσταση του Άλφα Κενταύρου (4,4 έτη φωτός= κάπου 40 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα), το υπολογιζόμενο κόστος του έργου (50 εκατομμύρια δολλάρια) θεωρείται μικρό. Όμως γιατί θέλουμε να πάμε τόσο μακριά; Προφανώς έχουμε λύσει όλα τα προβλήματα στον πλανήτη μας και ψάχνουμε κι άλλους κόσμους για να βοηθήσουμε. Ή αλλιώς θέλουμε να κάνουμε εξαγωγή των προβλημάτων μας στο σύμπαν.
     Ωστόσο, ας δούμε το εγχείρημα με θετικό βλέμμα. Γιατί δεν προτείνουμε στην εταιρεία αυτή να φορτώσει σ’ ένα διαστημόπλοιο τους 300 ‘εθνοπατέρες’ μας (που χθες βράδυ στη Βουλή διασταύρωσαν και πάλι τις γλώσσες τους) και να τους στείλει όσο πιο μακριά από εδώ γίνεται; Θα έχουν όλο τον χρόνο που θέλουν για να αλληλοϋβρίζονται (χωρίς περιορισμούς από τον πρόεδρο του σώματος) μέχρι να φτάσουν στο Άλφα του Κενταύρου.
     Εναλλακτικά βέβαια, το ίδιο μπορούμε να πετύχουμε (με μικρότερο κόστος) και «μ’ ένα καράβι παλιό σαπιοκάραβο», που να το αφήσουμε να αρμενίζει στο Αιγαίο χωρίς να επιτρέπεται να πιάσει στεριά σε κατοικημένο μέρος της Ελληνικής επικράτειας. Ξερονήσια υπάρχουν πολλά, κάπου θα βρουν να ζήσουν. Αρκεί να μην τους βλέπουμε και να μην τους ακούμε.

Ασυμβατότητα

Διαβάζω από τον περίφημο Ύμνο της Αγάπης του Απ. Παύλου:

«Η αγάπη μακροθυμεί, δείχνει καλωσύνη. Η αγάπη δεν ζηλεύει, δεν υπερηφανεύεται, δεν φουσκώνει από αλαζονεία, δεν συμπεριφέρεται με απρέπεια, δεν είναι φίλαυτη και ιδιοτελής, δεν είναι ευέξαπτη, δεν θυμάται το κακό, δεν χαίρεται για το άδικο, αλλά χαίρεται για την αλήθεια. Πάντα σκεπάζει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει».

     Και προσπαθώ να σκεφτώ πόσα και ποια δείγματα τέτοιας διαγωγής συναντήσαμε στη χθεσινή ‘προ ημερησίας’ συζήτηση (διάβαζε, επιεικώς, κοκορομαχία) των πολιτικών μας στη Βουλή για τη ‘διαφθορά’. Επειδή δυσκολεύομαι, κάθε προσφορά βοήθειας είναι δεκτή.

     Ίσως η παρατήρηση αυτή απαντά εν πολλοίς στο ερώτημα γιατί τόσο λίγοι αληθινά Χριστιανοί ανακατεύονται με τον χώρο της πολιτικής.

Αλλιώτικο

Πήρε το μάτι μου σε μια εφημερίδα κάτι για σχολική κατάληψη. Έρριξα μια ματιά, περιμένοντας να διαβάσω τις συνηθισμένες αιτίες και αιτήματα, αλλά κοντοστάθηκα. «Να μη καπνίζουν οι καθηγητές στους χώρους του σχολείου». Έτριψα τα μάτια μου και το ξαναδιάβασα. Δεν είχα κάνει λάθος. Είχε και κάποια άλλα, μάλλον τετριμμένα, αυτό όμως ήταν κλάσεις ανώτερο. Μόνο του θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για πανελλαδική απεργία, και ομολογώ ότι, αν και αποστρέφομαι αυτού του είδους τις εκδηλώσεις, για το συγκεκριμένο σύνθημα θα έκανα μια συνειδητή εξαίρεση. Μετ’ επιδοκιμασίας. Να λοιπόν που δεν είναι όλες οι καταλήψεις ίδιες. Μπράβο στα παιδιά!

Αντί στεφάνου

Μέσα στον ύπνο τον βαθύ ένας μουσικός ήχος από κάπου μακριά επαναλαμβάνεται, ξανά και ξανά. Κάποια στιγμή ο ακουστικός φλοιός τον προσλαμβάνει και τον αναγνωρίζει – το δικό μου τηλέφωνο. Με μισόκλειστα μάτια και ξυπόλυτος πηγαίνω στο σαλόνι και απαντώ στην κλήση, βλέποντας συγχρόνως την ώρα: πέντε και μισή το πρωί. Από την Εντατική. Ένας ασθενής με καρκίνο του στοματοφάρυγγα που αιμορραγεί. «Και τι θέλετε από μένα; Μάλλον είναι στα τελευταία του», είναι η πρώτη μου αντίδραση. «Ξέρετε, ο γναθοχειρουργός πρότεινε να του κάνετε ίσως μια βρογχοσκόπηση για να ελέγξουμε τον αεραγωγό. Ο άρρωστος έχει πλήρη επαφή». Δύσκολο αυτό. Από προηγούμενες παρόμοιες περιπτώσεις, πρόκειται για έναν από τους πιο βασανιστικούς όγκους, λόγω θέσης, και ο άρρωστος νιώθει το κάθε τραγικό λεπτό. Με μισή καρδιά, και μουρμουρίζοντας ότι πιθανώς η προσπάθεια είναι καταδικασμένη, υπόσχομαι ότι θα πάω αμέσως. Σε είκοσι λεπτά βρίσκομαι στη μονάδα. Ο άρρωστος σε φανερά κακή κατάσταση, γυρισμένος στο πλάι, με αίμα να αναβρύζει από το στόμα και με το νοσηλευτικό προσωπικό και την αναισθησιολόγο να αναρροφούν, να καθαρίζουν, να υποστηρίζουν. Στρέφομαι στον χειρουργό που με ενημερώνει για το τι έχει γίνει μέχρι τώρα, και ξάφνου ακούω πίσω μου καθαρή τη φωνή του αρρώστου: «Καλημέρα, κύριε Παπαγιάννη».
     Πέφτω κυριολεκτικά από τα σύννεφα. Άκουσε άραγε κάποια στιγμή το όνομά μου; Ο τόνος της φωνής του λέει «Δεν με γνώρισες;». Προφανώς έχουμε συναντηθεί ξανά. Προσπαθώ να κρύψω την αμηχανία μου. «Το επώνυμό του;» ψιθυρίζω σε μια νοσηλεύτρια. Μου το λέει, το μυαλό κάνει άμεση ανάκληση, θυμάμαι την πρώτη του εισαγωγή πριν πολλά χρόνια, για τελείως διαφορετικό πρόβλημα, κάποια περασμένα Χριστούγεννα. Τότε είχε γένια, τώρα έχει ένα μικρό μούσι, και η αρρώστια και η οριζόντια στάση του σώματος τον έκαναν αγνώριστο. Τον αντιχαιρετώ, κανονίζουμε τη διαδικασία με την αναισθησιολόγο, εκείνη τον κοιμίζει, ξεκινούμε. Δύσκολη δουλειά, όπως το φανταζόμουν. Ο όγκος, που έχει ήδη ακτινοβοληθεί στο παρελθόν, έχει αλλάξει τα ανατομικά στοιχεία του φάρυγγα, κάθε τόσο το αίμα μας κλείνει την όραση, προχωρώ στο περίπου. Κάποια στιγμή, πιο πολύ στην τύχη και λιγότερο από δεξιοτεχνία, βρίσκομαι μέσα στην τραχεία. Καλά δείχνουν εδώ τα πράγματα. Τώρα να περάσουμε και τον τραχειοσωλήνα. Εύκολο να το λες, αλλά τελικά δεν το καταφέρνω. «Να δοκιμάσω με το λαρυγγοσκόπιο;» ρωτάει η αναισθησιολόγος. «Καλύτερα εσύ παρά εγώ», λέω και της δίνω τη θέση μου. Προσπαθεί πάλι και πάλι, κάποια στιγμή φαίνεται ότι προχωρεί. Βάζει το ακουστικό στο στήθος του κοιμισμένου αρρώστου, δίνουμε αέρα. «Μέσα είναι», λέει. Περνάω το βρογχοσκόπιο μέσα από το σωλήνα, ελέγχω τη θέση του, δόξα τω Θεώ. Δεν φαίνεται να έχει πρόβλημα παρακάτω, και το αίμα έχει προς το παρόν σταματήσει. Αναβολή του μοιραίου -- μέχρι πότε;
     Η δική μου αποστολή έχει τελειώσει. Η ώρα είναι εξήμιση, προλαβαίνω να ξανακοιμηθώ λίγο. Στην πόρτα συναντώ τις νοσηλεύτριες της πρωινής βάρδιας. Αλλαγή φρουράς. Χαιρετώ, κάνω να φύγω, κοντοστέκομαι. «Μη χρεώσεις τη βρογχοσκόπηση», λέω στην υπεύθυνη. Ούτως ή άλλως, δεν έκανα τίποτε ουσιαστικό. Είχα καιρό να ξυπνήσω τόσο πρωί, μάλλον καλό μου έκανε. Ο άρρωστος ήταν παλιός γνώριμος. Και σήμερα το μεσημέρι αποχαιρετούμε τον Δημήτρη Γκιουλέκα, από τους πρώτους δασκάλους μου στην ειδικότητα, που μας άφησε αναπάντεχα χθες εδώ, στον ίδιο χώρο. Μια εωθινή επίσκεψη αντί στεφάνου, σκέφτομαι καθώς μπαίνω στο αυτοκίνητο για το σπίτι.

Ευγένιος

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, κυρίως (και δυστυχώς) στον τεχνολογικά προηγμένο κόσμο, που θεωρούν φυσική, ακόμη και επιβεβλημένη, την καταστροφή των μειονεκτικών ατόμων, με βάση την ψυχρή λογική του ωφελιμισμού και του ευδαιμονισμού. Έτσι πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι βρέθηκε εξέταση αίματος της μητέρας που ανιχνεύει με ακρίβεια 99% το σύνδρομο Down στο έμβρυο που αυτή κυοφορεί. Το συμπέρασμα ήταν ότι μπορούμε να εξαλείψουμε το σύνδρομο Down... πώς; Σκοτώνοντας με έκτρωση όλα τα έμβρυα που δέχονται μια τέτοια διάγνωση. Αντιδρώντας στη ‘λογική’ αυτή μια Αγγλίδα ηθοποιός, η Sally Phillips, γύρισε ένα ντοκυμαντέρ, βασισμένο στη δική της εμπειρία ως μητέρας παιδιού με σύνδρομο Down, με το οποίο λέει σε όλους τους θιασώτες της ευγονικής ότι δεν ξέρουν τι θα έχανε ο κόσμος αν εξαφάνιζε όλα αυτά τα ‘προβληματικά’ παιδιά.
     Σκεφτόμουν τα παραπάνω χθες βράδυ καθώς διαβάζαμε το Ψαλτήρι δίπλα στον κεκοιμημένο φίλο μας Ευγένιο. Ο Ευγένιος δεν είχε σύνδρομο Down, αλλά γεννήθηκε με σοβαρή σωματική και νοητική αναπηρία. Φορτίο δύσκολο για τον ίδιο και τους γονείς του, που όμως το σήκωσαν με αγάπη και αφοσίωση αξιοθαύμαστη. Έτσι ο Ευγένιος μεγάλωσε μέσα σ’ ένα περιβάλλον που τον αγκάλιασε ως μέλος του οικογενειακού και κοινωνικού σώματος. Ζούσε μαζί με όλους επί 29 χρόνια, ταξίδευε στον κόσμο με τους γονείς του, συμμετείχε σε όλες τις εκδηλώσεις της οικογενείας, χαιρόταν με τον δικό του απλό και άδολο τρόπο την παρουσία των πολυάριθμων φίλων του. Όσοι τον γνώρισαν τον αγάπησαν, κι εκείνος ανταπέδιδε πρόθυμα την αγάπη αυτή. Πριν μερικούς μήνες οι ιατρικές του εξετάσεις έδειξαν δεν είχε περιθώρια επιβίωσης και προϊδέασαν τους γονείς του για το επικείμενο τέλος, χωρίς δυνατότητα παρέμβασης. Και χθες ο Ευγένιος κοιμήθηκε δίπλα στον πατέρα του και πέταξε από τον κόσμο μέσα στον ύπνο αυτό, κυριολεκτικά σαν ένα πουλάκι.
     Ακούγοντας στο νεκρώσιμο τρισάγιο τη γνωστή δέηση «παν αμάρτημα το παρ’ αυτού πραχθέν... συγχώρησον», συλλογίστηκα ότι μόνο τέτοιοι άνθρωποι, απλοί και ‘πτωχοί τω πνεύματι’ θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως αναμάρτητοι. Κι αν επιτρέπεται να προδικάσουμε με το δικό μας μυαλό την κρίση του Θεού, ισχύει και γι’ αυτούς εκείνο πού λέγει ο Κύριος ότι ο ίδιος «περιζώσεται καὶ ἀνακλινεῖ αὐτοὺς, καὶ παρελθὼν διακονήσει αὐτοῖς», «καὶ ἐξαλείψει ὁ Θεὸς πᾶν δάκρυον ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν». Καλόν Παράδεισο, Ευγένιε, εκεί όπου δεν υπάρχει αναπηρία, και όπου οι έσχατοι αυτού του κόσμου γίνονται πρώτοι.      

Γη και σποδός

Δεν έχω διαβάσει κανένα έργο του Τρούμαν Καπότε: ξέρω μόνο τον τίτλο από το πιο γνωστό του βιβλίο (‘Εν ψυχρώ’), και τίποτε άλλο. Ωστόσο, διάβασα τις προάλλες ότι η λήκυθος με τις στάχτες του (είχε πεθάνει το 1984) πουλήθηκε πρόσφατα σε δημοπρασία στην τελική τιμή των 43.750 δολλαρίων, την οποία κατέβαλε ανώνυμος αγοραστής (τι θα τις κάνει άραγε;). Είχαν προηγηθεί προσφορές από Ρωσία, Κίνα, Γερμανία, Νότιο Αμερική και ΗΠΑ. Προφανώς η ‘συλλεκτική ιδιορρυθμία’ (κοινώς λόξα) δεν έχει ούτε πατρίδα ούτε ιδεολογία, και δεν κάνει φυλετικές διακρίσεις. Όπως δήλωσε εκπρόσωπος του οίκου δημοπρασιών (τρίβοντας τα χέρια του, φαντάζομαι, για το αποτέλεσμα), «ο συγγραφέας δεν θα ήθελε να μείνουν οι στάχτες του στο ράφι». Μάλιστα. Γι’ αυτό φρόντισε να τις... παντρέψει. Στην ίδια δημοπρασία τα ρούχα που φορούσε ο ίδιος κύριος τη μέρα που πέθανε έπιασαν 6400 δολλάρια, ενώ τα μπουκαλάκια από τα χάπια του 9280 δολλάρια. Φτηνά πράγματα.
     Τώρα αρχίζω να καταλαβαίνω την επιθυμία κάποιων να αποτεφρώνονται οι νεκροί. Ίσως προσδοκούν να κερδίσουν κάτι από τις στάχτες τους. 

Μνήμες πατρός

Έκλεισε χθες ένας χρόνος από την εκδημία του π. Συμεών, και ανακαλώ στη σκέψη μου κάποιες ιδιαίτερες αναμνήσεις από τη μακρόχρονη προσπάθειά του να με κρατάει σε σειρά.
     Όταν κάποτε του είχα αναφέρει κάποια ανόητα ξεσπάσματά μου, μου είπε καθησυχαστικά και με τελείως ήρεμο τρόπο: «Ξέρεις πώς είναι όταν βράζει ένα καζάνι και πιτσιλίζει με καυτές σταγόνες όσους στέκουν δίπλα του; Αυτά που λες είναι τέτοια πιτσιλίσματα. Το πραγματικό καζάνι είναι μέσα σου. Φαντάσου λοιπόν τι γίνεται εκεί».
     Πολλές φορές, τόσο στη διάρκεια της παραμονής στην Αγγλία όσο και μετά την επιστροφή, όταν τον ενημέρωνα για σπουδές και επαγγελματικά ζητήματα, μου έλεγε όλος χαρά: «Θυμάσαι που στενοχωριόσουν και αγωνιούσες για το τι θα γίνει και πώς θα γίνει; Βλέποντας πώς έφερε ο Θεός τα πράγματα λέω ότι δεν θα μπορούσαν να γίνουν καλύτερα». Και έδειχνε να χαίρεται εκείνος περισσότερο απ’ όσο χαιρόμουν εγώ για την πορεία των πραγμάτων.
     Υπήρξαν στιγμές που κάποιες αποφάσεις έπρεπε να ληφθούν μέσα σε πολύ στενά χρονικά πλαίσια. Κι ενώ αναρωτιόμουν πώς θα τον βρω εκτάκτως, με δεδομένο τον φόρτο της καθημερινής του εργασίας, ακριβώς την κατάλληλη ώρα μου τηλεφωνούσε εκείνος, εντελώς αναπάντεχα, ή τον συναντούσα απρογραμμάτιστα στην είσοδο του Αγίου Αθανασίου. Μια συζήτηση λίγων λεπτών τακτοποιούσε το πρόβλημα: η λύση ήταν άμεση και η συμβουλή του είχε ευεργετικό αποτέλεσμα. «Άσ’το σε μένα!» ήταν το τελικό επιχείρημα όταν έβλεπε δυσκολία εκ μέρους μου, κι αυτό δεν σήκωνε αντίρρηση. Ή, σε άλλες περιπτώσεις, έλεγε: «Να προσευχηθούμε να γίνει κι αυτό», και το πράγμα έπαιρνε τον δρόμο του. Όσες φορές υπήρχε ανάγκη, μου ‘χάριζε’ ώρες ολόκληρες στο εξομολογητήριο ή σε κάποιο από τα κιόσκια του μοναστηριού, ακόμη κι αν τον περίμεναν και άλλοι.
     Και κάτι ακόμη. Πριν πολλά χρόνια, με αφορμή κάποιες όχι ευχάριστες εκκλησιαστικές καταστάσεις, τον ‘προκάλεσα’ να μας πει κάτι για τα διοικητικά της εκκλησίας. «Δεν ζήτησαν τη γνώμη μου, κι αν την πω αμφιβάλλω αν θα τη λάβουν υπόψη. Οπότε καλύτερα να μην πούμε τίποτε», ήταν η διακριτική απάντησή του. Δεν τόλμησα να τον ξαναρωτήσω.
     Όπως πολλές φορές συμβαίνει, εκτιμούμε κάποιους ανθρώπους πολύ περισσότερο όταν τους στερηθούμε. Έστω και εκ των υστέρων, αναγνωρίζουμε όλοι το εύρος και το βάθος της καθοριστικής παρουσίας του π. Συμεών στη ζωή μας. Είθε να συνεχίζει αοράτως να εύχεται για όλους μας ‘ως παρρησίαν έχων και τω θείω θρόνω παριστάμενος’, όπως έκανε επί τόσες δεκαετίες κοντά μας.

Ατμίδες

Μερικές φορές οι ανακαλύψεις (και οι αντίστοιχες εξαγγελίες) της ανθρώπινης επιστήμης προκαλούν όχι τόσο θαυμασμό όσο ένα αυθόρμητο γέλιο. Πώς αλλιώς μπορεί να δεχθεί κανείς αυτό που άκουσα σήμερα στο ραδιόφωνο, ότι η ύπαρξη κεράτων ή οστέινων πλακών ή άλλων παρόμοιων διακοσμήσεων στα κεφάλια των δεινοσαύρων καθόριζε το τελικό μέγεθος του σώματός τους (αν το κατάλαβα σωστά); Η συμπαθής εκφωνήτρια δεν μας πληροφόρησε πόσα χρήματα και πόσες ώρες ανθρώπινης εργασίας (και ξυσίματος της κεφαλής) χρειάσθηκαν για την ανακάλυψη αυτή. Επίσης δεν μας είπε, τώρα που το διαπιστώσαμε αυτό το κοσμοϊστορικό γεγονός, τι ακριβώς θα το κάνουμε, πέρα από το να προσθέσουμε ακόμη μία... διακόσμηση στο επιστημονικό μας κρανίο. Φαίνεται ότι στη συσσώρευση ανούσιας και άχρηστης γνώσης είμαστε και οι πρώτοι.
     Από την ίδια εκπομπή έμαθα ακόμη ότι το προσδόκιμο επιβίωσης του πλανήτη μας, υπό φυσικές συνθήκες (δηλ. αν δεν τον καταστρέψουμε μόνοι μας νωρίτερα), είναι κάπου 1,75 δισεκατομμύρια χρόνια. Ας μη θεωρήσω κι αυτή τη γνώση εντελώς άχρηστη. Όταν όμως η ανθρώπινη ζωή -- η δική μου, η δική σας, του καθενός -- είναι μια ‘ἀτμὶς... πρὸς ὀλίγον φαινομένη, ἔπειτα δὲ καὶ ἀφανιζομένη’, κατά την ποιητική διατύπωση του Αγ. Ιακώβου του Αδελφοθέου, τι ακριβώς μας προσθέτουν αυτά τα δισεκατομμύρια χρόνια; Το δικό μας μερίδιο είναι δεδομένο και ελάχιστο κλάσμα του αριθμού αυτού. Αν μια τέτοια πληροφορία μας βοηθάει να συνειδητοποιήσουμε πόσο ελάχιστοι είμαστε μέσα στο Σύμπαν, έχει καλώς. Αλλιώς;
     Μπαίνοντας στην Εντατική πληροφορούμαι ότι ο φίλος και συνάδελφος ασθενής που πήγε τόσο καλά στο χθεσινό χειρουργείο καρδιάς, που τον αποχαιρέτισα χθες με την υπόσχεση να τα πούμε το πρωί, μόλις υπέστη σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο έτσι, στα καλά καθούμενα, χωρίς σαφή αιτία και υπό πλήρη ιατρική παρακολούθηση. Με την ελπίδα και τη ευχή να το ξεπεράσει, αναρωτιέμαι τι ωφελεί κι εκείνον και μας η τόση γνώση. Και πάλι σύμφωνα με τον Άγ. Ιάκωβο, ‘ἐὰν ὁ Κύριος θελήσῃ, καὶ ζήσομεν καὶ ποιήσομεν τοῦτο ἢ ἐκεῖνο’. Ισχύει πάντα και για όλα.

Αρχαιότητες

Ένα απροσδόκητο αρχαιολογικό εύρημα έχει οδηγήσει σε σύγχυση και απορίες τους ειδικούς. Σε ανασκαφές στα ερείπια του κάστρου Katsuren στο νησί της Οκινάβα (Ιαπωνία) βρέθηκαν τέσσερα χάλκινα νομίσματα που χρονολογούνται πιθανώς από τον 4ο αιώνα μετά Χριστόν. Το ενδεχόμενο κάποιας απάτης έχει αποκλεισθεί από τους ερευνητές. Παρόλο που τα νομίσματα έχουν διαβρωθεί σε μεγάλο βαθμό, η ανάλυσή τους με ακτίνες Χ δείχνει ότι φέρουν σκαλισμένο το πρόσωπο του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Παλιότερα στο ίδιο κάστρο είχαν βρεθεί και νομίσματα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, από τον 17ο αιώνα. Το κάστρο, που καταγράφεται στον κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, είναι γνωστό ότι αποτελούσε κέντρο εμπορικών συνεταιρισμών με την Κίνα και άλλες ασιατικές χώρες, αλλά μέχρι τώρα δεν υπήρχαν στοιχεία που να το φέρουν σε σχέση με την Ευρώπη. Ενδιαφέρουσα ανακάλυψη, που μας κάνει να αναρωτηθούμε πόσα ακόμη δεν γνωρίζουμε για τους προηγούμενους πολιτισμούς του κόσμου αυτού.

Ισότης

[Σκίτσο του Ηλ. Μακρή, Καθημερινή 21/9/2016]

Δήλωσα εδώ και μέρες ότι δεν έχω καμία σχέση και κανένα συμφέρον (ή ενδιαφέρον) στα κανάλια της τηλεόρασης και τους ιδιοκτήτες τους. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη διαπλοκολογία περί τις άδειες και ο κομματικός συναγωνισμός πλειοδοσίας σε ‘ηθικά πλεονεκτήματα’ προκαλούν σε σκέψεις. Ως μη ειδικός λοιπόν παραλληλίζω τα ιδιωτικά κανάλια με τα αυθαίρετα κτίσματα που ως γνωστόν ευδοκιμούν στον τόπο μας (αν ήταν εξαγώγιμα, θα είχαμε λύσει το πρόβλημα του χρέους). Πώς τα αντιμετώπισε το κράτος; Όρισε ένα τίμημα νομιμοποίησης, το οποίο καταβάλλει ο ενδιαφερόμενος για να βγει επιτέλους από την παρανομία. Κατά ανάλογο τρόπο, θα μπορούσε η κυβέρνηση, πολύ απλά και αποφεύγοντας τη σκηνοθεσία τύπου Χίτσκοκ, να ορίσει το κόστος απόκτησης τηλεοπτικής άδειας εθνικής εμβέλειας, Όσοι από τους υπάρχοντες καναλάρχες επιθυμούσαν, θα κατέβαλαν το κόστος και θα γίνονταν νόμιμοι. Όσοι θα ήθελαν να μπουν στο χορό εξ αρχής, θα έπρεπε να πληρούν τις προϋποθέσεις που θα θέσπιζε το κράτος και που θα ίσχυαν για όλους. Με την τρέχουσα επιλογή της Επικρατείας κερδίσαμε θεάματα και ακροάματα διαρκείας (για άρτον δεν γίνεται λόγος) και πετύχαμε το παγκοσμίως πρωτότυπο αποτέλεσμα η ίδια ακριβώς άδεια να κοστίζει από σαράντα έως εβδομήντα εκατομμύρια, ανάλογα με το αν είσαι πρώτος ή τέταρτος πλειοδότης--συγγνώμη, υπερθεματιστής ήθελα να πω. Βλέπετε, στην ‘πρωτοδεύτερη φορά’ υπεράνω όλων είναι η ισότης.